De Universiteit van Nederland Podcast

Dit is de allereerste aflevering van onze NIEUWE SERIE: Atomen Enzo ⚛️.
Meer afleveringen hoor je hier: https://open.spotify.com/show/6V5u9TBNBoVP0LnImbiFsL?si=f66b93bc934e493a

Net als wij doen apen dingen die nergens toe leiden. Bijvoorbeeld: grassprietjes in hun oren steken, soms uren per dag. In deze eerste aflevering van Atomen Enzo gaat Florian Helinski in gesprek met primatenonderzoeker Edwin van Leeuwen over het ogenschijnlijk nutteloze gedrag van chimpansees. Waarom begon één aap ermee, en waarom deed de rest van de groep ineens mee? En is nutteloos gedrag misschien toch ergens goed voor? Luister mee!

In de serie Atomen Enzo duik je in hét epicentrum van betabreinen (Universiteit Utrecht). Daar werkt één man die daar niks te zoeken heeft. Florian Helinski is een Alfaman, op zoek naar antwoorden in een Bètawereld. Natuur en scheikunde liet hij op de middelbare school zo snel mogelijk vallen. Op zijn eindlijst prijkte een 4 voor het verplichte vak wiskunde. Had hij er misschien meer uit kunnen halen? In de podcast reeks Atomen Enzo grijpt Helinski zijn laatste kans en krijgt antwoorden op vragen die al lang gesteld zijn. Want als hij het begrijpt dan begrijp jij het ook ... waarschijnlijk. Gaat t ‘m lukken? En blijkt hij uiteindelijk toch een bètaman gevangen in een alfabrein? ⚛️

Atomen Enzo is een podcast van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Nederland.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zeeseks: terwijl jij lekker op het water ronddobbert, maken zeedieren er onder water een wild feestje van. In deze aflevering duik je met paleontoloog Yanell Braumuller (Universiteit Leiden) naar het allerdiepste punt van de zee. Onderweg leer je over zwangere mannetjesvissen, orgies van zeepokken, wormen die zwaardvechten met hun penis en een diepzeevis die letterlijk zijn hoofd verliest voor de liefde. Wat de wetenschap daaraan heeft, hoor je in deze aflevering!

Meer verrassende biologie, verteld door Yanell? Bekijk hier onze andere video’s:

• Waarom hebben we nog schaam-, oksel- en hoofdhaar? En nog vijf andere vragen over evolutie!
  https://youtu.be/aujQYlQiniI?si=KowZZ7-6udJGExT4  
• Hoor jij bij de 20% met dit evolutionaire kenmerk?
  https://youtu.be/pmBff4iLqXc?si=Hmu2YvXrpqR5yiKd  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Is het normaal dat je je na de dood van een dierbare niet per se verdrietig voelt? Kun je eigenlijk ziek worden van rouw? En rouwden mensen vroeger anders dan nu? In deze aflevering beantwoordt rouwprofessor Lonneke Lenferink (Universiteit Twente/Rijksuniversiteit Groningen) vijf van jullie gestelde vragen over rouw. Of het nu gaat over hoe je iemand het beste kunt steunen die rouwt, of je ook om iets anders dan een persoon kunt rouwen, of hoe kinderen anders rouwen dan volwassenen: na deze video begrijp jij een stuk beter wat rouw eigenlijk met je doet. Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Lonneke nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Meer weten? Luister onze eerdere podcast met Lonneke Lenferink: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/rouwen-zonder-huilen-heel-normaal-dit-is-waarom

 *Meer wetenschap?* Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: https://universiteitvannederland.substack.com/ Check onze podcast in je favoriete podcast-app. Instagram ► https://www.instagram.com/UniversiteitNL TikTok ► https://www.tiktok.com/@UniversiteitNL *Wil je meer weten over onze stichting?* ► http://www.universiteitvannederland.nl/ Wil je ons iets vragen? Of heb je een opmerking? Dat kan via dit formulier: https://forms.gle/5YTUR72pTwzXRAFk6

