دویچه وله فارسی | همه گزارش‌ها

به بهانه موج جدید بازداشت‌های فعالان مدنی با پرستو فروهر که به تازگی از ایران بازگشته گفت‌وگو کردیم. او می‌گوید، زیر پوست جامعه ایران پتاسیل‌های اعتراضی جمع شده و حکومت می‌خواهد جلوی بالفعل شدن این پتانسیل را بگیرد.موج جدید بازداشت‌ها و احضارها و فراخواندن‌های گاه بی‌مورد به زندان هفته‌هاست که شدت گرفته است. بسیاری از احکامی که از صدور برخی از آنها سال‌ها می‌گذشت به یکباره به اجرای احکام فرستاده و "متهم" به زندان فراخوانده شده است. پرونده‌های بیشتر قدیمی دوباره نو شدند و موارد جدید اتهامی به آنها افزوده شده است.

اوج این موج اما روز جمعه ۲۱ آذر بود که در یورش نیروهای امنیتی به مراسم یادبود خسرو علیکردی، وکیل حقوق بشری تازه درگذشته که مرگش نیز از سوی خانواده و نزدیکانش"مشکوک" عنوان شده، صورت گرفت. در این روز نیروهای امنیتی با یورش به این مراسم و ضرب و شتم حاضران حدود ۴۰ نفر از شرکت‌کنندگان را بازداشت کردند که در میان آنها کسانی چون نرگس محمدی، برنده نوبل صلح، سپیده قلیان، عالیه مطلب‌زاده و هستی امیری نیز بودند که همگی از چهره‌های شناخته‌شده حقوق بشری هستند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

نرگس محمدی روز دوشنبه ۲۴ آذر پس از سه روز بی‌خبری در تماسی کوتاه با خانواده‌اش خبر داد که به "همکاری با اسرائیل" متهم شده است. او همچنین گفته، هنگام بازداشت "با ضربات شدید و مداوم باتوم در ناحیه سر و گردن" مورد حمله قرار گرفته است.

از محل نگهداری و وضعیت سایر بازداشت‌شدگان هنوز خبری منتشر نشده است.

اما این بگیر و ببندها نشان از چه چیزی دارد؟ هراس حاکمیت از شروع اعتراضات؟ "نسق‌کشی" به دلیل احتمال حمله مجدد اسرائیل به ایران یا استیصال حاکمان از تامین نیازهای اولیه مردم در روزهایی که قیمت دلار از ۱۳۱ هزار تومان نیز گذشته؟

پرستو فروهر، هنرمند دادخواه مقیم آلمان که هرساله برای برپایی مراسم سالگرد قتل سیاسی پدر و مادرش؛ داریوش و پروانه فروهر به ایران می‌رود، چند هفته‌ای است که از ایران بازگشته است. با او که همواره در این سفرها با دیدی تیز و عمیق و البته انتقادی جامعه ایران را زیر ذره‌بین قرار داده، درباره این پرسش‌ها گفت‌وگو کردیم.

دویچه‌وله: خانم فروهر در هفته‌ها و ماه‌های اخیر موج جدیدی از دستگیری و احضار و بازداشت و اجرای احکامی که حتی بعضی‌هایشان تعلیق شده بودند به راه افتاده. معمولاً اینجور اقدامات زمانی که یک اتفاقی می‌افتد مثلا بعد از جنگ ۱۲ روزه که شاهد موج دستگیری‌ها بودیم یا جنبش‌های اعتراضی از سوی حکومت انجام می‌شوند ولی الان با توجه به اینکه در ماه‌های اخیر چیزی در صحنه سیاسی و اجتماعی ایران تغییر نکرده و همه چیز در حالت همان تعلیقی که بود مانده و ظاهراً تا جایی که ما می‌دانیم قرار هم نیست اتفاق تازه‌ای بیفتد و همه چیز در سکون قرار دارد. به نظر شما در این موقعیت دلیل این احضارها و بازداشت‌ها و دستگیری خانم محمدی برنده نوبل که می‌تواند برای حکومت اسلامی خیلی پرهزینه باشد، چیست؟

پرستو فروهر: آنچه که در مورد حالت تعلیق می‌گویید با مشاهدات من که به تازگی و پس از برگزاری سالگرد قتل سیاسی پدر و مادرم از ایران برگشتم تطابق دارد. ولی باید توجه کرد که همواره جمع شدن پتانسیل‌های اعتراضی زیر پوست جامعه است که اتفاق می‌افتد. این حس تعلیق و بهت که در پی حمله نظامی به ایران گسترده شد، پیامد گسست روال زندگی و قطع شدن شبکه‌های ارتباطاتی در اثر جنگ بود، و البته رشد بحران‌های عظیمی که از سوی نظام حاکم برگرده جامعه تحمیل شده، به ویژه بحران کمرشکن معیشتی، کمبود روزانه آب و برق، هوای آلوده و تمام تنگناهایی که زندگی روزمره را برای جامعه به شدت دشوار می‌کند.

اما در عین حال در جامعه پویای ایران حوزه‌ای از پتانسیل‌های درونی را هم انگار فعال می‌کند، جمع کردن دوباره‌ نیرو هم اتفاق می‌افتد و پی گرفتن خواسته‌هایشان، ایستادگی برای احقاق حقوق‌شان که در جامعه ایران بسیار نهادینه شده است. به نظر من ساختار قدرت با انواع و اقسام دستگاه‌های سرکوب خودش به نوعی دارد به صورت پیشگیرانه برای تضعیف و تخریب این پتانسیل عمل می‌کند. فقط هم این بازداشت‌ها نیست، شما با سیل عظیمی از تلفن‌های تهدیدآمیز، احضارها، انواع و اقسام اخطارها روبرو هستید که اصلاً رسانه‌ای هم نمی‌شود حتی در بسیاری موارد اصلاً بیان نمی‌شود. یعنی در واقع دستگاه قدرت این فشار را می‌آورد برای اینکه پتانسیلی را که در حال جمع شدن هست، پیش از آنکه نمودهای بیرونی بارزی پیدا بکند هرچه بیشتر مورد حمله قرار دهد.

شما حدود یک ماه در ایران بودید و این اولین سفر شما بعد از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل بود که خوب طبعا خیلی چیزها نسبت به سال گذشته تغییر کرده، آیا این پتانسیل برای شما قابل لمس، قابل دیدن و قابل حس کردن در بطن جامعه بود؟

آن چیزی که به‌ویژه بعد از جنبش زن، زندگی، آزادی به صورت پیگیر در جامعه رشد کرده، جا افتادن یک فرهنگ حق‌مدار، برابری‌خواه و پرمدارا نسبت به تکثر در جامعه ایران است. احترام گذاشتن به کرامت و آزادی و حق دیگری، ایستادن سر حق خود و دیگری، این واقعاً یک تغییر بنیادین در فرهنگ جامعه ایران است که اگرچه ریشه‌هایش به پیش از جنبش زن، زندگی، آزادی برمی‌گردد اما با این جنبش به شدت آشکار شد و رشد کرد. این حرکت در عرصه فرهنگ اجتماعی دستاوردهای بزرگی داشته است، اما برای تغییرات سیاسی باید بتواند، در این عرصه نیز بسترهایی بسازد برای پیشبرد خواسته‌هایش - که در واقع پس گرفتن حق تعیین سرنوشتش از ساختار ستمگر، متعصب، فشل و به شدت فاسد نظام حاکم هست – و هنوز در این عرصه آن تکاپو، انسجام و گستردگی لازم را نیافته است.

در شرایط کنونی، بر اساس مشاهده من در یک ماهی که در تهران بودم، هم و غم اصلی جامعه بیش از هرچیز در حفظ روزمرگیست، با چنگ و دندان، با صرف تمام همت و بردباری. این روزمرگی ضامن تداوم زندگیست و تلاش برای بقا در محاصره بحران‌ها و در خلال همین روزمره است که آن فرهنگ را که با زن، زندگی، آزادی حقانیت بسیار گسترده در سطح جامعه پیدا کرده، در روابط اجتماعی تعمیق می‌کند و جا می‌اندازد. این وجه بارزی بود که در شهر تهران به چشم‌های من آمد.

شما به چند نکته کلیدی اشاره کردید: پررنگ تر شدن حق‌خواهی و حق‌طلبی و این که مردم می‌خواهند حق تعیین سرنوشت‌شان را پس بگیرند و به نظر شما الان این مطالبه پررنگ تر از پیش وجود دارد. ولی برای اینکه این از حالت بالقوه به بالفعل در بیاید نیاز به شرایطی دارد و الان همانطور که شما هم اشاره کردید شرایط اقتصادی شاید در بدترین وضعیت، حتی بدتر از جنگ هشت ساله ایران و عراق است. چه طور به نظر شما این دو می‌توانند با هم جور دربیایند؟ اصلاً این شرایط اجازه می‌دهد که این پتانسیل از حالت بالقوه به بالفعل تبدیل شود؟

من نمی‌توانم برای چنین پرسشی پاسخ قطعی پیدا کنم، فقط به عنوان یک کنشگر مدنی می‌دانم که کجا جای من است، برای پیشبرد این خواست جمعی. این را هم بگویم که حق تعیین سرنوشت یک قرائت سیاسی بزرگ دارد و انبوهی از چالش‌های روزمره و تلاش‌های خُرد. این که زنان سر حق پوشش آزاد ایستادگی کنند، این که مردانگی از آن الگوهای سنتی، خودش را رها کند و شما طیف گسترده‌ای از تصویرهای مردانه در شهر ببینید که همدیگر را تحمل می‌کنند، اینکه سر حق خود بر فضای عمومی شهر ایستادگی شود یا با باورها و در حلقه‌های متفاوتی کنشگری شود و به سرکوب، تخریب و تطمیع از سوی حاکمیت تن ندهد، استقلالش را حفظ کند، همه و همه‌ این تلاش‌های خُرد و پیگیرانه که وقتی افقش را نگاه می‌کنی، همان پس گرفتن حق تعیین سرنوشت خود از یک حکومت سرکوبگر متعصب است و زندگی بر مدار کرامت.

چیزهایی که شما می‌گویید در حقیقت در قالب یک جنبش حق‌طلبانه، دادخواهانه، عدالت‌محور، عدالت‌جو و برابری‌خواه جا می‌گیرد ولی آن چیزی که الان در جامعه شاید معضل اصلی مردم کف جامعه است مسئله اقتصادی است. مثال می‌زنم: در اعتراضات آبان ۹۸ که در پی گران شدن قیمت بنزین رخ داد ما شاهد بودیم که بسیاری از چهره‌های سرشناس فعالان مدنی و سیاسی رسماً و علنا از این اعتراضات حمایت نکردند و خیلی‌‌ها اصلا در این اعتراضات شرکت هم نکردند یعنی در حقیقت پیوند میان جنبش مطالبات اقتصادی و جنبش مطالبات مدنی و سیاسی برقرار نشد. همین امروز مقاله‌ای از آقای حسین مرعشی، دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی منتشر شده و ایشان به عنوان کسی که سال‌هاست در عرصه سیاسی ایران پشت پرده و گاه جلوی پرده حضور داشتند از جنبش گرسنگان صحبت کردند و گفتند، وضعیت اقتصادی به حدی خراب است که هیچ بعید نیست "کاری را که اسرائیل نتوانست انجام دهد، گرسنگان در کف خیابان انجامش دهند". اگر چنین اتفاقی بیفتد آیا این نگرانی وجود ندارد که خواسته‌های مدنی و سیاسی و عدالت‌خواهانه به عقب رانده شوند؟

به نظر من اینطور نمی‌آید. این تبعیض و فساد اقتصادی و این بحران معیشتی که جامعه واقعاً به شکل غریبی با آن دست و پنجه نرم می‌کند، سفره‌هایی که کوچک شده است، این میزان بالا رفتن قیمت‌ها- در همان مدت کوتاهی که من در ایران بودم قیمت شیر به طرز چشمگیری افزایش پیدا کرد- همه اینها هم حق این جامعه است که بتواند با استفاده از منابع کشور با یک اقتصاد سالم یک زندگی شرافتمندانه برای خودش و برای فرزندش دست و پا کند. من این دو را هیچ وقت نه در آن زمان و نه حالا از هم جدا نمی‌بینم . حق انسان است که معیشتش تامین بشود و لااقل در مسیری بیفتد که چشم‌اندازی برای وضع بهتر داشته باشد. آنچه که این حکومت دارد انجام می‌دهد، ادامه همان روال‌های فاسد و فشل است، تکرار همان شعارهای مسخره و خب این پتانسیل اعتراض را در زمینه‌های مختلف به صورت همزمان افزایش می‌دهد. من این حوزه‌ها را به هیچ وجه از هم جدا نمی‌دانم. درست است، یک مواقعی هست که در واقع یک بحران تبدیل می‌شود به بحران اصلی و این بحران نوک تیز پیکان اعتراض را می‌سازد ولی بقیه بحران‌ها هم همچنان هست و اینها دست به دست هم می‌دهند. به تنیدگی انگیزه‌های نارضایتی و اعتراض بایستی توجه کرد.

