دویچه وله فارسی | همه گزارش‌ها

پنج سال پس از اجرای قانون امنیت ملی، روایت دو جوانِ زندان‌دیده از هنگ‌کنگ تصویری از آزادیِ مشروط به سکوت و احتیاط ترسیم می‌کند؛ در حالی‌که بازداشت‌ها کندتر شده اما نظارت و وفادارسنجی سیاسی افزایش یافته است.کِلی، که در ۲۰۲۱ و در ۱۸سالگی به اتهام تبانی برای "تحریک به براندازی" و "تولید مواد منفجره" بازداشت شد، پس از نزدیک به چهار سال حبس در آوریل ۲۰۲۵ آزاد شد اما شهری ناآشنا پیش رویش بود. او اکنون پاره‌وقت کار می‌کند و زیر درمان روان‌پزشکی است. کِلی می‌گوید: «گاهی خواب می‌بینم که تعقیبم می‌کنند… وقتی بیدار می‌شوم در و پنجره را چک می‌کنم.» بسیاری از دوستانش مهاجرت کرده‌اند یا از او فاصله گرفته‌اند و خودش یاد گرفته کمتر حرف بزند و از هر چیزی که توجه جلب کند دوری کند.

نظارت نامرئی و سجنش وفاداری سیاسی

با وجود کاهش شتاب بازداشت‌ها در ۲۰۲۵، دامنه کنترل در هنگ کنگ گسترده‌تر شده است، برخی موارد این چنین هستند: بررسی گفتار آنلاین دانش‌آموزان در برنامه‌های آموزشی، شرط عبور از ارزیابی‌های وفاداری برای نامزدهای شوراهای محلی، و روایت زندانیان سابق از احساس "زیر نظر بودن" دائمی.

دولت همچنین از طرح "اسمارت‌ویو" برای نصب ده‌ها هزار دوربین مجهز به هوش مصنوعی تا ۲۰۲۸ خبر داده است؛ اقدامی که برای بسیاری امتداد همان سازوکار کنترل تلقی می‌شود.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

جوکر چن که به‌خاطر پست‌های آنلاین تحریک‌آمیز پنج ماه زندان کشید، می‌گوید از ۲۰۲۲ تاکنون صدها بار توسط پلیس متوقف و بازرسی شده است: «فکر می‌کنی بدهی‌ات را داده‌ای، اما هر روز از تو بهره می‌گیرند… انگار یادآوری می‌کنند که هرگز واقعاً آزاد نیستی.» خال‌کوبی‌هایی که روزی نشانه باورش بود، حالا او را در خیابان برجسته و هدف پرسش‌های بی‌ربط می‌کند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در پرونده گروه جوان "بازگشت دلیران"، نخستین پرونده‌ای که در آن برای نوجوانان تحت قانون ۲۰۲۰ حکم صادر شد، قاضی نوشت: «حتی اگر تنها یک نفر تحریک شود، ثبات اجتماعی هنگ‌کنگو امنیت ساکنان به‌شدت به خطر می‌افتد.» با آن‌که اذعان کرد شواهد مستقیمی از تحریک وجود ندارد، "خطر واقعی" را برای مجازات کافی دانست؛ منطقی که به گفته منتقدان جوهر نظم جدید را نشان می‌دهد: ایده خطر، خودِ جرم شده است.

ماندن یا رفتن؛ شاهدی خاموش از شهرِ دگرگون‌شده

برخی راه مهاجرت را انتخاب کرده‌اند، اما کِلی و جوکر مانده‌اند؛ یکی زیر بار حافظه، دیگری زیر نگاه سوءظن. برای آنان، آزادی پایان مسیر نبود، تعریفی تازه از زیستن است: در سکوت، در احتیاط، در فاصله باریک میان نظاره‌کردن و زیر نظر بودن. کِلی می‌گوید ماندن در هنگ کنگ را برای خانواده، برای آن‌ها که هنوز در بندند و برای بخش‌هایی از زندگی شهری برگزیده است. بخش‌هایی از زندگی شهری که زمانی متعلق به آن بود. جوکر نیز می‌گوید اینجا خانه اوست؛ خیابان و داستانی که هنوز نمی‌شود با صدای بلند روایتش کرد.

با بن‌بست مذاکرات ایران و آمریکا، احتمال بروز درگیری تازه میان ایران و اسرائیل افزایش یافته است. گزارش‌هایی هم از میانجی‌گری عربستان میان دو کشور منتشر شده و دویچه‌وله برای بررسی این موضوع با دو کارشناس گفت‌وگو کرده است.به گزارش روزنامه لبنانی "الاخبار"، رسانه نزدیک به حزب‌الله، محمد بن‌سلمان ولیعهد عربستان در دیدار اخیر خود با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا اعلام کرده که ریاض آماده میانجی‌گری میان ایران و آمریکا است و ترامپ نیز با این پیشنهاد مخالفتی نداشته است.

بر اساس این گزارش، دو طرف به دنبال توافقی هستند که پرونده هسته‌ای ایران را حل‌وفصل کند و به لغو تحریم‌ها منجر شود.

بن‌سلمان در این دیدار تاکید کرده که برای ثبات خاورمیانه، توافق با ایران ضروری است و هشدار داده که بنیامین نتانیاهو ممکن است با اقدام نظامی مانع شکل‌گیری چنین توافقی شود.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌وله

ترامپ نیز اخیرا گفته که ایران خواهان مذاکره است اما آن را آشکار نمی‌کند. رسانه‌های وابسته به حکومت ایران اکنون از آمادگی تهران برای گفت‌وگو و نقش میانجی‌گری عربستان خبر می‌دهند.

"نقش عربستان فقط انتقال پیام است"

منشه امیر، کارشناس مقیم اسرائیل، در گفت‌وگو با دویچه‌ وله می‌گوید مسئله اصلی "میانجی‌گری" نیست، بلکه دو طرف باید مستقیما پای میز مذاکره بنشینند. او یادآور می‌شود که دولت ترامپ دیگر حاضر به پذیرش مذاکرات غیرمستقیم نیست و می‌خواهد گفت‌وگو بدون وقت‌کشی انجام گیرد.

به گفته امیر ترامپ تنها موضوع هسته‌ای را مطرح نمی‌کند، بلکه برنامه موشکی و فعالیت‌های نیابتی ایران نیز باید در مذاکرات گنجانده شود.

در مقابل، خامنه‌ای بارها تاکید کرده که این نوع مذاکره به معنای "گرفتن همه چیز از ایران" است و نمی‌تواند آن را بپذیرد و به همین دلیل از نظر امیر، نقش عربستان تنها "انتقال پیام" است و نه میانجیگری واقعی.

امیر درباره واکنش اسرائیل به این روند می‌گوید: «اسرائیل از هر توافقی که بدون وقت‌کشی فعالیت هسته‌ای ایران را متوقف کند، استقبال می‌کند. اگر این هدف از طریق دیپلماسی محقق شود، اسرائیل کاملا موافق است. اما مسائل موشکی و فعالیت‌های نیابتی ایران باید در گفت‌وگوها لحاظ شود و ایران باید آن‌ها را نیز متوقف کند.»

آیا جنگ دوم میان ایران و اسرائیل در راه است؟

پس از کشته شدن هیثم علی طباطبایی، رئیس ایرانی‌تبار ستاد نظامی حزب‌الله، سطح تنش‌ها افزایش یافته و مقام‌هایی مانند علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران گفته‌اند "راهی جز مقابله باقی نمانده است". با این حال، منشه امیر معتقد است اگر جنگی رخ دهد، جمهوری اسلامی تلاش خواهد کرد چنین جلوه دهد که آغازگر حمله ایران بوده است.

او می‌افزاید بر اساس برخی ارزیابی‌ها، ممکن است ایران بخواهد دو هزار موشک را به‌طور هم‌زمان به سوی اسرائیل شلیک کند، اما عملی بودن این طرح با تردید جدی مواجه است؛ زیرا تعداد زیادی از پرتابگرهای ایران نابود شده و حدود ۱۰۰ پرتابگر بیشتر باقی نمانده است.

امیر اضافه می‌کند تهدیدهای مقامات ایرانی بیشتر "رجزخوانی و جنگ روانی" است تا بازتاب قدرت واقعی.