*Over de Universiteit van Nederland:* Wij geloven dat iedereen moet kunnen leren van de topwetenschappers die we hebben in Nederland. Zonder collegegeld of tentamens. Zet je nieuwsgierigheid aan en kijk, luister of volg de Universiteit van Nederland. Voor niet-commercieel gebruik is het toegestaan om fragmenten (mits de context behouden) te gebruiken. Vermeld wel altijd bron: Universiteit van Nederland. Bij twijfel, mail ons op [email protected].

0:00 Jullie 5 vragen over rouw!
0:15 Wat kan je doen voor iemand die rouwt?
1:15 Hoe kan je diegenen ondersteunen?
1:32 Kan je ziek worden van rouw?
2:20 Fysiek ziek worden van rouw
2:55 Hoe rouwden mensen vroeger?
3:35 Konden we vroeger beter rouwen?
3:46 Kun je alleen om mensen rouwen?
4:12 Verschillende soorten verlies
4:45 Rouwen kinderen anders dan volwassenen?
5:45 Wat is de meest voorkomende manier om met rouw om te gaan?
6:45 Is het normaal dat je na iemands dood niet verdrietig bent?
7:08 Onderzoek nabestaanden MH-17-ramp 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een kilo zout; dat is wat de gemiddelde Nederlander jaarlijks ongemerkt te veel binnenkrijgt. Wereldwijd is zout verantwoordelijk voor maar liefst 1,65 miljoen doden per jaar. Voedingskundige Marianne Geleijnse van de Wageningen Universiteit legt uit waarom zout een gevaarlijke sluipmoordenaar is, en hoe de voedingsindustrie ons een zoutobsessie aanleert. Gelukkig is de zucht naar zout een aangeleerde smaak, wat betekent dat je er ook vanaf kan komen. Hoe? Luister de podcast zodat je zonder smaakverlies succesvol kunt ontzouten!

Voedingscentrum: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zout-en-natrium.aspx

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe vaak heb jij al gezegd: “Nou, wat toevallig dat wij elkaar hier tegenkomen!”? Toevallig ontmoetingen lijken willekeurig, maar dat zijn ze niet volgens wiskundige Sandjai Bhulai van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij kan het zelfs uitrekenen: hoe vaak je mensen tegenkomt, maar ook hoe vaak je ze nét misloopt.

Om zijn formule in de praktijk te testen, lieten we zes proefpersonen een uur lang willekeurig door de stad lopen. Benieuwd wat daaruit kwam? Kijk of luister dan deze aflevering!

Wil je weten hoe Sandjai precies tot zijn formule komt? Bekijk dan het doorgespoelde deel van de aflevering waarin hij de hele formule verder uitlegt: https://youtu.be/nEubIQin7Tk

Tool van Sandjai: https://math.vu.nl/~sbhulai/uvnl/

En vind je het leuk om zelf uit te rekenen wat de kans is dat jij een bekende tegenkomt of juist nét niet tegenkomt. Sandjai heeft de hele formule a.d.h.v. een voorbeeld hier ook nog uitgeschreven: https://drive.google.com/file/d/1SrC4mxJhwRtHRovc1ISsqjlEX8_9yyZI/view?usp=sharing