در جایی گفته یا نوشته بودید که امسال حضور مردم در سالگرد قتل سیاسی پدر و مادرتان بیشتر از سال‌های قبل بود، علی رغم این فشارهای کمرشکن اقتصادی و علی‌رغم بگیر و ببند هایی که از قبل از رفتن شما به ایران هم شروع شده بود. آیا از این نمونه کوچک می‌شود به این نمونه بزرگتر رسید که فشارهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... در حقیقت لااقل بخشی از مردم را نه خسته‌تر و ناامید تر بلکه حتی مصمم‌تر کرده باشد برای ایجاد تغییر؟

نمی‌دانم.... به هر صورت مسئله سر این است که موج سرخوردگی، خشم و به نوعی حتی گاهی اوقات عاصی شدن از شرایط بسیار زیاد است. نمی‌دانم "مصمم" واژه درستی هست یا نه ولی به هر صورت در بسیاری از بخش‌های جامعه آن چیزی که دیده می‌شود، عزم ایستادگی در برابر فشارهاست و شما این را به‌ویژه در روزمره می‌بینید، اینکه یک جامعه زیر چنین فشارهایی نهایت همتش را به خرج می‌دهد تا بقا را حفظ بکند. بعضی وقت‌ها آدم فکر می‌کند که جامعه دارد به نوعی از آن بحران‌های عاجل چشم‌پوشی می‌کند یا آنها را پشت گوش می‌اندازد، بعضی وقت‌ها فکر می‌کنی که با چنگ و دندان دارد زندگی را حفظ می‌کند. من این دو تا برداشت را همزمان دارم، هر دوتاش هست. اینکه راهی پیدا بکند یا نه، من نمی‌دانم ولی تلاشش برای پس گرفتن حق زندگی از چنین حکومت سرکوبگر و شرایط منگنه‌واری که با جنگ هم تشدید شد و الان هم سایه شومش دوباره به نوعی در قالب شایعه و پرسش از همدیگر مطرح می‌شود، این عزم را آدم حس می‌کند و در روزمره می‌بیند. این که بتواند از پسش بر بیاید را من نمی‌دانم ولی من به ظرفیت‌هایش بسیار احترام می‌گذارم و برایم حس عمیقی از همدلی ایجاد می‌کند و از دل همین می‌شود به نوعی امید داشت که این ظرفیت‌ها بتوانند به هم بپیوندند و از این گردنه‌های سخت، شرایط را به سمت بهبود ببرند.

من کلمه امید را در صحبت شما شنیدم و تا حدی جواب پرسش آخرم را گرفتم با این حال می‌خواهم مستقیما بپرسم که این عزمی که شما از آن حرف می‌زنید آیا شما را به عنوان یک ناظر امیدوارتر می‌کند؟ چیزهایی که در ایران دیدید امید شما را پررنگ‌تر کرد؟

این را باید هردو طرفش را گفت، امید به ظرفیت‌های این جامعه برای من بیشتر شده ولی در عین حال صعب بودن شرایط هم هست. شما همین الان به دستگیری گسترده‌ای که در مشهد در مراسم عزاداری وکیل حقوق بشری خسرو علیکردی انجام شد نگاه بکنید، به شیوه‌های موذیانه و پلیدی که به کار بسته شد تا ناامنی و گیجي پدید بیاورند، تا بخش‌هایی از مردم را برضد بخش‌های دیگر به کار گیرند، به یک شکلی فضایی مهندسی کنند که برنده اصلی آن همان نیروهای سرکوبگری باشند که قصد جلوگیری از این مراسم باشکوه را داشتند، تعداد وسیعی از کنشگران مدنی را که با همدلی و حس مسئولیت به آنجا رفته بودند، دستگیر کنند، سعی کنند چهره‌های جسور و مقاومی چون نرگس محمدی و سپیده قلیان را در وسط میدان مبارزه توسط گروه دیگری تخریب و آزار کنند و بعد بریزند سرشان و کتکشان بزنند، با شدت و حدت ببرندشان، حتی برادر عزادار را بازداشت کنند. اینها همه دام‌هایی هست که وجود دارد و علیرغم تمام ظرفیت‌ها دارد عمل می‌کند. پس ما نمی‌توانیم خودمان را صرفا به امید بسپاریم، بایستی هوشیارانه با چنین شرایطی دست و پنجه نرم ‌کنیم. در واقع با بازگشت دائم به مبانی جنبش پیشروی زن، زندگی، آزادی راه را از بیراهه جدا کنیم. پای حق همدیگر بایستیم، نگذاریم که حریم‌ها بیش از این شکسته شود یا از بخشی از نیروها برای سرکوب دیگران ابزارسازی بشود. همه اینها تله‌هایی است که وجود دارد و ما باید آگاهانه، هوشمندانه و با تعهد نسبت به کرامت و آزادی با آنها برخورد کنیم. اگر بتوانیم چنین کنیم بله این امید بیشتر می‌شود و آن ظرفیت‌ها که مشاهده می‌شود، علیرغم تمام سنگ‌اندازی‌هایی که وجود دارد، در مسیر دموکراتیک پیش خواهد رفت.

یک اندیشکده اسرائیلی به نقل از مقام‌های امنیتی اسرائیل، از عملیات نظامی گسترده قریب‌الوقوع به حزب‌الله لبنان خبر داد. طبق این گزارش، حمله به حزب‌الله گام مقدماتی حمله مجدد اسرائیل علیه تأسیسات موشکی جمهوری اسلامی است.به گزارش "مرکز امور امنیت و سیاست خارجی اورشلیم" در روز دوشنبه ۱۵ دسامبر (۲۴ آذر)، منابع ارشد سیاسی برآورد می‌کنند که اسرائیل به احتمال زیاد در ماه‌های پیش‌رو ناگزیر خواهد بود عملیات گسترده‌ای را علیه جمهوری اسلامی، با هدف متوقف کردن برنامه موشک‌های بالستیک ایران که با شتابی فزاینده در حال پیشروی است، انجام دهد؛ موضوعی که قرار است در دیدار بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، مورد بحث قرار گیرد.

به گفته این اندیشکده پرنفوذ اسرائیلی، عملیات احتمالی قریب‌الوقوع علیه حزب‌الله لبنان نیز، در کنار اهداف دیگر، با این نیت طراحی شده است که پیش از حمله برنامه‌ریزی‌شده به ایران، توان حزب‌الله برای کمک به تهران خنثی شود.

روزنامه وال‌استریت ژورنال ۱۲ دسامبر گزارش داده بود که ماه گذشته، یک تیم ویژه آمریکایی در اقیانوس هند یک کشتی حامل تجهیزات نظامی را که از چین به مقصد ایران در حرکت بود، توقیف کرده است؛ تجهیزاتی که قرار بوده به بازسازی توان نظامی جمهوری اسلامی، در پی خسارت‌های سنگین حملات اسرائیل و آمریکا در ژوئن گذشته، کمک کند.

"حمله به ایران" موضوع دیدار نتانیاهو و ترامپ

به گفته اندیشکده اسرائیلی، منابع ارشد سیاسی تأکید می‌کنند که ازسرگیری تولید موشک‌های بالستیک ایران، موجب نگرانی جدی هم اسرائیل و هم آمریکا شده است؛ دو کشوری که منابع اطلاعاتی قابل‌توجهی را برای رصد کردن تحولات ایران و همکاری آن با چین، که به گفته آنان در بازسازی صنعت موشکی جمهوری اسلامی نقش دارد، به کار گرفته‌اند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

به گفته این منابع، این موضوع محور اصلی دیدار نتانیاهو با ترامپ در پایان ماه جاری (دسامبر) در فلوریدا خواهد بود. طبق ارزیابی آنها، اسرائیل نمی‌تواند بپذیرد که ایران پس از تخریب تأسیسات هسته‌ای‌اش، در تلاش برای ایجاد یک تهدید موجودیتی تازه علیه این کشور باشد. از این‌رو، اسرائیل به احتمال زیاد مجبور خواهد شد در ماه‌های آینده حمله‌ای پیشگیرانه را به مراکز تولید موشک‌های بالستیک و تأسیسات ذخیره‌سازی آنها در ایران انجام دهد.

به گفته مقام‌های ارشد امنیتی اسرائیل، مرحله مقدماتی این حمله، عملیات نظامی گسترده‌ای برای تضعیف قدرت حزب‌الله خواهد بود؛ عملیاتی که هدف آن جلوگیری از تقویت توان نظامی حزب‌الله، رفع تهدید از مناطق شمالی اسرائیل و خنثی کردن توان این گروه شبه‌نظامی شیعه برای کمک به ایران در زمان حمله اسرائیل به تأسیسات موشکی این کشور عنوان شده است. بر همین اساس، نهادهای امنیتی اسرائیل از مقام‌های سیاسی می‌خواهند تا هرچه زودتر اجرای عملیات تضعیف حزب‌الله را آغاز کنند.

قصد نتانیاهو برای دریافت "چراغ سبز نهایی"

ضرب‌الاجل ایالات متحده به دولت لبنان برای خلع سلاح حزب‌الله در پایان ماه جاری به پایان می‌رسد. به گزارش "مرکز امور امنیت و سیاست خارجی اورشلیم"، انتظار می‌رود نتانیاهو در دیدار قریب‌الوقوع خود با ترامپ در اواخر دسامبر، چراغ سبز نهایی را برای حمله دریافت کند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

بر اساس همین گزارش، منابع ارشد سیاسی می‌گویند، دولت آمریکا کاملا با موضع اسرائیل تفاهم دارد و از آن حمایت می‌کند؛ حمایتی که به گفته آنان، تا حدی به این دلیل است که تضعیف حزب‌الله می‌تواند پیشبرد روابط سیاسی با دولت لبنان را نیز تسهیل کند.

به گفته این منابع ارشد امنیتی، برد کوپر، فرمانده سنتکام، قرار است پیش از اجرای "عملیات تضعیف حزب‌الله" به اسرائیل سفر کرده و با مقام‌های سیاسی و امنیتی این کشور رایزنی کند.

یوسف رجی، وزیر خارجه لبنان، نیز ۱۲ دسامبر در یک مصاحبه تلویزیونی گفت که این کشور هشدارهایی را از "منابع عربی و بین‌المللی" درباره احتمال عملیات گسترده نظامی اسرائیل علیه لبنان دریافت کرده است.

رجی تأکید کرد که «زرادخانه حزب‌الله هم در حمایت از غزه و هم در دفاع از لبنان ناکارآمد بوده و حتی به بازگشت اشغالگری اسرائیل انجامیده است.» وزیر خارجه لبنان افزود: «دولت لبنان در تلاش است از طریق گفت‌وگو با حزب‌الله، این گروه را به خلع سلاح متقاعد کند، اما حزب‌الله از این کار سر باز می‌زند.»

عملیات "اجتناب‌ناپذیر" تضعیف حزب‌الله

یوسف رجی درباره نقش ایران در لبنان نیز گفت: «نقش ایران در لبنان و منطقه به شدت منفی است و سیاست‌های تهران منبع بی‌ثباتی به شمار می‌آید.» او همچنین با بیان اینکه «ما با ایران مشکل داریم و به شرطی که دخالت در امور داخلی ما را متوقف کند، آماده گفت‌وگو هستیم»، تأکید کرد که ایران «باید تأمین مالی یک سازمان غیرقانونی در لبنان را متوقف کند.»

بیشتر بخوانید: آیا حزب‌الله توان پاسخ متقابل به اسرائیل را دارد؟

این در حالی است که به گزارش اندیشکده اسرائیلی به نقل از منابع ارشد امنیتی این کشور، حزب‌الله لبنان موشک‌های دوربرد، پهپادها و دیگر سامانه‌های هوایی جدید خود را در انبارهای زیرزمینی تازه‌ساز در منطقه ضاحیه بیروت و دره بقاع پنهان کرده است. حزب‌الله در جنوب لبنان نیز به‌رغم حملات هوایی روزانه اسرائیل به مواضع این گروه، کماکان به ساخت زیرساخت‌های نظامی جدید ادامه می‌دهد.

به گزارش "مرکز امور امنیت و سیاست خارجی اورشلیم"، منابع فرماندهی شمال ارتش اسرائیل هشدار می‌دهند که نیروهای "رضوان" حزب‌الله در جنوب لبنان در حال بازسازی توان خود هستند و تلاش عوامل حزب‌الله، در پوشش کشاورزان لبنانی، برای نزدیک شدن به مواضع ارتش اسرائیل جهت جمع‌آوری اطلاعات افزایش یافته است.

قرار است مورگان اورتگاس، فرستاده ویژه آمریکا، همین هفته برای شرکت در نشست دیگری از کمیته نظارت بر آتش‌بس در ناقوره، از این منطقه بازدید کند. با این حال، به گفته اندیشکده مزبور، مقام‌های سیاسی اسرائیل برآورد می‌کنند که "عملیات تضعیف حزب‌الله" اجتناب‌ناپذیر است و به‌زودی آغاز خواهد شد.

افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها، کاهش قدرت خرید و تنگنای تأمین ارز برای واردات، ایران را در آستانه بحران غذایی قرار داده است. یک مأمور پلیس از فکر "فروش کلیه"اش خبر داده. کارشناسان درباره "خطر قحطی" و شورش گرسنگان هشدار می‌دهند.ویدئوی منتشرشده از یک مأمور نیروی انتظامی در استان کهگیلویه و بویراحمد بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشته است. این مأمور در ویدیوی مزبور با اشاره به شرایط معیشتی نابسامانش، از این سخن گفته که فشار اقتصادی بر او چنان بوده که حتی به فروش کلیه خود نیز فکر کرده است.

به گزارش "رویداد۲۴" در روز دوشنبه ۲۴ آذر (۱۵ دسامبر)، این مأمور که در ابتدا اعتراض خود به حقوق پایین و فشارهای اقتصادی را مطرح کرده بود، سپس در واکنشی دیگر سخنانش را تعدیل کرده و گفته است که هدفش تنها "درد دل" درون‌سازمانی بوده است. واکنش‌ها اما نشان‌دهنده وخامت وضعیت اقتصادی و فشار کمرشکن معیشتی بر قشرهای مختلف، به‌ویژه گروه‌های آسیب‌پذیرتر اجتماعی است.

