دویچه وله فارسی | همه گزارش‌ها

یک زوج بریتانیایی زندانی در ایران از شنیدن صدای جنگنده‌ها و انفجار بمب در اطراف زندان اوین خبر داده‌اند. آنها گفته‌اند که با انتقال بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه فضای زندان متشنج‌تر شده است.با تشدید درگیری‌ها در تهران در پی آعاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، اوضاع در زندان‌های ایران و وضعیت ایمنی، سلامتی و تامین حداقل‌های معیشتی و درمانی برای زندانیان به نگرانی بزرگی برای خانواده‌های آنها و نهادها و فعالان حقوق بشر بدل شده است. به خصوص اخباری مبنی بر انجام عملیات جنگی و حملاتی در اطراف زندان‌های معروف تهران و اصفهان و روایت‌هایی که زندانیان از اوضاع متشنج و نابسامان درون زندان‌ها به بیرون درز داده‌اند بر ابعاد این نگرانی‌ها افزده است.

در تازه‌ترین روایت‌ها از وضعیت زندان‌های ایران، یک زوج بریتانیایی زندانی در ایران از شنیده شدن صدای انفجارها در نزدیکی زندان و وارد شدن خسارت به بخش محل نگهداری خود خبر داده‌اند.

به گزارش رویترز، جو بنت، فرزند لیندزی فورمن، پس از گفت‌وگو با مادرش اعلام کرد که شرایط داخل زندان رو به وخامت است و هم‌زمان با ادامه بمباران‌ها در پایتخت برای چهارمین روز متوالی، فضای زندان به‌شدت متشنج شده است.

لیندزی فورمن و همسرش کریگ فورمن که در ژانویه ۲۰۲۵ هنگام سفر با موتورسیکلت در چارچوب یک سفر جهانی در ایران بازداشت شدند، به اتهام جاسوسی به ۱۰ سال زندان محکوم شده‌اند. ایران این زوج را متهم کرده بود که در نقاط مختلف کشور اقدام به جمع‌آوری اطلاعات کرده‌اند، اما آن‌ها این اتهامات را رد کرده‌اند.

به گفته بنت، این زوج صدای عبور جنگنده‌ها و انفجار بمب‌ها در اطراف زندان اوین را می‌شنوند. او افزود یکی از انفجارها آن‌قدر به زندان نزدیک بوده که باعث شکسته شدن شیشه‌ها و آسیب به سقف بخش محل نگهداری آن‌ها شده است.

وی گفت مادرش و همسرش به‌شدت نگران هستند و با انتقال بازداشت‌شدگان جدید پس از اعتراضات دی‌ماه، فضای زندان متشنج‌تر شده است. تماس آن‌ها با خانواده نیز محدود به تماس‌های کوتاه از یک تلفن ثابت مشترک در زندان است که زندانیان باید برای استفاده از آن در صف بایستند.

خانواده فورمن همچنین درباره دسترسی این زوج به مایحتاج اولیه از جمله غذا و آب ابراز نگرانی کرده‌اند. هرچند فروشگاه زندان همچنان باز است، اما با اختلال در فعالیت کارکنان و روند تأمین کالا به دلیل درگیری‌ها، مشخص نیست ذخایر تا چه زمانی باقی خواهد ماند.

موردی نه چندان نادر

بنت همچنین گفت دولت بریتانیا در ارتباط با خانواده همکاری داشته، اما در سه ماه گذشته هیچ دسترسی کنسولی فراهم نشده و حمایت‌ها "حداقلی" بوده است. به گفته او، هنوز "برنامه یا راهبرد مشخصی" برای آزادی این زوج ارائه نشده است.

هم‌زمان، فعالان هشدار داده‌اند که دست‌کم شش شهروند یا مقیم دائم آمریکا نیز در ایران بازداشت هستند و هزاران شهروند دوتابعیتی ایرانی-آمریکایی در این کشور حضور دارند؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره احتمال استفاده از آن‌ها به‌عنوان اهرم فشار در بحبوحه درگیری‌ها را افزایش داده است.

از روز آغاز جنگنگرانی‌ها در باره وضعیت زندانیان در زندان‌های ایران رو به افزایش است. فعالان حقوق بشر خواهان دستکم آزادی مشروط زندانیان یا انتقال آنها به اماکن امن هستند. در جریان حملات جنگ ۱۲ روزه در ژوئن گذشته بخشی از زندان اوین مورد حمله قرار گرفت که به گفته مقام‌های دولتی به کشته‌شدن بیش از ۷۰ نفر از کارکنان و مراجعان انجامید و انتقال بخشی از زندانیان از آنجا را در پی داشت.

در دو سه روز گذشته علاوه بر خبرهایی مبنی بر انجام عملیات نظامی و هدف‌گیری اماکنی در اطراف زندان اوین و فشافویه، وضعیت مدیریت این زندان‌ها هم دچار اختلال توصیف شده و سلامت و ایمنی زندانیان و دسترسی آنها به حداقل نیازها با علامت سوال بزرگ روبرو است.

نامه رضا خندان به رئیس قوه قضائیه

در این میان، رضا خندان، همسر نسرین ستوده در نامه‌ای خطاب به غلامحسین اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه به تاریخ ۱۲ اسفند (۳ مارس)، با اشاره به "نامه‌نگاری‌ها و تذکرهای مکرر" خود و "سایر هم‌بند‌ی‌ها" در جریان جنگ ۱۲ روزه بین ایران و اسرائیل "در خصوص اجرای مصوبه شماره ۲۱۱ مورخ ۱۳۹۴/۱۰/۲۲ و آزادی موقت زندانیان در مناطق جنگی" یادآور شده است که به آن تذکرات توجه نشد و "با کمال تأسف از آزادی زندانیان اوین جلوگیری شد و فاجعه‌ کشته و زخمی شدن ده‌ها نفر از زندانیان، کارکنان، خانواده‌ها و... رقم خورد و شما نیز به عنوان مقامی که با نقض صریح قانون، این فاجعه را رقم زدید، مسئولیت این اقدام را برعهده گرفتید".

اوایل تیرماه امسال در گرماگرم جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل رسانه‌های ایران اعلام کردند که با ریزپرنده یا عملیات انفجاری به زندان اوین حمله شده است. بخش‌های نگهبانی، اداری و دادسرای اوین، بند نسوان، ساختمان بهداری و کتابخانه بند چهار در این حمله آسیب دیدند یک هفته پس از حمله، سخنگوی قوه قضائیه ایران ادعا کرد دست‌کم ۷۱ نفر در این حمله کشته شده‌اند و کارمندان اداری، سربازان وظیفه، زندانیان و خانواده زندانیان که برای ملاقات یا پیگیری قضائی به زندان مراجعه کرده، در میان کشته شدگان هستند. انتقال زندانیان از اوین به نقاطی نامعلوم موجی از نگرانی برانگیخت.

خندان سپس در دشت‌نوشته‌ای که نسخه‌ای از آن هم به دویچه وله رسیده است با بیان این که اکنون چهار روز از حمله‌ آمریکا و اسرائیل به ایران می‌گذرد، نوشته است: «تا امروز هشدارها و تذکرات ما، مانند جنگ ۱۲ روزه نتیجه‌ای نداشته و هزاران زندانی بی‌دلیل و غیرقانونی در زندان‌ها زیر بمباران شبانه‌روزی محبوس‌اند. بسیاری از خدمات به زندانیان قطع شده است. در صورت تداوم جنگ، احتمال کمبود یا نایاب شدن جیره‌ غذایی و بهداشتی قابل پیش‌بینی است.»

او در ادامه نامه خود،این بار هیچ عذر و بهانه‌ای را قابل پذیرش ندانسته و مسئولیت مستقیم حفظ جان زندانیان را با قوه قضائیه و سازمان زندان‌ها دانسته است، زندانیانی که "هنوز عزادار هم‌بندیان خود هستند".

خندان در انتهای نامه خود خطاب به رئیس قوه قضائیه با تاکید بر ضرورت آزادی فوری زندانیان می‌نویسد: «چنانچه اقدام فوری در مورد آزادی زندانیان صورت نگیرد و اتفاق هولناک و جنایت‌کارانه جنگ ۱۲ روزه و یا بدتر و شدیدتر از آن رخ دهد، تاریخ در مورد شما بدترین قضاوت ممکن را خواهد کرد و هیچ عذری برای شما قابل قبول نیست و در پیشگاه عدالت باید پاسخگو باشید.»

رضا خندان در سال ۱۳۹۷ به دلیل اتهام "اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت کشور" به پنج سال حبس و به اتهام "فعالیت تبلیغی علیه نظام" به یک سال حبس محکوم و به قید وثیقه آزاد شد. او در آذرماه ۱۴۰۳ به دلیل حمایت از حقوق زنان در ایران و ساخت هزاران دکمه‌ دست‌ساز با شعار "من با حجاب اجباری مخالفم" بازداشت شد و در حال حاضر محکومیت حبس مربوط به پرونده سال ۱۳۹۷ می‌گذراند.

"مسئولیت قوه قضائیه در حفاظت از جان زندانیان"

سازمان حقوق بشر ایران در تازه‌ترین گزارش خود که روز ۱۱ اسفند منتشر شده از محدودیت بیشتر برای زندانیان محبوس در برخی زندان‌های ایران به موازات بروز شرایط جنگی خبر می‌دهد.

هم‌زمان نگرانی‌ها از خطر آسیب‌ به زندانیان در حملات نظامی یا انتقام‌جویی حکومت از زندانیان سیاسی و عقیدتی افزایش یافته است و به‌ویژه خانواده‌های تعدادی از آنان نگرانی شدید خود را در این رابطه ابراز کرده‌اند.

سازمان حقوق بشر ایران در ادامه با اشاره به این که بازداشتگاه‌های وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران ازجمله اهداف حملات نظامی اخیر بوده‌اند، نسبت به وضعیت نگهداری تعداد زیادی از ده‌ها هزار معترض بازداشت‌شده در رابطه با اعتراضات ضدحکومتی دی‌ماه در این بازداشتگاه‌ها ابراز نگرانی کرده است.

این سازمان ضمن ابراز نگرانی از احتمال تشدید اجرای احکام اعدام در زندان‌های ایران و همچنین آسیب به زندانیان در شرایط جنگی، بر ضرورت اجرای بخشنامه شماره ۲۱۱ شورای عالی قضایی جمهوری اسلامی ایران برای محافظت از جان زندانیان تأکید کرده است.

بنا بر این بخشنامه قوه قضائیه موظف است در وضعیت‌های اضطراری ناشی از شرایط جنگ با استفاده از ابزارهای قانونی برای حفظ جان زندانیان اقدام کند؛ این ابزارها شامل قبول تأمین، تبدیل قرار تأمین و قبول آن، اعطای آزادی مشروط، خارج‌کردن زندانیان از زندان برای کار در مؤسسات خارج از زندان، آزادی زندانیان با پذیرش وثیقه، ضمانت یا کفالت و انتقال زندانیان به اماکن امن است.

تاکید سازمان حقوق بشر ایران بر لزوم دست‌کم آزادی مشروط زندانیان یا انتقال آنها به امکان امن در حالی است که در روزهای گذشته برخی از خانواده‌های زندانیانی سیاسی نیز خواست مشابه‌‌ای را مطرح کرده‌اند.

در دومین دیدار صدراعظم آلمان با رئیس جمهور آمریکا، همه‌چیز حول جنگ در خاورمیانه خواهد چرخید؛ جنگی که اکنون بسیار فراتر از ایران گسترش یافته است. ناظران گفت‌وگوی مرتس و ترامپ در این مورد را دشوار ارزیابی می‌کنند.در چهارمین روز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، امروز سه‌شنبه سوم مارس (۱۲ اسفند) وارد واشنگتن شد.

موضوعی که به‌روشنی در کانون بحث‌های این دو قرار خواهد داشت، حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران است؛ جنگی که اکنون از ایران فراتر رفته و به بخش بزرگی از خاورمیانه گسترش یافته است.

این دومین دیدار دوجانبه صدراعظم آلمان از کاخ سفید از زمان آغاز به کارش در ده ماه پیش است. او همچنین در آگوست سال گذشته برای شرکت در نشست اوکراین به آنجا رفته بود. سفر آغازین مرتس در ژوئن گذشته بسیار هماهنگ و دوستانه پیش رفت. این بار اما کار احتمالاً دشوارتر خواهد بود.

نخست دفتر بیضی، سپس ناهار

به گزارش خبرگزاری آلمان، از زمانی که ترامپ به ریاست ‌جمهوری آمریکا رسیده، پذیرایی از مهمانان خارجی در دفتر بیضی واقع در بال غربی کاخ سفید، که با تزئینات فراوان طلایی آراسته شده، شهرتی منفی یافته است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

ترامپ در همین جا، در برابر دوربین‌های خبرنگاران، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، را تحقیر کرد و سیریل رامافوسا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، را نیز در موقعیتی مشابه قرار داد.

مرتس اما در ژوئن گذشته وضعیت نسبتاً خوبی داشت. ترامپ او را مردی "محترم" و "خوب" خواند و وعده داد: «ما رابطه‌ای عالی با کشور شما خواهیم داشت.» حضور آن دو در برابر دوربین‌ها آن زمان ۴۲ دقیقه به طول انجامید. سهم مرتس از سخن گفتن البته تنها سه دقیقه بود.

برای دیدار امروز پیش از ظهر به وقت محلی، ابتدا ۳۰ دقیقه حضور در دفتر بیضی، با امکان تمدید، برنامه‌ریزی شده و پس از آن، ضیافت ناهار مشترکی در نظر گرفته شده است.

ترامپ و ایران؛ "حسابی لت‌وپارشان می‌کنیم"

موضوع اصلی گفت‌وگوهای این دو بی‌تردید جنگ علیه ایران خواهد بود. به گفته پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، ایالات متحده قصد دارد تهدید موشکی ایران و نیروی دریایی این کشور را نابود کند. او تاکید کرده که ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد. همچنین گفته بخشی از حلقه رهبری ایران پیش‌تر کشته شده و پایگاه‌های نظامی، تأسیسات هسته‌ای و سامانه‌های تسلیحاتی منهدم شده‌اند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

ترامپ دیروز دوشنبه گفت: «ما آنها را حسابی لت‌وپار می‌کنیم.» او می‌خواهد به جنگ ظرف چهار تا پنج هفته پایان دهد، اما هم‌زمان می‌گوید ممکن است بیشتر هم طول بکشد. ترامپ به شبکه سی‌ان‌ان گفت: «ما هنوز حتی شروع هم نکرده‌ایم که محکم ضربه بزنیم. موج بزرگ به‌زودی می‌آید.»

ترامپ و هگست از کمبود حمایت متحدان اروپایی گلایه کرده‌اند. ترامپ از کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، ابراز ناامیدی کرد، زیرا به‌گفته او اجازه استفاده ارتش آمریکا از پایگاه‌های بریتانیایی دیر داده شده است. هگست "متحدان سنتی" را به‌طور کلی مورد انتقاد قرار داد که خشمگین ظاهر می‌شوند و "در به‌کارگیری زور فقط تردید و تعلل می‌کنند".

مرتس و ایران؛ "بدون خطر نیست"

به گزارش خبرگزاری آلمان، به دلیل این انتقادات از اروپا، ممکن است فضا برای مرتس ناخوشایند شود. هرچند او نسبت به حملات تفاهم نشان داده، اما به‌وضوح از آن حمایت نکرده است. صدراعظم آلمان از پند و اندرز یا انتقاد از متحدان مهم خود، آمریکا و اسرائیل، پرهیز کرد، اما هم‌زمان هشدار داد: «این بدون خطر نیست.»

به گفته او، معلوم نیست واکنش سخت ایران چه میزانی از تشدید تنش در منطقه را به همراه داشته باشد. همچنین روشن نیست که آیا با حملات نظامی از بیرون، اساساً می‌توان زمینه یک دگرگونی سیاسی از درون را فراهم کرد یا نه. مرتس به مداخلات آمریکا در افغانستان، عراق و لیبی اشاره کرد که به هدف مورد انتظار خود نرسیده‌اند.

بیشتر بخوانید: جنگ ایران و شوک انرژی؛ نفت ۸۰ دلاری، نگرانی پکن و امید مسکو

این در حالی است که صدراعظم آلمان ژانویه گذشته پایان رهبری جمهوری اسلامی را پیش‌بینی کرده و در سال گذشته نیز از حملات نظامی علیه ایران به صراحت تمام حمایت کرده بود. او آن زمان گفته بود: «این کار کثیفی است که اسرائیل به جای همه ما انجام می‌دهد.»

موضوعات دیگر

وضعیت روابط میان آمریکا و اروپا را اخیراً می‌شد در کنفرانس امنیتی مونیخ مشاهده کرد. مرتس در آنجا به توصیف بی‌پرده "شکاف" میان دو سوی آتلانتیک پرداخت؛ هرچند هم‌زمان برای آغازی دوباره تبلیغ کرد.

چند موضوع مشخص بالقوه تنش‌آمیز هم وجود دارد که مرتس ممکن است در صورت وقت اضافی، در کنار موضوع ایران، با ترامپ مطرح کند.

پس از آنکه دیوان عالی ایالات متحده ترامپ را از وضع تعرفه بر واردات کالا از بسیاری کشورها با استناد به قانون وضعیت اضطراری منع کرد، اختلافات تعرفه‌ای میان آمریکا و اتحادیه اروپا دوباره شدت گرفت. در پی آن، رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد می‌خواهد راه‌های دیگری برای اعمال تعرفه‌هایش بیابد.

تجاوز نظامی روسیه علیه اوکراین نیز از موضوعات دیگر است. تلاش‌ها برای پایان دادن به این جنگ با میانجی‌گری آمریکا پیشرفتی نداشته است. متحدان اروپایی آمریکا در مذاکرات مستقیم میان اوکراین و روسیه مشارکت ندارند؛ چیزی که مرتس مایل به تغییر آن است.

صدراعظم آلمان پیش از عزیمت به آمریکا گفته بود که خواهان "همکاری نزدیکتر فراآتلانتیکی" در روند مذاکرات است. مرتس همچنین خواستار فشار و تحریم‌های بیشتر برای واداشتن روسیه به سازش شده بود.

اظهارات مقام‌های آمریکایی نشان می‌دهد که بن‌بست مذاکرات با جمهوری اسلامی، سبب صدور فرمان آغاز عملیات "خشم حماسی" توسط ترامپ شد. چگونه مذاکره به تقابل نظامی رسید و نتیجه‌اش برای مردم چه خواهد بود؟ گفت‌وگو با دو کارشناس.مسیر آخرین دور گفت‌وگوها میان ایران و آمریکا بسیار کوتاه بود و در نهایت منجر به آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل با عنوان "خشم حماسی" شد. سخنان استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده، و جی‌.‌دی.‌ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، می‌تواند تا حدودی تصویری از آنچه در تنها سه دیدار برگزارشده میان دو طرف رخ داد، بدهد.

