De Oostflank | BNR

De Denen werden dit jaar wakker met dezelfde nieuwjaarskater als het jaar ervoor: Donald Trump eist een groot deel van hun land op. Groenland is zo'n 98 procent van het grondgebied van het Deense koninkrijk. Voor een land dat zichzelf altijd zag als de trouwste kleine bondgenoot van Washington, troepen naar Irak, troepen naar Afghanistan, geen vragen stellen, voelt dat als bedrogen worden door je eigen geliefde.

Europacorrespondent Stefan de Vries ging naar Denemarken en hoorde daar onder meer over de premier die ooit zei dat er geen vel papier tussen Denemarken en Amerika te schuiven mocht zijn. Over een land dat van EU-scepticus voorzichtig meer steun zoekt bij de Brusselse bondgenoten. En over Deense dienstplichtigen van negentien die voor het eerst naar de poolcirkel worden gestuurd.

Plus de ongemakkelijkste bijzaak van het koninkrijk: terwijl Kopenhagen Oekraïne steunt, vissen op de Faeröer nog altijd Russische trawlers.

Deel drie van de driedelige serie over de noordflank van Europa. Eerder: IJsland en Groenland.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Groenland staat ongewild midden in een geopolitieke machtsstrijd. De Verenigde Staten willen meer invloed, Europa zoekt toegang tot strategische grondstoffen en de NAVO versterkt haar aanwezigheid in het Noordpoolgebied. Maar wie bepaalt uiteindelijk de toekomst van het eiland?

Stefan de Vries reisde naar het grootste eiland ter wereld en sprak er met politici en ondernemers. Hij trotseerde de kou en ervoer op de eindeloze ijszee hoe nietig een mens kan zijn. Wat willen de Groenlanders zelf? En wordt er eigenlijk wel naar hen geluisterd?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

IJsland ligt letterlijk op de breuklijn tussen Noord-Amerika en Europa. Ook politiek balanceert het eiland tussen twee werelden. Het land is lid van de NAVO, volgt via de Europese Economische Ruimte bijna alle Europese regels, maar heeft in Brussel niets te zeggen. Nu mogen de IJslanders stemmen over het hervatten van de onderhandelingen met de EU. 

Stefan de Vries reisde door een landschap van lava, gletsjers en zwaveldamp en ontmoette er politici, vissers en digitale pioniers. Want achter de discussie over Europa schuilen grote vragen: wie bepaalt de visquota, wat is een eigen munt nog waard en op wie kun je rekenen voor je veiligheid? Kiest IJsland voor nationale zelfstandigheid, of geeft juist meebeslissen in Europa meer soevereiniteit?

Voor deze aflevering ging Europacorrespondent Stefan de Vries naar IJsland. Hij praat erover met Nina van den Dungen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oostflank is terug. De oostgrens van Europa staat nog steeds onder hoogspanning. Deze aflevering hoor je uit het westen van Oekraïne: voorbij de oostflank, maar vóór het oostfront.

Europaverslaggever Geert Jan Hahn reisde in aanloop naar het vijfde oorlogsjaar door het westen van Oekraïne. Ga je de grens over bij Polen of Roemenië, dan verlaat je het veilige NAVO-gebied en kom je in een land van oorlog terecht. En ook al is het westen van Oekraïne relatief veiliger dan het oosten, toch zijn ook hier de gevolgen van de oorlog merkbaar en voelbaar. Ook in het westen van Oekraïne dalen raketten neer, worden mannen gemobiliseerd en krijgt de economie klappen.  Is er in West-Oekraïne - soms meer dan duizend kilometer van het oostfront - dan nog wel draagvlak voor een oorlog die fysiek ver weg is?

Geert Jan reist langs steden en dorpen, en onderzoekt hoe hoog het moreel is waar de Oekraïners nu hun vijfde oorlogsjaar mee ingaan. Hij spreekt Oekraïners die soep maken voor het front, of die in hun eigen schuur granaten fabriceren. Ook interne vluchtelingen komen aan het woord, evenals moeders van soldaten. Geert Jan ziet billboards in drukke winkelstraten van dode Oekraïense militairen terwijl de Macarena uit diezelfde winkels schalt. Ook vraagt hij president Volodymyr Zelensky naar zijn verwachtingen voor 2026 - en de vele vragen die op tafel liggen. 

Kortom, een extra lange aflevering van De Oostflank - die een verrassend perspectief werpt op dit nieuwe oorlogsjaar.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oostflank is terug. De oostgrens van Europa staat nog steeds onder hoogspanning. Deze aflevering hoor je het laatste deel van een tweeluik over Roemenië: een land met gemengde gevoelens bij Poetin en Trump.