تورم سرسام‌آور و فشار معیشتی

این نمونه تنها نمادی از بحران عمیق اقتصادی در ایران است که در گزارش‌های رسمی و تحلیل‌های کارشناسی نیز برجسته شده است. حسین مرعشی، دبیرکل حزب سازندگی، در سرمقاله ۲۱ آذر روزنامه این حزب تصریح کرده بود که در دو دهه گذشته رشد اقتصادی ایران به حدود یک درصد رسیده و تورم از میانگین حدود ۲۱ و ۲۲ درصد به بیش از ۵۳ درصد در سال جاری افزایش یافته است؛ سطحی که نه تنها قدرت خرید مردم را به شدت کاهش داده، بلکه تأمین ارز برای واردات کالاهای اساسی را نیز بحرانی کرده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

مرعشی با بیان اینکه اقتصاد ایران در ۲۰ سال گذشته "گروگان مسئله هسته‌ای" بوده، و با تأکید بر لزوم "جدی گرفتن" تأمین مواد غذایی، تصریح کرده بود که دولت "برای جلوگیری از بروز قحطی" ناگزیر شده است کالاهای اساسی را با دلار ۱۲۵ هزار تومانی وارد کند تا "حداقل کالا در بازار موجود باشد، هرچند با قیمت بالا".

داده‌های رسمی و گزارش‌های رسانه‌ای نیز حکایت از افزایش چشمگیر قیمت اقلام غذایی در ماه‌های گذشته دارد. برای مثال، تورم مواد غذایی در شهریور امسال تا حدود ۵۸ درصد گزارش شده بود که بیش از دو برابر مدت مشابه سال پیش بوده است. چنین جهش‌هایی فشار معیشتی بر خانوارهای کم‌درآمد را به سطحی بحرانی رسانده است.

بحران غذا؛ از افزایش قیمت تا کاهش مصرف

افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها حتی فراتر از موضوعی اقتصادی، به بحرانی تغذیه‌ای نیز تبدیل شده است. داده‌های غیررسمی و گزارش‌های میدانی نشان می‌دهند که بسیاری از خانوارها دیگر توان خرید غذاهای پروتئینی را ندارند و مصرف لبنیات، گوشت و حتی غلات در سطح جامعه کاهش یافته است.

هم‌زمان، داده‌های گمرکی حکایت از کاهش قابل‌توجه واردات خوراک دام دارد؛ موضوعی که امنیت غذایی را به ویژه در بخش کشاورزی و تولید گوشت و لبنیات با خطر روبرو می‌کند. این کاهش واردات و افزایش هزینه‌های تولید، به ویژه در دوره‌ای که اقتصاد کشور با کمبود ارز مواجه است، نه تنها قیمت نهایی غذا را افزایش داده، بلکه روند کاهش دسترسی به غذاهای پروتئینی را تسریع کرده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

علاوه بر این، تحلیل‌های میدانی حاکی از آن است که در بخش‌هایی از کشور، مصرف لبنیات که نقش مهمی در تغذیه کودکان دارد، به شدت کاهش یافته، به‌گونه‌ای که تنها درصد اندکی از خانوارها به شکل روزانه لبنیات مصرف می‌کنند و بخش چشمگیری از خانواده‌ها اصلاً مصرف پروتئین ندارند.

عوامل کلان بحران و خطر قحطی

چند عامل ساختاری بحران غذا در ایران را تشدید می‌کنند. نخستین عامل، سقوط ارزش پول ملی و ناتوانی دولت در تأمین ارز برای واردات است. ارزش ریال ایران به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده و قیمت دلار از مرز ۱۳۰ هزار تومان گذشته است؛ امری که فشار تورمی را در همه بخش‌ها، به ویژه در کالاهای وارداتی همچون مواد غذایی، افزایش داده است. کاهش ذخایر و محدودیت‌های ارزی، دولت جمهوری اسلامی را برای تأمین ارز مورد نیاز جهت واردات کالاهای اساسی با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است.

خشکسالی و بحران آب، عامل بعدی تشدید بحران غذا در ایران است. کشاورزی ایران که بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد منابع آبی کشور را مصرف می‌کند، اینک در نتیجه خشکسالی بی‌سابقه و مدیریت ناکارآمد، در معرض فروپاشی است. کاهش شدید بارندگی و افت شدید سطح آب، فشار مضاعفی را بر بخش کشاورزی وارد آورده و تولید داخلی غذا را کاهش داده است؛ چالشی که اگر ادامه یابد، ذخایر داخلی مواد غذایی را نیز بیش از پیش تضعیف می‌کند.

بیشتر بخوانید: تشدید تحریم نفت؛ جمهوری اسلامی در آستانه فروپاشی اقتصادی

سومین عامل تشدید بحران غذا در ایران را می‌توان در سیاست ارزی و وارداتی جمهوری اسلامی جست‌وجو کرد. در واکنش به محدودیت‌های ارزی، دولت اخیراً اجازه داد تا صادرکنندگان، از ارز حاصل از صادرات خود، برای واردات کالاهای اساسی استفاده کنند. دولت با چنین مصوبه‌ای عملا پذیرفته که ارز رسمی برای تأمین مواد غذایی در اختیارش نیست و فشار مستقیماً به بازار و خریداران منتقل شده است.

پیامدهای اجتماعی و امنیتی

بحران غذا در ایران فراتر از مسئله‌ای صرفا اقتصادی است و می‌تواند به سرعت به بحرانی اجتماعی بدل شود. فشار معیشتی، تورم بالا، و کاهش قدرت خرید نه تنها امنیت غذایی میلیون‌ها خانواده را تهدید می‌کند، بلکه پیامدهای اجتماعی−سیاسی نیز در بر دارد. گزارش‌ها حاکی از آن هستند که اعتراضات و نارضایتی‌ها در بخش‌های مختلف جامعه، از کارگر و کارمند تا نیروهای نظامی و انتظامی، در حال افزایش است و فشار اقتصادی می‌تواند شکاف‌های اجتماعی را عمیق‌تر کند.

در چنین شرایطی است که دبیرکل حزب سازندگی هشدار می‌دهد: «کاری که نتانیاهو با جنگ و فشار سیاسی نتوانست علیه جمهوری اسلامی انجام دهد، "بحران غذا" می‌تواند انجام دهد. بحران تأمین موادغذایی که اکنون در چند قدمی کشور قرار گرفته، این پتانسیل را دارد که مردم گرسنه را به خیابان‌ها بکشاند.»

مرعشی در ادامه با تأکید مجدد بر اینکه "خطر جدی و بسیار نزدیک است"، نتیجه می‌گیرد که «یا رهبری باید مداخله کنند و یا رئیس‌جمهور باید از چارچوب‌های موجود فراتر رفته و با تکیه بر واقعیت‌های عینی کشور، تصمیمات اساسی بگیرد.»

گرچه "خطر بروز قحطی" در ایران، به‌گونه‌ای که مرعشی عنوان کرده، در رسانه‌های رسمی کمتر مطرح می‌شود، اما داده‌های مستقل نشان می‌دهد که این کشور در شرایطی است که شاخص‌های بحران غذا، یعنی نرخ تورم بالا، سقوط ارز، خشکسالی و کاهش مصرف، هم‌زمان فعال شده‌اند و می‌توانند وضعیت تأمین مواد غذایی را به نقطه‌ای خطرناک نزدیک کنند.

سیاست‌های اقتصادی موجود به تنهایی توان مقابله با چنین بحران چندجانبه‌ای را ندارند و بدنه اجتماعی نیز روزبه‌روز با کاهش شاخص‌های تندرستی و امنیت غذایی روبه‌روست. از نظر کارشناسان و تحلیلگران، مقابله با این پیچیدگی نیازمند تصمیمات فوری، شفاف و مبتنی بر شواهد است، نه چشم بستن بر واقعیت‌هایی که هر روز برای ده‌ها میلیون ایرانی ملموس‌تر می‌شود.

۲۰ فعال سیاسی، مدنی و هنری در بیانیه‌ای بازداشت‌های اخیر در مشهد را نشانه‌ای آشکار از وضعیت بحرانی آزادی‌های مدنی در ایران دانستند. امضا‌کنندگان، از جمله جعفر پناهی و محمد رسول‌اف خواستار آزادی فوری بازداشت‌شدگان شدند.خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعه‌ای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است.

در "خبرگاه" می‌توانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

بقایی بدون اشاره به پکن، ادعای مطرح‌شده در بیانیه چین و امارات در مورد جزایر ایرانی را محکوم کرد

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، امروز دوشنبه ۲۴ آذر (۱۵ دسامبر) ضمن ابراز تأسف از "اصرار امارات متحده عربی بر بهره‌برداری سوء از حضور هر هیات دیپلماتیک در این کشور جهت طرح ادعای ارضی علیه ایران"، تکرار ادعای ارضی این کشور در مورد جزایر سه‌گانه ایرانی را، که در بیانیه پایانی سفر وزیر خارجه چین به امارات منعکس شده بود، "بی‌اساس و نادرست" خواند و آن را محکوم کرد.

بقایی تاکید کرد: «جزایر ایرانی ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک بخش‌های جدایی‌ناپذیر از قلمرو سرزمینی ایران هستند و هرگونه ادعای ارضی نسبت به آنها آشکارا با اصل احترام به تمامیت سرزمینی کشورها و حسن همجواری مغایر است.»

ادعای تکراری امارات متحده عربی در مورد جزایر سه‌گانه ایرانی، بار دیگر در پایان سفر وزیر خارجه چین به امارات در روزهای ۱۲ و ۱۳ دسامبر، و در بیانیه مشترک وزیران خارجه دو کشور مطرح شد. با وجود این، سخنگوی وزارت خارجه ایران در محکومیت این بیانیه امارات را مخاطب قرار داده و اشاره مستقیمی به چین نکرده است.

در بیانیه مشترک وزیران خارجه چین و امارات، طرف چینی «حمایت خود را از تلاش‌های امارات متحده عربی برای دستیابی به راه‌حلی مسالمت‌آمیز درباره اختلاف بر سر سه جزیره تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی از طریق مذاکرات دوجانبه و مطابق با قواعد حقوق بین‌الملل، از جمله منشور سازمان ملل متحد» اعلام کرده بود.

این در حالی است که وزارت خارجه جمهوری اسلامی خردادماه سال گذشته، سفیر چین در تهران را در اعتراض به "حمایت مکرر" پکن از "ادعاهای بی‌اساس" امارات احضار کرده بود.

پکن در جریان سفر سه سال پیش شی جین‌پینگ، رئیس جمهوری چین، به منطقه، با صدور بیانیه‌ای مشترک با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، از موضع امارات حمایت کرده و خواستار حل و فصل موضوع جزایر سه‌گانه شده بود.

راب راینر، کارگردان آمریکایی و همسرش در خانه‌شان "به قتل رسیدند"

بر اساس گزارش رسانه‌های آمریکایی، جسد راب راینر، کارگردان آمریکایی، و همسرش در خانه‌شان در لس‌آنجلس پیدا شده است. به گفته منابع، واحد پلیس ویژه رسیدگی به سرقت و قتل، تحقیقات درباره این پرونده را بر عهده گرفته است.

راینر در دهه ۱۹۷۰ میلادی ابتدا به‌عنوان بازیگر به شهرت رسید و از اواسط دهه ۱۹۸۰ به‌عنوان کارگردان فعالیت کرد. او در دهه ۱۹۸۰ با فیلم‌هایی چون "وقتی هری سالی را ملاقات کرد" و "کنار من بمان" به شهرتی جهانی دست یافت.

راینر در سال‌های اخیر در عرصه سیاسی نیز فعال بود. او از برخی همه‌پرسی‌های مردمی در ایالت کالیفرنیا حمایت می‌کرد و از چهره‌های مهم جمع‌آوری کمک‌های مالی برای حزب دموکرات به شمار می‌رفت. او همچنین از منتقدان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا محسوب می‌شد.

میشل سینگر، همسر راب راینر، عکاس، تهیه‌کننده و بازیگر بود. او از جمله در فیلم‌های "میزری" (۱۹۹۰)، "لایف‌سیورز – نجات‌دهندگان" (۱۹۹۴) و "آلبرت بروکس: دفاع از زندگی من" (۲۰۲۳) ایفای نقش کرده بود.

قیمت دلار از ۱۳۱هزار تومان گذشت

بر اساس گزارش رسانه‌های داخلی در ایران، بازار ارز و طلا در معاملات روز دوشنبه ۲۴ آذر با نوساناتی شدید و ثبت رکوردهای تازه همراه شده است. دلار، طلا و انواع سکه در ساعات ابتدایی معاملات به بالاترین سطوح تاریخی خود رسیدند.

طبق گزارش‌ها، در شروع معاملات، بازار ارز با شوک قیمتی مواجه بود. دلار آزاد، دلار هرات و درهم امارات با فاصله قابل توجهی بالاتر از نرخ‌های پیشین بازگشایی شدند. هم‌زمان بازار طلا و سکه نیز جهش‌های سنگینی را تجربه کرد و قیمت‌ها به محدوده‌های بی‌سابقه وارد شد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که با گذشت زمان، تغییر جهت معاملات موجب اصلاح محدود برخی نرخ‌ها شده است. با این حال، سطح عمومی قیمت‌ها همچنان در نزدیکی اوج‌ تاریخی خود باقی ماند.

دلار آزاد معاملات خود را با افزایش دو هزار و ۹۴۰ تومانی آغاز کرد و سپس به ۱۳۱ هزار و ۲۲۰ تومان رسید.