ویتکاف در مصاحبه با شبکه "فاکس نیوز" در این رابطه اظهار داشت: «مذاکره‌کنندگان ایرانی علنا اعلام کردند که ۴۶۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارند و این میزان برای ساخت ۱۱ بمب هسته‌ای کافی است.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله

فرستاده ویژه ترامپ در ادامه با اشاره به پافشاری ایران بر"حق غیرقابل انکار" خود برای غنی‌سازی اورانیوم، اذعان کرد که تلاش‌های دیپلماتیک ایالات متحده برای دستیابی به توافقی که شامل توقف برنامه موشکی ایران، قطع حمایت از نیروهای نیابتی و توقف غنی‌سازی هسته‌ای این کشور می‌شد، موفقیت‌آمیز نبود.

از سوی دیگر جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، نیز به "فاکس نیوز" گفت هیچ‌کس به توانایی ایرانی‌ها در ساخت ایزوتوپ‌های پزشکی اعتراضی ندارد؛ اعتراض به این تأسیسات غنی‌سازی است که فقط برای ساخت سلاح هسته‌ای مفید هستند.

او در ادامه توضیح داد: «اینکه بگویید غنی‌سازی برای ایزوتوپ‌های پزشکی می‌خواهید، در حالی که همزمان سعی می‌کنید تأسیساتی در ۷۰ تا ۸۰ فوت زیر زمین بسازید، اصلا باورپذیر نیست.»

به گفته معاون رئیس جمهور آمریکا، ترامپ می‌خواهد مطمئن شود که ایران هرگز نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد و این امر مستلزم "تغییر اساسی در طرز فکر رژیم ایران" است.

ونس تصریح کرد ترجیح دولت آمریکا، "بر سر کار بودن رژیمی غیرمتخاصم در ایران و کشوری باثبات است که به همکاری با ایالات متحده تمایل دارد".

بیشتر بخوانید: آینده محتمل جمهوری اسلامی؛ از نابودی کامل تا پوست‌اندازی

سارا کرمانیان، پژوهشگر روابط بین‌الملل در دانشگاه ساسکس انگلستان، به دویچه وله فارسی می‌گوید ایالات متحده ترجیح می‌داد با ایران به توافق برسد، اما شرایطی که مطرح می‌کرد فراتر از چیزی بود که جمهوری اسلامی می‌توانست بپذیرد و به همین دلیل رویکرد خود را تغییر داد.

او با اشاره به نخستین سخنان ترامپ پس از حمله و فهرست کردن خصومت‌های سالیان رژيم ایران نسبت به آمریکا، معتقد است: «چنین چارچوب‌بندی، روایت مشروعیت‌بخشی برای تشدید تنش و پیگیری تغییرات ساختاری عمده ایجاد می‌کند، چه آن هدف به‌طور کامل قابل تحقق باشد چه نه. این اظهارات به وضوح نشان‌دهنده تمایل به تحول اساسی در ایران است.»

مجتبی هاشمی، کارشناس ارشد روابط بین‌الملل و تحلیلگر سیاسی، نیز به دویچه وله فارسی می‌گوید در پایان دور پنجم مذاکره در خرداد ۱۴۰۴ معتقد بوده عراقچی و مجموعه حکومت ایران به دنبال وقت‌کشی برای دستیابی به بمب اتمی یا پلوتونیومی هستند. او می‌گوید: «آن زمان گفتم اینها نمی‌توانند دیگر به این بازی ادامه دهند. معلوم شد گزارش‌های اکسیوس در مورد ناامیدی مذاکره‌کنندگان آمریکایی درست بوده است.»

این تحلیلگر سیاسی معتقد است اکنون جمهوری اسلامی با اتخاذ "سیاست‌ حملات دیوانه‌وار" در منطقه و فعال کردن نیابتی‌های منطقه‌ای از پاکستان تا عراق و بحرین ‌و یمن و لبنان، تلاش می‌کند دست‌کم آمریکا و اسرائیل را برای پذیرش نوع دیگری از جمهوری اسلامی تحت فشار قرار دهد. با این حال به گفته این کارشناس روابط بین‌الملل، این سیاست با ورود کشورهای منطقه‌ای علیه جمهوری اسلامی و تاکید ترامپ و نتانیاهو برای سرنگونی رژیم، وارد مرحله‌ای بی‌بازگشت شده است.

هاشمی می‌گوید: «حکومت شکست‌خورده ایران در چنین شرایطی احتمالا با حضور متحد مردم ایران و فتح خیابان‌ها و حمایت بین‌المللی سرنگون می‌شود.»

او سناریوی دیگر حکومت را این‌چنین تشریح می‌کند: «جمهوری ‌اسلامی ممکن است بتواند با معرفی اشخاصی مانند حسن خمینی بخشی از قوای خود روی زمین را همچنان حفظ کند. در این مرحله احتمالا حکومت با تغییر پارادایم‌ کلی و اعلام عمومی قبول شروط آمریکا و مقاومت در برابر مردم، به دنبال احیای خود در فرم دیگری خواهد بود. با این حال این سناریو با توجه به توان نظامی و عزم بین‌المللی برای سرنگونی حکومت شانس کمی دارد و حتی اگر رهبر سوم معرفی شود، احتمالا به سرنوشت رهبر دوم دچار و کشته خواهد شد.»

فرصتی برای مردم ایران؟

دونالد ترامپ بارها در سخنان اخیر خود سخن از "فرصتی تاریخی" برای مردم ایران کرده که بتوانند سرنوشت خود را به دست بگیرند. اما بسیاری در چگونگی تحقق آن تردید دارند.

از نگاه سارا کرمانیان اما وضعیت پیچیده‌تر است. او می‌گوید این ایده که تشدید تنش فرصتی برای مردم ایجاد خواهد کرد، تا حد زیادی بستگی به فرصت فراهم‌شده و خود مردم دارد: «اولاً، اگر منظور ما بسیج خودجوش و گسترده مردم باشد، باید توجه کرد که جوامعی که تحت حمله نظامی فعال هستند، کمتر احتمال دارد در طول بمباران قیام کنند و بیشتر احتمال دارد بعد از آن بسیج شوند، آن‌هم تنها در صورتی که شکاف‌هایی در سازوکار سرکوب ایجاد شود.»

این پژوهشگر، دستگاه امنیتی را موضوع اصلی می‌داند و می‌گوید سیستم ایران تنها با هدف قرار دادن رهبری ارشد یا مراکز نظامی فرو نمی‌پاشد: «این سیستم از طریق شبکه‌ای گسترده و غیرمتمرکز شامل سپاه پاسداران، بسیج، واحدهای پلیس و ساختارهای اطلاعاتی که در سطح محله‌ها مستقر هستند، عمل می‌کند. بسیاری از نهادهای محلی، از جمله مساجد و کلانتری‌ها، به عنوان گره‌های لجستیکی عمل می‌کنند.»

به گفته کرمانیان، حتی هدف قرار گرفتن این شبکه گسترده به‌طور بنیادی، به معنای تلفات گسترده و در نتیجه کاهش امکان بسیج مردم و آسیب‌پذیر باقی ماندن مقاومت مردمی است.

این پژوهشگر روابط بین‌الملل حضور جایگزین‌های سیاسی سازمان‌یافته را دومین عامل مهم در چنین شرایطی می‌داند. او یک سناریو را شامل نیروهای از قبل سازمان‌یافته، از جمله احزاب در مناطق پیرامونی مانند کردستان و سایر جغرافیای حاشیه‌ای، برمی‌شمرد که اخیراً تلاش‌هایی برای هماهنگی فرامنطقه‌ای انجام داده‌اند.

با این حال، به گفته او، دو سؤال مهم مطرح می‌شود: «آیا چنین نیروهایی حمایت پایدار و اصولی دریافت خواهند کرد یا صرفاً ابزاری خواهند بود؟ آیا ایالات متحده این نیروهای سازمان‌یافته را به عنوان پیاده‌نظام موقت برای فروپاشی رژیم بدون مشارکت مستقیم خود تلقی خواهد کرد، یا متعهد به حمایت از بازسازی ساختاری و دموکراتیک، احتمالاً شامل تضمین‌های امنیتی و بازسازی نهادی خواهد بود؟»

کرمانیان با اشاره به سوابق منطقه‌ای، به‌ویژه در سوریه، می‌گوید چنین اتحادهایی صرفاً تاکتیکی هستند و گاه به صورت ضمنی از سوی آمریکا حمایت می‌شوند، و اتحادهای تاکتیکی یا ضمنی بدون برنامه‌ریزی بلندمدت برای انتقال قدرت می‌تواند بی‌ثباتی ایجاد کند و لزوماً به گذار دموکراتیک پایدار منجر نشود.

عواقب جنگ برای ایرانیان

به نظر می‌رسد در جامعه به شدت دوقطبی ایران این روزها توجه کمتری به بحث پیامدهای ناخواسته جنگ (Unintended Consequences) می‌شود؛ یعنی نتایج غیرمنتظره و گاه معکوس جنگ و حمله نظامی، که نه برنامه‌ریزی شده و نه مورد نظر بوده‌اند، اما تأثیر قابل‌توجهی بر روند جنگ یا سیاست دارند.

بسیاری از ایرانیان مستاصل از ۴۷ سال حکمرانی سراسر فساد و سرکوب جمهوری اسلامی، اقدام نظامی را تنها راه‌حل موجود برای برون‌رفت از این بحران می‌دانند. اما در مقابل بسیاری دیگر تردید دارند که یک اقدام نظامی تحولی مثبت برای ایران به همراه داشته باشد.

سارا کرمانیان، پژوهشگر روابط بین‌الملل، تلفات انسانی، آوارگی، آسیب به زیرساخت‌ها و فروپاشی اقتصادی را از عواقب این جنگ برمی‌شمرد. علاوه بر این به گفته او، حمله به زیرساخت‌ها می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر اقتصاد و ظرفیت‌های دفاعی نه تنها جمهوری اسلامی ایران، بلکه هر دولتی که ممکن است قدرت را به دست بگیرد، داشته باشد.

از نگاه این پژوهشگر، عواقب عمیق‌تر احتمالاً در چشم‌انداز سیاسی آشکار خواهد شد: «اگر رژیم از نظر نظامی ضعیف اما از نظر نهادی سالم باقی بماند، سرکوب مردم، معترضان و زندانیان سیاسی ممکن است تشدید شود. کشورهای اقتدارگرا تحت تهدید خارجی اغلب جامعه را بیشتر امنیتی می‌کنند؛ به‌ویژه اگر بخشی از جامعه را پذیرا یا استقبال‌کننده از فشار خارجی ببیند.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

کرمانیان خطر درگیری‌های داخلی را هم منتفی نمی‌داند. او در همین رابطه می‌افزاید: «اگر اقتدار دولت بدون یک جایگزین مورد توافق همه طرف‌ها تضعیف شود، احتمال درگیری‌های داخلی افزایش می‌یابد.»

او در مورد چهره‌های احتمالی جایگزین مثل رضا پهلوی می‌گوید: «برخی در مورد ظهور چهره‌هایی مانند رضا پهلوی گمانه‌زنی می‌کنند، اما بدون اجماع گسترده اجتماعی، چنین گذارهایی می‌توانند خود باعث مقاومت و ناآرامی‌های مدنی شوند.»

این پژوهشگر همچنین این پرسش را مطرح می‌کند که "آیا جنگ می‌تواند با مسئله پیچیده گذار دموکراتیک و همزیستی پایدار بین هویت‌های متنوع ایران دنبال شود یا خیر" و در ادامه می‌گوید: «تضعیف نظامی به تنهایی این نتیجه را تضمین نمی‌کند و اتحادهای تاکتیکی محدودیت‌های خود را دارند.»

بسیاری از ناظران و نیز مردم ایران به درستی نگران آینده پیش رو هستند؛ آینده‌ای که هر حدس و گمان و برنامه‌ریزی دقیقی برای آن بسیار دشوار است، چرا که همه چیز بستگی به عوامل و بازیگران بسیاری دارد. اما همگان بر یک چیز توافق دارند؛ اینکه نه تنها ایران بلکه خاورمیانه و حتی چه بسا جهان در آستانه تغییرات بسیار مهمی قرار دارد.

آیا در نهایت وضعیت به سود مردم ایران تغییر می‌کند؟ میلیون‌ها ایرانی در انتظار پاسخ این پرسش دشوار و مهم هستند.

در چهارمین روز جنگ ایران، بهای نفت و گاز جهش کرد، بورس‌های اروپا سقوط کردند و تنگه هرمز به کانون نگرانی اقتصاد جهانی بدل شد. چین خواستار تأمین امنیت تنگه هرمز شده، روسیه اما به سود نفتی ناشی از جنگ امید بسته است.در چهارمین روز حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، قیمت نفت و گاز همچنان به شکل چشمگیری افزایش یافت و در بورس‌های اروپا روند نزولی قیمت سهام ادامه یافت.

بهای نفت بامداد سه‌شنبه سوم مارس (۱۲ اسفند) به بیش از ۸۰ دلار رسید، قیمت گاز بیش از ۳۰ درصد افزایش یافت و به نزدیک ۶۰ یورو به‌ازای هر مگاوات‌ساعت رسید. این بالاترین سطح از فوریه ۲۰۲۳ تاکنون است.

قیمت هر بشکه (۱۵۹ لیتر) نفت برنت دریای شمال نزدیک به ۳.۸ درصد افزایش یافت و به ۸۰.۶۶ دلار رسید. بهای هر بشکه نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۳.۵ درصد افزایش به ۷۳.۷۶ دلار رسید.

تحلیلگران در صورت طولانی شدن درگیری، قیمت‌هایی بالاتر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه را محتمل می‌دانند. در آلمان، قیمت‌ها در جایگاه‌های سوخت‌گیری از هم‌اکنون جهش کرده‌اند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

ایران تنگه هرمز را تحت کنترل دارد. این تنگه تنها گذرگاه دریایی است که خلیج فارس را به آب‌های آزاد متصل می‌کند. کشورهای اصلی تولیدکننده نفت، از جمله ایران، عربستان سعودی، عراق، کویت، قطر، بحرین و امارات متحده عربی، با خلیج فارس هم‌مرز هستند. روزانه یک‌پنجم از تولید جهانی نفت از طریق این مسیر پراهمیت کشتیرانی تجاری منتقل می‌شود.

آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید در سال ۲۰۲۳ نزدیک به ۳۰ درصد از تجارت دریایی نفت جهان از تنگه هرمز عبور کرده است. تهدیدهای اخیر نگرانی‌ها را برانگیخته که ایران ممکن است از این تنگه استفاده‌ای تلافی‌جویانه کند.

ابراهیم جباری، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، شامگاه دوشنبه در تلویزیون حکومتی ایران تهدید کرد "هر کشتی" که بخواهد از تنگه هرمز عبور کند "به آتش کشیده خواهد شد".

چین: امنیت کشتیرانی از تنگه هرمز تأمین شود

هم‌زمان با ادامه افزایش قیمت نفت و گاز در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، چین نیز، که جمهوری اسلامی به آن به عنوان مؤتلف خود می‌نگرد، خواستار تضمین امنیت در مسیر راهبردی تنگه هرمز شده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، امروز سه‌شنبه در پکن گفت امنیت انرژی برای اقتصاد جهانی حیاتی است. او افزود همه طرف‌ها باید تأمین پایدار انرژی را تضمین کنند. مائو افزود: «چین اقدامات لازم را برای حفاظت از امنیت انرژی خود انجام خواهد داد.»

چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت خام جهان، تقریباً نیمی از نیازهای خود را از خاورمیانه تأمین می‌کند. این کشور همچنین مهم‌ترین خریدار نفت ایران است. تحلیلگران ذخایر استراتژیک پکن را حدود ۹۰۰ میلیون بشکه تخمین می‌زنند که نیازهای وارداتی آن را برای تقریباً سه ماه تأمین می‌کند.

منافع اقتصادی چین در حوزه نفت در حدی است که تحلیلگران بعید می‌دانند بتواند در درازمدت اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز از سوی تهران را تحمل کند.

امید مسکو به سود نفتی ناشی از حمله به ایران

گرچه روسیه یکی از بزرگترین حامیان جمهوری اسلامی محسوب می‌شود، اما در عین حال ممکن است از تحولات اخیر سود ببرد. مسکو از نظر سیاسی حمله آمریکا و اسرائیل به ایران را محکوم کرده، اما از نظر اقتصادی به سود ناشی از آن هم امید بسته است.

روزنامه "ایزوستیا"، با استناد به کارشناسان حوزه نفت، پیش‌بینی کرده است که درآمدهای بودجه‌ای بتوانند از طریق صادرات بیشتر نفت و گاز افزایش یابند.

این روزنامه نزدیک به کرملین نوشته است: «کارشناسان متفق‌القول‌اند که در صورت تداوم درگیری در خاورمیانه، بودجه روسیه می‌تواند انتظار درآمدهای بالاتر نفت و گاز را داشته باشد.» در عرف سیاسی "تداوم" به درگیری‌های بیش از دو ماهه اطلاق می‌شود.

بیشتر بخوانید: آیا جمهوری اسلامی می‌تواند تنگه هرمز را مسدود کند؟

بر اساس این گزارش، افزایش حجم تولید و بالا رفتن قیمت نفت می‌تواند به تقویت درآمدهای روسیه کمک کند. در بخش صادرات گاز، به‌ویژه خطوط لوله "ترک‌استریم" و "بلو استریم" به‌عنوان مسیرهای قابل توسعه مطرح‌اند که گاز روسیه را به ترکیه و از آنجا تا حدی به اروپا منتقل می‌کنند. ظرفیت هر دو خط لوله در مجموع سالانه ۴۷.۵ میلیارد متر مکعب گاز است. این خطوط در سال ۲۰۲۵ حتی به نصف ظرفیت خود هم نرسیده بودند.

در بازار نفت، چین و هند، که اخیراً خرید نفت روسیه را به‌شدت کاهش داده بود، خریداران کلیدی در رقابتی فزاینده و شدید محسوب می‌شوند. به‌عنوان نمونه، والری آندریانوف، مدرس دانشگاه مالی وابسته به دولت روسیه، معتقد است چین می‌تواند روزانه تا نیم میلیون بشکه نفت بیشتر از مسکو خریداری کند.

