De Nacht van...

In De Nacht van... BNNVara spreekt Ruben van Haften met schrijver, theatermaker, docent en columnist Yasmina Ahamiane over representatie in kinderboeken, het belang van lezen in een digitale wereld, opgroeien tussen verwachtingen van anderen en haar missie om verhalen te maken waarin meer kinderen zich herkennen.

Deze uitzending van De Nacht van NTR Wetenschap begon op donderdag 28 mei om twee minuten over 2. Precies volgens plan en dat is belangrijk, want tijd is geld. Ten minste, dat is tijd in Nederland, maar verschillende culturen gaan heel anders om met tijd. Wij zien klokuren als deelbare eenheden, waarbij het geen verschil zou moeten maken of het 's ochtends of 's avonds is. Maar andere samenlevingen draaien op event-time - dat niet alleen omgang met elkaar bepaalt, maar ook de economie van een samenleving.

Vannacht te gast is Wendelien van Eerde: arbeids- en organisatiepsycholoog aan de Universiteit van Amsterdam. Ze onderzoekt onder andere uitstelgedrag en manieren waarop mensen hun tijd efficiënt inrichten. Ze kwam vlak voor de uitzending uit Brazilië en trekt een vergelijking tussen Nederland en de cultuur daar. Wat kunnen we daarvan leren, in onze samenleving waarin we structureel te weinig tijd denken te hebben? Ook geeft ze handvatten voor hoe luisteraars beter met tijd om kunnen gaan.

In Museum Catharijneconvent in Utrecht is een bijzondere tentoonstelling te zien. Niet samengesteld door conservatoren, maar door acht hele verschillende Utrechters. Dat gaat van oud-Kensington frontman Eloi Youssef tot Amnesty International-persvoorlichter Marjon Rozema. Allemaal dachten ze na over de vraag: Wat geeft mijn leven zin? En dat vertaalde zich in een ongekend diverse tentoonstelling met verrassende verhalen en zienswijzen. 

Met conservatoren Rianneke van der Houwen en Rozanne de Bruijne loopt presentator Joanne van Langevelde door het museum.

In De Nacht van BNNVARA spreekt presentator Bemshi de Visser met Perry Knoppert — van The Octopus Movement — over non-lineair denken, dakloosheid, een format creëren in China en waarom “anders zijn” misschien juist een kracht is.

Veel ziektes bij vrouwen worden nog altijd te laat of verkeerd vastgesteld. Volgens Mariette Reineke van Voices for Women komt dat doordat medisch onderzoek jarenlang vooral is gedaan op mannen. “Vrouwen werden vaak niet meegenomen in onderzoeken, onder andere vanwege hormonale schommelingen”, legt ze uit. Daardoor wachten vrouwen soms wel zeven tot tien jaar op een juiste diagnose. Vooral aandoeningen als endometriose, PMDD en overgangsklachten worden nog regelmatig onderschat. 

Volgens Reineke heeft het ontbreken van een diagnose niet alleen fysieke gevolgen, maar ook mentale impact. “Vrouwen gaan twijfelen aan zichzelf als klachten steeds niet serieus worden genomen”, vertelt ze. Toch merkt ze dat er langzaam meer aandacht komt voor vrouwengezondheid binnen de zorg.

Nog altijd rust er volgens de stichting een taboe op klachten rondom menstruatie, hormonen en de overgang. “Als je door pijn niet normaal kunt functioneren, dan is dat niet normaal”, zegt Reineke. Ze adviseert vrouwen daarom om klachten serieus te nemen, deze bij te houden in een dagboek en goed voorbereid naar de huisarts te gaan.  

Om meer aandacht te vragen voor het onderwerp organiseert Voices for Women op 13 juni in de Jaarbeurs in Utrecht de Dag van de Vrouwengezondheid. Tijdens het evenement zijn er lezingen, informatiestands en optredens om vrouwengezondheid bespreekbaarder te maken.

Tijdens deze Nacht van NTR Wetenschap interviewt presentator Syb Faes illusionist en arts Victor Mids, bekend van het programma Mindf*ck, en Anne Versluis, promovenda aan de sectie gezondheid, medische en neuropsychologie in het Willem Alexander Kinderziekenhuis.

Samen zetten zij It's a Kind of Magic op, waar ze onderzoek doen naar de inzet van magie en illusies in de gezondheidszorg bij kinderen.