Europaverslaggever Geert Jan Hahn besloot een bezoek aan Oekraïne te koppelen aan een reis door het noorden van Roemenië. In het eerste deel hoorde je al waarom de NAVO in Roemenië een belangrijke bondgenoot ziet, ook al trekken de Verenigde Staten de nodige troepen terug uit het zuidoosten van Europa. En we maakten kennis met de nieuwe president Nicosur Dan. 

In deze aflevering praten we door over hoe Dan president werd, en hoe met name de Amerikanen daarop reageerden. Zo was de Amerikaanse vice-president JD Vance furieus op het Roemeense hooggerechtshof én op Europa dat de presidentsverkiezingen werden geannuleerd, ook al was er sprake van buitenlandse beïnvloeding.

‘Roemenen zijn zich inmiddels erg bewust van de hybride oorlogsvoering en oorlogsdreiging’, stelt Mircea Vadan, medeoprichter bij BraveXAero. Dat blijkt ook uit cijfers van een Roemeens onderzoeksbureau, dat regelmatig peilt bij respondenten of zij bang zijn voor oorlog en nog steun wensen te geven aan de NAVO en Oekraïne óf teveel angst hebben voor Rusland. In de Roemeens-Oekraïense grensstad Sigethu Marmatiei praat Geert Jan hier met inwoners over door. 

Dat onderzoeken Nina van den Dungen en Europaverslaggever Geert Jan Hahn allemaal in deze aflevering van De Oostflank.    

 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oostflank is terug. De oostgrens van Europa staat nog steeds onder hoogspanning staat. Deze aflevering: het eerste deel van een tweeluik over Roemenië, een ondergewaardeerde NAVO-partner  

Schiet ze maar neer. Daartoe besloot het Roemeense parlement toen eerder dit jaar voor de zoveelste keer het luchtruim werd geschonden door drones.  

Met enige regelmaat wordt het havengebied rond de Zwarte Zee en de Donaudelta geteisterd door drones en raketten. Deze week was weer raak, in Tulcea. Inwoners van die provincie kregen het vriendelijke verzoek om anderhalf uur lang binnen te blijven en dekking te zoeken, terwijl F16’s en Eurofighters zich richten op ongewenste objecten die het luchtruim in konden vliegen. Uiteindelijk eindigde een drone op Roemeens grondgebied. 

Als Rusland aanvallen uitoefent op Oekraïense havens in de Donaudelta, staan ook Moldavië en Roemenië op scherp. Tot voor kort reageerde Roemenië tamelijk mild op die dreiging en doorgeschoten drones. Sinds kort slaat Roemenië andere taal uit: het parlement heeft toestemming gegeven om vijandelijke objecten uit de lucht te schieten, zodra ze een bedreiging vormen.   

Desalniettemin is Roemenië een heel ander land dan Polen of Estland. Waar deze landen al langer terug brullen naar de beer, wil Roemenië vooral escalatie vermijden. Ook wordt er procentueel veel minder uitgegeven aan defensie. Oorlogszuchtige taal wordt dus vooral vermeden, ook al stapt het parlement nu wel een grens over. 

Ook de kersverse president Nicosur Dan is niet een opruiend type. Hij volgt wel een pro-Europese, pro-NAVO en pro-Oekraïne koers, maar weet ook dat hij president is van een hevig gepolariseerd land. Miljoenen portemonnee vinden de eigen portemonnee meer waard dan de begroting van een land over de grens, ook al is dat een buurman in oorlog. 

Europaverslaggever Geert Jan Hahn besloot een bezoek aan Oekraïne te koppelen aan een reis door het noorden van Roemenië. Hij bezocht een dronebedrijf bij de Transsylvaanse hoofdstad Cluj, om vervolgens met een boemeltreintje koers te zetten richting Sighetu Marmatiei – waar ze de luchtalarmen uit Oekraïne horen en in 2022 honderdduizenden Oekraïense vluchtelingen welkom heetten en grotendeels weer zagen vertrekken. Geert Jan dook in de geannuleerde presidentsverkiezingen van een klein jaar geleden, met buitenlandse beïnvloeding en democratische weerbaarheid. Hij onderzocht de angst voor Poetin en de investeringen in drones en een dronemuur. 

Vlak voor Geert Jans bezoek vlogen er drones door het Roemeense luchtruim. En vlak na zijn bezoek kwam Mark Rutte naar Roemenië, waar hij sprak op het NAVO Industry Forum in Boekarest.  

