Factcheck Europa | BNR

Nadat de Zweedse premier Stefan Löfven openlijk zijn kritiek uitte op de nieuwe anti-homowetgeving in Hongarije, sloeg de minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó terug door te zeggen dat openbare veiligheid in Zweden 'iets is van het verleden.' Ook zei hij: De criminaliteitscijfers zijn torenhoog, er waren 366 geregistreerde schietincidenten en het aantal gewelddadige misdrijven door migranten stijgt alleen maar.'

De Zweedse cijfers leren ons dat de totale criminaliteit in het land nauwelijks stijgt, maar dat de zware criminaliteit wel toeneemt. Zo worden er jaarlijks meer moorden en explosieven geregistreerd. Toch blijkt dit vooral een probleem in enkele wijken in grote steden als Gotenburg en Malmö. Hier is de werkloosheid groot en krijgen bendes steeds meer invloed.

Grotendeels onwaar. De uitspraak van Szijjártó is behoorlijk overdreven. Hoewel er in sommige wijken wel degelijk grote problemen met criminaliteit zijn, is in de rest van Zweden de openbare veiligheid nog prima gewaarborgd.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Om de coronaschade te beperken heeft de Europese Unie het Next Generation EU fonds opgezet. Naast de al bestaande begroting, is er nog eens 750 miljard beschikbaar gesteld om de economie uit het slop te trekken en toekomstbestendig te maken. Om als lidstaat recht te hebben op de subsidie, moet je wel een plan inleveren. Iets wat Nederland nog niet heeft gedaan.

De subsidie wordt verdeeld over drie jaar. Het bedrag van de eerste twee jaar wordt onder andere bepaald door werkloosheid, inwonersaantal en sterftecijfers. Nederland heeft hier recht op 3.9 miljard. De subsidie voor het derde jaar wordt bepaald op basis van de daling in bruto binnenlands product. Hoewel dit nog moet worden vastgesteld, heeft de Europese Commissie hier wel al een verwachting voor uitgesproken: 1.8 miljard voor Nederland.

Waar. Als we de rekensom maken zit Nilüfer Gündogan er weliswaar zo'n 300 miljoen naast, maar dat is bijna niks in de Europese subsidiewereld. Nederland heeft naar verwachting recht op 5.7 miljard vanuit het Europese Corona Herstelfonds. Bijna 6 miljard dus.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedere lidstaat van Europese Unie moet bijdragen aan de Brusselse begroting, maar heeft ook recht op subsidies. De EU heeft een uitgebreid potje waaruit elk land fondsen voor bijvoorbeeld onderwijs en landbouw kan krijgen. Daarnaast zijn er ook subsidies die bijdragen aan de welvaart van een land, waardoor de arme lidstaten dus meer krijgen.

Polen en Hongarije waren het afgelopen decennium inderdaad netto-ontvangers. Als we kijken naar de hoogte van het bedrag dat zij hebben gekregen vanuit de EU, staat Polen strak bovenaan. Hongarije eindigt tweede op de lijst. Maar als we uitgaan van de grootte van de economie en het bruto binnenlands product meenemen in de berekening, is de uitslag anders. Dan is Hongarije de winnaar en komt Polen pas op de zesde plek, na Bulgarije, Letland, Litouwen en Griekenland.

Deels waar, deels onwaar. Als we kijken naar absolute cijfers, dan zijn Polen en Hongarije inderdaad de grootste netto-ontvangers. Als we rekening houden met de omvang van de economie en kijken naar het bruto binnenlands product, dan staat Hongarije wel bovenaan maar valt Polen uit de top 5.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van Nieuwenhuizen was minister van Infrastructuur en Waterstaat en viel vijf dagen in op het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Nu maakt ze de overstap naar branchevereniging Energie-Nederland. Dat weer lobbyt in Den Haag. Esther de Lange, Europarlementariër namens het CDA, twitterde: 'In de EU zijn hier regels voor: er geldt een afkoelperiode voor Eurocommissarissen voordat ze een dergelijke overstap kunnen maken.'