بنا بر گزارش‌ها، طلای آب‌شده با رشد یک میلیون و ۷۰۵ هزار تومانی با نرخ ۵۹ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان آغاز به کار کرد و در ادامه به ۵۹ میلیون و ۱۴۵ هزار تومان کاهش پیدا کرد.

هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز افزایش محسوسی را تجربه کرد: ابتدا با رشد ۳۹۳ هزار تومانی به نرخ ۱۳ میلیون و ۷۵۸ هزار رسید و سپس قیمت آن تا ۱۳ میلیون و ۸۳۲ هزار تومان بالا رفت و پس از آن با کاهش روبه‌رو شد و به ۱۳ میلیون و ۶۵۳ هزار تومان رسید.

سکه گرمی نیز معاملات خود را با افزایش آغاز کرد: ابتدا با رشد ۶۰۰ هزار تومانی در نرخ ۲۰ میلیون تومان معامله شد و سپس با افزایش ۱۰۰ هزار تومانی در سطح ۲۰ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان قرار گرفت.

بیانیه ۲۰ فعال سیاسی و مدنی درباره بازداشت‌ها در مشهد

بیست فعال سیاسی، مدنی و هنری با انتشار بیانیه‌ای مشترک، بازداشت‌های اخیر در مشهد را نشانه‌ای آشکار از وضعیت بحرانی آزادی‌های مدنی در ایران دانستند.

امضا‌کنندگان این بیانیه که در بین آن‌ها جعفر پناهی، محمد رسول‌اف و مژگان اینانلو نیز حضور دارند، خواستار آزادی فوری بازداشت‌شدگان شدند. به باور امضاکنندگان، رویدادهای رخ‌داده در مراسم یادبود خسرو علیکردی، تصویری فشرده از ناامنی اجتماعی، تضعیف آزادی‌ها و مسئولیت‌گریزی حاکمیت ارائه می‌دهد.

در این بیانیه آمده است که نیروهای امنیتی، به‌جای پاسداری از حق شهروندان برای برگزاری مراسم یادبود و تأمین امنیت، به حاضران یورش بردند.

بر اساس این گزارش، حدود ۴۰ نفر از شرکت‌کنندگان بازداشت شدند که در میان آنان نام نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، نیز دیده می‌شود. امضاکنندگان تأکید کرده‌اند این برخوردها نشان می‌دهد "سرکوب صدای جامعه مدنی، تحت عنوان حفظ نظم عمومی، اقدامی تصادفی نیست".

آن‌ها این رفتار را عملیاتی از پیش طراحی‌شده توصیف کرده‌اند که هدف آن خاموش‌کردن اعتراضات مدنی است. در ادامه بیانیه تصریح شده است که بازداشت خشونت‌آمیز فعالان سیاسی و مدنی، پاسخی به بی‌نظمی نبوده است. به گفته آنان، این بازداشت‌ها بخشی از روندی مداوم برای محدود کردن جامعه مدنی و حذف صداهای منتقد به شمار می‌رود.

این بیانیه می‌افزاید که افراد بازداشت‌شده بر حقوق بنیادینی چون حق تعیین سرنوشت، کرامت انسانی و گذار مسالمت‌آمیز از استبداد پافشاری کرده‌اند. از دید نویسندگان، همین پافشاری دلیل اصلی برخوردهای امنیتی بوده است.

فعالان امضاکننده تأکید کرده‌اند "مسئولیت کامل هرگونه آسیب جسمی یا روانی واردشده به بازداشت‌شدگان، مستقیماً متوجه حاکمیت و نهادهای وابسته به آن است".

آن‌ها هشدار داده‌اند که پیامدهای این اقدامات قابل انکار یا واگذاری به عوامل فرعی نیست. در بخش دیگری از بیانیه آمده است که بحران عمیق سیاسی و اجتماعی کشور راه‌حل سطحی ندارد. به باور آنان، خروج از این بن‌بست تنها با بازگرداندن حق حاکمیت به مردم ممکن خواهد بود.

در پایان، امضاکنندگان خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط همه زندانیان آزادی‌خواه شده‌اند. آن‌ها به‌ویژه بر آزادی افرادی تأکید کرده‌اند که در جریان مراسم یادبود در مشهد بازداشت شده‌اند.

اسامی امضاکنندگان به این ترتیب است:

خشایار سفیدی، محمد سیف‌زاده، محمد حبیبی، محمدباقر بختیار، صدیقه وسمقی، مصطفی تاجزاده، سعید مدنی، جعفر پناهی، ابوالفضل قدیانی، عبدالله مومنی، مهدی محمودیان، مصطفی ملکیان، محمد رسول‌اف، عبدالفتاح سلطانی، حاتم قادری، محمد نجفی، ویدا ربانی، منظر ضرابی، عباس صادقی، مژگان اینانلو.

گروسی: هنوز به تأسیسات هسته‌ای کلیدی ایران دسترسی نداریم

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز دوشنبه ۱۵ دسامبر (۲۴ آذر) به خبرگزاری روسی "ریانووستی" گفت آژانس به طور منظم با مقام‌های جمهوری اسلامی در حال گفت‌وگوست، اما سطح همکاری محدود باقی مانده است. گروسی اظهار داشت: «ما گفت‌وگو با ایران را آغاز کرده‌ایم. من به‌طور بسیار منظم با وزیر امور خارجه و دیگر مقام‌های رسمی در تماس هستم، با این حال سطح همکاری همچنان محدود است. وضعیت کنونی همین است.»

او افزود بازرسی‌های آژانس از ایران از سر گرفته شده است اما این نهاد بین‌المللی هنوز به تأسیسات هسته‌ای کلیدی این کشور دسترسی ندارد.

شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ۲۰ نوامبر قطعنامه‌ای را تصویب کرد که در آن از جمهوری اسلامی خواسته شده بود بدون تأخیر، آژانس را از وضعیت ذخایر اورانیوم غنی‌شده و تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده در جریان جنگ میان اسرائیل و ایران مطلع کند.

بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اوایل از رآکتور تحقیقاتی تهران و همچنین از نیروگاه هسته‌ای بوشهر که با مشارکت روسیه در حال ساخت است بازدید کردند، اما ایران به آنها اجازه بازرسی از سایر تأسیسات، به‌ویژه سایت‌های نطنز، اصفهان و فردو را که در جریان جنگ ۱۲ روزه بمباران شده بودند، نداد.

محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، در واکنش به اظهارات گروسی، بار دیگر از آژانس به دلیل محکوم نکردن حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران به شدت انتقاد کرد و گفت: «آژانسی که محکومیتی اعلام نمی‌کند و هیچ دستورالعملی ندارد، حق ندارد ادعا کند که قصد بازرسی دارد.»

اسلامی آژانس را متهم کرد که تحت فشار اسرائیل، آمریکا و سه کشور اروپایی به دنبال اعمال "فشار" بر جمهوری اسلامی است و این نهاد به جای پرسش‌گری در رابطه با برنامه هسته‌ای ایران، "باید پاسخ دهد که چه دارد، چه پاسخی ارائه می‌کند، چرا محکوم نکرده و چه دستورالعملی در اختیار دارد؟ اگر آن دستورالعمل را دارد، سیر آن را طی کند تا ما آن را بخوانیم و بررسی کنیم".

همزمان بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی نیز با بیان اینکه در حال حاضر "بازرسی نداریم" گفت: «بازرسی‌هایی که در چند وقت اخیر انجام شده با اجازه شورای عالی امنیت ملی بر اساس قانون تعلیق همکاری‌ها با آژانس صورت گرفته است که همه آنان مربوط به بحث‌های صنعتی است که مورد حمله واقع نشده است.»

او افزود در توافق پادمان میان ایران آژانس "برای شرایط جنگی چیزی درج نشده و حتما باید در این زمینه توافق شود".

مقامات جمهوری اسلامی بارها رافائل گروسی را به "جاسوسی" برای اسرائیل متهم کرده‌اند و می‌گویند "تصویب قطعنامه علیه ایران در شورای حکام آژانس، مقدمه‌ای برای حمله اسرائیل به این کشور بوده است". گروسی و آژانس این اتهامات را رد می‌کنند.

وزیر آموزش و پرورش ایران: در مدرسه چیزی به نام آهنگ نداریم

علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، در مصاحبه‌ای با خبرگزاری ایلنا از پخش موسیقی و آهنگ در مدارس انتقاد کرده و گفت: «ما در مدرسه چیزی به نام آهنگ نداریم و من نمی‌فهمم منظورتان چیست. مدرسه جای تربیت، آموزش و فعالیت‌های گروهی است.»

او مدرسه را "فضایی مقدس" خوانده و افزود: «اگر از میان ۱۲۳ هزار مدرسه، دو مدرسه پیدا شوند که برخلاف شئونات فرهنگی و هنجارهای جامعه ما کارهایی انجام دهند که جای آن در فضای مدرسه نیست، این موارد به هیچ‌وجه مورد تأیید ما نیست.»

وزیر آموزش و پرورش پخش آهنگ در مراسم صبحگاهی مدارس را نیز مورد انتقاد قرار داده و گفت این مراسم باید "یک ربع باشد و قرآن خوانده شود".

در سال‌های گذشته ویدئوهایی از مراسم صبحگاهی در برخی مدارس منتشر شده‌اند که رقص دانش‌آموزان در حیاط یا کلاس درس با آهنگ‌های خارجی یا پاپ ایرانی‌ را نشان می‌دهند. انتشار این ویدئوها با واکنش مقامات مسئول روبرو شده و تذکر یا برکناری مدیر مدرسه، احضار معلمان یا صدور بخشنامه‌های سختگیرانه را به دنبال داشته است.

سایت "اقتصاد آنلاین" در یادداشتی با انتقاد از اظهارات کاظمی نوشت: «اشکال سخن وزیر فقط در محدود کردن موسیقی نیست؛ اشکال بزرگ‌تر در این است که نشان می‌دهد نگاه آموزش و پرورش هنوز در دهه‌های گذشته گیر کرده است.»

در این یادداشت ممنوعیت پخش آهنگ در مدارس "در بهترین حالت نشانه محافظه‌کاری بی‌جا و در بدترین حالت، تحقیر و محدود کردن نسل آینده" توصیف شده و آمده است در صورت ادامه این رویکرد از سوی وزارت آموزش و پرورش "مدارس ما به مکان‌هایی خشک و بی‌روح تبدیل خواهند شد که نه شور زندگی دارند، نه انگیزه یادگیری".

روزنامه "هم‌میهن" سال گذشته با استناد به یک پژوهش گزارش داده بود نیمی از دانش‌آموزان دبیرستانی در ایران مبتلا به افسردگی هستند و شیوع اقدام به خودکشی در میان دانش‌آموزان ۱۸ درصد و شیوع فکر به اقدام به خودکشی ۲۱ درصد بوده است.

بازداشت مریم بصیر توانا، خواهر یکی از جان‌باختگان اعتراضات ۱۴۰۱

بنا به گزارش شماری از رسانه‌‌های حقوق بشری مریم بصیر توانا روز یکشنبه ۲۳ آذر (۱۴ دسامبر) توسط مأموران امنیتی بازداشت و برای اجرای حکم حبس تعلیقی ۴۵ روزه به زندان لاکان رشت منتقل شد. او خواهر مهران بصیر توانا، یکی از جان‌باختگان جنبش "زن زندگی آزادی" است.

به نوشته سایت حقوق بشری "هیرکانی" و به نقل از منابع نزدیک به خانواده، مأموران به هنگام بازداشت مریم بصیرتوانا هیچ‌گونه توضیح رسمی نداده و مشخص نکرده‌اند که حکم صادره از سوی کدام شعبه و بر اساس چه روندی به اجرا گذاشته شده است. طبق این گزارش این شهروند اهل فومن پیش‌تر در دو پرونده قضایی مجزا به ۴۵ روز حبس تعلیقی و پرداخت جزای نقدی محکوم شده بود.

مریم بصیر توانا پیش‌تر نیز سابقه بازداشت داشته است. او سال گذشته به همراه مهسا بصیر توانا و میثم بصیر توانا، دو عضو دیگر این خانواده دادخواه بازداشت شده بود.

مهران بصیر توانا، جوان ۲۹ ساله اهل شهر فومن، از توابع استان گیلان ۲۵ آبان ۱۴۰۱، در جریان اعتراضات سراسری در شهر صومعه‌سرا با شلیک مستقیم نیروها حکومتی به ناحیه سینه کشته شد.

نرگس محمدی خبر داد که به "همکاری با اسرائیل" متهم شده است

حساب منتسب به نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح، خبر داد که او پس از سه روز بی‌خبری در تماسی تلفنی با خانواده خبر داد که در جریان بازداشت در مراسم هفتم خسرو علیکردی به "همکاری با اسرائیل" متهم شده است.

نرگس محمدی روز جمعه ۲۱ آذر (۱۲ دسامبر) به دعوت خانواده خسرو علیکردی، وکیل دادگستری که اخیراً در شرایط مشکوک درگذشت، در مراسم هفتم او در مشهد شرکت کرده بود. او و شماری از فعالان سیاسی حاضر در این مراسم با خشونت بازداشت شدند.

حساب منتسب به نرگس محمدی در شبکه اکس (توییتر سابق) نوشت او در تماسی "بسیار کوتاه و فشرده" گفته است که "با ضربات شدید و مداوم باتون در ناحیه سر و گردن" مورد حمله قرار گرفته و سپس با خشونت بازداشت شد. طبق این گزارش مأموران "همزمان با ضرب و شتم او را تهدید کرده‌اند و به او گفته‌اند: مادرت را به عزایت می‌نشانیم".