در این تحلیل آمده است که در صورت مسدود شدن خلیج فارس و تنگه هرمز، قیمت نفت می‌تواند به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد. در این صورت، تخفیفی که به دلیل تحریم‌های غرب بر نفت خام اورال روسیه اعمال می‌شود، کاهش خواهد یافت.

بخش بزرگی از بودجه روسیه صرف جنگ علیه اوکراین می‌شود. حدود ۱۸۰ میلیارد یورو برای ارتش، تسلیحات، امنیت ملی و نیروهای پلیس در نظر گرفته شده است؛ رقمی که نزدیک به ۴۰ درصد کل هزینه‌ها را تشکیل می‌دهد. در صورت تحقق پیش‌بینی "ایزوستیا"، کرملین می‌تواند با سود حاصل از فروش نفت و گاز، با تأمین بودجه ماشین جنگی‌اش، از جنگ علیه تهران منتفع شود.

افزایش قیمت گاز

یک‌پنجم از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) نیز از طریق تنگه هرمز انجام می‌شود. قطر، مهم‌ترین تولیدکننده "ال‌ان‌جی"، روز دوشنبه در پی حملات پهپادی ایران، موقتا تولید خود را متوقف کرد. قرارداد "تی‌تی‌اف" هلند (TTF) که مرجعی برای تعیین قیمت گاز محسوب می‌شود، بامداد امروز سه‌شنبه بیش از ۳۰ درصد افزایش یافت.

جاناتان شرودر، تحلیلگر شرکت خدمات مالی "یونی‌کردیت"، به خبرگزاری فرانسه گفت: «حتی پیش از آغاز درگیری با ایران نیز اروپا با وضعیتی به‌ویژه دشوار در تأمین گاز تابستانی روبه‌رو بود.» به گفته او، ذخایر گاز اروپا در پایان فوریه تنها ۳۰ درصد پر بوده، در حالی که در پایان فوریه ۲۰۲۴ این رقم ۶۲ درصد بوده است.

او افزود: «اگرچه اروپا نسبت به چین و دیگر مشتریان آسیایی وابستگی مستقیم کمتری به صادرات گاز طبیعی مایع قطر دارد، اما توقف تردد در تنگه هرمز، رقابت جهانی بر سر محموله‌های باقی‌مانده "ال‌ان‌جی" را تشدید خواهد کرد.»

استیون اینس، تحلیلگر انرژی، نیز توضیح می‌دهد که افزایش قیمت نفت و گاز "تأثیر مستقیمی بر ترازهای تجاری، انتظارات تورمی و فشار بر ارز" می‌گذارد.

سقوط بورس

سهام در بورس‌های اروپایی نیز سقوط کرده است؛ به‌ویژه سهام شرکت‌های هواپیمایی که پس از ممنوعیت کامل پرواز در منطقه، روز سه‌شنبه توانستند دوباره نخستین پروازها را از سر بگیرند.

در فرانکفورت، شاخص دکس در نخستین دقایق معاملات ۲.۱۵ درصد کاهش یافت. در میلان این شاخص ۲.۳۸ درصد، در پاریس ۱.۸۳ درصد و در لندن ۱.۴۶ درصد افت کرد. پیش‌تر در روز دوشنبه نیز قیمت‌ها در اروپا حدود دو درصد کاهش یافته بودند.

حمله نظامی به ایران در حال سرایت به کل خاورمیانه است. اسرائیل می‌خواهد در لبنان پیشروی کند. حزب‌الله لبنان از حمله به سه پایگاه نظامی اسرائیل، و ارتش اسرائیل از کشته شدن "عضو ارشد نیروی قدس" در بیروت خبر داده است.در پی حمله نظامی به ایران و ورود حزب‌الله لبنان به درگیری‌ها یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، و ارتش این کشور بامداد سه‌شنبه سوم مارس (۱۲ اسفند) اعلام کردند که اسرائیل نیروهای زمینی به لبنان اعزام می‌کند. در بیانیه وزیر دفاع اسرائیل آمده است که این پیشروی با هدف جلوگیری از "آتش مستقیم" انجام می‌شود.

کاتس با اشاره به خطری که از سوی "منطقه مرزی جنوب" لبنان متوجه اسرائیل است، در این بیانیه اعلام کرد: «برای جلوگیری از امکان گلوله‌باران مستقیم شهرک‌های اسرائیلی، نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو و من به نیروهای مسلح اسرائیل اختیار داده‌ایم که در لبنان پیشروی کنند و اراضی راهبردی مهم بیشتری را در اختیار بگیرند و از آنجا از مناطق شهرهای دفاع کنند.»

وزیر دفاع اسرائيل تأکید کرد: «نیروهای مسلح اسرائیل همچنان با تمام قوا علیه مواضع حزب‌الله در لبنان دست به عملیات می‌زنند. این سازمان تروریستی بهای سنگینی برای گلوله‌باران اسرائیل خواهد پرداخت.»

اعزام "لایه امنیتی اضافی" به جنوب لبنان

در این میان، ارتش اسرائیل اعلام کرده است که نیروهایی را فراتر از پنج پست بازرسی که هم‌اکنون در اختیار دارد، "در چارچوب تقویت موضع دفاعی پیشرونده"، به عمق جنوب لبنان اعزام کرده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در بیانیه ارتش اسرائیل همچنین آمده است که "در حال ایجاد یک لایه امنیتی اضافی برای ساکنان شمال اسرائیل است". این بیانیه می‌افزاید: «ارتش اسرائیل حملات هدفمند علیه زیرساخت‌های تروریستی حزب‌الله انجام می‌دهد تا تهدیدها را از میان بردارد و از تلاش‌ها برای نفوذ به خاک اسرائیل جلوگیری کند.»

این تحولات هم‌زمان است با شلیک پهپادهایی از جنوب لبنان به اهدافی در خاک اسرائیل. حزب‌الله مسئولیت شلیک پهپادها در طول شب دوشنبه به سه‌شنبه را بر عهده گرفته است. به گفته ارتش اسرائیل، دو پهپادی که از لبنان آمده بودند رهگیری شده‌اند. تاکنون گزارشی از اصابت پهپاد در داخل اسرائیل منتشر نشده است.

حمله حزب‌الله به سه پایگاه نظامی اسرائیل

شبه‌نظامیان حزب‌الله اعلام کرده‌اند که سه پایگاه نظامی در اسرائیل را هدف قرار داده‌اند. این گروه شیعه مورد حمایت جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه اعلام کرد که "در واکنش به تجاوز جنایتکارانه اسرائیل علیه ده‌ها شهر و روستای لبنان"، پایگاه‌های نیروی هوایی "رمات دیوید" و "مرون" در شمال اسرائیل هدف حملات پهپادی قرار گرفته‌اند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

حزب‌الله لبنان افزون بر این، مدعی شده که پایگاه نظامی "نفح" در بلندی‌های جولان تحت اشغال اسرائیل را با راکت هدف قرار داده است. ارتش اسرائیل پیش‌تر از انجام حملات هوایی هم‌زمان به اهدافی نظامی در بیروت و تهران خبر داده بود.

به صدا درآمدن آژیر هشدار در اورشلیم

پیش‌تر آژیرهای مربوط به نفوذ مشکوک پهپاد در اورشلیم (بیت‌المقدس) و مناطق اطراف آن به صدا درآمده بود. ارتش اسرائیل اعلام کرده که در حال بررسی جزئیات است.

بیشتر بخوانید: حمله به ایران؛ تشدید تنش‌ها برای اسرائیل چه معنایی دارد؟

در پی راکت‌پرانی اخیر از لبنان، آژیرها در بلندی‌های جولان نیز به صدا درآمدند. آژیرهای هشدار مربوط به نفوذ مشکوک پهپاد در سراسر جلیل غربی، واقع در مرز لبنان و اسرائیل، نیز شنیده شد. حزب‌الله پیش‌تر چندین پهپاد از لبنان به سوی شمال اسرائیل شلیک کرده بود.

این تحولات پس از آن رخ می‌دهد که حزب‌الله لبنان بامداد دوشنبه ۲ فوریه، در واکنش به کشته شدن علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جریان حملات آمریکا و اسرائیل، راکت‌ها و پهپادهایی را به سوی شمال اسرائیل شلیک کرد.

کشته شدن "عضو ارشد نیروی قدس" در بیروت

هم‌زمان با این تحولات، ارتش اسرائیل اعلام کرد که رضا خزاعی، از اعضای ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران که مسئول هماهنگی میان جمهوری اسلامی و حزب‌الله لبنان بوده، دیروز دوشنبه، در حمله نیروی دریایی اسرائیل در بیروت کشته شده است.

به گفته ارتش اسرائیل، خزاعی هدایت تلاش‌های نیروی قدس برای کمک به حزب‌الله در بازسازی توانمندی‌هایش را بر عهده داشته و همچنین به‌عنوان رئیس ستاد "یگان لبنان" نیروی قدس فعالیت می‌کرده است.

طبق همین گزارش، رضا خزاعی از جمله مسئولیت "فرایندهای تقویت نیرو با استفاده از سلاح‌ها و تجهیزات ایرانی" و "بازسازی توان تهاجمی حزب‌الله لبنان" پس از جنگ ۲۰۲۳-۲۰۲۴ با اسرائیل را برعهده داشته است.

به گفته ارتش اسرائیل خزاعی در انتقال سلاح از ایران به حزب‌الله نقش داشته و بر برنامه‌های تولید سلاح حزب‌الله در لبنان نظارت می‌کرده است.

منابعی از داخل ایران به دویچه‌وله گفتند مجلس خبرگان رهبری با فشار احمد وحیدی فرمانده سپاه و حسین طائب فرمانده سابق اطلاعات سپاه، مجتبی خامنه‌ای فرزند علی خامنه‌ای را به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی انتخاب کرده است.جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی روز شنبه ۹ اسفند در حالی آغاز شد که برخی از منابع رسانه‌ای متعلق به حکومت ایران از آمادگی برای برگزاری دور بعدی مذاکرات اتمی با آمریکا خبر داده بودند.

بر اساس اعلام دفتر نخست‌وزیری اسرائیل، عملیات نظامی جدید این کشور، "غرش شیران" نام‌گذاری شده است.

این حملات در شرایطی آغاز شد که دونالد ترامپ، رئیس ‌جمهور ایالات متحده آمریکا روز جمعه ۲۷ فوریه (۸ اسفند) هنگام ترک کاخ سفید با اشاره به نارضایتی خود از روند مذاکرات با جمهوری اسلامی با بیان این که "تمایلی به حمله نظامی به ایران ندارد" گفته بود "اما ممکن است این کار لازم باشد".

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در جریان این حملات کشته شد. با تایید خبر مرگ خامنه‌ای در شامگاه شنبه ۹اسفند ۱۴۰۴، بسیاری از مردم با حضور در خیابان‌های ایران و شماری از شهرهای جهان به رقص و پایکوبی پرداختند. مقام‌های حکومتی درپی کشته شدن خامنه‌ای، از تشکیل شورای موسوم به "شورای رهبری" خبر دادند.

بنا به اعلام ترامپ تا پایان روز یکشنبه ۱۰ اسفند، ۴۸ تن از مقام‌های عالیرتبه حکومت ایران کشته شده‌اند.

طبق اعلام ارتش اسرائیل در این حملات غافلگیرکننده علاوه بر خامنه‌ای، محمد پاکپور، فرمانده‌کل سپاه پاسداران، علی شمخانی، دبیر شورای دفاع جمهوری اسلامی، عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع، حسین جبل عاملیان، رئیس سازمان سپند و مسئول صنایع نظامی و دفاعی، رضا مظفری‌نیا، مدیرکل سابق سازمان سپند، محمد شیرازی، رئیس‌ دفتر نظامی خامنه‌ای، و صالح اسدی، رئیس سازمان اطلاعات قرارگاه خاتم‌الانبیاء سپاه پاسداران نیز کشته شدند.

در عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل، همچنین مراکز حکومتی از جمله قرارگاه ثارالله سپاه پاسداران، تاسیسات صداوسیما، ساختمان وزارت اطلاعات، پلیس امنیت اخلاقی گیشا و بسیاری از نهادهای حکومتی هدف حملات شدید هوایی قرار گرفتند.

جمهوری اسلامی در واکنش، به حملات مشترک اسرائیل و آمریکا، خاک اسرائیل و نیز چند کشور منطقه خلیج فارس را هدف قرار داده است.

آخرین خبرها از تحولات جنگ را از اینجا دنبال کنید: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران

فرح پهلوی: مرگ خامنه‌ای به‌طور خودکار به سقوط نظام ایران منجر نمی‌شود

شهبانو فرح پهلوی، همسر آخرین شاه فقید ایران، می‌گوید مرگ علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی اگرچه "از نظر تاریخی بسیار مهم" است، اما به‌طور خودکار به فروپاشی نظام سیاسی ایران نخواهد انجامید.

او روز سه‌شنبه ۳ مارس (۱۲ اسفند) سه روز پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران که به کشته شدن خامنه‌ای انجامید در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه، گفت: «درگذشت یک فرد، هرچقدر هم که در ساختار قدرت نقش محوری داشته باشد، به‌طور خودکار به معنای پایان یک نظام نیست.»

شهبانوی سابق ایران تصریح کرد که آنچه سرنوشت‌ساز خواهد بود "توانایی مردم ایران برای اتحاد پیرامون یک گذار مسالمت‌آمیز، منظم و مستقل به حکومتی مبتنی بر حاکمیت قانون" است.

فرح پهلوی از جامعه بین‌المللی خواست به حاکمیت ملی ایران احترام بگذارد و از حقوق بنیادین مردم ایران حمایت کند. او تأکید کرد: «حمایت باید از مردم باشد، نه بر اساس محاسبات ژئوپلیتیکی.»

وی همچنین اعلام کرد که پسرش، شاهزاده رضا پهلوی که خود را در صورت سقوط جمهوری اسلامی به‌عنوان جایگزین مطرح کرده، "در حال آماده‌سازی" برای یک روند گذار سیاسی است.

رضا پهلوی که در آمریکا اقامت دارد، در جریان اعتراضات سراسری دیماه که به اوج خود رسید، بیش از پیش در کانون توجه قرار گرفت؛ اعتراضاتی که در آن بخش‌هایی از معترضان شعارهایی در حمایت از او سر دادند.

فرح پهلوی در ادامه مصاحبه با خبرگزاری فرانسه همچنین از مقام‌های ایرانی خواست "محتاط باشند و از هرگونه خونریزی پرهیز کنند".

در پی ناآرامی‌های دیماه در تهران، موجی از سرکوب خشونت‌آمیز حکومت به جریان افتاد که بنا بر داده‌های برخی از نهادهای حقوق بشری به جان‌باختن بیش از ۷۰۰۰ نفر انجامید. اکثریت جان باختگان آنها را معترضان تشکیل می‌دادند. شمار بازداشت‌شدگان هم دستکم ۵۳ هزار نفر اعلام شده است.

فرح پهلوی در دیماه ۱۳۵۷ همراه با همسرش، شاه فقید ایران، در جریان انقلابی که به تأسیس جمهوری اسلامی انجامید، ایران را ترک کرد و از آن زمان در تبعید زندگی می‌کند.

او پیش‌تر نیز پس از موج اخیر اعتراضات ضمن تأکید بر این که "راه بازگشتی وجود ندارد" گفته بود: «پیروزی مردم ایران نه‌تنها پیروزی کشور من، بلکه پیروزی صلح، امنیت و ثبات در جهان خواهد بود.»

منابعی از احتمال رهبری مجتبی خامنه‌ای خبر دادند

منابعی از داخل ایران به دویچه‌وله گفتند مجلس خبرگان رهبری با فشار احمد وحیدی فرمانده سپاه و حسین طائب فرمانده سابق اطلاعات سپاه، مجتبی خامنه‌ای فرزند علی خامنه‌ای را به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی انتخاب کرده است.

بیشتر بخوانید: درباره مجتبی خامنه‌ای چه می‌دانیم؟

پس از کشته شدن علی خامنه‌ای در حملات امریکا و اسرائیل، مجلس خبرگان تصمیم‌گیری برای رهبر آینده را آغاز کرد. هم‌زمان امروز دبیرخانه مجلس خبرگان هدف حملات اسرائیل و آمریکا قرار گرفت و تخریب شد.

این خبر هنوز از منابع رسمی اعلام نشده است.

ترکیه حملات ایران به کشورهای حوزه خلیج فارس را محکوم کرد

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، حملات ایران به کشورهای حوزه خلیج فارس را که در واکنش به اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل انجام شده، به‌شدت مورد انتقاد قرار داد.

فیدان در گفت‌وگو با شبکه TRT Haber این اقدام را "یک راهبرد به‌طرز باورنکردنی اشتباه" توصیف کرد. به گفته او، تهران این اصل را دنبال می‌کند که: «اگر من سقوط کنم، منطقه را هم با خودم پایین می‌کشم.»

او هشدار داد کشورهایی که هدف حمله قرار گرفته‌اند، در صورت ادامه این حملات نمی‌توانند دست روی دست بگذارند. به گفته فیدان، خطر گسترش درگیری نگران‌کننده است.

او پیش‌بینی کرد که تلاش ایران برای افزایش هزینه‌ها بر کشورهای حوزه خلیج فارس با هدف وادار کردن ایالات متحده به پایان دادن به جنگ، به احتمال زیاد موفق نخواهد شد.

فیدان اذعان کرد که با وجود اینکه دولت ترکیه "راه‌حل‌های مبتکرانه‌ای" برای اختلاف بر سر برنامه‌های هسته‌ای و موشک‌های بالستیک ایران ارائه کرده بود اما این تلاش‌ها برای جلوگیری از جنگ شکست خورده است.

او گفت: «در واقع، ما موفق شدیم آغاز جنگ را به تأخیر بیندازیم.»

وزیر خارجه ترکیه در ادامه این نظر را مطرح کرد که "اسرائیل و آمریکا در پی آن خواهند بود که اطمینان حاصل کنند ایران دیگر کشوری نباشد که قادر به ایجاد تهدید در منطقه باشد".

پس از حملات گسترده روز شنبه آمریکا و اسرائیل جمهوری اسلامی در واکنش حملاتی را علیه چند کشور حوزه خلیج فارس شروع کرده است، به‌گونه‌ای که هتل‌های لوکس در دبی آسیب دیده، تأسیسات انرژی در عربستان سعودی هدف قرار گرفته و قطر نیز به طور موقت صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) خود را متوقف کرده است.

ظاهرا هدف ایران از این اقدامات "منطقه‌ای‌کردن" درگیری و فشار بر آمریکا و جامعه بین‌المللی است مبنی بر این که پیامدها محدود به ایران نخواهد ماند و کل منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

فیدان گفت: «در حال حاضر، ایران تلاش می‌کند هزینه تحمیل کند. این کار را با هدف قرار دادن تأسیسات انرژی در خلیج فارس انجام می‌دهد و از این طریق فشار ایجاد می‌کند.»