0:00 Kun je uitrekenen of je iemand wel of niet tegen kunt komen?
1:06 Wat is de kans dat je iemand tegenkomt?
2:06 Op welke afstand kun je iemand herkennen?
3:59 Hoe bereken je de kans dat je iemand kunt tegenkomen?
5:07 Hoe bereken je de relatieve snelheid?
7:51 Wat is de kans dat je één iemand tegenkomt? 
9:04 Waarom kom ik mijn ex overal tegen?
9:45 Hoe bereken je dit voor meerdere mensen? 
10:20 Hoe vaak gaan ze elkaar tegenkomen? 
11:09 Hoe kun je een kansberekening nauwkeurig maken?
12:04 Waarom speelt toeval een rol bij kansberekeningen?
12:17 Wat is de kans dat je iemand net niet tegenkomt?
14:44 Hoe wordt kansberekening toegepast in oorlogssituaties?
15:22 Hoe kan ik mijn ex ontlopen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoeveel invloed heeft de plek waar je wieg staat op hoe je naar jezelf kijkt? Eddie Brummelman (Universiteit van Amsterdam) onderzoekt in zijn project Generatie Hoop hoe opgroeien in armoede of rijkdom het zelfbeeld van kinderen vormt. Want wie minder kansen krijgt, kan zichzelf ook als minder slim of talentvol gaan zien.

In deze aflevering vertelt Eddie hoe kinderen ongelijkheid al vroeg leren herkennen, hoe ze daar stereotypes aan gaan verbinden, en hoe die uiteindelijk kunnen doorwerken in hun eigen zelfbeeld. Maar óók hoe het anders kan: door kinderen op een andere manier te leren kijken naar ongelijkheid, kunnen we ervoor zorgen dat ieder kind zijn talenten gaat erkennen.

Lil Scientist platform: https://kidlab.nl/project/lilscientist/.

Hoe complimenten zorgen voor een laag zelfbeeld:

• https://open.spotify.com/episode/6Fc40WMUdPqtQqbDewxnvK?go=1&sp_cid=4d5a01c724dd1a3df96c06b60e2af2de&utm_source=embed_player_p&utm_medium=desktop 
• https://www.youtube.com/watch?v=gbUeQKUP_eE

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Heb je je ooit afgevraagd wat er precies met jouw stukje huid gebeurt nadat die is weggesneden bij de huisarts of dermatoloog? In deze aflevering neemt patholoog Sjors Koppes (@dr.pathologica), dé medische detective van het ziekenhuis, ons mee achter de schermen van het Erasmus MC. Hij laat zien hoe hij kwaadaardig gedrag op celniveau opspoort, en of die ene moedervlek onschuldig is of toch huidkanker. 

Meer van dit:

📲 Wil je meer pathologisch speurwerk zien van Sjors? Volg hem dan op zijn socials: @dr.pathologica

📽️ We maakten eerder een video over hoe je huidkanker herkent:  https://www.universiteitvannederland.nl/college/hoe-herken-je-huidkanker

0:00 Wat doet een patholoog eigenlijk?

1:00 Hoe begint het onderzoek naar een moedervlek?

1:15 Hoe maak je weefsel zo klein dat je het onder de microscoop kunt bekijken?

1:34 Waarom is huidweefsel net als kaas?

1:58 Vijf stappen om huid onder een microscoop te onderzoeken

3:36 Wat zie je onder de microscoop?

4:04 Welke cellen zijn belangrijk bij het opsporen van kanker?

5:05 Hoe ontstaan kankercellen?

5:39 Hoe herkent een patholoog kanker?

6:48 Hoe ontstaan uitzaaiingen?

7:23 Wat zijn carcinomen?

7:42 Wanneer is een moedervlek een melanoom?

8:12 Hoe ziet een melanoom eruit onder de microscoop?

8:38 Wanneer is een moedervlek goedaardig of kwaadaardig?

9:19 Wanneer spreken we van een melanoom?

9:51 Hoe herken je zelf een melanoom?

10:40 Wat ontdekt een patholoog nog meer? (Fillers)

11:29 Waarom is pathologie zo belangrijk?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hadden de Romeinen ook al te maken met migratie? Zeker! Uit DNA-onderzoek blijkt dat 1 op de 10 mensen in het Romeinse Rijk geboren werd op een compleet andere plek dan waar ze stierven. Best vergelijkbaar met migratiecijfers in de EU nu.