Deze Brusselse afkoelperiode geldt voor een tijdsbestek van 18 maanden. Binnen deze periode moeten Eurocommissarissen elke betaalde functie die zij aan willen nemen laten toetsen door een commissie. Zij beoordelen of er sprake kan zijn van belangenverstrengeling of niet. In Den Haag is hier echter nauwelijks wetgeving voor, al geldt er wel een gedragscode. Maar die is vrijblijvend.

Waar. Als Van Nieuwenhuizen Eurocommissaris zou zijn geweest, dan was haar nieuwe functie niet door de Brusselse wetgeving goedgekeurd, zeggen experts die BNR heeft gesproken. Dennis de Jong, oud-Europarlementariër voor de SP: 'Als oud-minister van Infrastructuur en Waterstaat kun je natuurlijk niet zeggen, ik had niets met energie te maken.'

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De komende zeven jaar zou de EU 1 miljard euro overmaken naar Afghanistan. Dit bedrag komt uit het Europese potje voor ontwikkelingshulp, wat betekent dat het geld naar projecten gaat die bijdragen aan de waarden van de EU. Nu de Taliban aan de macht, is het onduidelijk of het geld op de goede plek terecht komt. Daarom is besloten de gift te bevriezen.

De ontwikkelingshulp vanuit de EU is dus stopgezet. Maar de humanitaire hulp, een soort noodhulp, is juist opgeschroefd. 'De steun die eerst via Kaboel liep, gaan we nu inzetten om hulporganisaties en NGO's extra te ondersteunen,' aldus Thijs Reuten, Europarlementariër voor de PvdA. Zo moet het geld de Afghaanse bevolking alsnog bereiken.

Deels waar, deels onwaar. Voorlopig wordt de ontwikkelingshulp naar Afghanistan stopgezet, maar de humanitaire hulp wordt daarentegen juist verhoogd. De geldstroom verschuift en wordt dus niet geheel stopgezet.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Plasterk en Roos laten zich inspireren door Frankrijk in de jaren '70, waar volgens hen in tien jaar het elektriciteitsnet grotendeels overschakelde op kernenergie. De situatie in Frankrijk toen is echter totaal anders dan die nu in Nederland is, benadrukt oud-correspondent Stefan de Vries. De oliecrisis raakte het land hard en nood brak dus wet. Hierdoor was er vanuit de staat veel meer mogelijk.

Tegenwoordig zijn de veiligheidsvoorschriften voor een kerncentrale een stuk strenger, waardoor de bouw ook duurder is. Anders dan in Frankrijk, waar de energiemarkt grotendeels in handen van de staat was, is in Nederlands de energiemarkt open. 'In Nederland is gewoon de realiteit dat onder die omstandigheden geen marktpartijen zijn die graag willen investeren in kernenergie,' zegt klimaatwetenschapper Heleen de Coninck. Daarnaast zijn er nog andere factoren die de overstap op kernenergie lastig maken, zoals vergunningen, expertise en democratisch draagvlak.

In tien jaar overstappen op kernenergie? Haast onmogelijk zeggen onze experts. Er zijn te veel factoren die het proces vertragen. Tien jaar is gewoon te kort.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het doel van de Green Deal die Frans Timmermans afgelopen juli presenteerde, is om van Europa in 2050 het eerste klimaatneutrale continent ter wereld te maken. Om dit te bereiken, moet de Europese Unie in 2030 55% minder CO2 uitstoot hebben ten opzichte van 1990.

De gewenste werkwijze: CO2-uitstoot wordt zwaarder belast, bosbouw gestimuleerd en elke lidstaat krijgt een op maat gemaakt plan. Dit moet ervoor zorgen om het gezamenlijke doel van 55% halen. Maar geldt dat percentage wel voor Nederland als individueel land? En is het doel van Timmermans bindend?

Nee, het is niet zo dat elke lidstaat in 2030 een CO2-reductie van 55% moet hebben. Het gaat om een Europees gemiddelde. Het is een mix van verschillende pijlers; zie het als maatwerk per lidstaat. Maar ook: 'De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten,' zegt Esther de Lange, Europarlementariër voor het CDA.