این کارشناس هشدار می‌دهد که اگر اسرائیل شواهدی از فعالیت هسته‌ای، تولید موشک پیشرفته و حمایت ایران از نیروهای نیابتی ببیند، اقدام نظامی دور از انتظار نخواهد بود.

دو گزینه سخت جمهوری اسلامی جنگ یا مذاکره

حسن هاشمیان، کارشناس امور خاورمیانه معتقد است جمهوری اسلامی در وضعیت دشواری قرار گرفته و با دو گزینه سخت روبه‌رو است: یا بدون جنگ پرونده هسته‌ای دوباره به شورای امنیت بازمی‌گردد که هزینه‌زا خواهد بود و یا درگیری نظامی رخ می‌دهد که به گفته او پیامدهای سنگینی برای جمهوری اسلامی خواهد داشت.

او می‌افزاید حاکمان ایران به‌رغم تقویت حزب‌الله، کمک به حماس و نقش‌آفرینی در عراق، اکنون در پی راه خروج از این وضعیت به عربستان روی آورده‌اند.

با این حال، این کارشناس امور خاورمیانه باور ندارد عربستان بخواهد شرایط را مطابق خواست جمهوری اسلامی بهبود دهد؛ بلکه معتقد است هدف ریاض سوق‌دادن ایران به سمت رفتارهایی است که با ثبات منطقه سازگارتر باشد.

"عربستان فقط پیام‌رسان نیست"

هاشمیان در ادامه توضیح می‌دهد عربستان تنها نقش پیام‌رسان ندارد و در پی منافع خود است؛ از جمله "توقف غنی‌سازی جمهوری اسلامی در سطح نزدیک به تولید سلاح هسته‌ای، کاهش تهدید موشکی ایران علیه کشورهای منطقه و محدودشدن دخالت‌های تهران در امور کشورهای همسایه" به نفع سعودی‌هاست.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

به باور هاشمیان، هر دو سناریو "میانجی‌گری عربستان و آغاز مذاکرات میان آمریکا و ایران" یا "تشدید درگیری میان اسرائیل و ایران" قابل تصور است.

او اما استدلال می‌کند که ایران در منطقه متحدی ندارد و ادامه وضعیت کنونی به ضررش تمام می‌شود. از نگاه این کارشناس، در صورت وقوع جنگ، پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی بسیار سنگین خواهد بود، زیرا پشتوانه اقتصادی و اجتماعی لازم برای یک درگیری طولانی را ندارد و در نهایت بازنده این روند خواهد بود.

رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت مسعود پزشکیان تأیید کرد که درباره "ناهنجاری‌های اجتماعی و حجاب"، ابلاغیه‌ای از سوی خامنه‌ای به دولت رسیده است. او درباره محتوای این ابلاغیه چیزی نگفت. رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت پزشکیان تأیید کرد ابلاغیه‌ای درباره "ناهنجاری‌های اجتماعی و حجاب" از سوی علی خامنه ای به دولت رسیده است. او در حالی‌که روایت یک فایل صوتی از مخالفت سه عضو کابینه را "کاملاً خلاف واقع" دانست، از پیگیری موضوع در جلسات متعدد، تشکیل کمیته ویژه و پرهیز دولت از بازگشت به روش‌های قهری گذشته خبر داد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در روزهای اخیر فایل صوتی ۱۱ دقیقه‌ای منتسب به عظیم ابراهیم‌پور، که خود را مسئول قرارگاه "جهاد تبیین" معرفی می‌کند، منتشر شد. در این فایل از نامه وزارت اطلاعات به خامنه‌ای، دستورات رئیس‌جمهور درباره مقابله با "بی‌حجابی" و مخالفت سه عضو کابینه نام برده می‌شود. پیش‌تر این ادعاها تأیید نشده بود؛ اظهارات حسین رفیعی، معاون تبلیغ و امور فرهنگی حوزه‌های علمیه، در یک همایش روایت تازه‌ای به ماجرا افزود و "گفت سه ماه پس از پایان جنگ ایران و عراق، وزیر اطلاعات وقت گزارشی تکان‌دهنده درباره بدحجابی و تحرکات معارض فرهنگی به رهبری ارائه کرده و دستوراتی برای برخورد صادر شده است."

پاسخ الیاس حضرتی: رد مخالفت کابینه و نقد روش‌های پیشین

الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، با انتقاد از محتوای فایل گفت بخش‌هایی از توضیحات درباره "ناهنجاری‌های" اجتماعی درست است اما روایت‌های منتشرشده درباره روندهای تصمیم‌گیری و محتوای گزارش‌ها دقیق نیست. او تأکید کرد در سال‌های گذشته برخی برخوردهای نامعقول و تصمیمات نادرست نه‌تنها مسئله را حل نکرده بلکه به وخامت اوضاع انجامیده و دولت قصد بازگشت به آن روش‌ها را ندارد. حضرتی ادعای مخالفت صریح سه عضو کابینه با مواضع رئیس‌جمهور را کاملاً خلاف واقع دانست و افزود که نظر رئیس‌جمهور درباره ناکارآمدی برخوردهای قهری روشن است. به گفته او، موضوع در جلسات متعدد دولت بررسی شده و رویکرد، پیگیری عقلانی و بین‌نهادی است.

روندهای درون‌دولتی: جلسات، کمیته ویژه و طیف موضوعات

رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت با اشاره به مکاتبات عزت‌الله ضرغامی با رئیس‌جمهور درباره حجاب و سلامت اجتماعی گفت نامه برای بررسی به او و وزیر فرهنگ و ارشاد ارجاع شده و نشست‌هایی با حضور ضرغامی و مدیران شورای اطلاع‌رسانی دولت برگزار شده است. به گفته او، پس از ارائه گزارش وزارت اطلاعات و ابلاغ دستور خامنه‌ای، رئیس دفتر رئیس‌جمهور موضوع را پیگیری کرده و دو نوبت جلسه با حضور مسئولان مرتبط معاون امور زنان ریاست‌جمهوری و وزیران مرتبط، برگزار شده و یک کمیته ویژه برای بررسی ابعاد موضوع تشکیل شده است. حضرتی تأکید کرد مسئله فقط حجاب نیست و در گزارش وزارت اطلاعات دست‌کم ۲۳ مصداق از "ناهنجاری‌های اجتماعی" از جمله اوباش‌گری، شرب خمر و شبکه‌های فساد ذکر شده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

بر اساس اظهارات الیاس حضرتی، دولت ضمن تأیید دریافت ابلاغیه رهبر جمهوری اسلامی، پیگیری موضوع را در قالب جلسات منظم و کمیته ویژه ادامه می‌دهد و در عین حال بازگشت به روش‌های قهری گذشته را راه‌حل مؤثر نمی‌داند. روایت‌های منتشرشده درباره مخالفت‌های درون کابینه و محتوای دقیق گزارش‌ها از سوی او نادقیق توصیف شده و او می‌گوید موضع رئیس‌جمهور و اعضای دولت در قبال "ناهنجاری‌های اجتماعی" همسو است.

پیش از این، روز پنج‌شنبه ۲۴ مهر دبیر ستاد امر به معروف استان تهران در یک نشست خبری اعلام کرد که "۸۰ هزار نیروی مردمی آمر به معروف" از سوی این نهاد به کار گرفته شده‌اند و "اتاق وضعیت عفاف و حجاب" تشکیل شده است. روح‌الله مومن‌نسب هدف از این کار را "مقابله هوشمندانه با سکولاریسم و بی‌تفاوتی اجتماعی" عنوان کرد.

او همچنین عنوان کرد که این ستاد تا کنون بالغ بر ۳۱۶ هزار و ۸۰۰ نفر-ساعت "کلاس‌های زیست عفیفانه" تشکیل داده است.