او افزود: «به نظر می‌رسد ایران انتظار دارد با حمله به این مکان‌ها، طرف‌های آسیب‌دیده بر ایالات متحده فشار بیاورند تا جنگ را متوقف کند، اما چنین نتیجه‌ای چندان محتمل به نظر نمی‌رسد. درباره اینکه ایران هنوز چه میزان ظرفیت در اختیار دارد، تعیین آن دشوار است.»

رئیس دستگاه دیپلماسی ترکیه با اشاره به ادعاهای مطرح شده مبنی بر اینکه کشورهای حوزه خلیج فارس به حملات ایران پاسخ داده‌اند گفت این ادعاها می‌تواند درست باشد.

فیدان افزود که ترکیه در تلاش است از طریق گفت‌وگو با طرف‌های ذی‌ربط راهی برای پیشرفت پیدا کند، اما مذاکرات پیچیده و چندلایه خواهد بود، زیرا هنوز مشخص نیست حملات چه زمانی و به چه شکلی متوقف می‌شود که برای آمریکا و اسرائیل رضایت‌بخش باشد.

او گفت: «حداقل شرط برای توقف جنگ این است که توان نظامی طرف مقابل به سطحی کاهش یابد که برای مهاجم رضایت‌بخش باشد.»

فیدان گفت حتی تحقق حداقل شرط، یعنی نابودی یا خنثی‌سازی توانمندی‌های اصلی نظامی ایران‌ نیز به زمان و مجموعه‌ای از عملیات نظامی نیاز دارد، چرا که ایران کشوری پهناور است و دارایی‌های موشکی آن در نقاط متعددی پراکنده شده‌اند.

او با بیان این که "هدف حداکثری جنگ تغییر رژیم در ایران است"، گفت که آنکارا سطحی از ناآرامی در جامعه ایران مشاهده نمی‌کند که برای ایجاد تغییر رژیم کافی باشد.

یکی از نگرانی‌های اصلی ترکیه درباره ایران، احتمال ورود پناهجویان از این کشور است.

به گفته فیدان، آنکارا در حال حاضر موجی از پناهجویان به سوی ترکیه مشاهده نمی‌کند و اشاره کرد که ایران در حال حاضر مانع خروج شهروندانش از مرزها می‌شود.

هشدار روسیه در باره افزایش خطر برای نیروگاه هسته‌ای بوشهر

روسیه درباره افزایش خطر برای نیروگاه هسته‌ای بوشهر در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران هشدار داد.

الکسی لیخاچف، رئیس شرکت دولتی انرژی هسته‌ای روسیه "روس‌اتم"، روز سه‌شنبه ۳ مارس (۱۲ اسفند) در مسکو اعلام کرد که صدای انفجارها در فاصله چند کیلومتری از نیروگاه بوشهر شنیده می‌شود.

نیروگاه بوشهر تنها نیروگاه هسته‌ای ایران است و در حدود ۷۶۰ کیلومتری جنوب تهران، در سواحل خلیج فارس قرار دارد. راکتور این نیروگاه که توسط روسیه طراحی شده، از سال ۱۳۹۰ برق تولید می‌کند.

لیخاچف به خبرگزاری اینترفکس گفت: «این حملات مستقیماً نیروگاه را هدف قرار نداده‌اند، بلکه تأسیسات نظامی اطراف آن هدف بوده‌اند. اما هرچه شدت درگیری بیشتر شود، تهدید نیز افزایش می‌یابد.»

او هشدار داد که در صورت اصابت به راکتور نیروگاه یا مخازن نگهداری سوخت مصرف‌شده، امکان آزاد شدن مواد رادیواکتیو خطرناک وجود دارد که می‌تواند مناطق وسیعی را آلوده کند و به یک "فاجعه در مقیاس منطقه‌ای" منجر شود.

لیخاچف همچنین گفت در حال حاضر ۶۳۹ نیروی هسته‌ای روس در ایران حضور دارند. برخی از آن‌ها که در تهران هستند، در حال ترک کشورند و بخشی از کارکنان مستقر در بوشهر نیز بعداً تخلیه خواهند شد.

او افزود که شرکت روس اتم به‌محض آن‌که وضعیت امنیتی اجازه دهد در حال بررسی خروج ۱۵۰ تا ۲۰۰ کارمند دیگر از بوشهر است و این کار به محض آن که شرایط امنیتی اجازه دهد انجام خواهد شد.

روسیه در حال ساخت یک واحد راکتور دوم در ایران است. خانواده‌ها و کودکان متخصصان روس پیش از آغاز حملات به محل امن منتقل شده بودند.

ابراز امیدواری صدراعظم آلمان نسبت به پایان سریع جنگ علیه ایران

فریدریش مرتس، صدر اعظم آلمان، روز سه‌شنبه ۳مارس (۱۲ اسفند) در دیدار با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در کاخ سفید، ابراز امیدواری کرد که جنگ ایران "به‌سرعت" به پایان برسد. مرتس با بیان این که "هر دو طرف توافق دارند که رژیم تهران باید سرنگون شود" تأکید کرد که این جنگ باید "هر چه زودتر" پایان یابد.

او توضیح داد که این جنگ به اقتصاد آلمان نیز آسیب می‌رساند و در این رابطه به افزایش قیمت نفت و گاز اشاره کرد.

ترامپ اذعان کرد که به دلیل این درگیری، برای مدتی کوتاه قیمت نفت کمی بالاتر خواهد بود، اما تأکید کرد که "لازم بود در ایران مداخله شود تا از ساخت بمب اتمی جلوگیری شود".

ترامپ همچنین تأکید کرد که ابتدا "باید نیروهای نظامی ایران از کار انداخته شوند" و سپس وضعیت بررسی خواهد شد. به گفتهٔ ترامپ، احتمالاً بهتر است که رهبری ایران توسط کسی از داخل کشور بر عهده گرفته شود.

رئیس‌جمهور آمریکا از دولت آلمان به خاطر همکاری‌اش در جنگ جاری ستایش و نقش این کشور را "عالی" توصیف کرد. او ولی به بریتانیا و اسپانیا انتقاد وارد کرد و احتمال وضع تحریم‌های اقتصادی علیه اسپانیا را منتفی ندانست.

بریتانیا از در اختیار گذاشتن پایگاه‌های نظامی خود برای حملات آمریکا به ایران خودداری کرده بوده است، گرچه اکنون به‌طور محدود این اجازه را داده است. اسپانیا نیز ضمن ناقض حقوق بین‌الملل خواندن حمله به ایران از همکاری نظام با آمریکا خودداری کرده است.

ترامپ: گزینه‌ رهبری که از داخل ایران باشد را ترجیح می‌دهیم

دونالد ترامپ روز سه‌شنبه، ۳ مارس، دردیدار با فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان در کاخ سفید، در اولین پاسخ به پرسش خبرنگاران از زمان آغاز حملات به ایران در روز شنبه، گفت "تقریباً همه چیز از بین رفته است".

او در پاسخ به سوال مربوط به نقش اسرائیل در شروع این جنگ و اظهارات مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، که گفته بود آمریکا تنها پس از اطلاع از تصمیم اسرائیل برای حمله، دست به اقدام زده، گفت "برای پیش‌دستی و جلوگیری از حمله احتمالی تهران، اقدام کرده است". او افزود:«فکر می‌کنم آن‌ها (ایران) قصد داشتند اول حمله کنند... اگر بحثی باشد، شاید من بودم که اسرائیل را مجبور به همراهی کردم.»

ترامپ تأکید کرد که آمریکا به دنبال کسانی است که "ایران را رهبری کنند و کشور را به مردم بازگردانند".

وقتی که از رئیس جمهور آمریکا در باره شاهزاده رضا پهلوی به عنوان یک گزینه برای رهبری ایران سوال شد، او پاسخ داد: « ما خیلی به او فکر نکردیم. فکر می‌کنم یکی از داخل باشد مناسب‌تر است. به نظر آقای پهلوی آدم خوبی می‌آید، ولی باید یکی از داخل [ایران] باشد که محبوبیت داشته باشد. اگر اصلا چنین کسی وجود داشته باشد.»

و اضافه کرد: «ما کسانی را داریم که میانه‌روتر هستند.»

ترامپ همچنین نسبت به احتمال ظهور یک رهبر تندروِ دیگر در ایران پس از کشته‌شدن رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای، در حملات آمریکا و اسرائیل ابراز نگرانی کرد.

ترامپ در ادامه در رابطه با کمک کشورهای اروپایی به آمریکا و اسرائیل در جنگ جاری علیه ایران گفت برخی از کشورهای اروپایی کمک کردند. او نقش آلمان را "عالی" توصیف کرد و گفت: «آلمان اجازه فرود هواپیماهای ما در مناطق خاصی را داده و ما از آن قدردانی می‌کنیم".

رئیس جمهور آمریکا در باره مشارکت بریتانیا در جنگ جاری ابراز ناخشنودی کرد و گفت که ازاین کشور راضی نیست. پیش‌تر گفته شده بود که تقاضای دولت آمریکا از بریتانیا برای استفاده از جزیره دیه‌گو گارسیا در اقیانوس هند برای حمله‌ای احتمالی به ایران رد شده است.

ترامپ همچنین اعلام کرد که تمام روابط تجاری با اسپانیا را قطع خواهد کرد و از بریتانیا هم ناراضی است. اسپانیا در کنار نروژ از جمله کشورهای اروپایی هستند که حمله آمریکا و اسرائیل به ایران را نقض حقوق بین‌الملل دانسته و با آن مخالفت کرده‌اند.

نامه رضا خندان از زندان به قوه قضاییه: در پیشگاه عدالت باید پاسخگو باشید

رضا خندان فعال مدنی مخالف حجاب اجباری و همسر نسرین ستوده که در زندان اوین دوران محکومیتش را می‌گذارند، در نامه‌ای خطاب به رییس قوه قضاییه خواستار آزادی فوری زندانیان در شرایط جنگی شده است.

متن این نامه که در اختیار دویچه‌وله قرار گرفته بدین شرح است:

رییس قوه قضاییه

همانگونه که در جریان بوده‌اید با وجود نامه‌نگاری‌ها و تذکرات متعدد اینجانب رضا خندان و سایر هم بندیانم در جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل در خصوص اجرای مصوبه شماره ۲۱۱ مورخ ۲۲ دی ۱۳۶۵ و آزادی موقت زندانیان در مناطق جنگی با کمال تاسف از آزادی زندانیان اوین جلوگیری شد و فاجعه کشته شدن دهها تن از زندانیان، کارکنان، خانواده‌ها و ... رقم خورد. شما نیز به عنوان مقامی که با نقض صریح قانون این فاجه را رقم زدید مسئولیت این اقدام را بر عهده گرفتید.

اکنون چهار روز از حمله امریکا و اسرائیل به ایران سپری می‌شود و امروز هشدارها و تذکرات ما مانند جنگ ۱۲ روزه نتیجه بخش نبوده و هزاران زندانی بی دلیل و غیر قانونی در زندانها زیر خطر بمباران شبانه روزی محبوسند. بسیاری از خدمات به زندانیان قطع شده است. در صورت تداوم جنگ احتمال کمبود یا نایاب شدن جیره غذایی و بهداشتی قابل پیش‌بینی است.

این بار دیگر هیچ عذر و بهانه‌ای پذیرفتنی نیست. مسئولیت مستقیم جان زندانیان با قوه قضاییه و سازمان زندانهاست؛ زندانیانی که هنوز عزادار هم‌بندیان و خانواده‌ها و پرسنلی که عزادار همکارانشان هستند.

چنانچه اقدام فوری در خصوص آزادی زندانیان صورت نگیرد و اتفاق هولناک و جنایتکارانه جنگ ۱۲ روزه یا بدتر و شدیدتر از آن رخ دهد، تاریخ در مورد شما بدترین قضاوت ممکن را خواهد کرد و هیچ عذر و بهانه‌ای مقبول نخواهد بود و شما در پیشگاه عدالت باید پاسخگو باشید.

رضا خندان

زندان اوین

۱۲ اسفند ۱۴۰۴

حمایت رهبران حزب حاکم آلمان از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران

در حالی که برخی محافل سیاسی و حقوقی در آلمان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران را فاقد مبنای حقوق بین‌الملل می‌دانند، رهبران احزاب اتحادیه مسیحی (تشکل اصلی در ائتلاف حاکم بر آلمان) از این حملات دفاع و انتقادها را رد کردند.

الکساندر هوفمن رئیس فراکسیون حزب سوسیال مسیحی (CSU) در مجلس آلمان، در برلین گفت حقوق بین‌الملل "بالاترین اهمیت" را دارد، اما نباید به "سپر حفاظتی برای رژیم‌های تروریستی" تبدیل شود. او افزود که اتهام نقض حقوق بین‌الملل عمدتاً برای ترویج احساسات ضدآمریکایی و تحریک افکار عمومی علیه اسرائیل مطرح می‌شود.

حزب سوسیال مسیحی در کنار حزب دمکرات مسیحی (CDU) اتحادیه مسیحی را تشکیل می‌دهند. این دو حزب پایگاه اصلی صدراعظم کنونی آلمان، فریدریش مرتس هستند.

ینس اشپان، رئیس فراکسیون مشترک احزاب اتحادیه (CDU/CSU) نیز در واکنش به این انتقادها گفت موضوع از نظر حقوق بین‌الملل "پیچیده‌تر از پاسخ‌های ساده" است. او تأکید کرد که نمی‌تواند از منظر حقوقی بپذیرد "چنین رژیمی هر کاری که بخواهد انجام دهد".

اشپان با اشاره به ریسک‌های اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل اظهار داشت: «برای ملاهای کشته‌شده حتی یک قطره اشک هم نمی‌ریزم.» او سقوط این حکومت را مطلوب دانست و گفت که این رژیم در منطقه و جهان "ترور و نفرت" را گسترش داده است.

هوفمان نیز مرگ چهره‌های ارشد رهبری ایران را "خبر خوبی" برای امنیت آلمان، اروپا و حق موجودیت اسرائیل توصیف کرد. او با تأکید بر اینکه "هر چیزی بهتر از این رژیم است"، ایران را بزرگ‌ترین حامی تروریسم بین‌المللی خواند و گفت حملات نظامی پاسخی قاطع به تلاش مداوم این کشور برای دستیابی به سلاح هسته‌ای بوده است.

وی همچنین درباره سفر پیش‌روی فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان به آمریکا گفت در این دیدار باید "همبستگی روشن با ایالات متحده" نشان داده شود و در عین حال منافع آلمان و اروپا نیز به‌صراحت مطرح و پیگیری شود.

حزب سوسیال دمکرات، عضو کوچکتر ائتلاف حاکم و نیز احزاب اپوزیسیون سبز و چپ حملات امریکا به اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران را ناقض حقوق بین‌الملل و بی‌ارتباط با برقراری دمکراسی در ایران توصیف کرده‌اند.

بنا بر تازه‌ترین نظرسنجی‌ در آلمان که توسط موسسه فوزا انجام شده، ۵۷ درصد از پاسخ‌دهندگان اقدام آمریکا و اسرائيل در ورود به جنگ علیه ایران را "نادرست" ارزیابی کرده‌اند. در مقابل، تنها ۲۹ درصد از شرکت‌کنندگان از این حملات حمایت کرده‌اند و ۱۴ درصد نیز گفته‌اند در این باره نظری ندارند.

یک سازمان صلح‌طلب کاتولیک حملات به ایران را محکوم کرد

سازمان صلح کاتولیکی Pax Christi جنگ علیه ایران را "حمله‌ای مغایر با حقوق بین‌الملل به یک کشور مستقل" توصیف و آن را محکوم کرد. این نهاد اعلام کرد: «حتی رؤسای کشورهایی که مرتکب سنگین‌ترین جنایات شده‌اند باید در برابر دادگاه کیفری بین‌المللی محاکمه شوند و نه اینکه به‌صورت فراقانونی اعدام شوند.»

این سازمان همچنین تأکید کرد که خشونت‌های حکومت ایران علیه مردم خود نیز توجیهی برای جنگ خارجی نیست. در این بیانیه آمده است: «چنین جنگی به احتمال بسیار زیاد به تغییر رژیمی که اکثریت ایرانیان خواهان آن هستند منجر نخواهد شد، بلکه برعکس به خشونت بیشتر در داخل کشور و نیز به ترس، رنج و مرگ در سراسر منطقه خواهد انجامید.»

پاکس کریستی یک جنبش بین‌المللی صلح‌طلب کاتولیک است که پس از جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵ در فرانسه بنیان‌گذاری شد.این سازمان بر پایه تعالیم اجتماعی کلیسای کاتولیک فعالیت می‌کند و هدف اصلی آن ترویج صلح و آشتی میان ملت‌ها، حمایت از حقوق بشر، مخالفت با جنگ، خشونت و تسلیحات هسته‌ای و تقویت عدالت اجتماعی اعلام شده است.

ترامپ: برای مذاکره با ایران خیلی دیر شده است

رئیس‌ جمهور آمریکا با بیان این که برای مذاکره با ایران "خیلی دیر شده"‌، تأکید کرد که ایالات متحده ذخایر تسلیحاتی کافی برای ادامه جنگ "برای همیشه" در اختیار دارد.

دونالد ترامپ روز سه‌شنبه ۳ مارس (۱۲ اسفند) گفت با وجود تمایل تهران به گفت‌وگو، دیگر زمانی برای مذاکره باقی نمانده است. او در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «پدافند هوایی، نیروی هوایی، نیروی دریایی و رهبری‌شان از بین رفته است. آن‌ها می‌خواهند مذاکره کنند. من گفتم: خیلی دیر شده!»

این اظهارات دو روز پس از آن مطرح شد که ترامپ گفته بود با انجام مذاکرات موافقت کرده است؛ سخنانی که هم‌زمان با بمباران مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران بیان شده بود.

این سخنان ترامپ در دو روز پیش با تکذیب مقام‌های ایران روبرو شد. علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با انتشار پستی در شبکه ایکس درخواست مذاکراه از آمریکا را رد کرد و نوشت: «ما با آمریکا مذاکره نخواهیم کرد.» او یک روز بعد هم دوباره با انتشار توئیتری مدعی شد که "ایران برخلاف آمریکا خود را برای یک جنگ طولانی آماده کرده است".