Kortom, onbekend maakt onterecht onbemind, want saai is Roemenië allerminst. En volgens voormalig buitenlandminister Caspar Veldkamp is Roemenië een veel belangrijkere partner binnen de westerse diplomatie dan wij doorgaans inschatten. Toch associëren we Roemenië eerder met tomatentelers in de zomer dan een militair-strategische partner aan de Zwarte Zee. Des te meer reden voor een tweeluik voor De Oostflank. 

In dit eerste deel, aflevering 11, hoor je meer over die ligging in het zuidoosten van Europa, een discussie over Amerikaanse troepen die zich deels uit Roemenië terugtrekken en bezoeken we het dronebedrijf BraveXAero. 

Dat onderzoeken Nina van den Dungen en Europaverslaggever Geert Jan allemaal in deze aflevering van De Oostflank.    

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oostflank is terug. Helaas. Want een derde seizoen van deze podcastserie is broodnodig omdat de oostgrens van Europa nog steeds onder hoogspanning staat. Verslaggevers bij BNR reizen langs de rafelranden van onze Unie en onderzoeken de grote veranderingen die daar plaatsvinden. In dit nieuwe seizoen doen we verslag vanuit Polen, Roemenië en Oekraïne. 

Polen verdween niet één, maar twee keer volledig van de kaart. Dat moét wel wat doen met je houding tegenover veiligheid en defensie. Polen heeft Europa gewaarschuwd, als het gaat om de Russische dreiging. In 2014, toen Rusland de Krim binnenviel. Maar ook al in 2008 - toen iets vergelijkbaars gebeurde in Georgië. 

Polen werd EU-lid in 2004. Sindsdien heeft het land geen recessie gekend. En dus gaat het land hard vooruit, met alle bijkomende voor- en nadelen.  Al gauw leg je 20 zloty (5 euro) neer voor een koffie, Randstedelijke prijzen dus. En de infrastructuur is goed; de Poolse treinen zijn inmiddels even comfortabel en punctueler dan die van de westerburen.  Dat veel Poolse jongemannen decennialang hun economische heil hebben gezocht in Nederland op de bollenvelden is in het huidige Warschau lastig voor te stellen. 

De economische groei en de Europese toenadering maken Polen een prominentere speler in de Europese arena. En de defensie-uitgaven van Polen - het land geeft bijna de ‘Trump-norm’ van 5% uit, geven Polen een voorbeeldpositie in de EU. De Russische dreiging wordt in Polen dan ook serieus genomen, gezien de geografische ligging van het land, dat grenst aan Oekraïne, Belarus én Rusland. 

Waar gaat al dat geld heen? Hoe besteden de Polen hun geld aan  defensie, en wát kunnen andere Europese landen leren van de Poolse houding. Dat onderzoeken Nina van den Dungen en Europaverslaggever Michal van der Toorn in deze aflevering van De Oostflank.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oostflank is terug. Helaas. Want een derde seizoen van deze podcastserie is broodnodig omdat de oostgrens van Europa nog steeds onder hoogspanning staat.

Verslaggevers bij BNR reizen langs de rafelranden van onze Unie en onderzoeken de grote veranderingen die daar plaatsvinden. In dit nieuwe seizoen doen we verslag vanuit Polen, Roemenië en Oekraïne.

We trappen dit nieuwe seizoen echter af in Nederland. Er komen namelijk parlementsverkiezingen aan in ons land. Wat kunnen we na die verkiezingen eigenlijk verwachten van een nieuw kabinet als het gaat om onze oostflank? Welke verschillen zijn zichtbaar bij een koers die linksaf of rechtsaf gaat? Wat beloven de partijen als het gaat om hun betrokkenheid bij Oekraïne, de NAVO en het afschrikken van Rusland met een heropbouw van het defensieapparaat?  

Europaverslaggevers Michal van der Toorn en Geert Jan Hahn praten je in deze aflevering bij. Zij kijken niet alleen naar wat er in de verkiezingsprogramma’s staat, maar ook naar wat er NIET in staat. En veiligheid aan onze oostflank is meer dan militaire hardware: wat te denken van desinformatie, of ontwikkelingssamenwerking en het versterken van democratische instituten? En hoe trans-atlantisch durft een nieuw kabinet nog te zijn, met de continue grillen van Donald Trump in het achterhoofd?