"Magie is de beste afleidmethode om prikangst tegen te gaan." - Victor Mids

Van een verdwenen vissersboot op Urk tot liefdesbrieven van een kampbeul: in deze Nacht van… BNNVARA gaat presentator Bemshi de Visser in gesprek met journalist en schrijver Rik Kuiper.

Hoe maak je van echte gebeurtenissen een verhaal waar je helemaal in wordt gezogen? En hoe krijg je mensen zover dat ze hun persoonlijke verhaal aan je vertellen? Dat hoor je in deze aflevering van De Nacht Van… BNNVARA.

Er zijn veel verschillende oorzaken van slapeloosheid, vertelt slaapexpert Norbert Kleijn. Uit onderzoek blijkt dat slapeloosheid en depressie sterk met elkaar samenhangen. 

Ook mensen met paniekaanvallen kampen vaak met slaapproblemen. “Bij slaapangst zijn mensen bang dat ze niet in slaap zullen vallen”, legt Kleijn uit. Toch is daar volgens hem vaak goed iets aan te doen. “Het probleem zit vooral in gedachten en gedrag. Met goede begeleiding, tijd en geduld kan slaapangst volledig verdwijnen.” 

Signaal van stress

Volgens de slaapexpert raken veel mensen te gefixeerd op hun nachtrust, mede door smartwatches en slaapapps. “Die apparaten helpen vaak niet, maar kunnen slaap juist verslechteren. Mensen kunnen prima hebben geslapen, maar voelen zich meteen moe zodra hun horloge zegt dat hun slaap slecht was”, aldus Norbert. 

Rustmomenten overdag helpen 

Volgens Kleijn begint goed slapen al overdag. Kleine rustmomenten kunnen stress verlagen en uiteindelijk zorgen voor betere nachtrust. “Even vijf minuten voor je uitkijken, geen scherm, geen taakje, dat helpt al enorm”, zegt hij. 

Intensief sporten laat op de avond is volgens hem minder verstandig, net als eindeloos scrollen of veel prikkels vlak voor het slapengaan. Een rustige documentaire, een vertrouwde serie of een boek werkt vaak beter. 

En podcasts? Die kunnen volgens Kleijn ook helpen. “De podcast van Maarten van Rossem werkt bij veel mensen prima om bij in slaap te vallen”, zegt hij lachend.  

Het is bijna zover de Pride maand, maar de strijd voor zichtbaarheid en acceptatie loopt al veel langer. Al ruim honderd jaar proberen homo-emancipatiebewegingen hun plek in de samenleving op te eisen. Niet alleen op straat of in de politiek, maar ook in de geschiedenisboeken.
Maar waar begint de geschiedenis van de queer emancipatie eigenlijk? Die vraag blijkt minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Volgens historicus Marijke Huisman veranderde het antwoord daarop door de jaren heen namelijk voortdurend. In haar nieuwe boek Queer geschiedenis van Nederland: de strijd om een eigen verleden onderzoekt ze hoe queer bewegingen hun eigen geschiedenis gebruikten om zichtbaarheid en erkenning af te dwingen.

Rond 1900 grepen de eerste homobewegingen vaak terug op de oudheid. Activisten verwezen naar de oude Grieken en andere historische voorbeelden om te laten zien dat homoseksualiteit van alle tijden is. Het verleden werd gebruikt om te bewijzen dat queer zijn niet iets nieuws of onnatuurlijks was.

Na verloop van tijd verschoof dat verhaal. Vooral na de Stonewall-rellen in New York in 1969 veranderde het collectieve startpunt van de queer emancipatiebeweging. Stonewall werd steeds vaker gezien als het moment waarop de beweging écht opstond. Daarmee verdween een groot deel van de oudere geschiedenis langzaam naar de achtergrond.

 Te gast in de Nacht van NTR Wetenschap is historicus Marijke Huisman. Samen met presentator Renette Kwakkenbos spreekt ze over de manier waarop queer emancipatiebewegingen hun eigen verleden vormgaven en wat het betekent als een beweging steeds opnieuw bepaalt waar haar geschiedenis begint.

Van CSI-mythes tot echte doodsoorzaken die vaak tóch anders blijken te zijn dan gedacht: in deze Nacht van... BNNVARA spreekt presentator Bemshi de Visser met forensisch patholoog Bart Latten van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI).

Hoe onderzoek je een lichaam als iemand onder verdachte omstandigheden overlijdt? Wat vertelt een lichaam nog ná de dood? En waarom weten we in Nederland eigenlijk zo weinig over waar mensen écht aan overlijden. Je hoort het in deze aflevering van De Nacht Van... BNNVara.