نهادی "فراتر از رئیس جمهور" با بودجه میلیاردی

رسول منتجب نیا، عضو مجمع روحانیون مبارز درباره خبر اعلام‌شده از سوی ستاد امر به معروف تهران می‌گوید: «من اصلا متعجبم که این ستادهایی که به وجود آمده زیر نظر رئیس جمهور است؟ ستاد امر به معروف و نهی از منکر چطور فراتر از اختیارات رئیس جمهور عمل می کند؟»

این روحانی اصلاح‌طلب به سایت فرارو گفته است: «اصلا امر به معروف و نهی از منکر یک فن، دانش و علم است. نمی‌شود که هر که از راه رسید این کار را انجام دهد. نمی شود افرادی که نه معروف را می‌شناسند و نه منکر را دست به ارشاد بقیه بزنند. ۸۰ هزار آمر به معروف در شهر تهران چگونه قرار است مردم را هدایت کنند؟ اصلا خود اینها هدایت شده هستند؟ کجا هدایت شده‌اند؟ پیش چه کسی معروف و منکر را شناخته‌اند؟»

منتجب‌نیا در بخش دیگری از صحبتش به مسائل و معضلات دیگری که جامعه ایران درگیر آنهاست اشاره کرد و گفت: «یعنی اگر یک دختر در جامعه بدحجاب بود بزرگ‌ترین گناه است؟ نه اختلاس‌ها را و نه ظلم و ستم‌ها را و نه محروم شدن گروه گروه جوانان کشور از مسیر تحصیل و اشتغال را جرم نمی دانیم؟ فقط یک تار موی دختران گناه است؟ کدام یک از ائمه اینطور هدایت کردند؟ با همین رفتارها جوانان از دین فراری می شوند.»

موج حملات با پهپادهای نسبتاً ارزان یکی از مشخصه‌های جنگ روسیه و اوکراین است. ارتش آلمان نیز اکنون در حال برنامه‌ریزی برای استقرار نخستین یگان‌های خود در این زمینه است. یکی از این واحدها قرار است سال ۲۰۲۷ عملیاتی شود.ارتش آلمان قصد دارد در سال‌های پیش‌رو شش یگان مجهز به پهپادهای تهاجمی ایجاد کند. ژنرال کریستیان فرویدینگ، بازرس نیروی زمینی ارتش آلمان، گفت: «ما آزمایش‌ها را آغاز کرده‌ایم.»

قرار است تا سال ۲۰۲۷ میلادی نخستین واحد میان‌بُرد از این یگان‌ها عملیاتی شود و تا سال ۲۰۲۹ نیز پنج یگان دیگر به آن اضافه شده و به بهره‌برداری برسند.

در حال حاضر، در ارتش آلمان آزمایش سامانه‌هایی در جریان است که اصطلاحا "پهپادهای انتحاری" نامیده می‌شوند. این پهپادهای تهاجمی می‌توانند بر فراز میدان نبرد بگردند و سپس دشمن را هدف قرار دهند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

افزون بر این، قرار است تا سال ۲۰۲۹ نیز یگانی در اندازه یک گروهان مجهز به سامانه‌های تسلیحاتی دوربرد، موسوم به "حمله دقیق و عمیق زمینی"، ایجاد شود.

ژنرال فرویدینگ که از اول اکتبر گذشته سمت بازرسی نیروی زمینی ارتش آلمان را بر عهده دارد، این سخنان را در مراسم "شب پارلمانی حلقه پشتیبانی ارتش آلمان" ایراد کرد. متن این سخنرانی در اختیار خبرگزاری آلمان قرار گرفته است.

داده‌ها همچون "مهمات جنگی"

ژنرال فرویدینگ درباره تحولات در شیوه‌های جنگی نیز سخن گفت و تصریح کرد که میدان نبرد آینده، شبکه‌ای و داده‌محور، نامتقارن و به‌غایت شفاف، و تحت تأثیر برنامه‌های هوش مصنوعی خواهد بود. به گفته او، داده‌ها "عملاً همچون مهمات جنگی" به منبعی اصلی تبدیل می‌شوند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

این مقام بلندپایه ارتش آلمان افزود که میدان نبرد آینده را سپرهای دفاعی رقابتی تعیین خواهند کرد. هدف در این نبردها، حفظ دائمی سپر دفاعی خودی و نفوذ هم‌زمان به سپر دشمن خواهد بود.

فرویدینگ در بخش دیگری از سخنانش، نارضایتی آشکار خود را از وضعیت پروژه چندمیلیاردی تجهیزاتی برای ارتباطات دیجیتال در میدان نبرد بیان کرد.

به گفته او، پیشرفت‌های حاصل‌شده تاکنون رضایت‌بخش نبوده‌اند و "تبعات قابل‌توجهی بر آمادگی عملیاتی واحدها و تشکیلات" ارتش آلمان داشته‌اند.

"کمپین حقوق بشر ایران" از موجی از احکام اعدام در ایران خبر داده و می‌گوید حکم اعدام دست‌کم هشت زندانی سیاسی در دو ماه گذشته تأیید شده است. فعالان حقوق بشر این روند را بخشی از سیاست "ارعاب" و خاموش‌سازی معترضان می‌دانند."کمپین حقوق بشر ایران" امروز چهارشنبه ۵ آذر (۲۶ نوامبر) با انتشار گزارشی هشدار داده است که تایید پی‌درپی احکام اعدام زندانیان سیاسی، خطر اجرای قریب‌الوقوع چندین حکم را به شکل جدی افزایش داده است.

این سازمان حقوق بشری می‌گوید دیوان عالی جمهوری اسلامی طی دو ماه گذشته احکام اعدام هشت زندانی سیاسی را تایید کرده و دست‌کم ۴۲ زندانی سیاسی اکنون در خطر اعدام قرار دارند.

تأیید پی‌درپی احکام اعدام

کمپین حقوق بشر ایران هشدار داده است که روند کنونی نشان‌دهنده افزایش چشمگیر استفاده از اعدام به عنوان ابزار سرکوب سیاسی است. بر پایه یافته‌های این سازمان، شمار زندانیان سیاسی محکوم به اعدام در زندان‌های ایران اکنون به حداقل ۴۲ نفر رسیده و ده‌ها فرد دیگر نیز با اتهام‌هایی روبه‌رو هستند که می‌تواند به صدور حکم اعدام علیه آنها منجر شود.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

کمپین می‌گوید این احکام پس از سلسله‌ای از نقض‌های جدی دادرسی، شکنجه، اعترافات اجباری، محرومیت از وکیل و روندهای غیرشفاف صادر شده و بسیاری از آنان مصداق "جنایت علیه بشریت" است.

اسفندیار آبان، پژوهشگر ارشد کمپین حقوق بشر ایران، با بیان اینکه «جمهوری اسلامی تلاش می‌کند صدای اعتراض جامعه را با ایجاد رعب و هراس خاموش کند»، می‌گوید: «اتهامات ساختگی بدون شواهد، اعترافات اجباری زیر شکنجه، و محرومیت از وکیل مولفه‌های اصلی روند نظام‌مند علیه زندانیان سیاسی است. روندی که در نهایت به حکم اعدام ختم می‌شود.»

هشت زندانی در خطر اعدام

طبق اطلاعات کمپین حقوق بشر ایران، دیوان عالی از ابتدای مهر تا ۲۸ آبان ۱۴۰۴ احکام اعدام هشت زندانی سیاسی را تایید کرده است.

منوچهر فلاح و پیمان فرح‌آور (شاعر) از زندان لاکان رشت، سید محمدجواد وفایی ثانی از زندان وکیل‌آباد مشهد، احسان فریدی از زندان تبریز، رضا عبدالی، مسعود جامعی، علیرضا مرداسی و فرشاد اعتمادی‌فر، چهار زندانی از زندان شیبان اهواز، هشت زندانی سیاسی‌ای هستند که احکام اعدام آنها تأیید شده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

کمپین تاکید می‌کند که این هشت پرونده تنها نمونه‌هایی از یک روند گسترده هستند و ده‌ها زندانی دیگر نیز پس از محاکمه‌هایی غیرعادلانه در معرض صدور حکم اعدام قرار دارند.

"مسئولیت کیفری" قضات

کمپین حقوق بشر ایران می‌گوید در بیشتر پرونده‌های امنیتی که به صدور حکم اعدام منجر شده، اتهام‌ها اغلب مبهم و غیرقابل سنجش بوده‌اند. از جمله "افساد فی‌الأرض" و "محاربه" دو اتهامی هستند که در قوانین بین‌المللی وجاهتی ندارند و به طور معمول در ایران برای سرکوب معترضان یا فعالان سیاسی به‌کار گرفته می‌شوند.

