Rousseau ve Eşitliği Bozan Mülkiyet Çizgisi

Günümüzde cumhuriyet, demokrasi ve bireylerin özgürlüğü artık bir soru işareti olmaktan çıkmıştır. Uygulanılsın veya uygulama reddedilsin yine de doğrusu ortadadır ancak bir dönem bu doğrular bu kadar ortada değildi. Bir dönem monarşiler vardı. Diktatörlük vardı. Her bireyin önemli olduğuna inanılmazdı. Şimdinin kesin ve mutlak doğruları nasıl ortaya çıktı peki? Elbette özgürlüğü, demokrasiyi ve insanların değerli olduğunu bas bas bağırarak savunan kişiler sayesinde….

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/ozgurlugun-temsilcisi-jean-jacques-rousseau/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.

İrademiz sandığımız o görünmez otorite

Bir sabah uyanıyorsunuz ve kahvenizin yanında tatlı bir kurabiye yemek istiyorsunuz. Peki, ne yaparsınız? Canınız çektiği için hemen yer misiniz, yoksa sağlığınızı düşünerek kendinizi frenler misiniz? Peki, bir otorite figürü size hiç tanımadığınız birine zarar vermenizi söylese, bunu yapar mıydınız? Her gün farkında olmadan verdiğimiz küçük ya da büyük kararların ardında bizi yönlendiren bilinç dışı mekanizmalar, toplumsal etkiler ve biyolojik eğilimler yatıyor.

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/kararlarimizin-arkasinda-ne-var/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.

Orhan Veli ve Şiirin Sokak İhtilali

Türk şiiri, uzun yıllar boyunca belirli kuralların, ölçülerin ve süslü anlatımın hüküm sürdüğü bir alandı. Divan edebiyatının ağır dili, hece şiirinin kalıpları ve halk edebiyatının geleneksel yapısı, şairleri belirli sınırların içine hapsediyordu. Ta ki Orhan Veli’ye kadar! 1940’ların başında üç genç şair, bu köklü yapıyı sarsacak cesareti gösterdi. Orhan Veli, Melih Cevdet ve Oktay Rifat. Bu üç şair, şiirin sadece sanatçıların değil sokaktaki insanın da bir parçası olması gerektiğine inanıyordu.

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/orhan-veli-siiri-sokaga-indiren-adam/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.

Beyni Olmayan Bitkiler Nasıl Hatırlıyor

Hafıza, beynin en olağanüstü ve gizemli özelliklerinden biridir. Öğrenmemizi, deneyim kazanmamızı ve geçmişte edindiğimiz bilgileri bugünkü davranışlarımıza rehber etmemizi sağlar. Evrimsel açıdan bakıldığında ise hafıza; canlıların çevresel tehditleri tanıması, geçmiş tecrübelerden ders çıkarması ve hayatta kalma şansını artırması açısından hayati bir rol oynar. Ancak burada oldukça ilginç ve sıra dışı bir soru beliriyor: Bu büyüleyici yetenek sadece beyne sahip canlılara mı özgüdür?

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/bitkilerde-hafiza-mumkun-mu/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.

Kalabalıkta Donup Kalmak ve FOMO

Diyelim ki kalabalık bir caddede yürüyorsunuz ve birinin yardıma ihtiyacı var. Kimse kılını kıpırdatmıyor. Siz de durup düşünüyorsunuz: "Acaba birisi müdahale eder mi?" İşte bu tam olarak herkesin yaşadığı sağlam bir psikolojik sorun: Bystander Etkisi. Bystander etkisi, bizim her zaman aksiyon almakta zorlandığımızı, her zaman bir başkasının zor olanı yapacağına inanmamızdır. Tabii tek sorunumuz bu etki değil. Peki başka sorunlarımız neler?

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/neden-hep-baskasindan-bekliyoruz/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.