ترامپ در ادامه پیام روز سه‌شنبه خود همچنین اعلام کرد ارتش آمریکا آن‌قدر ذخایر تسلیحاتی در اختیار دارد که بتواند"برای همیشه" بجنگد. او در پستی دیگر نوشت آمریکا "تقریباً ذخیره نامحدودی" از مهمات دارد و "جنگ‌ها را می‌توان فقط با همین ذخایر، برای همیشه و بسیار موفقیت‌آمیز پیش برد".

رئیس جمهور آمریکا تأکید کرد: «ایالات متحده مجهز است و آماده است تا پیروزی بزرگی به دست آورد.»

این سخنان در حالی بیان می‌شود که درگیری‌ها وارد چهارمین روز خود شده است؛ پس از آنکه آمریکا و اسرائیل روز شنبه حملات هوایی علیه ایران انجام دادند.

ترامپ پیش‌تر در روز دوشنبه بدون آن که جزئیاتی درباره مدت زمان عملیات علیه ایران ارائه کند گفته بود پیش‌بینی می‌شود این کارزار نظامی چهار تا پنج هفته طول بکشد.

او در نخستین حضور عمومی خود از زمان آغاز درگیری‌ها، پیش از برگزاری مراسم اعطای مدال افتخار در کاخ سفید گفت: «ما به‌طور قابل توجهی جلوتر از جدول زمانی پیش‌بینی‌شده هستیم. اما هر چقدر زمان ببرد، مهم نیست. هر چه لازم باشد.»

آلمان و ایتالیا در پی حملات جمهوری اسلامی سفرای ایران را احضار کردند

در پی حملات موشکی و پهپادی ایران به اسرائیل و برخی کشورهای منطقه، دولت‌های اروپایی واکنش دیپلماتیک نشان داده و همزمان روند تخلیه شهروندان خود از خاورمیانه را تسریع کردند.

وزارت خارجه آلمان در برلین اعلام کرد در واکنش به حملات ایران، سفیر این کشور را احضار کرده است. در بیانیه‌ای که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، وزارت خارجه آلمان تأکید کرد: «ما رژیم ایران را به‌طور صریح فراخوانده‌ایم که حملات بی‌ملاحظه خود علیه کشورهای منطقه را فوراً متوقف کند.»

برلین حملات "خودسرانه و نامتناسب" موشکی و پهپادی ایران، از جمله علیه اهداف غیرنظامی را محکوم کرد و هشدار داد که این اقدامات امنیت متحدان آلمان، نیروهای نظامی و شهروندان این کشور در منطقه را تهدید می‌کند.

احضار رسمی سفیر یکی از شدیدترین ابزارهای دیپلماتیک برای ابراز نارضایتی یک دولت محسوب می‌شود.

سفارت ایران در برلین اعلام کرد که مجید نیلی، سفیر این کشور، در دیدار با مقام‌های آلمانی تأکید کرده "حملات آمریکا و اسرائیل ناقض حقوق بین‌الملل بوده و ایران بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد و حق دفاع مشروع اقدام کرده است".

در همین حال، ایتالیا نیز سفیر ایران را در اعتراض به حمله پهپادی به یک پایگاه نیروی هوایی بریتانیا در قبرس احضار کرد. به گفته وزارت خارجه ایتالیا، این پایگاه که متعلق به نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (RAF) است، بامداد دوشنبه، ۱۱ اسفند، هدف پهپادهای ساخت ایران قرار گرفت و یکی از آن‌ها به باند فرودگاه اصابت کرد.

یک منبع دولتی قبرس اعلام کرده بود این پهپادها احتمالاً از لبنان و توسط گروه حزب‌الله مورد حمایت ایران شلیک شده‌اند.

آمریکا و اسرائیل روز شنبه ۹ اسفند (۲۸ فوریه) حملات هوایی گسترده‌ای علیه ایران انجام دادند که به کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی و شماری دیگر از مقام‌های ایران انجامید. ایران نیز در پاسخ، حملات موشکی و پهپادی علیه کشورهایی در منطقه را که میزبان پایگاه‌های آمریکا هستند، آغاز کرده است.

در این میان، ایتالیا روند تخلیه شهروندان خود از کشورهای حوزه خلیج فارس را ادامه می‌دهد. وزارت خارجه این کشور اعلام کرد حدود ۳۰۰ نفر از مسقط عمان به رم منتقل شده‌اند و حدود ۲۰۰ نفر، عمدتاً دانشجو، از ابوظبی به میلان منتقل می‌شوند. همچنین شماری دیگر از شهروندان ایتالیا از امارات به عمان و از کویت، بحرین و قطر به عربستان سعودی انتقال داده می‌شوند.

کشورهای اروپایی در حالی واکنش دیپلماتیک و اقدامات احتیاطی خود را تشدید کرده‌اند که نگرانی‌ها از گسترش درگیری‌ها در سراسر منطقه افزایش یافته است.

بقایی اظهارات ویتکاف درباره محتوای مذاکرات را "غیرواقعی" خواند

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران صبح روز سه‌شنبه ۱۲ اسفند (۳ مارس) در یک کنفرانس مطبوعاتی که به گونه‌ای غیرمتعارف در یک مدرسه برگزار شد به برخی سوال‌ها درباره جنگ جاری، شروع آن و نوع عملیات جمهوری اسلامی پاسخ داد.

بقایی در جریان کنفرانس مطبوعاتی درباره زمان و امکان توقف جنگ گفت که "جنگ را باید آنها متوقف کنند، جنگ را ما شروع نکردیم. انتخاب ما دیپلماسی بود".

او همچنین به سخنان تازه استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در مذاکرات با ایران واکنش نشان داد و گفت حرف‌های ویتکاف مبنی بر این که در مذاکرات "از ایران خواسته شده بود برنامه هسته‌ای خود را پایان دهد، برنامه موشکی‌اش را متوقف کند، هرگونه حمایت از دوستانش در منطقه را قطع کند و حتی نیروی دریایی خود را کنار بگذارد" واقعیت ندارد. او افزود: «چنین موضوع‌هایی در مذاکرات مطرح نشد. این‌ها دروغ‌هایی است که برای توجیه اقدام نظامی ساخته می‌شود.»

ویتکاف روز دوشنبه در در گفتگو با فاکس نیوز گفت که در آغاز مذاکرات اخیر "نمایندگان جمهوری اسلامی با افتخار گفتند مواد کافی برای ساخت ۱۱ بمب هسته‌ای را دارند".

مقام‌های جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه پیوسته درباره وضعیت و مکان ذخیره ۴۶۰ کیلوگرمی اورانیوم ابراز بی‌اطلاعی می‌کردند.

ویتکاف با اشاره به مواضع نمایندگان جمهوری اسلامی در دور آخر مذاکرات افزود: «از همان پایان دور دوم مذاکرات خیلی خیلی روشن بود که به نتیجه رسیدن ممکن نیست.»

او همچنین گفت که در جریان مذاکرات به جمهوری اسلامی پیشنهاد شده که غنی‌سازی را برای ده سال متوقف کنند، ولی "این پیشنهاد هم پذیرفته نشده است".

برگزاری کنفرانس مطبوعاتی سخنگوی وزارت خارجه در مدرسه گرچه این گونه توجیه شد که تخریب یک مدرسه هم به رویت خبرنگاران برسد، ولی در شبکه‌های اجتماعی با انتقادهایی روبرو شد و جمهوری اسلامی بار دیگر متهم شد که از مدارس و اماکن عمومی به عنوان سپر انسانی استفاده می‌کند.

برخی از کاربران با انتشار عکس‌هایی دیگر به طرح این نظر پرداختند که مدارس بعضا به عنوان محل برگزاری جلسات محرمانه مقام‌های حکومت مورد استفاده قرار گرفته است.

تشدید نگرانی‌ها نسبت به وضعیت زندانیان و زندان‌های ایران در شرایط جنگی

جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران وارد چهارمین روز خود شده است. در همین ابتدای جنگ خبرهایی که از وضعیت زندانیان در زندان‌های مختلف کشور می‌رسد باعث نگرانی‌های شدیدی شده است.

سازمان حقوق بشر ایران در تازه‌ترین گزارش خود که روز ۱۱ اسفند منتشر شده از محدودیت بیشتر برای زندانیان محبوس در برخی زندان‌های ایران به موازات بروز شرایط جنگی خبر می‌دهد.

هم‌زمان نگرانی‌ها از خطر آسیب‌ به زندانیان در حملات نظامی یا انتقام‌جویی حکومت از زندانیان سیاسی و عقیدتی افزایش یافته است و به‌ویژه خانواده‌های تعدادی از آنان نگرانی شدید خود را در این رابطه ابراز کرده‌اند.

گزارش سازمان حقوق بشر ایران در ادامه با اشاره به این که بازداشتگاه‌های وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران ازجمله اهداف حملات نظامی اخیر بوده‌اند، نسبت به وضعیت نگهداری تعداد زیادی از ده‌ها هزار معترض بازداشت‌شده در رابطه با اعتراضات ضدحکومتی دی‌ماه در این بازداشتگاه‌ها ابراز نگرانی کرده است.

این سازمان ضمن ابراز نگرانی از احتمال تشدید اجرای احکام اعدام در زندان‌های ایران و همچنین آسیب به زندانیان در شرایط جنگی، بر ضرورت اجرای بخشنامه شماره ۲۱۱ شورای عالی قضایی جمهوری اسلامی ایران برای محافظت از جان زندانیان تأکید کرده است.

بنا بر این بخشنامه قوه قضائیه موظف است در وضعیت‌های اضطراری ناشی از شرایط جنگ با استفاده از ابزارهای قانونی برای حفظ جان زندانیان اقدام کند؛ این ابزارها شامل قبول تأمین، تبدیل قرار تأمین و قبول آن، اعطای آزادی مشروط، خارج‌کردن زندانیان از زندان برای کار در مؤسسات خارج از زندان، آزادی زندانیان با پذیرش وثیقه، ضمانت یا کفالت و انتقال زندانیان به اماکن امن است.

تاکید سازمان حقوق بشر ایران بر لزوم دست‌کم آزادی مشروط زندانیان یا انتقال آنها به امکان امن در حالی است که در روزهای گذشته برخی از خانواده‌های زندانیانی سیاسی نیز خواست مشابه‌‌ای را مطرح کرده‌اند.

همسر مصطفی محمدحسن، دانشجوی زندانی، روز ۱۱ اسفند در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بند ۲۰۹ زندان اوین تخلیه شده و زندانیان به مکان نامعلومی منتقل شده‌اند. سایر زندانیان، از جمله زندانیان سیاسی و جرایم مالی، همچنان در بند ۷ هستند. نیروهای نوپو زندان را ترک کرده و در ساختمان‌های اطراف مستقر هستند. هر لحظه ممکن است فاجعه‌ای انسانی رخ دهد؛ تا دیر نشده باید اقدامی کنیم.»

مصطفی محمدحسن، رتبه ۷ کنکور کارشناسی ارشد و دانشجوی رشته فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف، از اوایل بهمن‌ماه در بازداشت به‌سر می‌برد.

همچنین بنیاد نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جایزه نوبل صلح و نیز آتنا دائمی، کنشگر أمور حقوق بشری در پیام‌هایی نسبت به وضعیت زندانیان در زندان‌ها و خطراتی که آنها را تهدید می‌کنند هشدار داده‌اند.

ازسوی دیگر، براساس آمار سازمان حقوق بشر ایران، دست‌کم ۱۴۱ نفر در دوماه نخست سال جاری میلادی اعدام شده‌اند. علاوه‌بر این، ۵۳۱ گزارش اعدام دیگر در این بازه زمانی به‌دست سازمان حقوق بشر ایران رسیده است که هنوز تأیید نشده‌اند.

هلال‌احمر جمهوری اسلامی: شمار کشته‌شدگان به ۷۸۷ نفر رسید

جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران روز سه‌شنبه ۱۲ اسفند (۳ مارس) در اطلاعیه شماره ۵ خود اعلام کرد که در پی تداوم حملات آمریکا و اسرائیل به نقاط مختلف کشور، "تاکنون ۷۸۷ نفر جان خود را از دست داده‌اند".

بر اساس این اطلاعیه "۱۵۳ شهرستان درگیر حادثه شده و در مجموع ۵۰۴ نقطه هدف قرار گرفته است". این نهاد همچنین اعلام کرده است که "شمار حملات ثبت‌شده تا این لحظه به ۱۰۳۹ مورد رسیده است".

طبق داده‌های هلال احمر ۱۰۰۹ تیم شامل ۳۶۵۱ امدادگر و نجاتگر در عملیات‌های این نهاد مشارکت داشته‌اند و ۸۹۵ دستگاه خودروی امدادی برای پشتیبانی و تسریع روند امدادرسانی به کار گرفته شده است.

هلال‌احمر جمهوری اسلامی در ارائه آمار روزانه خود میان کشته‌شدگان نظامی و غیرنظامی تفکیکی قائل نشده است.

آمریکا و اسرائیل روز شنبه ۹ اسفند (۲۸ مارس) حمله مشترکی علیه مراکز نظامی و هسته‌ای ایران آغاز کردند.

در چهار روز گذشته صدها مرکز نظامی، از جمله پایگاه‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، هدف بمباران قرار گرفته‌ و شمار زیادی از مقام‌های ارشد حکومت ایران نیز در این حملات کشته شده‌اند.

استقرار جنگنده‌های "رافال" فرانسه برای تأمین امنیت هوایی در امارات

در پی تشدید جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و حملات تلافی‌جویانه جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه اعلام کرد که جنگنده‌های رافال متعلق فرانسوی در آسمان امارات متحده عربی عملیات تأمین امنیت هوایی و حفظ امنیت نیروهای دریایی و هوایی فرانسه در این کشور را بر عهده گرفته‌اند.

فرانسه صدها نیروی هوایی و دریایی در امارات مستقر کرده که به همراه خانواده‌های خود در این کشور به سر می‌برند. جنگنده‌های رافال در پایگاه نظامی "الظفره" در نزدیکی ابوظبی مستقر هستند.

وزیر خارجه فرانسه در گفت‌وگویی تلویزیونی در پاسخ به پرسشی در مورد اقدامات این کشور برای خنثی کردن حملات پهپادی ایران تصریح کرد: «هواپیماهای جنگنده رافال و خلبانان آنها بسیج شده‌اند تا امنیت تأسیسات ما را تأمین کنند.»

بارو با اشاره به حمله پهپادی روز یکشنبه (اول مارس) به یکی از پایگاه‌های نظامی این کشور در امارات متحده عربی افزود: «ما هر روز گفت‌وگوهای بیشتری انجام می‌دهیم تا روشن سازیم که امارات چگونه می‌تواند از خود در برابر حملات آتی دفاع کند و همچنین فرانسه از مصالح خود در آنجا حفاظت کند.»

شمار درخواست‌های پناهندگی در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ در مقایسه با سال پیش از آن ۱۹ درصد کاهش داشته است. در آلمان در این سال ۱۶۳ هزار تقاضای پناهندگی در آلمان به ثبت رسید که حدود ۳۳ درصد کمتر از سال ۲۰۲۴ بوده است.خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعه‌ای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است.

در "خبرگاه" می‌توانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

کاهش چشمگیر درخواست‌های پناهندگی در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵

شمار درخواست‌های پناهندگی در کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ به طور چشمگیری کاهش یافته است.

طبق آمار رسمی در سال گذشته مجموعا حدود ۸۲۲ هزار تقاضای پناهندگی در کشورهای این اتحادیه به انضمام نروژ و سوئیس به ثبت رسید. این رقم ۱۹ درصد کمتر از موارد درخواست‌ها در سال ۲۰۲۴ است. در آن سال نیز شمار تقاضاهای پناهندگی در مقایسه با سال پیش از آن، یعنی ۲۰۲۳ هم به میزان ۱۱ درصد کاهش پیدا کرده بود.

میزان کاهش درخواست‌ها در آلمان در مقایسه با میانگین اتحادیه اروپا حتی بیشتر است. طبق این آمار در سال گذشته میلادی ۱۶۳ هزار تقاضای پناهندگی در آلمان به ثبت رسید که این رقم حدود ۳۳ درصد کمتر از شمار ثبت‌شده در سال ۲۰۲۴ است.

دلیل اصلی این روند کاهش درخور توجه شمار متقاضیان سوری است که پس از سرنگونی رژیم اسد به مراتب کمتر از گذشته درخواست پناهندگی کرده‌اند. افزون بر این، کشورهای اتحادیه اروپا رسیدگی به تقاضاهای پناهجویان اهل سوریه را متوقف کردند تا ارزیابی‌های تازه‌ای در باره وضعیت سوریه انجام گیرد و در مورد درخواست‌ها بر اساس این ارزیابی‌ها تصمیم‌گیری شود.

طبق آمار رسمی اکثر درخواست‌کنندگان پناهندگی در اتحادیه اروپا شهروند افغانستان بوده‌اند. شمار تقاضاهای آنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۳ درصد در مقایسه با سال ۲۰۲۴ افزایش داشته و بر ۱۱۷ هزار درخواست بالغ می‌شده است.

مرِتس با ترامپ در کاخ سفید دیدار می‌کند

فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، روز سه‌شنبه ۳ مارس (۱۲ اسفند) به عنوان نخستین مقام ارشد اروپایی از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دیدار می‌کند.

انتظار می‌رود مرتس پس از دیدار با نمایندگان بخش اقتصادی در صبح روز سه‌شنبه، در کاخ سفید در واشنگتن (ساعت ۱۱:۰۰ به وقت محلی، ۱۷:۰۰ به وقت اروپای مرکزی) حضور یابد.

پس از امضای دفتر یادبود، گفت‌وگویی نیم‌ساعته با ترامپ در دفتر بیضی‌ (Oval Office) برنامه‌ریزی شده است.

موضوعات اصلی این دیدار سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ و ادامه حمایت از اوکراین اعلام شده بود. مرتس پس از تشدید تنش‌ها در مناقشه با جمهوری اسلامی ایران گفت که قصد دارد درباره این موضوع نیز با ترامپ صحبت کند.

این سومین سفر مرتس به عنوان صدراعظم آلمان به واشنگتن است. او اوایل ژوئن سال گذشته میلادی برای نخستین دیدار رسمی با ترامپ به آمریکا رفت. مرتس همچنین در اواسط ماه اوت در پایتخت آمریکا به همراه دیگر رؤسای کشورها و دولت‌های اروپایی در نشستی درباره اوکراین شرکت کرده بود.

نشست شورای امنیت سازمان ملل به ریاست ملانیا ترامپ برگزار شد

ملانیا ترامپ، همسر رئیس‌جمهور آمریکا به عنوان نخستین بانوی اول ایالات متحده روز دوشنبه ۲ مارس (۱۱ اسفند) ریاست جلسه‌ای از شورای امنیت سازمان ملل را بر عهده گرفت. این نشست در نیویورک با محوریت حمایت از کودکان و آموزش در مناطق درگیر جنگ برگزار شد.