سعید دهقان، وکیل حقوق بشری و عضو اتحادیه بین‌المللی وکلا ، با اشاره به شدت گرفتن صدور و تایید احکام اعدام گفته است: «چنین آرایی نه‌تنها فاقد هرگونه مشروعیت قضایی هستند، بلکه برای صادرکنندگان و تأییدکنندگان آن‌ها مسئولیت کیفری فردی در سطح بین‌المللی ایجاد می‌کنند؛ از جمله امکان پیگرد قضایی بر اساس اصل صلاحیت جهانی در خارج از ایران.»

در کنار فشارهای قضایی، گزارش‌هایی از اعتصاب‌های گسترده داخل زندان‌ها نیز منتشر شده است. روز ۲۱ آبان ۱۴۰۴، بیش از ۲۰۰ زندانی سیاسی در اوین با امتناع از خوردن غذا، به انتقال خشونت‌بار احسان افرشته، زندانی محکوم به اعدام، اعتراض کرده‌اند. این اعتصاب بخشی از کارزار "سه‌شنبه‌های نه به اعدام" است که به بیش از ۵۴ زندان گسترش یافته است.

زمینه‌سازی برای گسترش اعدام

کمپین می‌گوید تصویب قانون جدید "تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با دولت‌های متخاصم" در سال جاری عملاً مسیر صدور احکام اعدام بیشتری را باز کرده است. این قانون تعریف "جاسوسی" را به شکل چشمگیری گسترش می‌دهد و امکان استفاده از این عنوان برای فعالان سیاسی، فرهنگی یا مدنی را فراهم می‌کند.

کمپین حقوق بشر ایران از مقام‌های جمهوری اسلامی خواسته است اجرای تمامی احکام تأییدشده در دیوان عالی را فوراً متوقف کنند و اعاده دادرسی برای پرونده‌هایی که ادعاهای شکنجه، اعتراف اجباری، شواهد ساختگی یا نقض حق دفاع در آنها مطرح شده را تضمین کنند.

این سازمان حقوق بشری همچنین از کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل، گزارشگران ویژه و دولت‌های متعهد به حقوق بشر خواسته است تا با اعمال فشار دیپلماتیک و تحریم‌های هدفمند علیه قضات، بازجویان و مقام‌های مسئول، مانع اجرای این احکام شوند.

جمهوری اسلامی؛ یکی از بزرگترین ماشین‌های اعدام در جهان

جمهوری اسلامی یکی از بالاترین نرخ‌های اعدام در جهان را دارد. به گفته کمپین حقوق بشر ایران، تنها از ابتدای سال ۲۰۲۵ تاکنون بیش از ۱۴۰۰ نفر در ایران اعدام شده‌اند. کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل در گزارش اخیر خود هشدار داده بود که میزان اعدام‌ها در ایران اکنون به بالاترین حد خود از سال ۲۰۱۵ بدین‌سو رسیده است.

فولکر ترک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، در ژوئیه ۲۰۲۵، با اشاره به اینکه استفاده فزاینده جمهوری اسلامی از اعدام به "سطوح هشداردهنده" رسیده، خواستار "تعلیق فوری مجازات اعدام" ، "پایان دادن به استفاده از اتهام‌های مبهم برای سرکوب مخالفان" و "تضمین دادرسی عادلانه" شده بود.

موج تازه تأیید احکام اعدام زندانیان سیاسی و قرار گرفتن دست‌کم ۴۲ زندانی در ردیف اعدامی‌ها، و پرونده‌های هشت زندانی یادشده تصویری روشن از فقدان عدالت قضایی، شکنجه، اعترافات اجباری و تصمیم‌گیری‌های سیاسی در ساختار قضایی جمهوری اسلامی است. به گفته سازمان‌های حقوق بشری، استمرار این روند می‌تواند "جنایت علیه بشریت" تلقی شود و مسئولیت قضایی مستقیم برای مقام‌های امنیتی و قضایی ایران در سطح بین‌المللی به همراه داشته باشد.

رئیس‌جمهور تایوان، بودجه ویژه‌ای به ارزش ۴۰ میلیارد دلار برای دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۳ اعلام کرده که صرف ساخت سامانهٔ گنبد تایوان با توان کشف و رهگیری بالا و خرید تسلیحات از آمریکا می‌شود.تایوان با اعلام بودجهٔ ویژه ۴۰ میلیارد دلاری برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۳ قصد دارد گنبد دفاعی با توان کشف و رهگیری بالا بسازد و تسلیحات آمریکایی بخرد؛ اقدامی در پاسخ به تشدید تهدیدهای پکن، هم‌زمان با برنامه افزایش بودجهٔ دفاعی تا ۵ درصد تولید ناخالص داخلی.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

تایپه می‌گوید تهدیدهای چین علیه تایوان و منطقهٔ ایندو-پاسیفیک در حال افزایش است و در ماه‌های اخیر ورودهای نظامی، فعالیت‌های منطقه خاکستری دریایی و کارزارهای اطلاعات نادرست در پیرامون تنگه تایوان، ژاپن و فیلیپین تشدید شده است. لای چینگ‌ته در اعلام این طرح گفت: «تایوان به‌عنوان بخش مهم و حیاتی زنجیرهٔ جزایر نخست باید ارادهٔ خود را نشان دهد و مسئولیت بیشتری در دفاع از خود بپذیرد.»

جزئیات بودجه و برنامهٔ تسلیحاتی

به گفته ولینگتن کو، وزیر دفاع تایوان، رقم ۴۰ میلیارد دلار سقف بودجه ویژه است و برای خرید موشک‌های دقیق‌زن و توسعه و تدارکات مشترک میان تایوان و آمریکا به کار گرفته می‌شود. لای تأکید کرد این بسته ارتباطی با مذاکرات تعرفه‌ای با ایالات متحده ندارد و هدف آن تقویت بازدارندگی چندلایه از طریق رادارها و حسگرهای هشدار زودهنگام، سامانه‌های رهگیری موشکی و پهپادی و بهبود شبکهٔ فرماندهی و کنترل است.

مسیر افزایش هزینه‌های دفاعی

دولت پیش‌تر اعلام کرده بود سهم بودجه دفاعی را تا ۵ درصد تولید ناخالص داخلی بالا می‌برد. برای سال ۲۰۲۶، رقم ۳/۳ درصد معادل ۹۴۹/۵ میلیارد دلار تایوانی (حدود ۳۱/۱۸ میلیارد دلار) پیش‌بینی شده است. هم‌زمان، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا از تایوان خواسته مخارج دفاعی را تا ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهد؛ درخواستی که بسیار بالاتر از نسبت متعارف در ایالات متحده و متحدان بزرگ است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

لای اعلام کرد دولت بر تقویت تاب‌آوری در برابر جنگ روانی چین تمرکز خواهد کرد و در آستانه رویدادهای مهم و انتخابات، پایش سازمان‌یافته مداخلات و افزایش آگاهی عمومی را دنبال می‌کند. او در اشاره به جدال لفظی اخیر میان چین و ژاپن و اظهارات سانائه تاکایچی دربارهٔ احتمال مداخله نظامی توکیو در صورت اقدام چین علیه تایوان گفت هدف اصلی توکیو حفظ ثبات منطقه است و افزود: «امیدواریم چین به‌عنوان یک قدرت بزرگ مسئولیت‌های خود را نشان دهد.»

مانورهای مکرر چین

با این حال، گسترش و مدرن‌سازی نیروهای مسلح چین در سطح بین‌المللی با نگرانی دنبال می‌شود. نیروی دریایی و گارد ساحلی جمهوری خلق چین به طور فزاینده‌ای تهاجمی عمل می‌کنند - به ویژه در دریای جنوبی چین. و در اطراف جزیره تایوان که تحت حاکمیت یک نظام دموکراتیک قرار دارد، نیروهای مسلح چین بارها تمرینات نظامی بزرگ در این منطقه برگزار کرده‌اند.

هم اکنون چین با تمامی واحدهای نظامی خود، از نیروی زمینی گرفته تا نیروهای هوایی و دریایی، در نزدیکی تایوان دست به برگزاری مانور بزرگی زده است.

دولت پکن جزیره تایوان را به عنوان بخشی از سرزمین خود می‌داند، در حالی که تایوان هیچگاه تحت کنترل حزب کمونیست حاکم در چین نبوده است. رهبری چین به ویژه به آب‌های اطراف این جزیره توجه دارد، به گفته کارشناسان اندیشکده بریتانیایی مؤسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک: «تحلیل‌ها نشان می‌دهند که تایوان می‌تواند برای توسعه توانایی‌های نظامی چین اهمیت زیادی داشته باشد و بنابراین اتحاد با تایوان برای رهبری چین مهم است."

