Factcheck Europa | BNR

FvD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen diende exact een maand geleden een motie in over vaccineren in Europa. Hij wilde dat het (demissionaire) kabinet zich uit zou spreken tegen een opmerking van voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. In de motie-Van Houwelingen staat dat volgens Von der Leyen een vaccinatieplicht in de EU wenselijk zou zijn. Heeft ze dat ook zo gezegd?

Communicatie-expert Lars Duursma legt uit wat er daadwerkelijk gebeurd is en GroenLinks-Tweede Kamerlid Lisa Westerveld vertelt hoe zijn reageert op dit soort moties.

Host

Geert Jan Hahn

Over Factcheck Europa

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de corrupte verkiezingen in Wit-Rusland heeft de EU vijf pakketen aan sancties opgelegd. Mick Wallace tweette hierover dat deze alleen de Wit-Russische bevolking pijn gaan doen. Wie raken deze sancties daadwerkelijk? Lukashenko of de Wit-Russische bevolking?

In de zomer van 2020 heeft de EU het eerste pakket maatregelen na de verkiezingen opgelegd. Hierna volgde er meer incidenten waaronder de vliegtuigkaping van het vliegtuig waar de kritische journalist Roman Protasevitsj in zat. Na elk incident is er een pakket sancies opgelegd.

Dit vijfde pakket is er omdat Lukashenko vluchtelingen de grens over stuurt naar Polen. Waar zij vast komen te zitten in het niemandsland tussen de EU en Wit-Rusland.

Host

Geert Jan Hahn

Over Factcheck Europa

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vaccinatiegraad ligt in ontwikkelingslanden nog veel lager dan in de Westerse landen. Het COVAX-programma probeert hier met gedoneerde vaccins iets tegen te doen. De EU en de VS beweren allebei dat ze voorop lopen in die vaccindonatiewedloop, maar heeft er gelijk: Ursula von der Leyen of Joe Biden?

Het COVAX-programma is een internationale samenwerking van onder meer UNICEF en de WHO. Deze coronavaccins zijn bedoeld voor mensen in ontwikkelingslanden die de vaccins niet zelf kunnen betalen. Deze vaccins worden grotendeels geleverd door de EU en de VS.

In toespraken en tweets stelden Biden en von der Leyen beiden triomfantelijk dat zíj de meeste vaccins aan COVAX hebben gedoneerd. Omdat deze rubriek 'Factcheck Europa' heet, stellen we de uitspraak van Commisievoorzitter Von der Leyen centraal: is de EU de grootste donateur ter wereld aan coronavaccins naar arme landen?

Het antwoord is ingewikkelder dan het lijkt...

Host

Geert Jan Hahn

Over Factcheck Europa

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens Boris Johnson heeft de EU-commissie gebruik gemaakt van artikel 16 van het Noord-Ierland protocol om vaccinexport naar de VK tegen te houden. Vanuit de EU wordt dit aan alle kanten ontkent. Wat is er daadwerkelijk gebeurt? 

Artikel 16 is een noodclausule in het Noord-Ierland protocol. Dit is een verdrag dat in werking is gesteld tijdens de Brexit om de Noord-Ierse en Ierse grens open te kunnen houden. Wat belangrijk is omdat deze grens een historisch pijnpunt is.

Volgens Johnson heeft de EU hier beroep op gedaan om vaccinexport naar de VK te stoppen. De EU zegt dat ze dit nooit gedaan hebben. Experts zeggen dat de situatie iets gecompliceerder is.

Het oordeel

De EU heeft gedreigd met de clausule maar er uiteindelijk nooit beroep op gedaan. Hierdoor is wat Johnson zegt niet waar.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Host

Geert Jan Hahn

Over Factcheck Europa

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Maghreb-Europa pijpleiding vervoert gas van Algerije naar Marokko en Spanje. Door de decennialange strijd tussen Algerije en Marokko, heeft Algerije besloten het contract van de pijpleiding niet te verlengen. Hierdoor loopt Europa, in het bijzonder Spanje, een deel van hun gasvoorziening mis.

Toch stopt Algerije niet helemaal met hun gaslevering aan Europa. Er loopt namelijk nog een andere gasroute naar Spanje, waarmee Marokko kan worden omzeilt. Deze route door de Middellandse Zee heeft minder capaciteit dan de Maghreb-Europa leiding, wat tot een tekort aan gas in Spanje kan leiden.

Oordeel

Grotendeels onwaar. Het tekort dat ontstaat, is in verhouding zo minimaal dat de 'ernstige gezondheid' uit kan blijven.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Host

Geert Jan Hahn

Over Factcheck Europa

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het grensgebied tussen Polen en Belarus is het toneel geworden van een politiek spel waarin de Wit-Russische dictator Aleksandr Loekasjenko de Europese Unie wil destabiliseren. Er worden duizenden vluchtelingen naar Minsk gehaald, om ze vervolgens onder militaire begeleiding de Poolse grens over te zetten. Polen is echter niet van plan deze mensen toe te laten en heeft de grens hermetisch afgesloten.