ملانیا ترامپ در پیامی خطاب به شورا اعلام کرد: «ایالات متحده در کنار همه کودکان در سراسر جهان ایستاده است.» وی افزود: «امیدوارم صلح هرچه زودتر به نزد شما بازگردد.» این جلسه دو روز پس از حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران برگزار شد.

حضور ملانیا ترامپ در شورای امنیت تحت تأثیر اتهامات مطرح‌شده از سوی حکومت تهران قرار گرفت. جمهوری اسلامی، آمریکا و اسرائیل را مسئول حمله هوایی به یک مدرسه دخترانه در شهر میناب واقع در جنوب ایران در روز شنبه می‌داند.

به گفته امیر سعید ایروانی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمان ملل، در این حمله ۱۶۵ دانش‌آموز جان باخته‌اند. ایروانی برگزاری این نشست از سوی آمریکا را "عمیقاً شرم‌آور و ریاکارانه" خواند، در حالی که به گفته او مدارس ایران بمباران می‌شوند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، این اتهامات را رد کرد و گفت آمریکا هرگز عمداً یک مدرسه را هدف قرار نمی‌دهد. این ادعاها در ابتدا به طور مستقل قابل تأیید نبودند.

بانوی اول آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری همسرش، دونالد ترامپ، تا حد زیادی از انظار عمومی دور بوده است. با این حال، او بارها در حمایت از حقوق کودکان موضع‌گیری کرده است. او از جمله در سال ۲۰۲۵ در نامه‌ای به ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، خواستار بازگرداندن کودکان اوکراینی شد که در جریان جنگ به روسیه منتقل شده بودند.

به موازات ادامه جنگ در ایران خبرهای نگران‌کننده‌ای از زندان‌های این کشور می‌رسد. گفته می‌شود که وضعیت مدیریت زندان اوین مختل شده و زندان فشافویه در اثر حمله به اطراف آن دارای وضعیت نامساعدی است.به موازات تشدید و ادامه جنگ در ایران گزارش‌هایی از وضعیت زندان‌های کشور منتشر شده که اوضاع این زندان‌ها وشرایط زندانیان را نامساعد توصیف می‌کنند.

بنا بر این گزارش‌ها، مدیریت زندان اوین دچار اختلال جدی شده و کارکنان با قفل کردن درها، برخی بندها را تخلیه کرده‌اند؛ وضعیتی که دسترسی زندانیان به فروشگاه زندان و اقلام ضروری را مختل کرده است.

حساب کاربری موسوم به "کمپین آزادی وریشه مردادی" در یک پیام در شبکه ایکس ضمن اشاره به این گزارش‌ها می‌‌نویسد که "دربند زنان و بند ۷ اوین، توزیع غذا متوقف شده و تنها مقدار محدودی نان در اختیار زندانیان قرار گرفته است".

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

همسر مصطفی محمدحسن، زندانی سیاسی، نیز روز ١١ اسفند خبر داد که زندان اوین با درهای بسته اکنون در دست نیروهای نوپو (نیروهای پیرو ولایت) است چون مسئولان زندان آنجا را ترک کرده‌اند.

او افزود که تهیه غذا برای زندانیان "بسیار سخت" شده است.

حمله به اطراف فشافویه

شبکه بی‌بی‌سی فارسی نیز از اطلاعاتی خبر داد که از "وضعیتی بحرانی" در زندان اوین و زندان تهران بزرگ (فشافویه) حکایت دارند.

این شبکه از قول "منابع مطلع" نوشت که "هم‌زمان با افزایش فضای امنیتی، صدای انفجار در محدوده این زندان‌ها شنیده شده و شرایط نگهداری زندانیان وخیم‌تر شده است."

همین خبر از بروز "دستکم پنج انفجار شدید در نزدیکی زندان تهران بزرگ" حکایت دارد که در نتیجه آن به گفته یکی از شاهدان "شیشه‌ها شکسته و چند دیوار آسیب دیده‌اند. زندانیان بیرون ریخته‌اند و گارد زندان به‌شدت سرکوب کرده است. تیراندازی هم انجام شده و از وضعیت زخمی‌ها یا کشته‌ها اطلاعی در دست نیست."

گفته می‌شود پادگان فشافویه در نزدیکی این زندان هدف حمله قرار گرفته است. پیش از این حملات نیز فشافویه به لحاظ امکانات برای زندانیان در شرایط وخیمی بوده است.

شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل نیز روز دوشنبه، ۱۱ اسفند، دریادداشتی در کانال تلگرامی خود نوشته است: «بسیار متاسفم که اسرائیل احتمالا خطایی را که در جنگ ۱۲ روزه انجام داده بود، با بمباران زندان تهران بزرگ تکرار کرده باشد. براساس برخی گزارش‌ها، اگرچه ساختمان اداری هدف قرار گرفته، اما بندهای عمومی آسیب دیده‌اند؛ زندانیان از بندها خارج شده‌اند و با سرکوب گسترده و وحشیانه‌ی گارد مواجه شده‌اند. این یعنی جان بی‌دفاع‌ترین‌ها وسط آتش و انتقام‌گیری سیاسی کمترین اهمیتی برای طرفین این جنگ ندارد.»

او از قول برخی منابع از تلاش‌هایی خبر داد که "در زندان قزلحصار برای اعدام زندانیان گفته‌اند که خوشبختانه تا این لحظه با حضور گسترده خانواده‌ها مقابل زندان ناکام مانده است. هم‌زمان خبرها از سرکوب شدید زندانیان و برخورد با خانواده‌ها گزارش می‌دهند."

انتقال زندانیان از زندان دستگرد اصفهان

در پی انتشار گزارش‌هایی درباره انتقال گروهی از زندانیان سیاسی از زندان دستگرد اصفهان به مکانی نامعلوم، موجی از نگرانی در میان خانواده‌ها و فعالان حقوق بشر شکل گرفته است.

در همین حال "کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران" در بیانیه‌ای با اشاره به گزارش‌هایی درباره انتقال گروهی از زندانیان سیاسی از زندان دستگرد اصفهان به مکانی نامعلوم در از "موجی از نگرانی در میان خانواده‌ها و فعالان حقوق بشر" خببر داد.

این انتقال روز نهم اسفندماه ۱۴۰۴ و با چندین دستگاه اتوبوس انجام شده و بدون اطلاع قبلی به خانواده‌ها و وکلای زندانیان صورت گرفته است.

در بیانیه این کمیته آمده است: «انتقال این زندانیان بدون اطلاع‌به خانواده‌ها و وکلای آن‌ها صورت گرفته و همین موضوع نگرانی‌ها درباره وضعیت جسمی و امنیت جانی آن‌ها را افزایش داده است.»

در همین حال علاوه بر شیرین عبادی، برخی فعالان مدنی دیگر هم احتمال نسبت به تاثیر درگیری نظامی بر وضعیت زندان‌ها و انتقال احتمالی زندانیان سیاسی به مراکز نظامی هشدار داده‌اند.. در بیانیه کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران هم گفته می‌شود که ممکن است "رژیم با انقتال زندانیان سیاسی به مراکز نظامی سپاه از آنها به‌عنوان سپر انسانی استفاده کند".

ضرورت آزادی زندانیان سیاسی

آتنا دائمی، زندانی سیاسی سابق و فعال حقوق بشر، نیز روز دوشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نسبت به وضعیت زندانیان در شرایط جنگی هشدار داد و نوشته است: «در شرایط کنونی زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان، بی‌پناه‌ترین‌ها در ایران هستند.»

به نوشته این فعال حقوق بشر "از یک سو این خطر وجود دارد که زندانیان هدف انتقام‌جوییِ بازماندگان جمهوری اسلامی قرار گیرند و از سوی دیگر ممکن است زندان‌ها همچون جنگ پیشین (جنگ ۱۲ رروزه) هدف‌حملات اسرائیل و آمریکا قرار گیرند". او خواهان ان شده است که "زندانیان سیاسی و عقیدتی باید بدون هیچ قید و شرطی آزاد شوند".

اوایل تیرماه امسال در گرماگرم جنگ ایران و اسرائیل رسانه‌های ایران اعلام کردند که با ریزپرنده یا عملیات انفجاری به زندان اوین حمله شده است. بخش‌های نگهبانی، اداری و دادسرای اوین، بند نسوان، ساختمان بهداری و کتابخانه بند چهار در این حمله آسیب دیدند یک هفته پس از حمله، سخنگوی قوه قضائیه ایران ادعا کرد دست‌کم ۷۱ نفر در این حمله کشته شده‌اند و کارمندان اداری، سربازان وظیفه، زندانیان و خانواده زندانیان که برای ملاقات یا پیگیری قضائی به زندان مراجعه کرده، در میان کشته شدگان هستند. انتقال زندانیان از اوینبه نقاطی نامعلوم موجی از نگرانی برانگیخت.

پیشتر بنیاد نرگس محمدی با انتشار "فراخوان اقدام فوری برای حفاظت از جان زندانیان در شرایط جنگی" اعلام کرد آزادی زندانیان سیاسی یا دست‌کم اعطای مرخصی موقت به آنان در شرایط جنگی، حق آنان است.

"جان هزاران زندانی در معرض خطر است"

این بنیاد در بیانیه‌ای که روز یکشنبه منتشر کرد، با ابراز نگرانی عمیق نسبت به وضعیت زندانیان سیاسی و معترضان بازداشت‌شده پس از ۹ اسفند و آغاز حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل، تأکید کرد جان هزاران زندانی در معرض خطر قرار گرفته است.

در این بیانیه آمده است: «گزارش وقوع انفجارها در محدوده محله اوین تهران و نزدیک زندان اوین و نیز در حوالی زنجان و نزدیک زندان این شهر، نگرانی‌های عمیقی برانگیخته است؛ چرا که این حملات نظامی جان هزاران زندانی را در معرض خطری جدی قرار می‌دهد.»

بنیاد محمدی همچنین به گزارش‌هایی درباره بحران در زندان اوین اشاره کرده که بر اساس آن، مدیریت زندان دچار اختلال شده، توزیع غذا در برخی بندها متوقف شده و دسترسی زندانیان به فروشگاه زندان و خدمات پزشکی محدود شده است. گزارش‌های مشابهی نیز درباره زندان‌های قزل‌حصار کرج و لاکان رشت منتشر شده است.

​اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله​

این بنیاد با ارسال درخواست فوری به سازمان ملل متحد، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و پزشکان بدون مرز، خواستار ورود فوری نهادهای بین‌المللی برای راستی‌آزمایی وضعیت زندانیان و اجرای پروتکل‌های حفاظتی شد و تأکید کرد زندان‌ها و بازداشتگاه‌ها بر اساس حقوق بین‌الملل "اماکن غیرنظامی حفاظت‌شده" محسوب می‌شوند و هدف قرار دادن آن‌ها مصداق جنایت جنگی است.

بنیاد نرگس در پایان بر آزادی فوری و بی‌قیدوشرط نرگس محمدی و تمامی زندانیان سیاسی و عقیدتی تأکید کرد و خواستار اقدام فوری جامعه جهانی برای حفاظت از جان زندانیان شد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا قصد دارد حملات به ایران را تشدید کند. او در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌ان گفت که ما حتی هنوز شروع نکرده‌ایم که به‌طور جدی ضربه بزنیم. او افزود که "موج بزرگ به‌زودی خواهد آمد".جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی روز شنبه ۹ اسفند در حالی آغاز شد که برخی از منابع رسانه‌ای متعلق به حکومت ایران از آمادگی برای برگزاری دور بعدی مذاکرات اتمی با آمریکا خبر داده بودند.

بر اساس اعلام دفتر نخست‌وزیری اسرائیل، عملیات نظامی جدید این کشور، "غرش شیران" نام‌گذاری شده است.

این حملات در شرایطی آغاز شد که دونالد ترامپ، رئیس ‌جمهور ایالات متحده آمریکا روز جمعه ۲۷ فوریه (۸ اسفند) هنگام ترک کاخ سفید با اشاره به نارضایتی خود از روند مذاکرات با جمهوری اسلامی با بیان این که "تمایلی به حمله نظامی به ایران ندارد" گفته بود "اما ممکن است این کار لازم باشد".

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در جریان این حملات کشته شد. با تایید خبر مرگ خامنه‌ای در شامگاه شنبه ۹اسفند ۱۴۰۴، بسیاری از مردم با حضور در خیابان‌های ایران و شماری از شهرهای جهان به رقص و پایکوبی پرداختند. مقام‌های حکومتی درپی کشته شدن خامنه‌ای، از تشکیل شورای موسوم به "شورای رهبری" خبر دادند.

بنا به اعلام ترامپ تا پایان روز یکشنبه ۱۰ اسفند، ۴۸ تن از مقام‌های عالیرتبه حکومت ایران کشته شده‌اند.

طبق اعلام ارتش اسرائیل در این حملات غافلگیرکننده علاوه بر خامنه‌ای، محمد پاکپور، فرمانده‌کل سپاه پاسداران، علی شمخانی، دبیر شورای دفاع جمهوری اسلامی، عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع، حسین جبل عاملیان، رئیس سازمان سپند و مسئول صنایع نظامی و دفاعی، رضا مظفری‌نیا، مدیرکل سابق سازمان سپند، محمد شیرازی، رئیس‌ دفتر نظامی خامنه‌ای، و صالح اسدی، رئیس سازمان اطلاعات قرارگاه خاتم‌الانبیاء سپاه پاسداران نیز کشته شدند.

در عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل، همچنین مراکز حکومتی از جمله قرارگاه ثارالله سپاه پاسداران، تاسیسات صداوسیما، ساختمان وزارت اطلاعات، پلیس امنیت اخلاقی گیشا و بسیاری از نهادهای حکومتی هدف حملات شدید هوایی قرار گرفتند.

جمهوری اسلامی در واکنش، به حملات مشترک اسرائیل و آمریکا، خاک اسرائیل و نیز چند کشور منطقه خلیج فارس را هدف قرار داده است.

آخرین خبرها از تحولات جنگ را از اینجا دنبال کنید: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران

شلیک بیش از ۱۶۵ موشک از ایران به امارات

در واکنش به جنگ آمریکا و اسرائیل، ایران اهدافی را در مناطق مختلف هدف قرار داده است.

تهران همان‌طور که پیش‌تر تهدید کرده بود، اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا در منطقه را هدف گرفته است. اما علاوه بر آن، تمامی کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز هدف قرار داده؛ از جمله تأسیسات کلیدی نفت و گاز در عربستان سعودی و قطر.

برخی از این حملات، به‌ویژه علیه آمریکا و اسرائیل، جنبه مقابله، اما حمله به تأسیسات نفت و گاز و همچنین تنگه هرمز نشان می‌دهد که ایران منافع اقتصادی کشورهایی را هدف گرفته که آن‌ها را متحد آمریکا می‌داند.

تا روز یکشنبه، ایران ۱۶۵ موشک بالستیک، دو موشک کروز و ۵۴۱ پهپاد به سوی امارات متحده عربی شلیک کرده بود.

وزارت دفاع امارات اعلام کرد ۱۵۲ موشک (شامل موشک‌های کروز) و ۵۰۶ پهپاد رهگیری شده‌اند؛ یعنی نرخ رهگیری بالای ۹۲ درصد بوده است.

قطر نیز اعلام کرد یک روز پس از آغاز جنگ، با ۶۵ موشک و ۱۲ پهپاد هدف قرار گرفته که از این میان ۶۳ موشک و ۱۱ پهپاد رهگیری شده‌اند؛ معادل نرخ رهگیری ۹۶ درصد.

یک کارشناس قدرت هوایی، نرخ ۹۲ درصدی امارات را "فوق‌العاده" توصیف کرد، اما گفته می‌شود که هزینه مالی حفظ چنین سطحی از دفاع بسیار سنگین است.

هزینه موشک‌های بالستیک ایران حدود ۱ تا ۲ میلیون دلار است و پهپادهای انتحاری شاهد بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار قیمت دارند. بنابراین ایران تا روز یکشنبه برای حمله به امارات بین ۱۷۷ تا ۳۶۰ میلیون دلار هزینه کرده است.

ترامپ: عملیات در ایران ۴ تا ۵ هفته طول می‌کشد، یا بسیار بیشتر از آن

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز دوشنبه ، دوم مارس، در سخنرانی در سالن شرقی کاخ سفید اعلام کرد که ارتش آمریکا برآورد کرده عملیات در ایران ممکن است چهار تا پنج هفته طول بکشد، اما "این توانایی را داریم که بسیار طولانی‌تر از آن ادامه دهیم."

ترامپ گفت: «من خسته نمی‌شوم. هیچ چیز کسل‌کننده‌ای در این ماجرا وجود ندارد.»

ترامپ که پیش‌تر گفته بود می‌خواهد "آزادی برای مردم" ایران را ببیند و به‌طور علنی از ایرانیان خواسته بود علیه حکومت خود قیام کنند، در سخنان روز دوشنبه خود به تغییر رژیم اشاره‌ای نکرد. در عوض، او تأکید کرد که دولتش مجموعه اهداف مشخصی را دنبال می‌کند.

او گفت اهداف ایالات متحده "روشن" است و شامل نابودی توان موشکی ایران، "نابود کردن کامل" نیروی دریایی آن، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای و "اطمینان از اینکه رژیم ایران نتواند همچنان به تجهیز، تأمین مالی و هدایت نیروهای تروریستی در خارج از مرزهای خود ادامه دهد" می‌شود.

ترامپ افزود که آمریکا پیش‌بینی کرده بود چهار هفته زمان برای "حذف رهبری نظامی" ایران نیاز داشته باشد، اما اکنون در این زمینه بسیار جلوتر از برنامه زمانی حرکت می‌کند.

"زخمی شدن دو کارمند وزارت دفاع آمریکا درحمله پهیادی ایران به هتلی در بحرین"

بر اساس یک تلگرام وزارت خارجه آمریکا که روزنامه واشنگتن پست آن را رویت کرده، در پی حمله پهپادی ایران به یک هتل در بحرین، دو کارمند وزارت دفاع آمریکا زخمی شده‌اند.

در این تلگرام آمده است: «دو نفر از کارکنان وزارت دفاع آمریکا (DOD) زخمی شده‌اند.»

این تلگرام که روز یکشنبه، اول مارس، ارسال شده، جزئیات بیشتری ارائه نکرده است. وزارت خارجه آمریکا از اظهارنظر در این‌باره خودداری کرده و وزارت دفاع نیز بلافاصله به درخواست‌ها برای ارائه اطلاعات بیشتر پاسخ نداده است.