دریای جنوبی چین آن‌قدر عمیق نیست که زیردریایی‌های هسته‌ای چین بتوانند در آن به طور نامحسوس عملیات انجام دهند، در ارزیابی این اندیشکده آمده است: «ما می‌دانیم که نیروی دریایی چین تمرکز زیادی بر توسعه فناوری و توانایی‌های ضد زیردریایی خود دارد. این هنوز یکی از نقاط ضعف در فرآیند مدرن‌سازی نیروی دریایی چین است. اما سواحل شرقی تایوان دسترسی مستقیم به آب‌های بسیار عمیق‌تر را فراهم می‌آورد و بنابراین می‌تواند کمک مهمی به تبدیل شدن چین به یک نیروی دریایی واقعی با قابلیت‌ انجام عملیات در دریاهای آزاد باشد.»

سخنگوی کنفدرالیسم جوامع کردستان در گفت‌وگو با دویچه ولە تاکید می‌کند کە پ‌ک‌ک هیچ‌گاه متحد ایران نبوده است. او همزمان می‌گوید کە صلح با ترکیه به معنای آغاز نبرد با ایران نیست و این رویکرد برد–برد برای همه است. (بخش دوم)بسیاری از کارشناسان مسئلە کردها در گسترە خاورمیانه را، پس از مسئلە فلسطینیان و اسرائیل بە عنوان دومین مسئلە بزرگ خاورمیانه می‌شناسند. حال در ترکیه روندی جدید شکل گرفتە است و دولت با عبداللە اوجالان، رهبر دربند حزب کارگران کردستان در جزیرە امرالی و رهبری این حزب در کوهستان قندیل در حال گفت‌وگو است.

پ‌ک‌ک تا کنون پنج گام عملی برداشتە است. از انحلال تا خارج کردن نیروهایش از مناطق کردنشین ترکیه. شماری از کارشناسان معتقد هستند کە حل مسئلە کردها در ترکیه می‌تواند نقشه ژئوپلیتیک خاورمیانه را بازطراحی کند و فرصت‌هایی برای ثبات منطقه‌ای ایجاد نماید. شماری هم البته در ایران در مورد احتمال تقویت انسانی و تسلیحاتی پژاک و احتمال درگیری با جمهوری اسلامی هشدار دادەاند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

دویچه ولە فارسی این مسائل و بیشتر را با زاگرس هیوا، سخنگوی کنفدرالیسم جوامع کردستان (KCK)، در یک مصاحبه و در دو بخش به بحث گذاشتە است.

در بخش اول این مصاحبه، به زمینه‌های تاریخی آغاز روند صلح پرداخته شد، از جمله شکست فرآیند صلح ۲۰۱۵ و طرح "فروپاشی" دولت ترکیه برای حذف جنبش کردها، نقش رهبرانی مانند دولت باغچلی در تغییر رویکرد ضدکردی به سمت گفتگو، وضعیت فعلی مذاکرات پرداختە شد.

هیوا در بخش دوم مصاحبه به جزئیات چالش‌های پیش روی روژآوا در برابر سیاست‌های تهاجمی ترکیه، نقش کلیدی حزب دموکرات کردستان عراق به عنوان شریک راهبردی آنکارا و لزوم تغییر گفتمان آن، و همچنین دیدگاه‌های جمهوری اسلامی ایران نسبت به این تحولات می‌پردازد.

او تأکید دارد که صلح با ترکیه نه تهدیدی برای همسایگان به شمار می‌رود، بلکه می‌تواند پلی برای همکاری‌های دموکراتیک و جلوگیری از مناقشات جدید در منطقه باشد.

بخش اول گفت‌وگو با زاگرس هیوا: روند صلح؛ آیا ترکیه آماده التیام زخم‌های صدساله است؟ (بخش اول)

دویچه ولە: بایید درباره تاثیر روند صلح بر کشورهای همسایه صحبت کنیم. از سوریه شروع کنیم. ترکیه در ده سال گذشته تمامی توان خود را علیه مناطق دموکراتیک شمال و شرق سوریه، موسوم به روژآوا، به کار گرفته است. این روند می‌تواند چه تاثیری بر روژآوا داشته باشد؟ فراموش هم نکنیم کە ظاهراً دولت ترکیه از روند "ادغام" نیروهای دموکراتیک سوریه با ارتش دولت موقت راضی است و این روند البته از حمایت غرب و آمریکا نیز برخوردار است.

- زاگرس هیوا: فراخوان "صلح و جامعه دموکراتیک" تغییری راهبردی در مبارزه کردها برای صلح و دموکراسی است. این تغییر راهبردی بر همه بخش‌های کردستان و به طور خاص بر روژآوا اثرات عمیق و مثبت داشته است و موجب تسهیل گفتگوها میان اداره خودگردان شمال و شرق سوریه و دمشق شده است.

آنچه ترکیه از "ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه" مد نظر دارد، عملاً انحلال نیروی دفاعی و حذف تمامی دستاوردهای دموکراتیک مردم آن منطقه است. راه حل سازنده برای مشکلات میان دمشق و شمال شرق سوریه، ادغام مثبت و برابر است. به‌گونه‌ای که نیروهای تازه ارتش سوریه در تصمیم‌گیری و دفاع، سهم و رای داشته باشند و صرفاً تابع دستورات از بالا (غالباً از سوی فرماندهان سابق جهادی) نباشند. ترکیه اما ادغام منفی و خودانکاری را هدف قرار داده و به دنبال انحلال اراده مردم و نیروهای زنان و ادغام همه در یک ارتش فرقه‌گراست. منظور ترکیه از ادغام در حقیقت همان سیاست جذب و هویت‌زدایی است.

بیشتر بخوانید: سوریه پسا اسد؛ از نادیده گرفتن نوروز تا مقاومت اقلیت‌ها علیه تمرکز قدرت

تاثیر این مسئله بر اقلیم کردستان چه خواهد بود؟ با توجه به اینکه حزب دمکرات کردستان عراق - حزب حاکم در اقلیم از شرکای راهبردی آنکارا است. فراموش هم نکنیم کە آسمان ترکیه به روی فرودگاه سلیمانیه نیز باز شد، کە پیشتر به بهانه افزایش فعالیت‌های پ‌ک‌ک در این منطقه بستە شدە بود.

- ترکیه همواره از حضور پ‌ک‌ک به عنوان بهانه‌ای برای اشغال بخش‌های وسیعی از خاک اقلیم کردستان عراق استفاده کرده و قصد الحاق این مناطق به خاک خود را دارد. ترکیه جاه‌طلبی‌های نئو‌عثمانی و ادعاهای ارضی نسبت به موصل و کرکوک را حفظ کرده و هر سال در بودجه خود سهمی نمادین به این شهرها اختصاص می‌دهد.

با انحلال پ‌ک‌ک دیگر ترکیه دلیلی برای تداوم اشغال نظامی این مناطق نخواهد داشت. حزب دموکرات کردستان (KDP) تاکنون با ارتش ترکیه همکاری و برای اشغال شمال عراق زمینه سیاسی، مالی و اطلاعاتی فراهم کرده است. همسو با سیاست آنکارا، حزب دموکرات کردستان حضور نظامی ترکیه را به بهانه حضور پ‌ک‌ک توجیه می‌کرد، اما حالا با انحلال پ‌ک‌ک دلیلی برای این‌کار ندارد. بهتر است حزب دموکرات کردستان گفتمان خود را تغییر دهد، از ترکیه بخواهد مساله کردها را در داخل کردستان حل کند و نیروها و پایگاه‌های نظامی خود را از شمال عراق خارج کند.

بیایید کمی هم درباره ایران صحبت کنیم. حزب کارگران کردستان سال‌هاست که با اتهام نزدیکی به ایران روبرو است. فکر می‌کنید جمهوری اسلامی درباره این روند چه نظری دارد؟

- پ‌ک‌ک هیچ‌گاه متحد ایران نبوده است. چنین ادعایی همواره بخشی از جنگ روانی بوده و حتی رخدادهای میدانی یک سال اخیر این ادعا را بی‌اعتبار کرده است. فراخوان "صلح و جامعه دموکراتیک" و انحلال پ‌ک‌ک توسط جامعه جهانی از جمله سازمان ملل، اروپا، آمریکا، چین و کشورهای مختلف مورد استقبال قرار گرفت. ایران نیز رسماً از این تصمیم استقبال کرد. بیشتر نمی‌توانم بر این موضوع تمرکز کنم، چرا که باید مقامات ایرانی پاسخ کامل را بدهند.