نرگس محمدی در این تماس تلفنی اطلاع داده است که شدت ضربات به او به حدی "سنگین، محکم و مکرر" بوده که "دو بار او را به بیمارستان و بخش اورژانس منتقل کرده‌اند".

طبق این گزارش این فعال سیاسی برنده جایزه نوبل صلح گفته است که نمی‌داند در حال حاضر تحت اختیار کدام نهاد امنیتی بازداشت‌کننده قرار دارد و هیچ توضیحی در این باره به او داده نشده است.

نرگس محمدی افزوده است: «در جریان بازداشت و پس از آن، او را به "همکاری با دولت اسرائیل" متهم کرده‌اند و با اعمال خشونت شدید تلاش داشته‌اند تا همان‌طور که وعده داده بودند او را از بین ببرند.»

به گفته خانواده نرگس محمدی، او در این تماس تلفنی از تیم وکلای خود خواست "که فورا و بدون تاخیر شکایتی رسمی علیه نهاد امنیتی بازداشت‌کننده و نحوه خشونت‌بار بازداشت ثبت کنند".

آنها افزوده‌اند که وضعیت جسمی نرگس محمدی در زمان تماس "مناسب نبود و حال مساعدی نداشت".

خانواده نرگس محمدی نوشته‌اند: «بر اساس مشاهدات شاهدان عینی از وقایع ۲۱ آذر ۱۴۰۴، حدود ۱۵ نفر به نرگس محمدی حمله‌ور شدند. چند نفر از آنان موهای او را گرفته و می‌کشیدند و هم‌زمان عده‌ای دیگر با چماق و باتون او را مورد ضرب‌وشتم قرار دادند. تمامی این افراد لباس شخصی بر تن داشتند. همچنین گروهی که ظاهرا ایرانی نبودند، با صدای بلند اقدام به توهین و فحاشی می‌کردند.»

بازداشت نرگس محمدی و دیگر فعالان سیاسی و مدنی واکنش‌های بسیاری را به دنبال داشته ‌است. سپیده قلیان، هستی امیری، پوران ناظمی و عالیه مطلب‌زاده از جمله دیگر دستگیرشدگان نیز سابقه پیگرد قضایی و محکومیت در پرونده‌های امنیتی دارند.

زنان نروژ با شکست آلمان قهرمان هندبال جهان شدند

تیم ملی هندبال زنان آلمان در پیکار نهایی مسابقات قهرمانی جهان مغلوب نروژ شد و نتوانست مدال طلا و عنوان قهرمانی را به دست آورد. زنان المان که روز جمعه گذشته در دیدار پرهیجان در مرحله نیمه‌نهایی فرانسه، یکی از مدعیان این دوره را شکست داده بودند، در پیکار نهایی با نتیجه ۲۰ بر ۲۳ از تیم ملی هندبال زنان نروژ شکست خوردند.

این دیدار در حضور بیش از ۸۵۰۰ تماشاگر در روتردام در هلند انجام گرفت. علیرغم این شکست کسب مدال نقره و عنوان نایب‌قهرمانی بزرگ‌ترین موفقیت برای تیم ملی هندبال زنان آلمان در طی بیش از سه دهه گذشته محسوب می‌شود. تیم ملی هندبال زنان نروژ با کسب عنوان قهرمانی جهان پس از کسب مدال طلای المپیک و عنوان قهرمانی اروپا در سال گذشته اکنون توانسته‌ است رویای قهرمانی سه‌گانه را محقق کند.

کاست، سیاستمدار راست افراطی، برنده انتخابات ریاست‌جمهوری شیلی شد

خوزه آنتونیو کاست، سیاستمدار راست افراطی، در انتخابات ریاست‌جمهوری شیلی پیروز شد. این سیاستمدار ۵۹ ساله شامگاه یکشنبه ۱۴دسامبر (۲۳ آذر) پس از شمارش ۸۶ درصد آرا با کسب ۵۸ درصد آرا، پیشتاز انتخابات شد.

بنا بر این گزارش، ژانت خارا، نامزد سوسیال‌دموکرات، تنها ۴۲ درصد آرا را کسب کرد و شکست خود در انتخابات را پذیرفت.

خارا در شبکه اجتماعی اکس (توییتر) نوشت که رأی‌دهندگان به‌روشنی و به‌طور قاطع تصمیم خود را گرفته‌اند. او ضمن تبریک پیروزی کاست، از آغاز یک اپوزیسیون قاطع در برابر دولت جدید راست‌گرا خبر داد.

هزاران نفر در پایتخت، سانتیاگو، به خیابان‌ها آمدند تا پیروزی انتخاباتی کاست را جشن بگیرند. آن‌ها پرچم‌های شیلی را به اهتزاز درآوردند، شعار "کاست، رئیس‌جمهور" سر دادند و با بوق‌زدن ممتد خودروهای خود در مرکز شهر رفت‌وآمد کردند.

کاست، آلمانی‌تبار و فرزند یک سرباز ارتش آلمان و پدر ۹ فرزند است. او به‌ عنوان نامزد اصلی در دور دوم انتخابات برای جانشینی گابریل بوریچ، رئیس‌جمهور چپ‌گرای کنونی وارد رقابت شده بود. مهم‌ترین موضوعات کارزار انتخاباتی او مبارزه با باندهای جنایتکار و مسئله مهاجرت بود.

این سومین تلاش کاست برای رسیدن به ریاست‌جمهوری بود.رهبر حزب جمهوری‌خواه با وعده "مبارزه با جرم و جنایت، اخراج همه مهاجران فاقد مدارک و تقویت اقتصاد شیلی" در مبارزات انتخاباتی شرکت کرد.

خارا هرچند عضو حزب کمونیست است، اما به نمایندگی از یک ائتلاف گسترده چپ میانه وارد رقابت شد. وزیر پیشین کار و امور اجتماعی در کارزار انتخاباتی خود نیز بر مسائل امنیتی متمرکز کرد و به موضوعاتی پرداخت که معمولا احزاب راست‌گرا مطرح می‌کنند.

با انتخاب کاست، مردم شیلی اکنون راست‌گراترین رئیس‌جمهور را از زمان پایان دیکتاتوری نظامی، ۳۶ سال پیش، برگزیده‌اند. کاست که پیش‌تر هرگز تحسین خود از دیکتاتور سابق، آگوستو پینوشه را پنهان نکرده بود، در روز انتخابات اعلام کرد که می‌خواهد "رئیس‌جمهور همه شیلیایی‌ها" باشد.

پیش از این نیز احزاب راست‌گرا و محافظه‌کار در کشورهای آرژانتین، بولیوی، هندوراس، السالوادور و اکوادور به پیروزی‌های انتخاباتی دست یافته بودند. مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، روز یکشنبه پیروزی کاست در انتخابات شیلی را تبریک گفت. روبیو اعلام کرد دولت آمریکا اطمینان دارد که شیلی تحت رهبری کاست "اولویت‌های مشترک را پیش خواهد برد" از جمله "تقویت امنیت عمومی، پایان دادن به مهاجرت غیرقانونی و احیای روابط تجاری".

هشدار قرمز هواشناسی و پیشبینی کولاک برف در ایران

در روزهای آینده، ایران تحت تأثیر سامانه‌های بارشی گسترده قرار دارد. تا روز جمعه (۲۸ آذر)، اکثر استان‌های کشور شاهد بارش شدید باران، کولاک برف، وزش باد شدید، رعدوبرق و کاهش محسوس دما خواهند بود.

سازمان هواشناسی برای استان‌های کرمان، یزد، هرمزگان و بوشهر هشدار سطح قرمز صادر کرده است. همچنین هشدار سطح نارنجی با احتمال خسارت به بخش کشاورزی برای ۳۰ استان کشور اعلام شده است.

امین حسین نقشینه، کارشناس سازمان هواشناسی کشور اعلام کرد که امروز در استان‌های ساحلی دریای خزر، خراسان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، سیستان و بلوچستان، شرق خوزستان، نیمه غربی و جنوبی کرمان، فارس، هرمزگان، جنوب اصفهان، یزد و جزایر خلیج فارس بارش‌های شدید پیش‌بینی می‌شود.

همچنین از روز سه‌شنبه تا جمعه پیش‌رو، بارندگی‌ها در بیشتر مناطق ایران به جز استان‌های ایلام، نیمه جنوبی سیستان و بلوچستان و نواحی مرکزی سمنان ادامه خواهند داشت.

به گفته این کارشناس هواشناسی، در ارتفاعات البرز، زاگرس، خراسان‌ها و شمال‌غرب ایران برف و کولاک پیش‌بینی می‌شود. در خراسان رضوی، خراسان شمالی، ارتفاعات تهران، قزوین و البرز نیز بارش برف پیش‌بینی شده است.

نقشینه با اشاره به وزش بادشدید، رعد و برق، گرد و غبار و تگرگ در مناطق سردسیر و برف در ارتفاعات در این مدت، نسبت به کولاک برف، لغزندگی جاده‌ها و کاهش دید هشدار داد.

هیئت‌های اوکراین و آمریکا در دیداری پنج ساعته در برلین با یکدیگر گفت‌وگو کردند. فرستاده ویژه ترامپ مذاکرات را مثبت خواند. جزئیات اعلام نشده است. رهبران اروپایی، مقامات ناتو و اتحادیه اروپا نیز در برلین دیدار خواهند کرد.پس از پایان روز نخست مذاکرات اوکراین در برلین، پایتخت آلمان، هیئت آمریکایی ارزیابی مثبتی از این نشست ارائه داد. استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا، در شبکه اجتماعی اکس (توئیتر سابق) نوشت این دیدار که با حضور او، جرد کوشنر داماد و مشاور دونالد ترامپ، ولودیمیر زلنسکی رئیس‌جمهور اوکراین و هیئت‌های نمایندگی ایالات متحده و اوکراین برگزار شد، بیش از پنج ساعت به طول انجامید.

به گفته ویتکاف نمایندگان در مورد طرح صلح ۲۰ ماده‌ای دونالد ترامپ، دستورکارهای اقتصادی و موضوعات دیگر گفت‌وگوهای "عمیق و مفصلی" انجام دادند. او افزود "پیشرفت‌های زیادی" در این دیدار به دست آمد و نمایندگان آمریکا و اوکراین روز دوشنبه ۱۵ دسامبر (۲۴ آذر) گفت‌وگوها را ادامه می‌دهند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

دیمیترو لیتوین، مشاور ارتباطات زلنسکی در مصاحبه‌ای با یک خبرگزاری اوکراینی، بدون اشاره به محتوای این دیدار که در دفتر صدراعظم آلمان برگزار شد، ادامه مذاکرات در روز دوشنبه را تأیید کرد. بنا بر گزارش فریدریش مرتس در این گفت‌وگوها شرکت نداشت.

مرتس در پیامی در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «ما خواهان صلحی پایدار در اوکراین هستیم. پرسش‌های دشواری پیش روی ماست اما مصمم هستیم که به جلو حرکت کنیم.»

صدراعظم آلمان قرار است روز دوشنبه با زلنسکی در مورد وضعیت مذاکرات صلح اوکراین گفت‌وگو کند. بعداز ظهر این روز شمار زیادی از سران و رهبران کشورهای اروپایی و همچنین مقامات ارشد اتحادیه اروپا و ناتو به گفت‌وگوها می‌پیوندند.

موضوعات چالش‌برانگیز

تا کنون نتایج مشخصی در رابطه با مذاکرات اوکراین اعلام نشده است. زلنسکی قصد داشت در این گفت‌وگوها پیش از همه پیشنهادهای اخیر خود در مورد طرح ترامپ را مطرح کرده و مورد بررسی قرار دهد. یکی از حساس‌ترین و چالش‌برانگیزترین مفاد طرح ترامپ، مسئله ارائه تضمین‌های امنیتی به اوکراین برای جلوگیری از حمله احتمالی مجدد روسیه و همچنین موضوع واگذاری یا چشم‌پوشی از بخشی از قلمرو سرزمینی اوکراین است.

به گفته کارشناسان این امر که زلنسکی در گفت‌وگو با هئیت آمریکایی تا چه اندازه متکی به نفس ظاهر شود، به میزان حمایتی بستگی دارد که اروپایی‌ها می‌توانند در رابطه با اوکراین تضمین می‌کنند.

بخشی از این موضوع به این پرسش مربوط می‌شود که آیا کی‌یف می‌تواند به دریافت میلیاردها یورو از دارایی‌های متعلق به روسیه که در اتحادیه اروپا بلوکه شده‌اند، امیدوار باشد یا نه. اتحادیه اروپا مایل است این دارایی‌ها در اختیار اوکراین قرار بگیرد اما واشنگتن با این امر مخالفت می‌کند. به اعتقاد ایالات متحده این دارایی‌ها نباید صرفا به اوکراین تعلق بگیرد، بلکه آمریکا و روسیه نیز باید ذی‌نفع باشند.

شماری از رسانه‌های آلمانی برگزاری مذاکرات چندین ساعته میان اوکراین و آمریکا در دفتر مرتس را دستاوری برای صدراعظم آلمان تلقی کرده و معتقدند این دیدار نقش فزاینده و رهبری آلمان در حمایت از اوکراین در اروپا را برجسته می‌کند؛ نقشی که رئیس‌جمهور فرانسه و نخست‌وزیر بریتانیا نیز برای کشورهای خود قائل هستنند.

بنا بر گزارش‌ها قرار است که امانوئل مکرون و کی‌یر استارمر شامگاه دوشنبه در برلین حضور یابند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

تلاش‌ها برای دستیبابی به آتش‌بسی پایدار در اوکراین در حالی است که مواضع کی‌یف و مسکو همچنان فاصلهٔ زیادی با یکدیگر دارند. در حالی که طرف اوکراینی در برخی موارد آمادگی برای مصالحه را نشان داده و همین را از روسیه نیز خواستار شده است، از سوی روسیه هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی دیده نمی‌شود.