مشخص نیست نیروهای آمریکایی هنگام زخمی شدن در کدام هتل حضور داشته‌اند. هتل Crowne Plaza Manama، یک هتل لوکس در منامه، پایتخت بحرین، صبح یکشنبه هدف حمله قرار گرفت. همچنین مشخص نیست افراد زخمی‌شده غیرنظامی بوده‌اند یا از نیروهای نظامی.

سفارت آمریکا در بحرین در بیانیه‌ای که روز یکشنبه منتشر شد، به شهروندان آمریکایی هشدار داد که «هتل‌ها ممکن است هدف حملات قرار گیرند» و از آن‌ها خواست از اقامت در هتل‌های منامه خودداری کنند.

در همین حال روز دوشنبه اعلام شد که سفارت ایالات متحده سفارت در بحرین تعطیل شده است.

همسر خامنه‌ای هم کشته شد

بنا بر گزارش رسانه‌های ایران منصوره خجسته باقرزاده، همسر علی خامنه‌ای نیز پس از حمله به مقر خامنه‌ای به کما رفته بود پس از چند روز در بیمارستان درگذشت. خبر ‌کشته‌شدن علی خامنه‌ای کمتر از ۲۴ ساعت پس از حمله آمریکا و اسرائیل به مقر او در ساعات اولیه روز نهم اسفند اعلام شد.

بعدتر رسانه‌ها گزارش دادند که دختر، داماد، نوه و یک عروس خامنه‌ای هم در جریان حمله روز شنبه کشته شده‌اند.

با این همه از وضعیت و سرنوشت مجتبی خامنه‌ای که از او به عنوان یکی از جانشینان خامنه‌ای یاد می‌شد هیچ اطلاعی منتشر نشده است.

منصوره خجسته متولد سال ۱۳۲۶بود و سال ۱۳۴۳ با خامنه‌ای ازدواج کرد. چهار پسر با نام‌های مصطفی، مجتبی، مسعود، میثم و دو دختربا نام‌های ، بشری و هدی‌ حاصل این ازدواج بود. پسران خامنه‌ای هم همگی به حوزه علمیه رفته و روحانی‌اند.

ترامپ: موج بزرگ حمله به ایران در پیش است

پس از حملات نظامی علیه ایران، دونالد ترامپ معتقد است آمریکا هنوز به هدف خود نرسیده و قصد دارد حملات را گسترش دهد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا قصد دارد حملات به ایران را تشدید کند. او در گفت‌وگو با شبکه CNN گفت: «ما حتی هنوز شروع نکرده‌ایم که به‌طور جدی ضربه بزنیم.» و افزود: «موج بزرگ به‌زودی خواهد آمد.»

ترامپ گفت حملات تاکنون بسیار خوب پیش رفته است. «ما آن‌ها را کاملاً در هم می‌کوبیم.» او بار دیگر هدف خود را پایان دادن به جنگ در حدود چهار هفته اعلام کرد و گفت: «حتی جلوتر از برنامه زمانی هستیم.» به گفته او، تاکنون آمریکا ۴۹ تن از رهبران ایرانی را از میان برده است. «آن‌ها حتی نمی‌دانند چه کسی اکنون رهبری‌شان می‌کند.»

ترامپ بزرگ‌ترین شگفتی را حملات ایران به کشورهای عربی منطقه و واکنش آن‌ها دانست و گفت: «آن‌ها می‌خواستند فقط به‌صورت بسیار محدود درگیر شوند، اما حالا اصرار دارند که وارد ماجرا شوند.»

ترامپ درباره دور اخیر مذاکرات با ایران هم گفت که ایرانی‌ها با پایان دادن به غنی‌سازی موافقت نکردند.

او گفت: «آنها همه آن مواد غنی‌شده را در اختیار داشتند وبه ادامه غنی‌سازی در تاسیسات بمباران‌شده فکر می‌کردند؛ اما اوضاع آنجا خیلی بد بود چون آن کوه اساسا فرو ریخته بود.»

رئیس‌جمهور آمریکا حمله ارتش کشورش در سال ۲۰۲۰ برای کشتن قاسم سلیمانی را "حرکتی بزرگ" خواند و گفت که اگر آن اتفاق رخ نداده بود امروز اسرائیلی در کار نبود و اسرائیل احتمالا وجود نمی‌داشت.

قطر از سرنگونی دو جنگنده سوخوی ایران خبر داد

وزارت دفاع قطر اعلام کرد که نیروی هوایی این کشور دو فروند جنگنده سوخو-۲۴ ایرانی را سرنگون کرده و هفت موشک بالستیک و پنج پهپاد را که مناطق مختلفی از کشور را هدف قرار داده بودند، رهگیری کرده است.

این وزارتخانه افزود که تمامی این پرتابه‌ها پیش از رسیدن به اهداف خود منهدم شده‌اند.

ایران هنوز به این خبر واکنشی نشان نداده است.

ویدئوی حمله به مدرسه دخترانه در میناب واقعی است

در شبکه‌های اجتماعی این ادعا مطرح شده است که "ویدئویی که هم‌اکنون با عنوان ‘حمله موشکی به مدرسه ابتدایی میناب منتشر شده، مربوط به حمله‌ای در پیشاور پاکستان است و هیچ ارتباطی با میناب ندارد".

تیم راستی‌آزمایی دویچه وله با بررسی‌های مختلف به این نتیجه رسید که این ویدئو واقعی است و مربوط به حمله‌ای در پیشاور پاکستان نیست.

روز شنبه، ۹ اسفند، در جریان حملات موشکی آمریکا و اسرائیل به ایران، یک مدرسه دخترانه در میناب در جنوب ایران هدف قرار گرفت. طبق گزارش‌های رسانه‌ای، ایران اسرائیل و آمریکا را مسئول این حملات دانست. اسرائیل روز یکشنبه گزارش‌ها درباره مسئولیت این حمله را رد کرد. در حال حاضر امکان راستی‌آزمایی مستقل این اتهامات وجود ندارد.

بر اساس گزارشی از سازمان ملل متحد، حدود ۱۵۰ نفر کشته شده‌اند. رسانه‌های دولتی ایران نیز از کشته شدن دست‌کم ۱۵۹ نفر خبر داده‌اند. این آمارها به طور مستقل قابل تأیید نیستند.

گزارش‌های متعددی درباره این حمله منتشر شده است، از جمله توسط سازمان ملل. همچنین ویدئوها و تصاویر تأییدشده‌ای از زوایای مختلف وجود دارد که پس از حمله موشکی گرفته شده‌اند.

در سال ۲۰۱۴ نیز یک حمله تروریستی به مدرسه‌ای در پیشاور پاکستان رخ داده بود. اما تصاویر مربوط به آن حادثه به‌وضوح با تصاویر حمله کنونی در ایران متفاوت است. همچنین Grok، دستیار هوش مصنوعی شبکه X، به اشتباه تصاویر فعلی میناب را به حمله سال ۲۰۱۴ در پاکستان مرتبط کرده است.

فعالیت تیم‌های واکنش سریع بریتانیا برای حمایت از تخلیه شهروندان در خاورمیانه

ایوت کوپر، وزیر کشور بریتانیا، روز دوشنبه، ۲ مارس، اعلام کرد که این کشور در حال ایجاد ساختارهای حمایتی برای تسهیل تخلیه شهروندانش از خاورمیانه است. برآورد می‌شود حدود ۳۰۰ هزار نفر حضور خود را در این منطقه ثبت کرده‌اند.

کوپر در گفت‌وگو با شبکه Sky News گفت: «ما در حال بررسی طیف گسترده‌ای از گزینه‌ها هستیم و در این زمینه همکاری نزدیکی با صنعت سفر داریم و در صورت لزوم، اقدامات تخلیه دولتی را نیز در نظر خواهیم گرفت.»

او افزود دولت بریتانیا در پی بازگشایی حریم هوایی است و تیم‌های واکنش سریع را به منطقه اعزام می‌کند تا در محل با شرکت‌های فعال در صنعت سفر همکاری کنند.

در پی حملات ایران به کشورهای عرب خلیج فارس تردد هوایی در این منطقه نیز با اختلال روبرو شده است و به‌خصوص فعالیت در فرودگاه دبی که بزرگترین فرودگاه منطقه به شمار می‌رود به حال تعطیل درآمده است. قرار است امروز بعد از ظهر پروازهای محدودی از این فرودگاه انجام شود.

یک کشتی نفتی در ساحل عمان مورد حمله قایق پهپادی قرار گرفت

یک نفکتش در سواحل عمان هدف حمله یک قایق پهپادی قرار گرفته است. گفته می‌شود که این قایق متعلق به ایران است.

بنا به اعلام نهاد ایمنی دریایی عمان، یکی از ۲۰ خدمه این کشتی که اهل هند بوده، در پی آتش‌سوزی در موتورخانه کشتی جان خود را از دست داده است. خدمه عمدتاً اهل هند و بنگلادش هستند و با کمک یک کشتی تجاری در نزدیکی محل حادثه، تخلیه شده‌اند.

نفتکش حدود ۲۲۰ متری "MKD VYOM" تحت پرچم جزایر مارشال حرکت می‌کند. بر اساس اطلاعات سامانه‌های ردیابی کشتی‌ها، این نفتکش در مسیر سواحل عربستان سعودی بوده است. طبق اعلام مقام‌های عمانی، این نفتکش حدود ۶۰ هزار تن محموله داشته که معادل حدود ۴۳۰ هزار بشکه نفت است.

حمله پهپادی به تاسیسات نفتی آرامکو در شرق عربستان

در عربستان سعودی یکی از تأسیسات شرکت دولتی نفت آرامکو با پهپادهایی که گمان می‌رود ایرانی بوده‌اند، هدف حمله قرار گرفته است. به گفته سخنگوی وزارت دفاع عربستان، دو پهپاد پالایشگاه نفت در رأس تنوره در شرق کشور را هدف قرار دادند. این پهپادها رهگیری و منهدم شدند. با این حال، بر اثر سقوط قطعات، در این تأسیسات آتش‌سوزی رخ داد، اما تلفات جانی گزارش نشده است. برخی از قطعات نیز در مناطق مسکونی سقوط کرده‌اند.

وزارت انرژی عربستان اعلام کرد که برخی بخش‌های این تأسیسات به عنوان اقدام احتیاطی به طور موقت تعطیل شده‌اند، اما هیچ تأثیری بر تولید نفت نداشته است. شبکه خبری العربیه که از سوی عربستان تأمین مالی می‌شود نیز به نقل از این وزارتخانه گزارش داد که تولید نفت و فعالیت‌ها در رأس تنوره به‌طور عادی ادامه دارد. وزارتخانه از حمله مستقیم به پالایشگاه سخن نگفت، بلکه اعلام کرد پهپادها در اطراف این تأسیسات سرنگون شده‌اند.

در اینترنت ویدئوهایی منتشر شده که ستون‌های دود غلیظ را بر فراز این مجموعه نفتی نشان می‌دهد. پالایشگاه رأس تنوره با ظرفیت روزانه ۵۵۰ هزار بشکه نفت، یکی از بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های عربستان است. خود شرکت آرامکو در ابتدا اظهار نظری نکرده است.

عربستان سعودی یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت جهان است. شرکت دولتی آرامکو با وجود تلاش‌های این کشور برای تنوع‌بخشی به اقتصاد، همچنان نقش تعیین‌کننده‌ای در درآمدهای دولتی دارد. چند سال پیش نیز از جمله بزرگ‌ترین پالایشگاه نفت کشور در بقیق و میدان نفتی خریص هدف حمله قرار گرفتند. در پی آن، تولید نفت عربستان به شدت کاهش یافت و قیمت نفت در بازارهای جهانی جهش کرد.

وزیر دفاع آمریکا: جنگ با ایران بی‌پایان نخواهد بود

پت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز دوشنبه، ۲ مارس، در واکنش به نگرانی‌های فزاینده درباره احتمال تبدیل حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران به یک درگیری طولانی‌مدت منطقه‌ای گفت: «این جنگ عراق نیست. این یک جنگ بی‌پایان نخواهد بود.»

هگست به همراه دان کین، ژنرال نیروی هوایی و رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، نخستین نشست خبری دولت ترامپ را از زمان حملات روز شنبه برگزار کرد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا با وجود انجام چند گفت‌وگوی تلفنی با خبرنگاران، تاکنون در برابر دوربین به پرسش‌ها پاسخ نداده و تنها دو ویدئو از زمان آغاز عملیات منتشر کرده است.

هگست گفت این عملیات دارای "مأموریتی روشن، ویرانگر و قاطع" برای "نابودی تهدید موشکی" ایران، از بین بردن نیروی دریایی آن و "جلوگیری از دستیابی به سلاح هسته‌ای" بوده است.

او جنگ علیه جمهوری اسلامی را در راستای "ملت‌سازی" یا برقراری دمکراسی" در ایران نیست، و دولت آمریکا قصد درگیرشدن در پروژه‌های درازمدت سیاسی را ندارد. هگست افزود: «این جنگ برای تغییر رژیم به اصطلاح نیست، اما اگر رژیم تغییر کرد‌، جهان از این بابت وضعیت بهتری دارد.»

این نشست خبری در حالی برگزار شد که درگیری‌ها به جنگی گسترده‌تر در منطقه تبدیل شده است. ایران و گروه‌های مسلح متحد آن موشک‌هایی را به سوی اسرائیل، کشورهای عربی و اهداف نظامی آمریکا در خاورمیانه شلیک کرده‌اند.

چهار سرباز آمریکایی در جریان عملیات کشته شده‌اند. ترامپ روز یکشنبه پیش‌بینی کرد که تلفات آمریکا افزایش خواهد یافت. ژنرال کین نیز روز دوشنبه گفت آمریکا انتظار تلفات بیشتری را دارد و خطاب به خانواده‌های کشته‌شدگان گفت: «ما در اندوه شما شریکیم و هرگز شما را فراموش نخواهیم کرد.»

نشانه تازه‌ای از گسترش بحران زمانی پدیدار شد که متحد آمریکا، کویت، "به اشتباه" سه جنگنده آمریکایی را در جریان یک مأموریت رزمی هدف قرار داد؛ در حالی که هواپیماها، موشک‌های بالستیک و پهپادهای ایرانی در حال حمله بودند. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد هر شش خلبان جنگنده‌های اف ۱۵ با موفقیت از هواپیما خارج شده و در وضعیت پایدار قرار دارند.

مقام‌های آمریکایی تاکنون هیچ طرح خروجی ارائه نکرده‌اند و نشانه‌ای از پایان قریب‌الوقوع درگیری دیده نمی‌شود. کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی ایران، آیت‌الله علی خامنه‌ای، نیز آینده نظام را در هاله‌ای از ابهام فرو برده و منطقه را به سوی بی‌ثباتی گسترده‌تری سوق داده است.

هگست در توجیه این حملات گفت که رژیم ایران از آغاز مسئول این درگیری بوده و اعلام کرد که طی ۴۷ سال گذشته "جنگی وحشیانه و یک‌طرفه علیه آمریکا" به راه انداخته است. او گفت: «جنگ آن‌ها علیه آمریکایی‌ها اکنون به انتقام ما علیه آیت‌الله و فرقه مرگ او تبدیل شده است.»

او به وجود تهدید هسته‌ای فوری از سوی ایران اشاره نکرد، اما گفت حملات تابستان گذشته آمریکا و اسرائیل «برنامه هسته‌ای ایران را به تلی از آوار تبدیل کرده است.»

به گفته هگست، تهدید اصلی از سوی دیگر تسلیحات مانند موشک‌های بالستیک و پهپادها بوده که عملیات را توجیه می‌کند. او گفت: «ایران در حال ساخت موشک‌ها و پهپادهای قدرتمند برای ایجاد یک سپر متعارف جهت پشتیبانی از اهداف باج‌خواهی هسته‌ای خود بود.»

وی همچنین گفت که در جریان مذاکرات پیش از حمله، مقام‌های ایرانی «وقت‌کشی می‌کردند.»

ترامپ در گفت‌وگویی با روزنامه نیویورک تایمز اعلام کرد این حملات ممکن است «چهار تا پنج هفته» ادامه یابد.

گروسی: تأسیسات هسته‌ای ایران در حملات جدید تا کنون آسیی ندیده‌اند

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نسبت به خطر وقوع یک حادثه هسته‌ای در پی تشدید درگیری‌های نظامی در خاورمیانه هشدار داد.

گروسی روز دوشنبه ۱۱ اسفند (۲ مارس) گفت حملات نظامی در ایران و منطقه موجب نگرانی جدی شده و نمی‌توان احتمال انتشار مواد رادیوآکتیو با پیامدهای گسترده از جمله تخلیه شهرهای بزرگ را رد کرد.

گروسی در عین حال تاکید کرد تاکنون نشانه‌ای مبنی بر آسیب‌ دیدن تاسیسات هسته‌ای ایران در حملات جاری اسرائیل و آمریکا مشاهده نشده است.

مدیرکل آژانس همچنین نسبت به افزایش خطرات ایمنی هسته‌ای در سراسر منطقه هشدار داد و اشاره کرد که برخی کشورهای حوزه خلیج فارس که دارای تاسیسات هسته‌ای هستند نیز در حملات تلافی‌جویانه ایران هدف قرار گرفته‌اند.

گروسی خواستار "حداکثر خویشتنداری در تمامی عملیات نظامی" شد. او به وجود راکتورهای هسته‌ای در امارات متحده عربی، اردن و سوریه اشاره کرد.

اسرائیل و آمریکا پیش‌تر در جنگ ۱۲ روزه تاسیسات مهم غنی‌سازی اورانیوم در فردو، نطنز و اصفهان را هدف قرار داده بودند.

سنتکام: سه جنگنده آمریکایی به اشتباه توسط پدافند کویت هدف قرار گرفت

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) ظهر دوشنبه ۱۱ اسفند (۲ مارس) با انتشار پستی در ایکس اعلام کرد سه فروند جنگنده آمریکایی شامگاه یکشنبه‌ ۱۰ اسفند (۱ مارس) به اشتباه توسط سامانه‌های پدافند هوایی کویت سرنگون شدند.

این حادثه در جریان درگیری‌های فعال و همزمان با حملات ایران رخ داده است.

بر اساس بیانیه سنتکام، سه جنگنده اف-۱۵ئی استرایک ایگل که در چارچوب عملیات "خشم حماسی" پرواز می‌کردند، در آسمان کویت هدف آتش خودی قرار گرفتند. در زمان وقوع این حادثه، حملاتی از سوی جنگنده‌های ایرانی، موشک‌های بالستیک و پهپادها در جریان بوده است.

سنتکام در این بیانیه گفته است هر شش خدمه این جنگنده‌ها با موفقیت از هواپیماها خارج شده‌اند و در سلامت به سر می‌برند.