آیا این احتمال وجود دارد جمهوری اسلامی بخواهد این پروسه را با شکست مواجه کند؟ با توجه بە اینکە در گذشتە تهران و آنکارا در زمینە مواجه با کردها با هم هماهنگی‌های داشتەاند.

تهران و آنکارا سال‌هاست در مقابله با کردها همپیمان‌اند. امید است با فراخوان "صلح و جامعه دموکراتیک"، این دو کشور به جای همکاری علیه کردها، برای صلح و ادغام دموکراتیک کردها در روندهای سیاسی همکاری کنند.

بیشتر بخوانید: حزب حیات آزاد کردستان انحلال و خلع سلاح خود را رد کرد

پژاک اعلام کرده که به خلع سلاح تن نمی‌دهد، با این توجیه که "حفظ توان نظامی برای دفاع از حقوق کردها در ایران ضروری است". شما در این مورد چه فکر می‌کنید؟

- این تصمیم به سیاست‌های پژاک مربوط است. ما هیچ نوع رابطه سازمانی با پژاک نداریم. این سازمان در تصمیمات خود مستقل است.

بر اساس گزارش‌ها، پ‌ک‌ک در سال‌های گذشته به تکنولوژی‌های پیشرفته دست یافته است. ما می‌دانیم که در مناطق تحت کنترل پ‌ک‌ک، پیشرفته‌ترین پهپادهای ترکیه، از جمله آکینجی، ساقط شده‌اند. از طرفی، احتمالاً بخشی از نیروهای شما شهروندان ایرانی یا حتی از کشورهای منطقه و اروپا هستند. حال گفته می‌شود که برخی از مواضع، نیروها و توانایی‌های نظامی پ‌ک‌ک به پژاک منتقل می‌شوند. این تا چه اندازه صحت دارد و اگر درست باشد، چه تاثیری بر وزن پژاک در معادلات منطقه‌ای خواهد داشت؟

- پژاک متکی به منابع خود در مبارزه برای تغییر دموکراتیک در ایران است و در شرق کردستان (کردستان ایران)، از پشتیبانی مردمی برخوردار است. اینکه ما نیرو یا تجهیزات به پژاک منتقل کرده‌ایم، صحت ندارد. نه پژاک از ما چنین درخواستی داشته و نه ما چنین سیاستی داریم.

تمرکز ما بر موفقیت روند "صلح و جامعه دموکراتیک" است و این رویکرد برد–برد برای همه است. صلح ما با ترکیه به هیچ وجه به معنای آغاز نبرد با ایران نیست.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

و در پایان فکر می‌کنید کە چه زمینه‌ای لازم است تا پژاک یا دیگر احزاب کرد ایرانی نیز بتوانند روند صلح با تهران را در پیش بگیرند؟

− پیش از هر چیز مقامات ایرانی باید ذهنیت و سیاست‌های خود پیرامون کردها، بلوچ‌ها، عرب‌ها، ترکمن‌ها، آذری‌ها و دیگر هویت‌ها را تغییر دهند. پویایی‌های اجتماعی و سیاسی ایران، با پشتوانه تاریخی و فرهنگی غنی، شایسته نظامی دموکراتیک‌تر است. در ایران تنوع قومی و مذهبی بالاست و ساختار فعلی آنقدر بسته است که نمی‌تواند این تنوعات را دربرگیرد. این گروه‌ها باید حق آزادی بیان و سازمان‌یابی بر پایه هویت خود داشته باشند. فقط در چنین بستری، کردها و دیگر گروه‌های قومی و مذهبی می‌توانند وارد گفتگوی سازنده با دولت ایران شوند.

خطر حملات روسیه در اروپا از نگاه دبیرکل ناتو فقط به جناح شرقی محدود نمی‌شود. به گفته مارک روته، تفاوت زمانی برای اصابت یک موشک به خاک لیتوانی در مقایسه با اسپانیا تنها پنج دقیقه است. دبیرکل ناتو توصیه به هوشیاری کرد.مارک روته، دبیرکل ناتو، به کشورهایی که به لحاظ جغرافیایی از جناح شرقی اروپا دور هستند هشدار داده است که تهدید روسیه را دست‌کم نگیرند.

روته در مصاحبه‌ای با شبکه تحریریه آلمان (RND) و روزنامه اسپانیایی "ال‌پائیس" که متن آن امروز چهارشنبه ۲۶ نوامبر (۵ آذر) منتشر شد، گفت: «می‌دانید تفاوت میان ویلنیوس و والنسیا چیست؟ پنج دقیقه.» به گفته او، این مدت زمانی است که جدیدترین موشک‌های روسی برای رسیدن به اسپانیا نیاز دارند.

دبیرکل ناتو هشدار داد: «این موشک‌ها با سرعتی پنج برابر سرعت صوت پرواز می‌کنند. آنها را نمی‌توان با موشک‌های رهگیر متعارف ساقط کرد.» او افزود: «بنابراین اگر فکر می‌کنید فقط لیتوانی در جناح شرقی جای نگرانی دارد و دیگر شهرها امن هستند، سخت در اشتباهید. ما همه در جناح شرقی هستیم.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

روته همچنین نسبت به این تصور غلط که روسیه پس از دستیابی به توافق صلح دیگر تهدیدی محسوب نمی‌شود، هشدار داد و گفت: «حتی با وجود یک طرح صلح، روسیه تهدیدی بلندمدت برای اروپا باقی خواهد ماند. وقتی رئیس جمهوری روسیه حاضر است یک میلیون هموطن خود را فدای توهم بازنویسی تاریخ کند، پس ما باید برای هر نوع تهدیدی از سوی روسیه آماده باشیم.»

به گفته دبیرکل ناتو، به همین دلیل است که کشورهای عضو ناتو اکنون سرمایه‌گذاری بسیار بیشتری در حوزه دفاعی می‌کنند، زیرا روسیه برای زمانی طولانی تهدیدی پایدار باقی خواهد ماند.

دبیرکل ناتو: روسیه حق وتو ندارد

با این حال، نخست‌وزیر پیشین هلند مسیر سریعی برای دستیابی به صلح نمی‌بیند. روته گفت: «در مسیر رسیدن به صلح، هنوز راه زیادی در پیش داریم. این طرح صلح، پایه گفت‌وگوها میان اوکراین و ایالات متحده را تشکیل می‌دهد. این طرح شامل برخی عناصر قوی، اما همچنین برخی عناصر دشوار است که نیازمند کار و مذاکره بیشتر است.»

دبیرکل ناتو مذاکرات ژنو را "موفقیتی واقعی" توصیف کرد، اما به گفته او، این نشست تنها پایه‌ای برای وارد کردن آمریکا و اوکراین به یک گفت‌وگوی واقعی است. او افزود: «واقعاً امیدوارم که صلح به زودی بازگردد.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

مارک روته همچنین اعلام کرد که وتوی مسکو بر سر عضویت اوکراین در ناتو پذیرفته نخواهد شد. او گفت: «روسیه هیچ حق اظهارنظر و هیچ حق وتویی درباره اینکه چه کشوری عضو ناتو شود را ندارد.» او با این حال یادآور شد که عضویت یک کشور جدید در ناتو نیازمند اجماع است و چندین متحد فعلاً با عضویت اوکراین در این پیمان دفاعی مخالف‌اند.

سه پرسش کلیدی

دبیرکل ناتو افزود: «اگر به طرح صلح نگاه کنیم و بخواهیم اطمینان حاصل کنیم که پوتین دیگر هرگز تلاشی برای حمله به اوکراین نخواهد کرد، چنانچه عضویت در ناتو یک گزینه نباشد، باید دست‌کم تضمین‌های امنیتی آن‌قدر نیرومندی ایجاد کنیم که مانع حمله مجدد روسیه به اوکراین شود.»

