د پاکستان وزیراعظم عمران خان د فبرورۍ پر ۲۳مه پر داسې مهال د روسیې په سفر دی چې مسکو د اوکراین په ختیځ کې د دنېڅک او لوهانسک په نوم د سیمو خپلواکي په رسمیت پېژندلې او هلته یې د ځواکونو استولو اعلان کړی دی. د شوروي اتحاد تر ماتېدو وروسته په خاصه توګه په تېره يوه لسيزه کې د اسلام اباد او مسکو ترمینځ تعلقات خورا ښه شوي دي. خو د عمران خان د دوه ورځني سفر پرمهال په هغه سیمه کې ترینګلتیا خورا زیاته شوې ده چې پکې روسیه او امریکا او د لویدیځ ملګري یې یو بل ته مخامخ شوي دي. پاکستان د سړې جګړې پرمهال او اوس هم له امريکا سره ښې اړيکې لري. اخوا پر افغانستان د ۲۰۲۱ز کال په اګست کې طالبان واکمن شول چې د روسیې په ګډون هېڅ یوه هېواد لا په رسمیت نه دی پېژندلی. نو په داسې حال کې د اوکراین پر سر د روسيې او مقابل لوري امريکا او غربي هېوادونو ترمینځ ترینګلتیا پر پاکستان او د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان باندې څه اغېز کولای شي او که څنګه؟ دا او نورې پوښتنې د مشال تر رڼا لاندې کې څېړل شوې دي.

په کراچۍ کې د ترهګرۍ ضد عدالت د فبرورۍ پر ۱۵مه د پښتون ژغورنې غورځنګ د يو مخکښ او په قامي اسمبلۍ کې د جنوبي وزیرستان استازي علي وزير د ضمانت درخواست رد کړ. پر نوموړي د رياست او ریاستي ادارو پرضد له کرکې ډکې ويناګانو تور دی چې هغه یې ردوي. د علي وزیر پرضد جوړې مقدمې د پاکستان د مهمو سیاسي مسلو په توګه یادېږي او د بشري حقونو سازمانونو په بیا بیا پر حکومت غږ کړی چې هغه خوشې کړي. پښتون ژغورنې غورځنګ هم د فبرورۍ له ۱۳مې راهیسې په کراچۍ کې د علي وزیر د خوشې کېدو د غوښتنې لپاره د سيند اسمبلۍ مخې ته پرلت وهلی دی چې لا هم دوام لري. پوښتنه دا ده چې د علي وزیر پرضد مقدمه سياسي که قانوني انګېزه لري؟ دا او نورې پوښتنې د مشال تر رڼا لاندې بحث شوې دي چې تاسې یې د غږ په ځای کې اورېدای شئ.

د پاکستان په سياست او رسنيو کې د بلوچستان د شخړې په اړه یو وار بیا بحثونه تاوده شوي دي. دا تر هغې وروسته ده چې د فبرورۍ پر دويمه نېټه بلوڅ بېلتونپالي وسله وال په پنجګور او نوشکي ضلعو کې د امنيتي ځواکونو مرکزونو ته ننوتل چې ورسره سم، د هغوی او حکومتي عسکرو ترمینځ نښتې پیل شوې. په نوشکي کې نښتې د فبرورۍ پر درېیمه پای ته ورسېدي خو په پنجګور کې تر درو ورځو پورې روانې وې. د بريدونو ذمه واري بلوڅ بېلتونپالې ډلې بلوچ لېبرېشن ارمي (بي اېل اې) منلې وه. د پاکستان پوځ د عامه اړيکو ادارې (ای اېس پي ار) وايي چې په نښتو کې نهه عسکر او۲۰ وسله وال وژل شوي دي. خو بي اېل اې د خپلو ۱۶ وسله والو او تر ۱۰۰ څخه د زیاتو سرتېرو د وژنو دعوه کوي. مشال راډیو په خپلواکه ډول د دواړو غاړو د دعوو تصديق نه شي کولای. د بلوڅ بېلتونپالو چې له تېرو شاوخوا ۱۶ کلونو راهيسې د پاکستان پرضد وسله واله جګړه کوي، دومره لويو حملو زیاتره خلک حیرانه کړي دي. د پاکستان پوځ به ادعا کوله چې په بلوچستان کې يې د بلوڅ وسله والو ملا ورماته کړې ده. پوښتنه دا ده چې بلوڅ وسله والو د دومره لویو حملو توان څنګه پیدا کړ او ایا د بلوچستان د شخړې یو تلپاتی حل شته او که څنګه؟ دا او نورې پوښتنې په مشال تر رڼا لاندې خپرونه کې څېړل شوې دي چې تاسې یې د غږ په ځای کې اورېدای شئ.