زلنسکی اعلام کرده که حاضر است از تقاضای کشورش برای پیوستن به ناتو صرف‌نظر کند. او در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت که تضمین‌های امنیتی از سوی آمریکا و شرکای اروپایی و دیگر کشورها به‌جای عضویت در ناتو می‌تواند یک مصالحه باشد.

رئیس‌جمهور اوکراین با این حال درخواست روسیه برای عقب‌نشینی نیروهای اوکراینی از مناطقی در استان‌های لوهانسک و دونتسک را که روسیه موفق به تصرف آنها نشده، غیرقابل پذیرش خوانده است. زلنسکی گفت آتش‌بس در امتداد خط مقدم کنونی منصفانه خواهد بود، اما خواست روسیه ناعادلانه است.

در مقابل روسیه از پافشاری بر خواسته‌های خود دست نکشیده است.

یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به تلویزیون دولتی این کشور گفت که از رایزنی‌های برلین "به‌سختی می‌توان انتظار نتیجه خوبی را داشت". به گفته او مشارکت‌های اروپا و اوکراین در طرح صلح ترامپ "احتمالاً چندان سازنده نخواهد بود". اوشاکوف در عین حال با تمجید از واشنگتن تأکید کرد که طرف آمریکایی موضع روسیه را درک می‌کند.

طبق تحقیقات اولیه پلیس مظنونان حمله به مراسم یهودیان در سیدنی، پدر و پسر بوده‌اند. شمار قربانیان این حمله تروریستی به ۱۶ تن افزایش یافت. رسانه‌ها هویت رهگذری را که یکی از تیراندازان را به روی زمین می‌اندازد، اعلام کردند.به گفته مقامات پلیس استرالیا دو مظنونتیراندازی در ساحل "بوندای" پدر و پسر بوده‌اند. پدر ۵۰ ساله در محل وقوع حادثه توسط نیروهای عملیاتی پلیس هدف قرار گرفت و کشته شد. پسر ۲۴ ساله دستگیر و به دلیل جراحات به بیمارستان منتقل شد. به اعتقاد پلیس این حمله توسط پدر و پسر انجام گرفت و عاملان دیگری دخیل نبوده‌اند.

برخی رسانه‌های محلی هویت این پدر و پسر را "ساجد اکرم" و "نوید اکرم" معرفی کردند. بنا بر گزارش‌ها پلیس محل اقامت‌ آنها در حومه سیدنی را تفتیش کرده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

شبکه تلویزیونی آمریکایی "سی‌بی‌اس" به نقل از نهادهای اطلاعاتی آمریکا و یک مدرک گواهینامه رانندگی که گفته می‌شود پلیس استرالیا در اختیار این شبکه گذاشته، گزارش داد که اکرم دارای تابعیت پاکستانی بوده است. این موضوع هنوز به طور رسمی تأیید نشده است. پلیس تا کنون نام مهاجمان را منتشر نکرده اما گفته است که پدر از سال ۲۰۱۵ مجوز سلاح گرم را کسب کرده و شش سلاح در اختیار داشته است.

روزنامه "سیدنی مورنینگ هرالد" نوشت پدر و پسر به خانواده گفته بودند که قصد دارند آخر هفته به ماهیگیری بروند.

تونی برک، وزیر کشور استرالیا گفت پدر در سال ۱۹۹۸ با ویزای دانشجویی وارد استرالیا شد و پسر او نیز شهروند متولد استرالیا بوده است.

در یکی از ویدئوهای منتشرشده از این حمله فردی به عنوان رهگذر دیده می‌شود که یکی از تیراندازها را به روی زمین انداخته و او را خلع سلاح می‌کند. در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها از این شخص به عنوان "قهرمان" تمجید شده است. شبکه 7News Australia به نقل از یکی از بستگان این مرد، نام او را "احمد الاحمد" اعلام کرد و گزارش داد این میوه‌فروش ۴۳ ساله به دلیل جراحات وارده تحت عمل جراحی قرار گرفته است.

آنتونی آلبانیزی، نخست‌وزیر استرالیا از "روزی تاریک در تاریخ" این کشور یاد کرد و این تیراندازی را "یک عمل شرورانه یهودستیزانه و تروریستی" خواند. به گفته مقامات استرالیایی این حمله به طور هدفمند علیه یهودیان انجام شد. پلیس شمار کشته‌شدگان را ۱۶ تن اعلام کرده است. ۱۴ نفر در محل حادثه جان باختند و یک دختر ده ساله و یک مرد ۴۰ ساله پس از انتقال به بیمارستان به دلیل شدت جراحات جان خود را از دست دادند.

تیراندازی غروب یکشنبه ۱۴ دسامبر (۲۳ آذر) همزمان با نخستین روز از تعطیلات هشت روزه جشن حنوکای یهودیان رخ داد. بسیاری از خانواده‌ها برای جشن گرفتن حنوکا در ساحل محبوب بوندای در سیدنی جمع شده بودند. به گفته پلیس در آغاز تیراندازی دو مهاجم با سلاح‌های جنگی، بیش از هزار نفر در ساحل حضور داشتند. پلیس همچنین اعلام کرد سه قبضه سلاح گرم ضبط شده و در خودرویی که به یکی از مهاجمان نسبت داده شده، مواد منفجره دست‌ساز کشف شده است.

رئیس پلیس ایالت نیو ساوت ولز در پاسخ به این پرسش که آیا عاملان تیراندازی پیش از حادثه برای پلیس شناخته شده‌ بوده‌اند یا خیر، گفت درباره یکی از عاملان اطلاعات محدودی وجود داشته است. او افزود این فرد برای پلیس شناخته شده بود اما طبق یافته‌های اولیه، تهدید مشخصی به شمار نمی‌رفت.

به گفته پلیس مظنون ۵۰ ساله برای شش سلاح گرمی که در اختیار داشت، مجوز قانونی داشته است.

"قوانین سخت‌گیرانه‌تر برای مالکیت اسلحه"

نخست‌وزیر استرالیا اعلام کرد که قوانین مربوط به اسلحه در این کشور روز دوشنبه، کمتر از ۲۴ ساعت پس از این حمله تروریستی، توسط کابینه مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت. آلبانیزی گفت دولت آماده است تا هر اقدامی را که لازم باشد انجام دهد. او افزود که پیشنهاد خواهد کرد تا "محدودیت‌هایی بر تعداد سلاح‌هایی که افراد می‌توانند از آنها استفاده کنند یا مجوزشان را داشته باشند" اعمال شود و همچنین "بازنگری مجوزها در یک بازه زمانی مشخص" انجام گیرد.

آلبانیزی گفت بسیاری از رهبران جهان از جمله دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در تماس تلفنی با او این حمله را محکوم کرده و با استرالیا ابراز همدردی کرده‌اند.

مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی اکس نوشت آمریکا این "حمله تروریستی" را شدیدا محکوم می‌کند. او تأکید کرد: «یهودی‌ستیزی در این جهان جایی ندارد.»

وزارت خارجه آمریکا نیز اعلام کرد روبیو با پنی وانگ، همتای استرالیایی خود در مورد حمله تروریستی در بوندای تلفنی صحبت کرده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

تیراندازی‌های مرگبار جمعی واقعه‌ای نادر در استرالیاست و این کشور یکی از امن‌ترین کشورهای جهان به شمار می‌رود. آخرین تیراندازی مرگبار سال ۱۹۹۶ در استرالیا رخ داد که طی آن یک فرد مسلح ۳۵ نفر را در یکی از مناطق گردشگری در ایالت جزیره‌ای تاسمانی کشت.

جامعه یهودیان استرالیا کوچک اما عمیقا در جامعه گسترده‌تر ادغام شده است. حدود ۱۵۰ هزار نفر در کشور ۲۷ میلیونی استرالیا خود را یهودی معرفی می‌کنند. طبق برآوردها حدود یک‌سوم آن‌ها در حومه‌های شرقی سیدنی، از جمله بوندای، ساکن هستند.

پس از حمله بوندای، شهرهای بزرگی از جمله برلین، لندن و نیویورک روز یکشنبه ۱۴ دسامبر (۲۳ آذر) تدابیر امنیتی پیرامون مراسم حنوکا را افزایش دادند.

رییس جمهور اوکراین روز یک‌شنبه ۱۴ دسامبر وارد برلین شد. زلنسکی قرار است در پایتخت آلمان با نمایندگان آمریکا درباره روند گفت‌وگوهای صلح با روسیه مذاکره کند.روز یک‌شنبه ۱۴ دسامبر (۲۳ آذر) ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهور اوکراین و رستم عمروف، مذاکره‌کننده ارشد اوکراینی، وارد کاخ صدراعظم آلمان شدند. هم‌زمان با او استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان دولت ترامپ نیز وارد کاخ صدراعظم شدند. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، شخصا به این افراد خوشامد گفت.

صدراعظم آلمان اما در مذاکراتی که احتمالا تا دیروقت امشب ادامه خواهد داشت شرکت نمی‌کند و مشاور سیاست خارجه او، گونتر ساوتر، نقش مجری را در این گفت‌وگوها بر عهده خواهد داشت.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در هیأت اوکراین علاوه بر زلنسکی و عمروف، ژنرال آندری هناتوف، رییس ستاد ارتش اوکراین نیز حضور دارد. ژنرال چهارستاره آمریکایی، آلکسوس گینکِویچ، فرمانده نیروهای ناتو در اروپا، نیز در این گفت‌وگوها شرکت دارد تا به مذاکره‌کنندگان مشاوره نظامی دهد.

دیدار اروپایی در روزدوشنبه

مشخص نیست که ادامه مشاوره‌های هیأت آمریکایی با اوکراین روز دوشنبه چگونه ادامه خواهد داشت. این موضوع بستگی به چگونگی روند پیشرفت مذاکرات امشب دارد.

روز دوشنبه قرار است فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، با هیأتی اقتصادی از اوکراین و نیز زلنسکی دیدار کند. مرتس همچنین سران کشورهای اروپایی را برای دوشنبه شب به کاخ صدراعظم دعوت کرده تا درباره گفت‌وگوهای صلح اوکراین صحبت کنند.

زلنسکی در آستانه سفرش به برلین اعلام کرد که اوکراین حاضر است در صورت پیدا شدن یک راه‌حل توافقی از عضویت در ناتو چشم بپوشد. او البته تصریح کرده که این چشم‌پوشی تنها در صورتی است که کشورش تضمین‌های امنیتی لازم در برابر حمله احتمالی دوباره روسیه را به دست آورد.

بیشتر بخوانید: مذاکرات برلین؛ امید به پیشرفت تلاش‌ها برای پایان جنگ اوکراین

زلنسکی به خبرگزاری رویترز گفته است: «از ابتدا تمایل اوکراین عضویت در ناتو بود چرا که این یک تضمین واقعی امنیتی است اما برخی شرکای آمریکایی و اروپایی از این موضوع حمایت نمی‌کنند.»

او ادامه داده است: «تضمین‌های امنیتی دوطرفه اما یک امکان دیگر است تا از تجاوز دوباره روسیه جلوگیری کند.»

دولت دونالد ترامپ تا کنون چندین نوبت با نمایندگان روسیه درباره صلح در اوکراین مذاکره کرده است. آلمان و دیگر کشورهای اروپایی اما بارها به دولت آمریکا هشدار داده‌اند که اجازه ندارد صلحی دیکته‌شده از طرف روسیه را پشت سر اوکراین و کشورهای اروپایی امضا کند.

زلنسکی در دیدار با استیو ویتکاف بیش از هرچیز می‌خواهد آخرین پیشنهاداتش برای طرح صلح ترامپ را بررسی کند. او گفته هنوز هیچ واکنشی از ترامپ درباره پیشنهاداتش نگرفته است. او به رسانه‌های اوکراینی گفته یک طرح صلح نباید همه طرف‌ها را راضی کند اما پیشنهاداتی برای توافق وجود دارد. زلنسکی گفته است: «مهمترین چیز این است که این طرح تا حد ممکن منصفانه باشد، بیش از همه برای اوکراین و بعد اینکه موثر باشد.»

تردید کرملین

در گفت‌وگوهای برلین هیچ نماینده‌ای از روسیه شرکت ندارد. فرستاده ویژه آمریکا، ویتکاف، اوایل دسامبر با ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه، دیدار کرد. پوتین در این دیدار آمادگی مسکو برای مذاکرات را اعلام کرد اما گفت در صورتی که دیپلماسی شکست بخورد، این کشور در میدان جنگ خواسته‌هایش را پیش می‌برد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

کرملین نسبت به مذاکرات اروپایی‌ها با اوکراین خوشبین نیست و این مذاکرات را غیرسازنده می‌داند. یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجه پوتین، پیش از شروع مذاکرات برلین در تلویزیون دولتی روسیه گفت: «این مذاکرات چندان سازنده نیست و مشکلاتی در آن وجود دارد.»

او در عین حال موضع آمریکا را ستود و گفت روسیه به ویژه از خواسته‌های سرزمینی خود برای دستیابی به راه‌حل مسالمت آمیز عقب‌نشینی نخواهد کرد و هرگونه تغییر در بندهای مربوط به مسائل سرزمینی را رد می‌کند.

پوتین علاوه بر آنکه می‌خواهد بخش‌های اشغال‌شده اوکراین را رسما به روسیه ملحق کند، خواهان آن است که اوکراین نیروهایش را از دونباس که هنوز به تصرف روسیه درنیامده نیز خارج کرده و این منطقه را نیز به روسیه تسلیم کند.