Zihnimizdeki gizli tetikleyiciler ve kararlarımız

Hiçbir şey düşünmeden girdiğiniz bir mağazada, gözünüz aniden bir ürüne kayıyor ve farkında olmadan onu satın alıyorsunuz. Peki, bu kararı gerçekten siz mi verdiniz? Yoksa zihniniz, fark etmediğiniz küçük ipuçlarıyla çoktan yönlendirilmiş mi? İşte bugün bu sorunun cevabını tetikleme etkisi ile beraber almış olacağız. Farkında olmadan maruz kaldığımız ipuçlarının kararlarımızı hatta davranışlarımızı nasıl şekillendirdiğini gösteren büyüleyici ve psikolojik bir yolculuğa hazır olun!

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/zihnin-gizli-yonlendiricisi-tetikleme-etkisi-nasil-calisir/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.

İsimsiz aylak C nin başkaldırısı

Yusuf Atılgan’ın Aylak Adam adlı romanı 1959 yılında yayımlanmıştır. Dönemin bazı kesimleri, yazarı ve romanı çokça eleştirmiş, bazı kesimleri önemsememiş ve bazı kesimleri de yazara ve romana karşı beğenilerini dile getirmiştir. Tabii ki söz konusu bir sanat eseri olduğunda, hele ki bir edebiyat ürünü olduğunda farklı görüşler ortaya konulacaktır. Ama Aylak Adam dönemin diğer romanlarından ayrı bir yerdedir. Peki neden?

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/isimsiz-bir-flanor-aylak-adam/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.

Sıcak suyun soğuk suyu sollama sırrı

Sıcak suyun, soğuk sudan daha hızlı donabileceğini söylesek inanır mıydınız? Mpemba etkisini bilmiyorsak aklımıza gelen ilk cevap muhtemelen daha soğuk olan suyun daha hızlı donacağı olsa da bu her zaman doğru değildir. Mantığımız, soğuk suyun donmasının daha az enerji gerektireceğini ve bu sebeple ilk onun daha hızlı donacağını düşündürüyor olsa da, bu durum her zaman bu kadar basit olmayabiliyor.

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/mpemba-etkisi-sicak-su-soguk-sudan-daha-mi-hizli-donar/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.

Savaşçı Bir Coğrafyadan Modern İspanya ya

Tarih boyunca pek çok imparatorluk yükseldi ve çöktü, ama kaç tanesi dünyanın gidişatını değiştirdi? İşte İspanya bu ülkelerden birisidir. Tarih boyunca yalnızca bir ülke olarak yer almadı; fatihlerin, kralların, filozofların ve sanatçıların sahne aldığı büyük bir tarih perdesine yuva oldu. Kartacalıların Akdeniz kıyılarında kurduğu limanlardan, Roma’nın güçlü lejyonlarına, Endülüs’ün altın çağından, Kastilya ve Aragon’un birleşmesine kadar her dönem, destansı hikâyelerle doludur.

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/krallar-kasifler-ve-imparatorluk-ispanyanin-kisa-tarihi/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.

Uzayın Mikroskobik Astronotu Tardigrad

Öyle bir canlı düşünün ki neredeyse hiçbir canlının dayanamayacağı koşullarda hayatta kalmayı başarıyor; yüksek sıcaklıklar, düşük basınç, Everest’in zirvesi, susuz kurak bölgeler ve hatta uzay boşluğu gibi zorlu ortamlarda! Tardigradlar, öylesine dayanıklıdır ki büyük asteroit çarpmalarına ve süpernova patlamalarına bile direnç gösterebilecek kadar güçlüdür. Bilim dünyasında “Acaba ölümsüzlüğü mü keşfettiler?” sorusunu akıllara getiren bu olağanüstü yaratıklar, adeta yaşamın bütün kurallarını alt üst eder.

Yazının tamamı: https://dogafilozofu.com/olumsuzlugun-pesindeki-kucuk-canlilar-tardigradlar/

Bu bölüm yapay zeka desteğiyle seslendirilmiştir.