د پاکستان سېنېټ د جنورۍ پر ۳۱مه په هغه هېواد کې د صدارتي يا ولسمشريز نظام راوستو پرضد قرارداد منظور کړی وو. قراداد د حزب اختلاف غړي رضا رباني د هغو ګنګوسو او بحثونو په رڼا کې وړاندې کړ چې له تېرو څو اوونيو راهیسې په پاکستان کې د ولسمشريز نظام د نافذولو په اړه پر ټولنيزو رسنيو او مطبوعاتو کې روان دي. د واکمن تحريک انصاف سېنېټر شهزاد وسيم د سېنېټ په غونډه کې واضحه کړه چې حکومت له هغو اوازو او بحثونو سره هېڅ تړاو نه لري او کله هم د صدارتي نظام خوښوونکی او راوستونکی نه دی. د ۱۹۷۳ز کال له اساسي قانون سره سم، پاکستان یو وفاقي پارلېماني جمهوریت دی. خو په هغه هېواد کې مخکې درې ځلې ولسمشريز نظام ازمویل شوی دی. د هغه هېواد زیاتره سياسي ګوندونه د ولسمشريز نظام مخالفان دي. پوښتنه دا ده چې د ولسمشريز نظام په اړه تازه بحث چا او ولې راپورته کړی دی؟ دا او نورې پوښتنې د مشال تر رڼا لاندې بحث کې څېړل شوې دي چې تاسې یې د غږ په ځای کې اورېدای شئ.

په پاکستان کې له هغه وروسته سیاست زیات تود شوی چې د جنورۍ پر ۲۵مه نېټه د روڼتيا نړيوال سازمان (ټراسپېرنسي انټرنېشنل) په خپل نړيوال کلني رپورټ کې وويل چې په پاکستان کې په ۲۰۲۱ز کال کې د نورو کالونو په پرتله درغلي يا کرپشن زيات شوی دی. د درغلۍ پرضد مبارزه هغه مهمه نکته وه چې له کبله يې وزيراعظم عمران خان په واک کې راغلی وو. خو د شفافيت نړيوال سازمان دې تازه رپورټ د عمران خان سیاست له يو نوي چېلنج سره مخامخ کړی. پوښتنه دا ده چې دې رپورټ د عمران خان د درغلۍ پرضد سياسي بیانيې ته څومره ضربه رسولې ده؟

دا او نورې پوښتنې د مشال تر رڼا لاندې کې بحث شوي دي.

د مشال تر رڼا لاندې بحث کې مو په بلوچستان کې د ځوان ډاکټرانو احتجاج څېړلی دی. په کوټه کې ځوان ډاکټران له تېرو درېیو مياشتو راهيسې له حکومته غوښتنه کوي چې د سرکاري روغتونونو د شخصي کولو پرېکړې دې بیرته واخلي، د دې ترڅنګ په روغتونونو کې دې دوایانې يقيني کړي او ټول بنيادي سهولتونه دې ورکړي. د مشال تر رڼا بحت کې د ځوان ډاکټرانو اتحاديې وياند ډاکټر کليم کاکړ او په کوټه کې خبريال جلال نورزی مېلمانه دي.

د خپرونې کوربه ګل اياز دی.

د پاکستان په مري ښار کې د جنورۍ پر اوومه نېټه په وارو او سخته يخنۍ کې د بندېدو له کبله ۲۷ سېلانيان وژل شوي ول. د ورته پېښو مخنيوي لپاره حکومت مري ته د خلکو پر ورتګ بنديز لګولی دی. د خيبر پښتونخوا د سېلګرۍ ادارې هم په دې اړه اقدامات کړي دي. د مري غوندې پېښو د مخنيوي لپاره څه کېدای شي؟ د مشال تر رڼا لاندې بحث کې دا او نورې پوښتنې څېړل شوې دي.

د مشال تر رڼا لاندې بحث کې مو دا ځل د پاکستان انتخاباتي کمېشن له خوا د واکمن ګوند پاکستان تحریک انصاف پرضد د بهرنیو چندو (فارن فنډنګ) مقدمې موضوع څېړلې ده. د دې قضيې په اړه جوړې تحقیقاتي کمېټۍ د درو کلونو او نهو مياشتو تر پلټنو وروسته خپل راپور انتخاباتي کمېشن ته وړاندې کړ، خو کمېشن د جنورۍ پر څلورمه د پاکستان تحريک انصاف پر غوښتنه د پرېکړې اورول د ۱۵ ورځو لپاره وځنډول. په خپرونه کې په اسلام اباد کې خبريال زاهد مشواڼی او د مشال راډيو مدير داود خټک مېلمانه دي. خپرونه د غږ په ځای کې اورېدای شئ.

د مشال تر رڼا لاندې بحث کې مو په خيبر پښتونخوا کې د ډېسېمبر پر ۱۹مه د بلدياتي انتخاباتو لومړي پړاو غيرحتمي او غير سرکاري نتيجو موضوع څېړلې ده. له غير سرکاري نتيجو سره سم، جمعيت علمای اسلام (ف) د تحصيلونو پر کچ تر ټولو زياتې څوکۍ ګټلې دي. واکمن تحريک انصاف ګوند پر دویم نمبر او پر درېیم نمبر عوامي نيشنل ګوند راغلی دی. عوامي نيشنل ګوند له تېرو څو کلونو راهيسې په اپوزېشن کې دی خو دا ځل په بلدياتي انتخاباتو کې یې زياتې څوکۍ ترلاسه نه کړای شوې. په بحث کې د عوامي نيشنل ګوند صوبايي سيکرټر سردار حسین بابک، د مشال راډیو خبريال خالد خان او په پېښور کې د ډان نيوز بيورو چيف علي اکبر خان برخه اخیستې. خپرونه د غږ پر ځای کې اورېدای شئ.