Emancypacje

Na poważnie, a może nie? O tym, jak AI z polskiego start-upu pomagało łapać 67-letnią ex-bojowniczkę RAF z klubu Capoeiry na berlińskim Kreuzbergu, o tym jak Nikaragua zerwała stosunki dyplomatyczne z Włochami przez płetnwonurka i restauratora, który kiedyś porwał Aldo Moro i o desperackim zapotrzebowaniu rosnącej w siłę skrajnej prawicy na powołanie do życia terrorystycznego zombie przypominającego lewicowych radykałów z czasów, gdy noszono koszule z żabotami, taksówkarskie wąsy i piłkarskie mullety :) Cóż, ta moda wróciła, ale terroryzm a la lata 70. wcale nie. Zapraszamy na 56. odcinek Emancypacji.

In the 55th episode we talk to Santiago Roncagliolo, a renowned Peruvian writer and recipient of the prestigeous Alfaguara Novel Prize (2006) for his novel "Red April" (Czerwony kwiecień). Its Polish translation was re-published by Artrage in April 2026. Together with a reportage about the Shining Path's leader Abimael Guzman - "The Fourth Sword" (Czwarty miecz) these two books bring the story of the civil war in Peru to the reader in a gripping and informative way. Listen to our conversation wherever you get your podcasts from and stay tuned for the upcoming Polish translation of the episode!

W 54. odcinku przyglądamy sie dziejom Rewolucji Gwatemalskiej zwanej też Dziesięcioletnią Wiosną (1944-54) i 36-letniej wojny partyzanckiej, 30. rocznicę zakończenia której obchodzimy w tym roku. Czy Gwatemala jest kluczem do zrozumienia dziejów imperialistycznego wyzysku w Ameryce Łacińskiej, jak pisał Eduardo Galeano? Czy Ryszard Kapuściński właściwie opisał system półniewolniczego wyzysku na gwatemalskiej prowincji? Co w Gwatemali robili trockiści zafascynowani UFO? Czy pokojowa noblistka Rigoberta Menchu podkoloryzowała swą słynną, dramatyczną relację ukazującą tragedię Majów na gwatemalskich wyżynach? Czy ludobójstwo rdzennej ludności idzie w parze z telewizyjnym show ewangelizacyjnym? Posłuchajcie o niesamowitych, tragicznych, ale i przepełnionych nadzieją losach walk o równość i prawa człowieka w Gwatemali.

We're back with our 53rd episode! Our guests are Denys Pilash, political scientist and democratic socialist from Kyiv, Ukraine and Igancy Jóźwiak, a sociologist, anthropologist and trade unionist from our hometown of Warsaw Poland. We talk about the Ukrainan people's long and ongoing struggle against the Russian chauvinism and imperialism. After discussing Ivan Dzyuba's Marxist-Leninist critique of the Soviet oppression of the Ukrainian society, culture and language, we move to another important book on this issue by Stephen Velychenko. Then we focus on the current events in the war-torn Ukraine and the fate of the anti-authoritarian and left-wing forces participating in fending off the Russian invasion. We also talk about the colonial mindset of large parts of the "Western Left" when it comes to taking stance on Ukraine and Russia as well as number of other issues. The accompanying graphic is a work of David Chichkan, a recently martyred anarchist soldier and artist who is also mentioned in our conversation.

Wracamy po przerwie z 52 odcinkiem. Opowiadamy o Young Patriots Organization (YPO) - Organizacji Młodych Patriotów. Utworzona pośród gorączki późnych lat 60. XX w. w chicagowskim slumsie Uptown YPO zrzeszała ubogich imigrantów i imigrantki zarobkowe z południa USA. U boku Czarnych Panter, Patrioci organizowali programy dożywiania biednych, darmową pomoc lekarską i dentystyczną oraz ochronę przeciwko rasistowskim policjantom. A wszystko to w kowbojskich kapeluszach i pod flagą Konfederatów uchodzącą raczej za symbol białej supremacji i systemu plantacyjnego niż równości i społecznego wyzwolenia wykluczonych. Zapraszamy na audycję o krókotrwałym, choć niezwykle wymownym politycznie fenomenie Młodych Patriotów.