Op al deze vragen proberen we antwoord te geven. Om daarna, na de Nederlandse verkiezingseditie, daadwerkelijk af te reizen naar die plek waar we over spreken: de oostflank. 
We keren terug naar Polen, waar een nieuwe president is geïnstalleerd. En voor het eerst zijn we in Roemenië, waar net als in Polen het luchtruim met enige regelmaat door drones wordt geteisterd. En we zijn in het westen van Oekraïne, waar we dorpen bezoeken die op 1200 kilometer afstand van het front liggen maar waar het moreel meer dan hoog ligt.

 

Eerdere seizoenen en afleveringen:

Seizoen 1

1. Finland is altijd klaar voor oorlog
2. Griekenland: ‘the pin of the map’
3. Moldavië wil uit de Russische wurggreep
4. Het Europese hart verschuift naar Polen
5. De Brusselse blik

Seizoen 2

1. Gotland: Zweeds vakantieparadijs in de nieuwe frontlinie
2. Letland: de kwetsbaarste Baltische staat
3. Cyprus: het oog in de hel van Poetin, Hamas en Hezbollah

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe redt Europa zich in de tijd van Trump, Poetin en Xi? Europakenners Geert Jan Hahn en Michal van der Toorn praten je in de nieuwe BNR-podcast "Make Europe Great Again" bij over wat zich dagelijks afspeelt op ons continent.

Van maandag tot en met donderdag, om 16:00 uur online. Met een update van 10 minuutjes. De podcast vind je hierrrr!

Met uiteraard ook veel aandacht voor wat er gebeurt aan onze Oostflank. Luisteren dus!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Cyprus ligt dichterbij Turkije en Syrië dan bij de rest van de Europese Unie. Toch is het geopolitiek gezien een belangrijk land. Sterker nog, het is het ‘oog in de storm’, zegt politicoloog Hubert Faustmann vanuit Nicosia. 

Onze verslaggevers nemen je in De Oostflank mee naar de oostgrens van Europa. Cyprus is wat dat betreft een vreemde eend in de bijt. Van alle landen die we voor deze serie bezoeken, ligt Cyprus het verst van Rusland vandaan. Maar een Russische afhankelijkheid was er tot voor kort zeker. Financieel maar ook psychologisch hebben de Cyprioten een enorme omslag moeten maken om afscheid te nemen van hun affectie voor Rusland. 

Oligarchen
Van oudsher zijn de banden tussen Cyprus en Rusland en voorheen de Sovjet-Unie goed. Oligarchen en ook kleine ondernemers weten hun weg naar het eiland te vinden. Hoe zit dat nu, na veertien sanctiepakketten waar Cyprus als EU-lidstaat mee heeft ingestemd? En áls rijke Russen hun heil zoeken tot Cyprus, naar welk deel van het eiland gaan ze dan?

Cyprioten sympathiseren met de Oekraïners; ze weten immers zelf hoe het is om bezet en onderdrukt te worden, aangezien Turkije al een halve eeuw het noorden van Cyprus overheerst. Toch leidt dat juist ook tot dilemma’s: Brussel staat pal achter Oekraïne, maar waarom niet achter Turkije?

Goederen naar Gaza
En dan is er nog die geografische factor. Cyprus - geen NAVO-lid overigens - grenst dan misschien niet aan Oekraïne, maar is wel degelijk een Oostflank voor de EU. Turkije dus maar ook Syrië, Libanon en Israël liggen dichterbij Cyprus dan het Europese vasteland. Cyprus probeert met al die landen in het Midden-Oosten een goede relatie te onderhouden. Cyprus faciliteert een maritieme corridor voor hulpgoederen richting Gaza, maar probeert ook een brug tussen de EU en Israël onder leiding van Netanyahu te slaan.

De ligging van Cyprus leidt tot lusten en tot lasten; rijke Israëli en Libanezen, vermogende Oekraïners en Russen, maar maar ook armere Syriërs - die doorreizen vanuit Libanon. Mede om die reden trekt Cyprus ook weer de banden met Brussel verder aan.

Allemansvriend
Kortom, Cyprus is een allemansvriend in de Middellandse Zee. Hoe doet Cyprus dat, dat koorddansen aan de zuidoostflank van Europa, omringd door al die oorlogen? Om die reden reisde BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn naar Cyprus af. Daar sprak hij met professoren, politici en bezocht hij beide kanten van het eiland.

Wil je na deze aflevering weer te weten komen over Cyprus? Abonneer je dan alvast op Dossier Europa - waar deze zomer nog een podcastserie online komt over de ‘Cypriotische Kwestie’; een oorlog zonder schieten.

 

See omnystudio.com/listener for privacy information.