Olivier Hekster (hoogleraar Oude Geschiedenis) en Merijn Doggen (hoofdredacteur Universiteit van Nederland) kijken door de bril van de Romeinen naar de migratie van nu, live op het Best Kept Secret Festival. Waren er destijds ook al demonstraties, zoals we die nu bijvoorbeeld in Ter Apel zien? En wat kunnen we leren van een eeuwenoude brief van soldaat Apion, een migrant uit die tijd - en hoe kijken migranten van nu daar zelf naar?

En goed nieuws: dit is een voorproefje! Vanaf november draait het nieuwe seizoen van Rare Jongens helemaal om migratie. Je vindt de podcast via deze link: https://open.spotify.com/show/3VZ2qBh27xCnZbLM4zjCNv?si=53ab4f61518e435d.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland staat bekend als wereldexpert in het beheersen van water. Maar die kracht wordt nu onze zwakte. We hebben ons landschap zo ingericht dat we water razendsnel kunnen afvoeren, maar daardoor zijn we extra kwetsbaar geworden voor droogte. Vooral op de hoge zandgronden, zoals in Brabant en de Achterhoek, wordt dat steeds duidelijker. We moeten water daarom niet alleen afvoeren, maar ook leren het langer vast te houden. Onderzoeker Bregje van der Bolt van Wageningen University legt samen met Brenda Arends van Waterschap Aa en Maas in Brabant uit hoe we dat kunnen doen en wat voor een keuzes er nodig zijn.

Het onderzoek van Bregje en de waterschappen is een project van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De NWA maakt onderzoek mogelijk waarin wetenschappers samenwerken met maatschappelijke partijen. Dit leidt tot kennis die de wetenschap zonder hulp van de maatschappij niet had kunnen krijgen. Lees er meer over op hun website ► https://www.nationalewetenschapsagenda.nl/

0:00 Waarom is Nederland wereldkampioen in water afvoeren?
0:36 Hoe krijgt Nederland een watertekort terwijl het zo vaak regent?
0:51 Hoe merken waterschappen een watertekort?
1:09 Kunnen we kampioen worden in water vasthouden?
1:29 Wordt Nederland weer drassig?
1:43 Was Nederland vroeger veel natter?
2:32 Hoe hebben we Nederland naar onze hand gezet?
2:42 Wie beheert ons watersysteem?
3:39 Hoe veranderde ons waterbeheer na de Tweede Wereldoorlog?
4:30 Wat kunnen waterschappen doen tegen droogte?
5:04 Wat zijn de gevolgen van droogte?
5:28 Waarom hebben de hoge zandgronden het meest last van de droogte?
6:09 Waarom daalt de grondwaterstand?
7:36 Hoe kunnen we tegelijkertijd wateroverlast en droogte hebben?
7:52 Hoe lossen we droogte en wateroverlast op?
8:55 Welke oplossingen werken waar?
9:40 Hoe ziet de toekomst van het Nederlandse water eruit?
12:15 Waarom moeten we leren leven met het water?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier alle afleveringen van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets. 

Soulmates, je perfecte match en koppels met een gezamenlijk Instagram-account: in onze maatschappij lijkt het ideaal dat je volledig samensmelt met de persoon van wie je houdt. Je deelt alles, vertelt elkaar alles en kent elkaar door en door.

En dat geldt niet alleen voor je partner. Ook van beste vrienden en familie verwachten we dat ze precies weten wie we zijn en wat er in ons omgaat. Maar kan dat eigenlijk wel? Kun je een ander ooit écht volledig kennen? En misschien nog belangrijker: moet je dat wel willen?

Sophie en Damiaan beginnen deze aflevering bij misschien wel het bekendste filosofische liefdeskoppel: Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir, en hun onconventionele relatie. Wat kunnen we daarvan leren over onze eigen relaties? En blijft liefde misschien juist bestaan doordat een deel van de ander altijd onbekend blijft?

See omnystudio.com/listener for privacy information.