De vluchtelingen belanden hierdoor in een niemandsland, waarbij ze zowel de Poolse als de Wit-Russische grens niet over kunnen. Omdat niemand het grensgebied mag betreden, is grotendeels onduidelijk wat er precies afspeelt. Experts zijn het erover eens dat de situatie in strijd is met de mensenrechten en dat er snel iets moet gebeuren.

Het klopt inderdaad dat Warschau tot nu toe alle hulp vanuit Brussel weigert. 'We hebben een verzoek gedaan bij de Poolse autoriteiten om die grenszone te mogen bezoeken, maar dat is geweigerd,' zegt Europarlementariër namens de PvdA Thijs Reuten.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Om de Europese economie uit de coronacrisis te trekken heeft de EU 750 miljard op de kapitaalmarkt 'gehaald'. Nederland heeft hiervan recht op een kleine zes miljard, mits er een plan ingeleverd wordt dat voldoet aan de voorwaarden. Europarlementariër namens JA21 Michiel Hoogeveen twitterde dat het fonds 'een sigaar uit eigen doos is.' Want, dit bedrag moet natuurlijk wel ooit terugbetaald worden.

Het plan is dat dit wordt opgenomen in de meerjarenbegroting van de EU voor de komende decennia. Maar, zegt Armin Cuyvers, hoogleraar Europees Recht aan de Universiteit Leiden: 'het idee is dat de investeringen uit het herstelfonds zoveel economische groei creëren en zoveel welvaart, dat ze het daarmee kunnen terugbetalen.'

De uitspraak is té kort door de bocht, zeggen onze experts. Het herstelfonds moet veel meer opleveren dan alleen die zes miljard.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Naar aanleiding van de stijgende energieprijzen kwamen de EU-leiders samen in Slovenië. In de persconferentie die hierop volgde zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen het volgende: 'We also need a stable source, nuclear, and during the transition, gas.' Hoewel ze slechts een paar woorden aan het onderwerp besteedde, zouden deze volgens De Telegraaf zorgen voor een 'kanteling' in het debat binnen de EU.

Het is duidelijk dat de EU op zoek moet naar een schonere energiemix. Omdat kernenergie nauwelijks CO2 uitstoot, zijn er lidstaten die pleiten voor een grotere rol. Onlangs schreven tien landen de Europese Commissie aan, om ervoor te zorgen dat kernenergie een groen label krijgt. Later sloot ook Nederland zich bij dit standpunt aan. Hoewel dit nog geen meerderheid oplevert, is er dus wel een kleine beweging te zien.

Volgens Europarlementariër Mohamed Chahim kwam kernenergie altijd al in de plannen van de Europese Unie voor: 'Kernenergie has never left the building.' De bewuste zin van Von Der Leyen zal de deur wellicht iets verder open zetten, maar sprake van een kanteling is er hierdoor niet.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens is de hoogste instantie in Europa die kan oordelen over mensenrechtenkwesties. Dit doen zij op basis van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens. Dit verdrag is ondertekend door alle 47 leden van de Raad van Europa.

De uitspraken van het EHRM zijn alleen bindend voor de lidstaat waartegen het vonnis is uitgesproken. Raab wil de wet zo aanpassen, dat het mogelijk wordt voor de Britse overheid een uitspraak te 'corrigeren' als deze niet naar wens is. Zo willen ze de invloed van Europa over het Britse nationale beleid beperken.

'Het is in ieder geval niet zo dat je op nationaal niveau kan zeggen: Wij gaan een uitspraak van het Europees Hof van de Rechten van de Mens overrulen,' zegt Jan-Peter Loof, vice-voorzitter van het College van de Rechten van de Mens en docent Staatsrecht en Mensenrecht aan Universiteit Leiden.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens de Unie voor het Middellandse Zeegebied in Caïro, was Frans Timmermans aanwezig namens de Europese Commissie. Het gastland werd lovend toegesproken door Timmermans: 'Egypte heeft laten zien een ware leider te zijn op het pad van ontwikkeling en duurzaamheid.' De uitspraak werd daarna ook nog getwitterd door het officiële account EU in Egypt.

Toch lijkt het met duurzaamheid wel mee te vallen in het land. Een aantal jaar geleden is er een enorm zonnepark gebouwd in de woestijn, maar daartegenover staat ook de bouw van drie grote gascentrales. Het aandeel groene energie in de totale energiemix wordt zo niet groter.

Toch heeft Egypte wel de ambities om de klimaattop van volgend jaar te organiseren. Volgens Eduard Cousin, verslaggever in Egypte en schrijver van het boek Nu de wereld niet meer kijkt, is dit wereldwijde evenement vooral bedoeld om er goed op te staan: 'Je krijgt veel bezoeken van Westerse leiders die redelijk een-op-een de pr-strategie van Egypte echoën, zoals Timmermans.'

Onwaar. Egypte is geen leider op het gebied van duurzaamheid en ontwikkeling. Zie de uitspraak van Timmermans maar als een aanmoedigingsprijs van de EU aan Egypte.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.