Doğa Dedektifi

Konuğumuz Doç. Dr. Derya Nizam ile bir tohumun izinden giderek; Türkiye tarımının dönüşümünü, Karakılçık buğdayının yeniden canlanışını, yerel tohumları yaşatan dayanışma ağlarını, kadınların kuşaktan kuşağa aktardığı bilgiyi, sessiz aktivizmi ve yerel üretimin geleceğini konuşuyoruz.

Aristoteles’ten Linnaeus’a, mikroskoptan moleküler akrabalıklara uzanan yaklaşık 2.400 yıllık bir hikâyenin izini sürüyor; türleri sınıflandırma biçimlerimizin biyoçeşitliliğe ve onu kaybetme riskine bakışımızı nasıl şekillendirdiğini konuşuyoruz.

Can Karadoğan ile kuraklıkla yaşayan tropik ağaçlardan dağ zirvelerinde kaybolan bitkilere, mezarlıklardaki görünmez yaşamdan bozulan akarsulara ve yaklaşan kasırgaları daha erken fark etmenin yollarına uzanıyoruz. 

Ülkemizde Toprak Etiği çalışmalarının öncü ismi Prof. Dr. Ufuk Özdağ ile doğayla ilişkimizi yeniden düşünmeye çalışıyor; Aldo Leopold’un “Toprak Etiği”nden yola çıkarak, yabanıl alanları, biyoçeşitliliği, doğa yazınını, ekolojik adaleti, kentleri ve gelecek kuşaklara karşı sorumluluğumuzu konuşuyoruz.

Tavşanla tilkiden aynı ağacı paylaşan kuşlara, karıncalarla akasyanın ortaklığından bütün bir kıyı ekosistemini etkileyen deniz yıldızına uzanıyoruz. Avcılığı, rekabeti, mutualizmi, kilit taşı türleri ve hatta korkunun ekolojisini konuşuyoruz.

İnsan doğaya bakmayı ne zaman öğrendi? Ne zaman yalnızca canlıları değil, aralarındaki görünmez ilişkileri de görmeye başladı?

Bu hafta binlerce yıllık bir yolculuğa çıkıyoruz: Aristoteles ve El-Câhiz’in gözlemlerinden Mary Anning’in fosillerine; Darwin ve Wallace’ın doğal seçilim düşüncesinden Mendel’in bezelyelerine, DNA’nın çift sarmalından Rachel Carson’ın Sessiz Bahar’ına uzanan hikâyede fosillerin, canlıların, genlerin ve ekosistemlerin izini sürüyoruz.

Milyonlarca yıldır doğdukları kıyılara dönen Caretta carettaların izini sürüyoruz. 

Konuğumuz doğa tutkusunun peşinden giderek yolunu Çıralı’ya çeviren genç biyolog adayı Emine Gül Kuru ile gece sahil nöbetlerinden yavruların denize yolculuğuna, Dünya’nın manyetik alanıyla yön bulmalarından iklim değişikliğine, mikroplastiklerden ışık kirliliğine uzanan bir sohbet gerçekleştiriyoruz.

Konuğumuz Prof. Dr. Can Karadoğan ile birlikte “Müzik ve Umut” serimizin üçüncü bölümünde, yine dünyanın farklı köşelerinden gelen iyi haberlerin peşine düşüyoruz.

Amazon’da yaban hayatını yeniden birbirine bağlayan köprülerden Japonya’nın koruyucu kıyı ormanlarına kadar uzanan beş farklı hikâyede aynı soruyu soruyoruz: Kopan bağları yeniden kurabilir miyiz? 

Can Karadoğan’ın müzik seçkisi eşliğinde, bu kez umudu uzak bir hayal olarak değil, “gerçekleşmeye başlamış bir ihtimal” olarak arıyoruz.

Konuğumuz Prof. Dr. Handan Türkoğlu ile bir şehri gerçekten neyin ayakta tuttuğunun peşine düşüyor; toprağın, derelerin, ağaçların ve açık alanların kentin altyapısındaki yerini, doğa temelli çözümleri, yaşam kalitesi ile dayanıklılık arasındaki ilişkiyi ve İstanbul’un nereden başlaması gerektiğini konuşuyoruz. 

Konuğumuz İstanbul Atlı Spor Kulübü Yönetim Kurulu Başkanı, eski milli binici ve Türkiye Engel Atlama Şampiyonu Ogan Sengel ile biniciliği bir spor olmanın ötesinde, hayvan refahı ve doğayla kurulan ilişkinin özel bir biçimi olarak ele alıyor; at ile binici arasındaki görünmez iletişimden çocukların atlarla kurduğu bağa, atlı spor kulüplerinin çevre ve topluma ilişkin sorumluluğundan iklim değişikliğine kadar geniş bir çerçevede sohbet ediyoruz.