به گفته روته، نخستین پرسش این است که چگونه می‌توان نیروهای مسلح اوکراین را به شکلی پایدار قدرتمند نگه داشت. پرسش دوم این است که ائتلاف کشورهای داوطلب حامی اوکراین چه نقشی می‌تواند ایفا کند. و با توجه به اینکه دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، قبل از دیدار با پوتین در آلاسکا، برای مشارکت در ارائه تضمین‌های امنیتی اعلام آمادگی کرده بود، پرسش سوم این است که ایالات متحده چه کمکی خواهد کرد.

مصوبه دولت برای تعیین نرخ بنزین آزاد به ۵۰۰۰ تومان، موجی از واکنش برانگیخته است. در حالی که دولت آن را راهی برای مهار قاچاق سوخت می‌داند، منتقدان از "نقض قانون"، "رانت‌پروری"، "ابهام"، و خطر تکرار آبان ۹۸ سخن می‌گویند.یک روز پس از اعلام مصوبه هیأت وزیران ایران مبنی بر تعیین نرخ سوم بنزین به ۵۰۰۰ تومان از نیمه دوم آذرماه، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در مصاحبه با "رادیو گفت‌وگو" تأکید کرد که «هدف از مصوبه اخیر، حفظ عدالت در مصرف سوخت و جلوگیری از هدر رفت منابع کشور» است.

به گفته او، "بیش از ۸۰ درصد مردم" که از کارت سوخت شخصی استفاده می‌کنند، "هیچ تغییری در سهمیه و نرخ بنزین خود مشاهده نخواهند کرد" و تنها تغییر، "افزایش نرخ سوخت‌گیری با کارت جایگاه‌ها به ۵۰ هزار تومان" است.

مهاجرانی تأکید کرد که کارت‌های جایگاه یکی از "کانال‌های اصلی قاچاق بنزین" بوده و از این پس استفاده از کارت سوخت شخصی الزامی است.

او هم‌چنین یادآور شد که حذف سهمیه‌ها برای خودروهای پلاک دولتی، خودروهای خارجی، مناطق آزاد و خودروهای نوشماره "بر اساس رأی اعضای هیأت دولت و برای مدیریت عادلانه منابع سوختی" انجام شده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در گزارش رسمی دولت نیز جزئیاتی در خصوص حفظ سهمیه ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۱۰۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان، حذف سهمیه‌خودروهای دولتی و خارجی، محدودیت سهمیه برای مالکان چندخودرویی، نصف شدن سهمیه دوم خودروهای "سی‌ان‌جی‌سوز" از ابتدای بهمن ۱۴۰۴، و تعیین نرخ سوخت‌گیری با کارت اضطراری در سطح ۵۰۰۰ تومان، آمده بود.

ابهام‌های حقوقی و اجرایی؛ انتقادات تند درون‌حاکمیتی

اما هم‌زمان، موج انتقادها از مصوبه تازه آغاز شد. علی بهادری جهرمی، سخنگوی دولت رئیسی، این تصمیم را "دارای اشکال و تبعیض‌آمیز" توصیف کرد و گفت: «اگر قیمت بنزین آزاد فصلی تعیین می‌شود، حقوق کارگران و کارمندان نیز باید متناسب با نرخ تورم و به صورت فصلی بازنگری شود.» او همچنین حذف سهمیه خودروهای نوشماره را "اقدامی ناروا و مغایر با قانون اساسی" دانست.

شدیدترین واکنش از مجلس شورای اسلامی آمد. مالک شریعتی نیاسر، نماینده اصولگرا، در "گفت‌وگوی ویژه خبری" صدا و سیمای جمهوری اسلامی، مصوبه هیأت وزیران را "ناقص، ناکارآمد و ناعادلانه" توصیف کرد و مدعی شد که این تصمیم "غیرقانونی" بوده و «در هیأت تطبیق مصوبات مجلس رد خواهد شد.»

در صوت عملی شدن این ادعا، ممکن است اجرای طرح رسما متوقف شود؛ موضوعی که می‌تواند پیامدهای سیاسی جدی برای دولت داشته باشد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

موضع وزارت نفت نیز به نوعی بر وجود اختلافات داخلی صحه گذاشت. محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، اعلام کرد که تعیین زمان حذف سهمیه خودروهای نوشماره و چگونگی اجرای بخش‌هایی از مصوبه "در کارگروهی متشکل از چند وزارتخانه و سازمان مسئول" بررسی شده و تصمیم نهایی "متناسب با شرایط اقتصادی و اجتماعی" اتخاذ خواهد شد. این سخنان نشان می‌دهد که بخش‌هایی از مصوبه هنوز فاقد ساز و کار اجرایی مشخص است.

سایه سنگین آبان ۹۸؛ حساسیت عمومی به قیمت بنزین

افزایش قیمت بنزین در ایران، بیش از هر تصمیم اقتصادی دیگری می‌تواند پیامدهای سیاسی و امنیتی داشته باشد. تجربه آبان ۱۳۹۸ همچنان بر حافظه عمومی و نظام سیاسی سنگینی می‌کند؛ زمانی که افزایش ناگهانی قیمت بنزین به اعتراضات گسترده و سرکوب خونین معترضان در ده‌ها شهر ایران انجامید. بر اساس گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری، در آن اعتراضات صدها نفر کشته شدند.

افزایش نرخ سوم بنزین به ۵۰۰۰ تومان، هرچند سهمیه‌های فعلی را تغییر نمی‌دهد، اما از دید بسیاری از تحلیلگران نشانه ورود دوباره دولت به مسیر اصلاح قیمت سوخت است؛ مسیری که همواره با خطر انفجار اجتماعی همراه بوده است. کارشناسان اقتصادی نیز هشدار داده‌اند که حتی تغییر در نرخ آزاد، زمینه شکل‌گیری موج جدیدی از انتظارات تورمی را فراهم خواهد کرد.

ابهام درباره نرخ‌های شناور و "چهار نرخی" شدن بنزین

روزنامه "دنیای اقتصاد" در گزارشی به "چهارنرخی شدن بنزین" اشاره کرد و نوشت که این مصوبه با احتساب نرخ جداگانه برای بنزین سوپر در کنار سه نرخ برای بنزین معمولی، عملاً چهار نرخ ایجاد می‌کند.

این روزنامه با استناد به متن مصوبه و اظهارات معاون اجرایی رئیس جمهوری یادآور شد که هزینه تمام‌شده هر لیتر بنزین "حدود ۳۴ هزار تومان" است، در حالی که بنزین آزاد تنها ۵۰۰۰ تومان قیمت‌گذاری شده است. این اختلاف بزرگ، به تعبیر تحلیلگران، "مجال ایجاد رانت" را برای آن‌دسته از مصرف‌کنندگان یا صاحبان خودرو که سهمیه‌ ثابت دارند، افزایش می‌دهد.

"دنیای اقتصاد" در واکاوی ابعاد این مصوبه، مجموعه‌ای از کاستی‌های اساسی را برجسته کرده که به‌زعم این روزنامه می‌تواند پیامدهای اجرایی و حتی اجتماعی قابل توجهی به همراه داشته باشد. نخست آنکه اطلاع‌رسانی مصوبه نه از مسیر رسمی و شفاف، بلکه از طریق کانال‌های تلگرامی صورت گرفته است؛ روشی که با استانداردهای سیاست‌گذاری عمومی همخوانی ندارد و از همان ابتدا فضایی از ابهام ایجاد کرده است.

در کنار این، دلیل حذف سهمیه بنزین "خودروهای نوشماره" روشن نشده و مشخص نیست چنین محدودیتی چگونه قرار است به کنترل مصرف یا کاهش قاچاق کمک کند. افزون بر این، نرخ آزاد به صورت شناور تعیین شده و بر اساس بندهای مصوبه می‌تواند به شکل فصلی افزایش یابد؛ موضوعی که نگرانی از گسترش تدریجی قیمت بنزین را تشدید کرده است.

این روزنامه همچنین هشدار داده است که ساختار چندنرخی تازه می‌تواند به ایجاد تفاوت‌های تبعیض‌آمیز میان مالکان خودروهای قدیمی و جدید و توزیع رانتی تازه در بازار منجر شود. در نهایت، پیچیدگی بوروکراتیک مصوبه و امکان تغییر سهمیه‌ها و نرخ‌ها در هر فصل، به ارزیابی "دنیای اقتصاد"، اجرای این طرح را دشوار و پرهزینه می‌کند و می‌تواند بر نارضایتی عمومی بیفزاید.