در حمله به یهودیان در سیدنی ۱۵ تن کشته شدند. مقامات اسرائیل استرالیا را متهم کردند که اقدامات لازم برای حفاظت از یهودیان انجام نداده است. نتانیاهو این حمله را نتیجه تصمیم استرالیا برای به رسمیت شناختن کشور فلسطینی دانست.در جریان تیراندازی دو مرد مسلح در سواحل بوندای سیدنی در جریان مراسم جشن یهودی حنوکا در غروب روز یک‌شنبه ۱۴ دسامبر به وقت محلی، تا کنون دست‌کم ۱۵ نفر کشته شده‌اند. این روز اولین روز از تعطیلات هشت روزه جشن حنوکای یهودیان است که از غروب آفتاب روز یکشنبه آغاز شده است.

تا لحظه تنظیم این خبر دست‌کم ۲۹ نفر زخمی اعلام شده‌اند که در میان آنها دو مامور پلیس نیز هستند.

مقامات استرالیا این حمله را یکی از مرگبارترین حملات علیه یهودیان در خارج از خاک اسرائیل از زمان حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل دانسته‌اند.

رهبران یهودی و مقامات اسرائیل نیز این حمله را نشانه‌ای از افزایش موج یهودستیزی در سراسر دنیا پس از حملات تروریستی گروه حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ ارزیابی کرده‌اند. مقامات اسرائیل همچنین از دولت استرالیا برای ناکافی بودن اقدامات حفاظتی از مجامع یهودی انتقاد کرده‌اند.

مقامات استرالیا این حمله را تروریستی ارزیابی کرده و نخست‌وزیر این کشور وعده داد که یهودی‌ستیزی را ریشه‌کن کند.

ویدیوهای منتشرشده از این حمله نشان می‌دهد که دو مرد سیاه‌پوش به روی مردم آتش گشودند و مردم بدون هدف شروع به فرار و پراکنده شدن کردند. شاهدان عینی گفته‌اند حدود ۵۰ صدای شلیک گلوله شنیده‌اند و تیراندازی حدود ۱۰ دقیقه ادامه داشته است.

نخست‌وزیر ایالت نیوساوث ولز استرالیا این حمله را "طراحی‌شده علیه جامعه یهودی" عنوان کرد و آن را یک کشتار جمعی دانست که با اسلحه و با هدف قرار دادن یک رویداد یهودی انجام شده است.

به گفته پلیس در این رویداد حدود هزار نفر شرکت داشتند و این برنامه شامل سرگرمی، خرید، غذا و بازی برای کودکان بوده و قرار بوده با روشن کردن چراغ بزرگ "منورا" به پایان برسد.

تایمز اسرائیل صحنه‌های تکان‌دهنده‌ای از این حمله را توصیف کرده است. این نشریه نوشته یکی از این صحنه‌ها که توسط مردم ضبط شده نشان می‌دهد فردی یکی از مهاجمان مسلح را زمین زده و خلع سلاح کرده، سپس سلاح مهاجم را به سوی او نشانه گرفته است. در همان تصاویر، فرد دیگری دیده می‌شود که روی پلی ایستاده و به سوی مردمی که میان خودروها پنهان شده بودند تیراندازی می‌کند.

ویدئوی دیگری که از هوا ضبط شده بود، ظاهراً لحظهٔ تیر خوردن یکی از مهاجمان روی پل را نشان می‌داد. تصاویر همچنین نشان می‌داد که دو مرد توسط پلیس‌های یونیفرم‌پوش روی یک پل کوچک عابر پیاده خوابانده شده‌اند. مأموران تلاش می‌کردند یکی از آن مردان را احیا کنند. صحت این تصاویر بلافاصله قابل تأیید نبوده است.

پلیس استرالیا اعلام کرده که عملیات همچنان ادامه دارد و تعدادی اقلام مشکوک در اطراف محل حادثه کشف شده است. از جمله یک بمب دست‌ساز در خودروی یکی از مظنونان پیدا شده است.

نخست‌وزیر استرالیا گفت از این حمله "به شدت اندوهگین" شده است. او افزود: «این یک حملهٔ هدفمند علیه یهودیان استرالیایی در نخستین روز حنوکا است؛ روزی که باید روز شادی و جشن ایمان باشد. این یک عمل شیطانی، یهودستیزانه و تروریستی است که قلب ملت ما را هدف قرار داده است. برای نفرت، خشونت و تروریسم در کشور ما هیچ جایگاهی وجود ندارد.»

آنتونی آلبانیزی تاکید کرد که مقامات مسئول در پی یافتن هرکسی هستند که در این حمله مشارکت داشته است.

او همچنین اشاره کرد که این حمله می‌تواند "وحدت ملی" را پدید آورد "جایی که همه استرالیایی‌ها هم‌میهنان یهودی خود را در آغوش خواهند گرفت".

انتقاد از دولت استرالیا

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، ضمن انتقاد از دولت استرالیا برای به اندازه کافی محافظت نکردن از شهروندان یهودی در این کشور، این حمله را با تصمیم استرالیا برای به رسمیت شناختن کشور فلسطینی مرتبط دانست.

او ساعاتی پس از این حمله گفت: «سیاست‌های آلبانیزی (نخست‌وزیر استرالیا) از جمله به‌رسمیت شناختن کشور فلسطینی، یهودستیزی‌ای را که اکنون در خیابان‌های شما موج می‌زند تشویق می‌کند. یهودستیزی یک سرطان است، زمانی که رهبران سکوت می‌کنند، گسترش می‌یابد. باید ضعف را با اقدام جایگزین کنید.»

او گفت این سخنان را از نامه‌ای نقل کرده که اوایل سال جاری برای آلبانیزی فرستاده بود.

بیشتر بخوانید: ارائه لایحه‌ای به پارلمان استرالیا برای تروریستی شناختن سپاه پاسداران

اسحاق هرتزوگ، رییس جمهور اسرائیل، نیز این حمله را "حمله علیه جامعه یهودی" نامید و در پیامی گفت: «دقیقا در این لحظه خواهران و برادران ما در سیدنی استرالیا در یک هجوم بی‌رحمانه علیه یهودیان مورد حمله تروریست‌های شنیع قرار گرفتند، در حالی که در ساحل بوندای دور هم گرد آمده بودند تا اولین شمع حنوکا را بیفروزند.»

رییس جمهور اسرائیل ادامه داد: «ما هشدارهایمان را خطاب به دولت استرالیا تکرار می‌کنیم که اقدامات لازم برای مبارزه با این موج غیرعادی یهودی ستیزی که جامعه استرالیا را دربر گرفته، انجام دهند.»

وزیر خارجه اسرائیل، گیدئون ساعر نیز گفت از تیراندازی در ساحل بوندای سیدنی به‌شدت شوکه شده و "دولت استرالیا باید پس از هشدارهای بی‌شمار به خود آید".

او در شبکه اکس نوشت: «این‌ها نتایج یورش یهودستیزانه در خیابان‌های استرالیا طی دو سال گذشته است؛ همراه با شعارهای تحریک‌آمیز و یهودستیزانه "جهانی‌ شدن انتفاضه" که امروز تحقق یافت.»

رییس فدراسیون صهیونیستی استرالیا پیش‌بینی کرد که این حمله منجر به خروج گسترده یهودیان از این کشور شود. او البته تصریح کرد که "بسیاری از آنان پیش‌تر نیز به ترک این کشور فکر می‌کردند".

جرمی لیبلر این حمله را "دومین تیراندازی مرگبار در تاریخ استرالیا" دانست و گفت: «نمی‌دانم از این پس چه خواهد شد.»

پس از حمله تروریستی گروه حماس به اسرائیل و آغاز جنگ در غزه که منجر به ویرانی این باریکه شد، اعتراضات ضد اسرائیلی در استرالیا افزایش یافت. پلیس گفته برخی از این اعتراضات با شعارهای یهودستیزانه همراه بوده است.

همچنین چندین حمله علیه مراکز یهودیان در این کشور انجام شد از جمله در اکتبر ۲۰۲۴ یک رستوران در سیدنی هدف حمله قرار گرفت و به شدت خسارت دید. چند هفته پس از این حادثه افراد ناشناس در کنیسه "آداس اسرائیل" در ملبورن آتش‌سوزی به راه انداختند که آسیب جدی بر جای گذاشت. در این حملات کسی زخمی نشد اما جامعه یهودیان استرالیا را به شدت نگران کرد.

مایک برجیس، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت استرالیا، پس از این حملات گفت، حملات در سیدنی و ملبورن با دستور سپاه پاسداران و از طریق شبکه‌ای از واسطه‌ها و نیابتی‌ها در استرالیا اجرا شده است. استرالیا سپس سفیر جمهوری اسلامی را از این کشور اخراج کرد.

مرتس: حمله به ارزش‌های مشترک ما

فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در شبکه اکس نوشت: «حمله یهودستیزانه در ساحل بوندای در مراسم حنوکا زبان مرا بند آورده است. قلب من با بازماندگان و قربانیان است. این حمله علیه ارزش‌های مشترک ما بود. باید جلوی این یهودی‌ستیزی را بگیریم، اینجا در آلمان و در همه دنیا.»

یوهان واده‌فول، وزیر خارجه آلمان، نیز در اکس نوشت که از این حمله به شدت منقلب شده است. او این حمله را اقدامی نفرت‌پراکنانه در اولین روز عید حنوکا توصیف کرد که علیه همه یهودیان در سراسر دنیا انجام شده است.

کی‌یر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، نیز در شبکه اکس نوشت که عمیقا از این خبر متاسف شده است. او در ادامه نوشت: «بریتانیا مراتب عمیق همدردی و تاسف خود را به همه بازماندگان و قربانیان حمله وحشتناک در ساحل بوندی ابراز می‌کند.»

یک مقام مسئول می‌گوید غیر از مناطق حاشیه دریای خزر بقیه مناطق ایران قربانی یا در معرض پدیده فرونشست زمین هستند. یک مقام دیگر هم گفته ایران از نظر تعدد پهنه‌های فرونشستی با نرخ بالا، رتبه نخست را دارد.رییس سازمان نقشه‌برداری ایران روز یکشنبه ۲۳ آذر در گفت‌وگو با خبرگزاری کار ایران، ایلنا، تصریح کرد: «تقریباً به‌غیر از مجموعه استان‌هایی که در حاشیه دریاچه خزر هستند مانند استان گیلان، سایر مناطق با بازه‌های مختلف با فرونشست زمین رو‌به‌رو هستند.»

بر اساس این گزارش، اسکندر صیدایی علت فرونشست زمین را "خشکسالی‌های متعدد و برداشت بی‌رویه آب" دانست.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

معاون سازمان برنامه و بودجه ایران در این گفت‌وگو تاکید کرد: «حادترین و فوری‌ترین توصیه‌ای که می‌توانیم ارائه دهیم، این است که برداشت آب از مناطق آسیب‌دیده انجام نگیرد. در مناطقی که شریان‌ها و جریان‌های آب مانند حوزه‌های آبخیز و دشت‌ها وجود دارد، شریان‌یافتن و جریان‌یافتن آب را توصیه می‌کنیم.»

این مقام مسئول درباره شهرها نیز گفت که محدودیت و حتی ممنوعیت برداشت آب اعلام خواهد شد.

میزان فرونشست در برخی نقاط بالای ۴۰ سانتیمتر

پیش‌تر مشاور رییس سازمان محیط زیست ایران اعلام کرده بود که میزان فرونشست زمین در برخی نقاط این کشور به ۴۰ سانتیمتر رسیده است. این در حالی است که در آمارهای جهانی تنها ۵ درصد از مناطق شناخته‌شده در معرض فرونشست بالای ۱۰ سانتیمتر قرار دارند.

علی بیت‌اللهی که روز ۲۱ آذر با خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ایرنا گفت‌وگو می‌کرد افزود: «یکی از واقعیت‌های کشور ما این است که طی چند سال گذشته بیش از ظرفیت از منابع آبی برداشت کرده‌ایم، به‌گونه‌ای که در این زمینه حتی از بسیاری کشورها جلوتر قرار گرفته‌ایم.»

به گفته این مقام مسئول، ایران از نظر کسری منابع آب زیرزمینی پس از چین و آمریکا در رتبه سوم قرار دارد و از نظر وسعت پهنه‌های فرونشستی نیز بعد از چین و اندونزی در مقام سوم است اما از نظر تعدد پهنه‌های فرونشستی با نرخ بالا، "ایران بی‌تردید رتبه نخست را دارد".

بیشتر بخوانید: کرمان و تهران، خطرناک‌ترین مناطق فرونشست زمین در ایران

به گفته مشاور سازمان محیط زیست، بیشترین نرخ فرونشست در حوالی بهرمان رفسنجان به ۴۰ سانتیمتر در سال رسیده است. پس از آن جنوب استان البرز با ۳۵ سانتیمتر در سال، جنوب غرب تهران با حدود ۳۰ سانتیمتر و استان‌های قم، گلستان و خراسان رضوی نزدیک به ۲۰ تا ۲۲ سانتیمتر در سال فرونشست دارند.

این مقام مسئول همچنین توضیح داد که روند فرونشست زمین گاهی سریع و ناگهانی رخ می‌دهد و گاه تدریجی، اما در هر صورت "تمامی مستحدثات موجود بر سطح زمین، از ساختمان‌ها و محوطه‌های تاریخی گرفته تا خطوط انتقال سوخت، انرژی، آب، فاضلاب، راه‌آهن، جاده‌ها و فرودگاه‌ها تحت تأثیر قرار می‌گیرند".