Wersja z polskim tłumaczeniem odcinka nr 51. Kontynuujemy mini-serię "Teologie wyzwolenia" rozmową z rabinkami Arianą Katz i Jessicą Rosenberg o możliwych znaczeniach teologii wyzwolenia w judaizmie. Ariana i Jessica są autorkami książki "For Times Such As These: A Radical's Gudie to the Jewish Year" (Wayne University Press 2024). Rozmawiamy o przecięciu żydowskiej religijności i aktywizmu propalestyńskiego, antyrasistowskiego, queerowego i związanego z wieloma innymi ruchami emancypacyjnymi. Nasze gościnie są czonkiniami rady rabinicznej Jewish Voice for Peace. Zajrzyjcie na ich strony internetowe oraz na stronę książki, o której wspominamy w audycji:

https://www.arianakatz.com/

https://www.jessicafaithrosenberg.com/about-me

https://www.fortimessuchasthesebook.com/

In the third part of our mini-series called "Liberation Theologies" we talk to rabbis, authors and organisers Ariana Katz and Jessica Rosenberg. Although the idea od liberation lies at the very core of Judaism, the question about the possible meanings of the Jewish liberation theology is a very complex one. Ariana and Jessica take us through their reflections on the subject. We also discuss their magnificent book "For Times Such as These: A Radical's Gudie to the Jewish Year" (Wayne University Press, 2024) in which they propose a certain interpretation of Jewish spiritual practice, empathy and community-building and connect it to numerous contemporary struggles: anti-racist, ecological, feminist and gender-related, anti-colonial an anti-Zionist while not falling into the trap of ideological superficiality.

W drugiej odsłonie mini-cyklu "Teologie wyzwolenia" dyskutujemy z Miszą Tomaszewskim z magazynu lewicy katolickiej "kontakt" o latynoamerykańskiej katolickiej teologii wyzwolenia. Usiłujemy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego w łonie zblatowanego z lokalnymi reżimami Kościoła w Ameryce Południowej i Środkowej wyłonił się nurt głoszący tak rewolcuyjne hasła, jak to wypowiedziane niegdyś przez Ernesto Cardenala - księdza i ministra kultury w rewolucyjnym rządzie nikaraguańskim: "Jezus zaprowadził mnie do Marksa" lub inne autorstwa dominikanina Gustavo Gutierreza - jednego z założycieli teologii wyzwolenia, że tylko socjalizm może przybliżyć człowieka do chrześcijańskiej wizji zbawienia. Rozmawiamy o dziejach teologii wyzwolenia, jej związkach z polityką i relacjach z niekiedy wprost wrogim wobec niej Watykanem.

W 49. odcinku rozmawiamy z Howiem Hawkinsem, jednym z liderów Green Party of the United States. Jako dośiadczony działacz związkowy, polityczny i ekologiczny, Howie zaangażowany jest w budowanie solidarności międzynarodowej z Ukrainą oraz niezależnej od Partii Demokratycznej lewicowej polityki w USA. Rozmawiamy o czerwono-zielonych sojuszach, jego współpracy z Murray'em Bookchinem (ekologiczny municypalizm, który miał wpływ na ruch kurdyjski), zwycięstwie Trumpa i wielu innych, ważnych dla lewicy sprawach. Polecamy stronę Howiego: https://howiehawkins.us/

In the 49th episode we talk to Howie Hawkins, a former Teamsters trade union activist, one of the leaders of the Green movement in the USA and former canidate for numerous public offices representing the Green Party of the United States. Howie visited Poland as part of his European tour devoted primarily to strenghtening the international solidarity with Ukraine which he supports from the ecosocialist perspective. We talk about the intersection of the Red and the Green in the context of a global surge of the far-right, Trump's victory, Russian imperialism and Ukrainian resistance as well as Murray Bookichin who once inspired Abdullah Ocalan and the Kurdish movement and whose social-ecologist ideas inspired Howie's succesful efforts to push the American Greens towards a socialist programme. Please visit Howie's website which is full of interesting resources and dispatches from his European tour: https://howiehawkins.us/