ابعاد سیاسی و پیامدهای مبهم یک تصمیم سخت

ایران سال‌هاست با بحران مصرف بنزین، قاچاق سوخت و کسری عظیم یارانه‌های انرژی مواجه است. مصرف روزانه بنزین از ۹۵ میلیون لیتر گذشته، قاچاق سوخت در برخی دوره‌ها "روزانه چند میلیون لیتر" تخمین زده شده و صندوق بین‌المللی پول نیز ایران را یکی از رکوردداران یارانه انرژی در جهان معرفی کرده است. این اعداد، همراه با کمبود ظرفیت پالایشی و نیاز فزاینده به واردات بنزین، دولت‌ها را ناگزیر به اصلاح قیمت‌ها کرده است.

اما هر بار که این مسیر طی شده، از جمله تصمیم سال ۱۳۹۸، شکاف میان حاکمیت و جامعه عمیق‌تر شده است. حکومت در واکنش به اعتراض‌های آن سال، که به خاطر ماهیت ناگهانی تصمیم و نبود اطلاع‌رسانی شفاف رخ داد، به سرعت جنبه‌ای امنیتی به آن داد و زمینه یکی از خونین‌ترین رخدادهای دو دهه گذشته ایران را رقم زد.

اینک نیز بسیاری از تحلیلگران نسبت به تکرار آن چرخه هشدار می‌دهند؛ فشار اقتصادی، تورم بالای ۴۰ درصد، فرسودگی اجتماعی و شکاف میان دولت و جامعه، همگی این تصمیم را به اقدامی پرخطر تبدیل کرده‌اند؛ به‌خصوص اگر نرخ سوم بنزین در دوره‌های بعدی افزایش یابد.

مصوبه سه‌نرخی شدن بنزین، با اعلام نرخ آزاد ۵۰۰۰ تومان، بیش از آنکه تصمیمی صرفاً فنی باشد، بازتاب‌دهنده مجموعه‌ای از تنش‌ها و شکاف‌های ساختاری در اقتصاد و سیاست ایران است؛ از ناتوانی در مهار مصرف سوخت و قاچاق، تا اختلافات درونی دولت و مجلس، نگرانی افکار عمومی و فشار تاریخی ناشی از تجربه آبان ۹۸، همگی پیامدهای چنین تصمیمی را هر چه مبهم‌تر می‌کنند.

در ماه‌های آینده، کارآمدی یا ناکارآمدی این تصمیم، و نیز واکنش جامعه، تعیین خواهد کرد که دولت تا چه اندازه قادر است اصلاح قیمت در حوزه سوخت را بدون تشدید بحران‌های اجتماعی پیش ببرد. شکاف میان ضرورت اقتصادی و هزینه سیاسی چنین تصمیمی همچنان پابرجاست.

آکسیوس می‌نویسد، دیدار هفته گذشته دونالد ترامپ و ولیعهد عربستان اگرچه در انظار عمومی آرام و و دوستانه بود اما در پشت پرده پس از مقاومت محمد بن سلمان در برابر عادی‌سازی روابط عربستان با اسرائيل به تنش کشیده شد.پایگاه خبری آکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی و یک مقام آگاه که نامشان فاش نشد از پرتنش شدن دیدار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی در هفته گذشته در کاخ سفید خبر داد.

آکسیوس می‌نویسد، این دیدار که روز سه‌شنبه ۱۸ نوامبر به‌ظاهر آرام و دوستانه برگزار شد، در قسمت‌هایی در پشت‌‌ درهای بسته زمانی که بحث عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل مطرح شد به تنش انجامید.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

بر اساس این گزارش، ترامپ که پس از پایان جنگ غزه امیدوار بود دیدارش با بن سلمان به پیشرفت در مسیر پیوستن عربستان به پیمان ابراهیم و عادی‌سازی روابط با اسرائيل منجر شود از دیدن مقاومت او ناامید شد.

پیمان ابراهیم و پیوستن چند کشور عربی به آن از مهم‌ترین دستاوردهای سیاست خارجی ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری او بود.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

آکسیوس می‌نویسد، مقام‌های کاخ سفید پیش از این دیدار به بن سلمان اطلاع داده بودند که ترامپ از عربستان انتظار دارد تا در مسیر عادی‌سازی مناسباتش با اسرائيل پیش برود.

اما ولیعهد عربستان با وجود ابراز تمایل برای پیشبرد این روند گفت، نخست باید دستیابی به "راه‌حل دوکشوری" و تشکیل کشور فلسطینی در کنار کشور اسرائیل تضمین شود.

طبق این گزارش، بن سلمان وقتی با فشار ترامپ برای پیوستن عربستان به پیمان ابراهیم مواجه شد، مخالفت کرد و گفت، در حال حاضر نمی‌تواند چنین کاری بکند چرا که افکار عمومی عربستان بعد از جنگ بین اسرائيل و حماس در غزه آماده این عادی‌سازی نیست.

او افزود، بهترین راه این است که اسرائيل با مسیری "برگشت‌ناپذیر، معتبر و زمان‌بندی‌شده" برای تشکیل کشور فلسطینی موافقت کند.

منابع آمریکایی به آکسیوس گفته‌اند: «ترامپ واقعا می‌خواست که آن‌ها به پیمان ابراهیم بپیوندند. او تلاش زیادی کرد اما بن سلمان مرد قدرتمندی است و بر موضع خود ایستاد.»

در این گزارش آمده که بن سلمان هرگز نگفت "نه" اما تأکید کرد که چنین پیوستنی ممکن است بعدا انجام شود.

کاخ سفید به آکسیوس گفته است، اینک که جنگ غزه پایان گرفته و برنامه هسته‌ای ایران نیز به عقب رانده شده، پیوستن همه کشورهای خاورمیانه به پیمان ابراهیم برای ترامپ ضروری شده است.

فروش تسلیحات و همکاری‌ دفاعی

عادی‌سازی روابط با اسرائيل، مناسبات دفاعی و فروش تسلیحات پیشرفته از جمله محورهای مهم گفت‌وگوهای دیدار رئیس‌جمهور آمریکا و ولیعهد عربستان بود.

دونالد ترامپ هفته گذشته در برابر رسانه‌ها اعلام کرد، به محمد بن سلمان گفته که عربستان سعودی همان مدل پیشرفته جنگنده‌های رادارگریز "اف‌۳۵" که اسرائيل در اختیار دارد را دریافت خواهد کرد.

او افزود: «به نظر من، هر دو کشور در سطحی‌اند که باید از بهترین تجهیزات برخوردار باشند.»

اما آکسیوس می‌نویسد، یک روز بعد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در گفت‌وگو با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل به او اطمینان داد که چنین نخواهد شد.

مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی به این پایگاه خبری گفته‌اند که روبیو به نتانیاهو اطمینان خاطر داده که عربستان نسخه پایین‌تری از "اف‌۳۵" را دریافت خواهد کرد.

به گفته این مقام‌ها، روبیو با اسرائيل گفت‌وگو خواهد کرد تا اطمینان یابد که قرارداد "اف‌۳۵" با عربستان برتری کیفی نظامی ارتش اسرائيل (QME) ـ تعهدی که در قانون آمریکا تصریح شده ـ را تضعیف نخواهد کرد.

طبق گزارش آکسیوس، ترامپ در دیدار با بن سلمان همچنین از احتمال توافق هسته‌ای غیرنظامی با عربستان خبر داد و گفت، چنین توافقی را امکان‌پذیر می‌داند.

او در ادامه اعلام کرد که ولیعهد عربستان نیز متعهد شده که کشورش۶۰۰ میلیارد دلار در آمریکا سرمایه‌گذاری کند و این رقم را به یک تریلیون دلار افزایش دهد.

آکسیوس همچنین نوشت که ترامپ در این ملاقات اشاره‌ای به پرونده شکایت مربوط به حملات شبکه القاعده در ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۱۱ در آمریکا نکرد، شکایتی که از سوی خانواده‌های قربانیان این حملات علیه عربستان مطرح شده است.

یک قاضی آمریکایی اخیرا اجازه داده که این پرونده ادامه پیدا کند. به گفته او، شواهد گسترد‌‌ه‌ای وجود دارد که نشان می‌دهد عربستان در این حملات که طی آن ۲۹۷۷ نفر کشته شدند، دست داشته است.