Wat betekent dit voor Nederland? Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

NRC-columniste Caroline de Gruyter zegt in de Europa-podcast dat Nederland het derde land is dat de EU-leden bellen als het gaat om besluitvorming. Dit blijkt uit onderzoek van de denktank European Council of Foreign Affairs. Zij kijken jaarlijks naar de verhoudingen wat betreft besluitvorming binnen de Europese Unie. Welk land contacteer je als eerst als er iets besloten moet worden? En welke lidstaat is volgens jou het meest invloedrijk in de Europese Unie?

Uit dit onderzoek uit juli 2020 blijkt dat Duitsland en Frankrijk plaats 1 en 2 innemen. Daarna volgt Nederland. Expert Rob de Wijk benadrukt wel dat invloedrijk niet per se bepalend en leidend is. Zo is Rutte bepalend geweest in de Turkije-deal, maar zegt De Wijk: Iemand die als Mister No bekend staat in Europa, die kun je moeilijk een leider noemen.

Ja, zeggen BNR's experts, Rutte is wel degelijk invloedrijk in de Europese Unie en die derde plaats lijkt hun zeker aannemelijk. Maar Rutte de invloed van Rutte, maakt hem niet per se leidend en bepalend in de Europese Unie.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Officieel gezien is Nord Stream 2 een deal tussen bedrijven: Gazprom, Shell en bedrijven uit Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk.

Maar sinds de start van de aanleg door de Oostzee is Nord Stream 2 al omstreden. Europa zou te afhankelijk worden van Russisch gas en doordat de oude pijpleiding in Oekraïne overbodig wordt, krijgt Rusland ook daar meer macht - zo luiden de reacties.

Begin juli staken de Verenigde Staten na jaren van protest - onder Barack Obama en Donald Trump - hun verzet, die zelfs uitmondde in een sanctiewet. Joe Biden en de Duitse bondskanselier Angela Merkel sluiten een nieuwe deal over de voorwaarden van de gaspijpleiding.

Maar als de politieke bemoeienis zo groot is, zijn de geopolitieke aspecten nog wel onderhevig aan de commerciële, zoals de Nederlands overheid nog steeds betoogt?

Experts die BNR heeft geraadpleegd, zijn niet onder de indruk van het nieuwe, en tevens oude standpunt van de overheid. Commercieel project: dat is vooral een diplomatiek antwoord zegt Wendelmoet Boersema, auteur van het boek Gronings Goud. Zo rechtvaardigt het kabinet alle moeilijke vragen die ze krijgen over Rusland.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op woensdag 14 juli presenteerde de Europese Commissie, onder leiding van Frans Timmermans, de uitvoering van zijn klimaatplan als onderdeel van de Green Deal. In 2030 moet er 55% minder broeikasgassen uitgestoten worden, zodat Europa in 2050 het eerste CO2-neutrale continent wordt. Met de nieuwe maatregelen geldt: hoe schoner de brandstof, hoe goedkoper. En hoe viezer, hoe duurder. De belasting op CO2-uitstoot wordt dus hoger.

'Mogelijk een euro erbij aan de pomp', kopte De Telegraaf daarom. Het citaat betreft een uitspraak van Eric-Marc Huitema, directeur van de koepelorganisatie van Europese autofabrikanten ACEA. Volgens Huitema zou dit in 2026 al het geval zijn.

'Voor de bühne doet deze uitspraak het goed', zegt Ewout Klok, voorzitter van belangenvereniging van tankstations BETA. Maar analisten en experts die BNR heeft geraadpleegd, zetten vraagtekens bij dit scenario.

Luister naar deze podcast voor de factcheck, de analyse én het oordeel!

Plannen Timmermans maken tanken duurder, mogelijk een euro erbij aan de pomp

Geert Jan Hahn

Geert Jan Hahn hoor je elke donderdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factcheckeuropa, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.

See omnystudio.com/listener for privacy information.