منطقه ۱۸ تهران در خطر

علی بیت‌اللهی که هم‌زمان رییس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات وزارت راه، مسکن و شهرسازی نیز هست در گفت‌وگو با خبرآنلاین در روز ۲۱ آذر درباره فرونشست زمین در منطقه ۱۸ تهران نیز هشدار داد. او گفت: «شهرک ولیعصر واقع در منطقه ۱۸ تهران در محدوده جنوب پارک قائم و پارک بانوان نرگس قرار دارد که پیش از این، گزارشی در خصوص خطر فرونشست این منطقه ارائه داده‌ایم و پیش از وقوع این حادثه، نسبت به وقوع آن هشدار داده بودیم.»

بیشتر بخوانید: فروریزش زمین در چیذر تهران؛ سونامی فرونشست زمین در ایران

او افزود: «این حادثه یک فرو نشست ناحیه‌ای است که ناشی از برداشت آب برای تامین آب شرب تهران بوده و ما اعلام کرده بودیم که نرخ فرونشست در این ناحیه و منطقه ١٨ در دو سال اخیر نسبت به سال‌های قبل سه برابر شده‌است.»

این مقام مسئول همچنین افزود این فرونشست از نوع تدریجی است اما پنج‌شنبه شب فرونشست ناگهانی نیز در این منطقه رخ داده است.

بیت‌اللهی نرخ فرونشست در این منطقه را بالای ۲۲ سانتیمتر در سال عنوان کرد و گفت: «در منطقه ۱۸ شن‌چال‌های گسترده و متعددی وجود دارد که حجم بسیار بزرگی از ماسه و شن را استخراج می‌کنند و گودال‌های بسیار بزرگ به اندازه تقریبا استادیوم فوتبال به عمق ۴۰ متر که واقعا وحشتناک است ایجاد شده‌ است.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

وی با اشاره به عبور خط آهن تهران-تبریز از این منطقه گفت: «بارها به همکاران خود در شرکت راه آهن گزارش‌هایی درباره تغییر نرخ فروشست در این منطقه را داده‌ایم که با توجه به این موضوع باید مانیتورینگ خطی را جدی بگیرند.»

به فرورفتگی‌هایی که معمولاً به صورت ناگهانی و با عمق زیاد ایجاد می‌شوند، فرونشست گفته می‌شود. برداشت بی‌رویه از چاه‌ها و آب‌های زیر زمینی، برداشت نادرست و زیاد نفت و گاز در یک منطقه، معدن‌کاری و حفر آن در محدوده‌ای که گنجایش کافی ندارد و عدم کنترل مناسب آب‌های سطحی و باران‌ها از عوامل اصلی فرونشست زمین هستند.

بنا بر ارزیابی کارشناسان، ۱۸ و نیم میلیون هکتار از مساحت ایران که معادل ۱۱ درصد مساحت سرزمینی است در حال فرونشست است. جمعیت ساکن در این مناطق حدود ۳۹ میلیون نفر است که نزدیک به ۴۹ درصد جمعیت کل ایران را شامل می‌شود.

آثار باستانی ایران چون تخت جمشید، نقش رستم و نقش جهان در معرض خطر فرونشست قرار دارند.

مراسم حنابندان و لباس‌های مد روز جسورانه بدون هیچ دعوای خانوادگی؛ عروسی‌های ساختگی در پاکستان به جوانان این فرصت را می‌دهند که بدون فشارهای اجتماعی و استرس‌های خانوادگی میهمانی‌های شیک و بی‌دردسر برگزار کنند.همه چیز در ظاهر یک عروسی معمولی را القا می‌کند: گل‌های همیشه بهار به رنگ‌های زرد روشن و شاد، جایگاه عروس و داماد و میهمانانی که دور این جایگاه گرد آمده‌اند. یک چیز اما برای پاکستان چندان عادی نیست: داماد یک زن است. نه، اشتباه نکنید، این یک ازدواج همجنس‌گرایانه نیست، این اصلا ازدواج نیست!

"عروسی‌های فیک یا ساختگی" پدیده‌ای است که از سال ۲۰۲۳ در پاکستان بسیار رواج یافته، پس از آنکه یک عروسی ساختگی در دانشگاه مدیریت علوم لاهور برگزار شد و در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی بازتاب بسیار گسترده‌ای یافت. از آن سال به بعد محبوبیت این نوع جشن در میان جوانان افزایش پیدا کرده و هم‌زمان انتقاداتی را نیز برانگیخته است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

اما ازدواج ساختگی اصلا چیست و چرا برگزار می‌شود؟

"فیک وِدینگ" یا "عروسی ساختگی" در پاکستان یک روند اجتماعی تازه است که به جوانان امکان می‌دهد بدون فشارهای خانوادگی و اجتماعی، جشن‌هایی شبیه مراسم عروسی سنتی برگزار کنند و صرفاً برای شادی و سرگرمی دور هم جمع شوند. در بسیاری از این مراسم نقش داماد را یک زن ایفا می‌کند و همین آن را از ازدواج‌های واقعی متمایز می‌سازد. در این نوع ازدواج هیچ عقد شرعی یا قانونی انجام نمی‌‌شود و هدف آن فقط جشن و سرگرمی است.

گزارشگر دویچه‌وله در اسلام‌آباد درباره این پدیده با رییس پیشین شورای دانشجویی دانشگاه مدیریت علوم لاهور که چنین مراسمی برای اولین بار در سال ۲۰۲۳ آنجا برگزار شد، صحبت کرده است. "سایرام میران" به دویچه‌له گفته پس از انتشار فیلم این مراسم در فضای مجازی، دانشجویان با آزار آنلاین قابل توجهی روبرو شدند.

به گفته او این انتقادات و اعتراضات که جنبه آزارگری داشته بیشتر از آن جهت مطرح شده که این دانشگاه معروف به یک دانشگاه نخبه در پاکستان است و مردم انتظار دارند تنها اخبار علمی از این دانشگاه بشنوند در حالی که به گفته او "درست مانند سایر نقاط جهان، دانشجویان دانشگاه‌های پاکستان هم می‌توانند در کنار تفریح کردن در کارهای علمی خود نیز موفق باشند".

این دانشگاه مانند بسیاری از دانشگاه‌های پاکستان برای دانشجویان خود رویدادهای اجتماعی به صورت هفتگی برگزار می‌کند. میران معتقد است "عروسی‌های ساختگی" فضایی سنتی‌تر و از نظر اجتماعی پذیرفته‌شده‌تر برای جشن و سرگرمی جوانان فراهم می‌کنند.

اما با بالا گرفتن آزارهای آنلاین علیه دانشجویانی که در این عروسی‌های ساختگی شرکت کرده بودند، دانشگاه و شورای دانشجویی اقداماتی احتیاطی برای حفظ امنیت و حریم خصوصی دانشجویان انجام دادند؛ از جمله ممنوعیت انتشار عکس‌های این رویداد توسط اینفلوئنسرها در صفحات عمومی.

یکی از این دانشجویان که پس از انتشار عکس‌ها و فیلم‌های "عروسی ساختگی" با مشکل روبرو شده بدون ذکر نامش به دویچه‌وله گفت: «ما دانشجویانی که رضایت نداشتیم و ناخواسته عکس‌هایمان در فضای مجازی پخش شد با مشکلاتی در خانواده‌هایمان روبرو شدیم.»

او می‌گوید "داماد با خانواده‌اش مشکلی پیدا نکرد اما خانواده عروس بسیار عصبانی شدند".

فضایی بازتر برای زنان

ریدا عمران، بنیانگذار بازار خلاق هنر، در ماه نوامبر یک عروسی ساختگی فقط مخصوص زنان برگزار کرد. او به دویچه‌وله می‌گوید: «با وجود اینکه جشن‌های عروسی بخش جدایی‌ناپذیر فرهنگ و سنت ماست، زنان هنوز با نظارت و قضاوت زیادی دربارهٔ نحوهٔ رفتار، ظاهر و نوع جشن گرفتن خود مواجه‌ هستند. برگزاری مراسم مهندی (حنابندان) ویژهٔ زنان فرصتی فراهم کرد تا زنان بتوانند بدون هیچ فشار اجتماعی یا نظارت خانوادگی از فضای عروسی لذت ببرند.»

مراسم سنتی جشن ازدواج در پاکستان سه روز است که روز اول آن "مهندی" یا همان حنابندان است.

"یک عروسی بی‌دردسر"

در اکتبر ۲۰۲۴ پلیس به یک جشن هالووین در کراچی، مرکز ایالت سند پاکستان یورش برد. این رویداد به‌طور گسترده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و به‌عنوان "فعالیت مبتذل" برچسب خورد. بسیاری از زنان حاضر در آن مراسم عکس‌ها و ویدئوهایشان به‌طور غیرقانونی در فضای مجازی پخش شد و حریم خصوصی‌شان نقض گردید.

همین مسئله شاید جوانان را به سمت "عروسی ساختگی" سوق داده است.

"پانجروش" یک استندآپ کمدین که در یکی از این عروسی‌های ساختگی نقش عروس را بازی کرده، به دویچه‌وله می‌گوید به‌عنوان یک زن مجرد هرگز تصور نمی‌کرد تجربهٔ یک "عروسی بدون دردسر" را داشته باشد. او می‌گوید به طور معمول در مراسم‌ واقعی عروسی، میان اعضای خانواده تنش وجود دارد یا فشارهایی برای پیروی از هنجارهای اجتماعی به چشم می‌خورد در حالی که در عروسی ساختگی از این فشارها خبری نیست.

این استنداپ کمدین همچنین می‌گوید این مراسم برایش مانند یک "لحظهٔ استعمارزدایی" بود، چرا که تبلیغات برندها و مارک‌ها در مراسم عروسی معمولاً از قالب غربی پیروی می‌کنند، در حالی که فرهنگ شادی (عروسی) در پاکستان اصالتاً جنوب آسیایی است.

علاوه بر اصالت، حس امنیتی که زنان در عروسی‌های ساختگی تجربه می‌کنند، تضاد آشکاری با دیگر رویدادهای کشور پاکستان مانند پارتی‌ها و جشنواره‌های موسیقی دارد که اغلب با عدم اطمینان و نگرانی‌های امنیتی همراه‌ هستند.

شیفا لگاری، روزنامه‌نگار و تحلیلگر اجتماعی، به دویچه‌وله می‌گوید عروسی‌های ساختگی در پاکستان فضایی بسیار امن‌تر برای زنان فراهم می‌کنند، بدون آنکه سوءظن مقامات یا خانواده‌ها را برانگیزند، زیرا شکلی اجتماعی و پذیرفته‌شده از جشن محسوب می‌شوند.

او می‌گوید: «این رویدادها معمولاً بلیت‌دار یا گزینشی‌اند، بنابراین ورودی‌های کنترل‌شده دارند و از نظر فرهنگی بسیار مناسب‌اند. همین باعث می‌شود مردم ـ به‌ویژه زنان ـ آزادانه لذت ببرند و مردان نیز بدانند باید محترمانه رفتار کنند، چون بخشی از فرهنگ عروسی است.»

"صنعت عروسی" در پاکستان

صنعت عروسی در پاکستان یعنی همهٔ خدمات و کالاهایی که به برگزاری عروسی مربوط می‌شوند (سالن‌، غذا و پذیرایی، لباس‌های طراحی‌شده، جواهرات، عکاسی، آرایش و غیره) در مجموع سالانه حدود ۹۰۰ میلیارد روپیه پاکستانی (دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون یورو، معادل سه میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار آمریکا) گردش مالی دارد.

در این میان برگزارکنندگان عروسی ساختگی سعی می‌کنند با ترکیبی از مد روز و سنت‌های فرهگی، عروسی‌های مقرون به صرفه را رواج دهند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

برای نمونه، برگزارکنندگان یک عروسی ساختگی در اسلام‌آباد با نام "شامِ مستانه" تلاش می‌کنند استاندارد تازه‌ای برای عروسی‌ها تعریف کنند؛ با ترکیب موسیقی فولکلور، مد و سنت‌های فرهنگی.

عقیل محمد، برنامه‌ریز این رویداد، عروسی‌های ساختگی پاکستان را با مراسم سالانهٔ "مت گالا" (نمایش لباس‌های خلاقانه و عجیب در موزهٔ هنر متروپولیتن نیویورک برای جمع‌آوری کمک مالی به موسسه طراحی لباس) مقایسه می‌کند. او به دویچه‌وله گفت: «اگر خلاقانه برگزار شود، شما آزادید سبک و شخصیت خود را به انتخاب خودتان بیان کنید.»

در مجموع می‌توان این نکات را به عنوان دلیل برگزاری "عروسی‌های ساختگی" در پاکستان برشمرد:

مشروعیت اجتماعی: در جامعه‌ای که مهمانی‌های مختلط یا پارتی‌های شبانه ممکن است با نگاه منفی یا حتی محدودیت قانونی روبه‌رو شوند، "عروسی" یک قالب پذیرفته‌شده و مشروع است و مردم راحت‌تر می‌توانند در چنین مراسمی حضور پیدا کنند بدون اینکه انگ بخورند.

پوشش سنتی: عروسی‌ها در پاکستان به‌طور سنتی با لباس‌های رنگارنگ، موسیقی و رقص همراه‌اند. این قالب به جوانان اجازه می‌دهد آزادانه لباس‌های خاص بپوشند و برقصند، چیزی که در یک پارتی معمولی ممکن است حساسیت‌برانگیز باشد.

پذیرش خانواده‌ها: حتی اگر خانواده‌ها بدانند این مراسم واقعی نیست، باز هم "عروسی" به‌ عنوان یک رویداد فرهنگی شناخته‌شده، کمتر با مخالفت شدید روبه‌رو می‌شود.