Απ’ τα δέκα μου, το καλοκαίρι μετά την Τετάρτη δημοτικού, λάτρεψα την κατασκήνωση γιατί έκανα φίλους, διασκέδαζα κι ήταν κι οι εγκαταστάσεις πολύ όμορφες.

Ο χώρος της κατασκήνωσης ήταν στο Σούνιο, σε μια όμορφη τοποθεσία μετά το Λαύριο, μέσα στο πράσινο και τα πεύκα.

Αυτά, βέβαια, τα περιβαλλοντολογικά, λίγη σημασία είχαν στα παιδικά μου μάτια εκείνη την εποχή.

Για μένα πρώτη προτεραιότητα ήταν το παιχνίδι, οι παρέες, το κολύμπι.

Πολλά Κυριακάτικα απογεύματα πηγαίναμε μαζί με τη Νικούλα για να διασκεδάσουμε με κάποια ασπρόμαυρη ταινία γέλιου του Βέγγου, με κάποια παθήματα του Φραγκίσκου Μανέλη, με κάποια καμώματα του Χατζηχρήστου.

Η Νικούλα συμπαθούσε τον κινηματογράφο κι εγώ συμπαθούσα τη Νικούλα.

‘Ενας συμπαθητικός συνδυασμός για να βρίσκεται η αφορμή να βρισκόμαστε τέσσερις με έξι στην «ΗΡΩ».

Αισθάνθηκα αίφνης, σαν να υπήρχε ένα τεράστιο viewmaster στα δεξιά του τρούλου, ανάμεσα σε δυο παραθυράκια που οι ηλιαχτίδες έριχναν λοξά το φως τους και στη στιγμή άρχισαν να προβάλλονται ασπρόμαυρες εικόνες απ’ τη σχολική μου ζωή.

Ο ελεύθερος χρόνος ήταν περιορισμένος και δεν επέτρεπε πολλά – πολλά.

Οι άνθρωποι δούλευαν έξι μέρες τη βδομάδα, από Δευτέρα μέχρι και Σάββατο, αλλά δεν ήθελαν και πολλά για να χαρούν και να ρουφίξουν κάθε στιγμή, κάθε ευκαιρία ζωής, πραγματικής ζωής, για ν΄απογειωθούν.

‘Εφτανε ένας μεζές -το φαγητό της ημέρας πολλές φορές- λίγο τυρί, μια κονσέρβα κι η παρέα γινόταν.

Ο Μπιθικώτσης, ο Καζαντζίδης, ο Τσιτσάνης, η Μοσχολιού, ήταν εκεί, με τα τραγούδια τους συντρόφευαν τις ανθρώπινες χαρές, τις πίκρες, τους έρωτες και τους χωρισμούς, τη ζωή καθώς έτρεχε κι άλλαζε από μέρα σε μέρα.

Για τον πολύ κόσμο αυτές ήταν τότε οι προτεραιότητες κι οι καθημερινές ανάγκες.

Για τους εργάτες, τους υπαλλήλους, τους τεχνίτες, τους μικροεπαγγελματίες που έστησαν τις ζωές τους στα εκτός σχεδίου και μετακινούνταν καθημερινά για το μεροκάματο και τον επιούσιο, από το πρωί ως το βράδυ.

Τι σχέδιο πόλης, χρήσεις γης, κοινόχρηστοι χώροι και συντελεστής δόμησης;

Ένα λεωφορείο για να γλυτώνεις τον ποδαρόδρομο, ένα σχολείο για να μαθαίνουν τα παιδιά σου πέντε γράμματα, μια εκκλησία για τη σωτηρία της ψυχής.

Άντε και καμιά άσφαλτος να ξεφύγεις απ’ τη λασπουριά.

Το νταμάρι, ψηλά στην Πετρούπολη, δεν προλάβαινε να σπάει το βράχο για τις οικοδομές που ξεφύτρωναν εκεί που μέχρι χθες υπήρχαν πέτρες και γαϊδουράγκαθα. Οι γειτονιές μεγάλωναν. Αγόρια και κορίτσια παρέες-παρέες πότε για μπάλα και πότε για κυνηγητό. Αλάνες και χωματόδρομοι στέναζαν απ’ το τρεχαλητό μας. Τα γόνατα συνέχεια ξεγδαρμένα.

Ελπίζοντας και κυνηγώντας ένα καλύτερο αύριο μεγάλωσε η γενιά μου, η γενιά που έδωσε στα παιδιά της τα πάντα. «Τα πάντα», όμως, φέρνουν πάντα την ευτυχία;

«Με μια πεντάρα στου Κωσταντάρα» διαλαλούσαν τα τρανζιστοράκια της εποχής. 

Έτσι στήθηκε η «εκτός σχεδίου» Αθήνα κι άλλων μεγάλων πόλεων της χώρας.

Κάτω απ’ τη μύτη του κράτους, πίσω απ’ τις πλάτες των τοπικών αρχόντων κι αρχών, δίπλα απ’ το «σχέδιο» στήθηκαν χρυσοφόρες «εκτός σχεδίου» επιχειρήσεις με «φως, νερό, τηλέφωνο», που στέγασαν τις μεταπολεμικές γενιές και δημιούργησαν τον σύγχρονο πολεοδομικό λαβύρινθο.