در این بیانیه همچنین آمده است که آمریکا از تلاش‌های نیروهای دفاعی کویت و حمایت آن‌ها در عملیات قدردانی کرده است.

دور تازه حملات ارتش اسرائیل به ایران

اسرائیل اعلام کرد که در ساعات ظهر امروز دست به حملات هوایی تازه‌‌ای علیه مواضع ایران زده است. ارتش اسرائیل با استناد به اطلاعات سازمان‌های امنیتی و جاسوسی تصریح کرد که در این حملات تأسیسات امنیتی جمهوری اسلامی "در قلب تهران" هدف قرار گرفته‌اند. پیش از آن سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرده بود که دو تن از کارکنان وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی که یکی از آن‌ها مسئول امور اسرائیل بوده، در جریان حملات کشته شده‌اند.

شاهدان عینی اخبار مربوط به بمباران‌ها در مرکز تهران را تأیید کرده‌اند. گفته می‌شود که برخی از این بمباران‌ها در نزدیکی ساختمان مجلس شورای اسلامی روی داده‌اند. به گزارش رسانه‌های خبری نقاطی در شمال تهران نیز مورد اصابت موشک قرار گرفته است.

هلال‌احمر ایران: در حملات آمریکا و اسرائیل تا کنون ۵۵۵ نفر کشته شده‌اند

جمعیت هلال‌ احمر ایران روز دوشنبه ۱۱ اسفند (دوم مارس) با انتشار اطلاعیه‌ای شمار کشته‌شدگان در پی حملات مشترک آمریکا و اسرائیل را "دست‌کم ۵۵۵ نفر" اعلام کرد.

به گفته این سازمان "بیش از ۱۳۱ شهرستان" درگیر جنگ شده‌اند و "بیش از صد هزار امدادگر و نجاتگر در سراسر کشور در حالت آماده‌باش کامل قرار دارند".

در بیانیه جمعیت هلال احمر مشخص نشده است که چه تعداد از کشته‌شدگان نظامی و چه تعداد غیرنظامی بوده‌اند.

حملات اسرائیل و آمریکا علیه ایران از روز شنبه ۹ اسفند آغاز شد و تا کنون صدها هدف، از جمله سایت‌های پرتاب موشک، تاسیسات مرتبط با برنامه هسته‌ای، مقرهای نظامی و اعضای ارشد رهبری سیاسی ایران از جمله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، هدف قرار گرفته شدند.

ساکنان اسرائیل نیز از حملات تلافی‌جویانه ایران علیه مناطق مسکونی این کشور در امان نبوده‌اند و آژیرهای خطر در برخی مناطق این کشور روز دوشنبه نیز در پی موج جدید حمله موشکی ایران به صدا درآمدند. شماری از کشورهای منطقه نیز هدف موشک‌های جمهوری اسلامی قرار گرفته‌‌اند.

با مرگ خامنه‌ای و قدرت گرفتن کسانی چون علی لاریجانی و قالیباف، و جنگی که تنها در سه روز اول هم ویرانی به جای گذاشته و هم مرگ سران جمهوری اسلامی را در پی داشته، سناریوهای پیش رو برای آینده نزدیک ایران چه می‌تواند باشد؟پرونده زندگی علی خامنه‌ای با حملات اسرائیل و آمریکا به "بیت رهبری" در روز نهم اسفند ۱۴۰۴ بسته شد اما پرونده جمهوری اسلامی همچنان باز است و در تلاش برای بقا و "حفظ نظام".

پیش از مرگ خامنه‌ای گزارش‌های متعددی از جمله در شبکه بلومبرگ و گاردین، فاش کرده‌ بودند که او عنان امور را به علی لاریجانی، محمد باقر قالیباف و یک فرمانده سپاه سپرده و برای تمامی مناصب کلیدی نیز تا چهار مرحله جانشین تعیین کرده است.

اینکه خامنه‌ای کسی را که به دستور خودش برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ رد صلاحیت شده بود، به عنوان تصمیم‌گیرنده اصلی سیاست داخلی و خارجی پس از خودش بگمارد، چیزی است که تنها می‌توان آن را در چارچوب اصل همیشگی جمهوری اسلامی برای "حفظ نظام به هر قیمت" توضیح داد.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

حسین رزاق، تحلیلگر و فعال سیاسی در این مورد به دویچه‌ وله می‌گوید: «آقای خامنه‌ای همیشه این استراتژی را داشته که وقتی در خطر بوده به سمت کسانی می‌رفت که می‌توانستند برای بقای نظام تلاش کنند و بقای خودشان را در گروی بقای نظام می‌دانستند. علی لاریجانی کسی است که در بین فرماندهان سپاه و در بین بدنه سپاه نفوذ دارد چون خودش سپاهی بوده و بین مراجع تقلید قم و نجف هم به دلیل اینکه فرزند یک مرجع تقلید بوده نفوذ دارد و از طرف دیگر هم سال‌ها تجربه کار در مجلس شورا را داشته و شخصیت معتدلی هم محسوب می‌شده است.»

در حقیقت و از بعد دیگر می‌توان انتصاب علی لاریجانی را نشانه‌ای برای آن دانست که خامنه‌ای فهمیده بود که بقای نظام در خطر جدی قرار دارد و درنتیجه یک تکنوکرات عمل‌گرا را که به دستور خودش از صحنه اصلی سیاست کنار گذاشته شده بود دوباره به این صحنه بازگرداند.

اما آیا لاریجانی و قالیباف می‌توانند نظام جمهوری اسلامی را نجات دهند؟

شب گذشته (یک‌شنبه ۱۰ اسفند) در میانه حملات شدید هوایی و موشکی از سوی آمریکا و اسرائیل و درست زمانی که شب تهران در اثر این انفجارها "روشن" شده بود، دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا در گفت و گو با نشریه آتلانتیک گفت رهبران ایران خواهان گفت و گو هستند و "من هم موافقت کرده‌ام".

آیا این همان فرصت "نجات نظام" است؟ آیا ممکن است جناح حاکم که فعلا و به وصیت خامنه‌ای در دست لاریجانی و قالیباف است، بر سر میز مذاکره با آمریکا بازگردد؟ حتی پس از کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی در حملات هوایی اسرائیل و آمریکا؟

حسین رزاق می‌گوید این امکان وجود دارد: «علی لاریجانی کسی است که می‌داند اگر این جنگ ادامه پیدا کند، می‌تواند تبعات بسیار سنگینی داشته باشد که نتیجه‌اش می‌تواند حذف جمهوری اسلامی یا ساقط شدن کامل جمهوری اسلامی باشد. برای همین به دنبال مصالحه با غرب است.»

اما علی لاریجانی همین امروز در شبکه ایکس نوشت که ایران مایل به مذاکره با آمریکا نیست و خودش را برای یک جنگ طولانی مدت آماده کرده است. معنی این پیام چیست؟

بیشتر بخوانید: خامنه‌ای؛ رهبری که در دشمنی با ایران حد و مرز نمی‌شناخت

به عقیده حسین رزاق این سخن لاریجانی تنها برای راضی کردن هواداران تندروی داخلی است و دقیقا همان رفتاری است که خامنه‌ای هم داشت: مقابل هوادارانش مذاکره را با شدت و حدت رد می‌کرد ولی پشت پرده حتی در زمان ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی در حال مذاکره بود.

این فعال سیاسی می‌گوید: «واقعیت این است که حفظ نظام برای همه اینها واجب تر از هرچیز است. اگر نظام جمهوری اسلامی نباشد، نه علی لاریجانی می‌تواند در قدرت باشد و نه حسن روحانی و حسن خمینی و نه حتی محمد خاتمی. اینها همه به انحای مختلف ذینفعان در حکومت هستند، برای همین برای بقای نظام دست به هرکاری می‌زنند؛ از تشکیل گروه‌های تروریستی نیابتی انتحاری با جوانان ناآگاهی که از طریق ایدئولوژی تحریک می‌شوند، تا مذاکره با غرب و حتی نشستن با اسرائیل پای یک میز برای اینکه جمهوری اسلامی باقی بماند. برای همین هیچ بعید نیست که همین الان که جنگ در جریان است و هر دو طرف به دارند آسیب‌های فراوانی به یکدیگر می‌زنند، مذاکرات پشت پرده ادامه داشته باشد.»

مداخله بشردوستانه با حفظ جمهوری اسلامی؟

شاهزاده رضا پهلوی در ابتدای حملات اسرائیل و آمریکا به ایران، این اقدام را نوعی مداخله بشردوستانه دانست که هدف آن "دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی" است.

حال اگر سناریوی محتمل مذاکره پشت پرده یا حتی علنی با آمریکا محقق شود و به جای براندازی جمهوری اسلامی، آمریکا با جانشینان علی خامنه‌ای کنار بیاید، موضع این گروه و دیگر کسانی که این حملات را راهی برای رسیدن به دموکراسی می‌دانستند، چه خواهد بود؟

آران کمانگر، دبیر امور حقوقی و هموندی حزب ایران نوین می‌گوید در صورتی که دولت ایالات متحده صرف‌نظر از اینکه رئیس‌جمهور آن چه کسی باشد، با جمهوری اسلامی به توافقی دست یابد، موضع این حزب روشن است: «هر توافقی که بقای ساختار غیرسکولار، ناقض حقوق بشر و غیرمنتخب جمهوری اسلامی را تضمین کند، از نظر ما مشروعیت مردمی ندارد. مشروعیت تنها از رأی آزاد ملت ایران ناشی می‌شود، نه از توافقات میان دولت‌ها و خواست ما برای گذار از جمهوری اسلامی و رسیدن به دموکراسی تنها با رهبری شاهزاده رضا پهلوی امکان پذیر خواهد بود.»

این فعال سیاسی می‌گوید حزب ایران نوین "هرگز جنگ یا حمله خارجی را هدف یا آرمان خود" ندانسته‌ و آنچه مطرح کرده، "کمک نظامی از طرف دولت‌های دوست و همراه مردم ایران" بوده و نه دعوت به مداخله.

خانم کمانگر تصریح می‌کند: «سرنوشت ایران باید به دست مردم ایران تعیین شود.»

نابودی جمهوری اسلامی به بهای نابودی ایران؟

سناریوی دیگر در صورت نپذیرفتن توافق، ادامه جنگی است که شاید به نابودی جمهوری اسلامی منجر شود اما قطعا منابع سرزمینی ایران و نیز شمار زیادی از غیرنظامیان را نیز از بین خواهد برد.

برای احزاب و جریان‌های ملی‌گرا که همواره تمامیت ارضی ایران و حفظ منابع سرزمینی اولویت آنها بوده، آیا این سناریو، ترسناک نیست؟ آیا زمانی که از این حملات به عنوان مداخله بشردوستانه نام بردند، نگران وقوع چنین سناریویی نبودند؟

آران کمانگر با تاکید بر این که "حفظ تمامیت ارضی ایران و صیانت از منابع ملی، از ارکان هویت ملی گرایانه" حزب ایران نوین است می‌گوید: «اما باید تأکید کرد که بزرگ‌ترین تهدید علیه تمامیت ارضی و منابع ایران، سوءمدیریت ساختاری، فساد سیستماتیک و سیاست‌های تنش‌آفرین رژیم جمهوری اسلامی ست.»

بیشتر بخوانید: ایران پساخامنه‌ای بر سر چندراهی قدرت؛ سناریوهای محتمل

او ادامه می‌دهد: «باور داریم تنها یک دولت سکولار، ملی و مبتنی بر حقوق برابر شهروندان می‌تواند ضامن واقعی یکپارچگی سرزمینی ایران باشد و بر این باوریم حملات نظامی اسرائیل و آمریکا بر علیه مردم ایران نیست بلکه در راستای حذف دیکتاتوری جمهوری اسلامیست.»

این عضو حزب ایران نوین تاکید می‌کند که "موضع ما وابسته به تحولات تاکتیکی نیست؛ وابسته به اصول است".

"جمهوری اسلامی هیچگاه به اندازه الان یکدست نبوده است"

یک احتمال دیگر که از سوی برخی تحلیلگران مطرح می‌شود امکان ایجاد تفرقه و دودستگی در حاکمیت کنونی جمهوری اسلامی است.

این کاملا باورپذیر است که علی لاریجانی به عنوان یک سیاستمدار عمل‌گرا به دنبال مذاکره با آمریکا برای بقای نظام باشد اما همانطور که پیشتر نیز بارها دیده شده بود، جناحی به خصوص در میان سپاه هستند که حفظ نظام را تنها با ادامه جنگ ممکن می‌دانند.

آیا ممکن است میان این دو جناح درگیری پیش بیاید و همین امر باعث فروپاشی درونی حکومت شود؟

حسین رزاق این احتمال را بسیار کم می‌داند و به عنوان شاهد مثال به وقایع خونین دی ماه و مقایسه آن با سرکوب اعتراضات پیشین اشاره می‌کند.

به نظر او یکی از دلایل سرکوب خونین و بی‌سابقه اعتراضات دی ماه این بود که حاکمان جمهوری اسلامی بقای خود را در خطر دیدند. این خطر به نظر او در اعتراضات پیشین از قبیل جنبش سبز یا حتی جنبش مهسا به این شدت و قدرت وجود نداشت و به همین دلیل تمام جناح‌ها با همدستی و توافق دست به سرکوب گسترده زدند و صدای مخالفی هم حتی از میان جناح پزشکیان شنیده نشد.

او نتیجه‌می‌گیرد: «تا وقتی که پای بقای نظام در میان باشد، ما هیچ دوپارگی در نظام نمی‌بینیم، در هیچکدام از جناح‌ها؛ چه جبهه پایداری باشد، چه محمد خاتمی باشد، از هر دوسر طیفی که در حکومت جمهوری اسلامی هستند قطعا شاهد یک انسجام خواهیم بود برای اینکه پای بقای تک تکشان در میان است.»

ادامه جمهوری اسلامی با پوسته‌ای خالی

هر ایرانی شاید حداقل یک بار به روزی فکر کرده باشد که جمهوری اسلامی با همین نام بر سر قدرت بماند اما نه تنها با غرب و آمریکا روابط عادی برقرار کند بلکه اسرائیل را نیز به رسمیت بشناسد و از برنامه اتمی و موشکی هم دست بکشد.

آیا این فقط یک خیال‌بافی است یا در زمین واقعیت هم امکان وقوع دارد و اگر اتفاق بیفتد، آیا این به معنای آزادی برای مردم ایران خواهد بود؟

برخی تحلیل‌گران این سناریو را نه فقط خیال‌بافی که در شرایط کنونی یک سناریوی محتمل می‌دانند و معتقدند اصلا برنامه کنونی جمهوری اسلامی نیز همین است، از جمله حسین رزاق.

او می‌گوید تمامی تندروانی که می‌خواستند ایدئولوژی خامنه‌ای را ادامه دهند در حال حاضر دیگر وجود ندارند از جمله قاسم سلیمانی و ابراهیم رئیسی. خود خامنه‌ای هم دیگر نیست که با اجرای این سناریو از سوی طرفدارانش انگ سازش بخورد. به گفته او در حال حاضر قدرت در دست جناحی است که اتفاقا هدفش "حفظ الیگارشی‌های اقتصادی" است.

بیشتر بخوانید: گزینه‌های ترامپ؛ از "غنی‌سازی نمادین" تا حذف خامنه‌ای

رزاق می‌گوید: «این جناح قطعا تن می‌دهد به اینکه به سمت یک ایرانی برود که اسمش جمهوری اسلامی باشد ولی آزادی‌های اجتماعی داشته باشد، با آمریکا مذاکره کند، با آمریکا توافق بکند، حتی سفارت آمریکا در ایران باز شود، روابط بازی با دنیا داشته باشد، با اسرائیل شاید روابط علنی نداشته باشد اما قطعاً امنیت اسرائیل در این روابط تضمین می‌شود برای اینکه دیگر موشک پراکنی نمی‌شود و نیروهای نیابتی نداشته باشند و خلاصه همه آن چیزی که امریکا و اسرائیل پیش از جنگ از جمهوری اسلامی می‌خواستند، آنها را تامین بکنند و بعد هم شاید بروند به این سمت که یکسری گشایش‌های سیاسی انجام شود.»

اما آیا اینها به معنای یک ایران آزاد است و همه آن چیزی است که مردم در داخل ود خارج فریاد می‌زنند؟

قطعا نه چرا که گشایش اقتصادی که در پی رابطه با غرب پدید می‌آید تنها یکی از خواست‌های مردم ایران است و نه همه آن.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

حسین رزاق نیز معتقد است که حتی در صورت وقوع چنین سناریویی نه انتخابات آزاد وجود خواهد داشت و نه آزادی احزاب، شورای نگهبان به کارش ادامه خواهد داد و قطعا نیروهای مخالف جمهوری اسلامی از جمله پادشاهی‌خواهان اجازه شرکت در انتخابات را نخواهند داشت.

پیش‌بینی رزاق این است که مردم داخل ایران هم در درازمدت چنین مدلی را برنمی‌تابند، شاید در کوتاه مدت اوضاع ظاهرا آرام شود اما "بحران‌های عدیده‌ای که کشور در زمان صدارت آقای خامنه‌ای درگیر آنها شده نمی‌تواند ظرف مدت کوتاهی حل شود و کشور از نظر اقتصادی و اجتماعی آرامش عمیق داشته باشد".

او می‌گوید: «به شما قول میدهم که حتی بعد از پوست اندازی هم شاید فقط چند ماه سکوت خیابانی باشد اما باز دوباره اعتراضات خیابانی شکل می‌گیرد و حتی اگر انتخاباتی هم برگزارکنند با یک تحریم گسترده روبرو خواهد بود و این رژیم باز هم با بحران مشروعیت دست و پا خواهد زد.»

نیروهای ملی و پادشاهی‌خواه که همواره بر حفظ ایران تاکید دارند، آیا چنین سناریویی را خواهند پذیرفت؟

آران کمانگر تصریح می‌کند که مسئله اصلی حزب ایران نوین و دیگر جریان‌های پادشاهی خواهانه نه سیاست خارجی جمهوری اسلامی و روابط با غرب بلکه "ساختار غیرپاسخگو، ایدئولوژیک و ناقض حقوق ملت ایران است".

او می‌گوید: «تا زمانی که انتخابات آزاد وجود نداشته باشد، اصل سکولاریسم برقرار نشود، حقوق برابر همه شهروندان تضمین نشود و اراده ملی جایگزین ساختار انتصابی نشود، مسیر ما برای تغییر بنیادین از طریق گذار از جمهوری اسلامی و تاسیس یک دولت سکولار-دموکرات ادامه خواهد داشت.»