Forum Dialog Plus

Od początku 2022 roku wszyscy patrzmy na granicę ukraińsko-rosyjską obawiając się kolejnej agresji Rosji na Ukrainę i jej następstw dla nas wszystkich w Polsce i Europie. Wojskowi, politycy i dyplomaci są zgodni, że Ukraina potrzebuje międzynarodowego wsparcia i narodowej jedności. Dlatego w tym podcaście zajmujemy się tym drugi, sytuacją wewnętrzną na Ukrainie.
Rozmawiamy z Marcinem Święcickim, byłym prezydentem Warszawy, który co dopiero wrócił z Ukrainy, gdzie przez ponad dwa lata pełnił funkcję Rzecznika Praw Przedsiębiorców. Ten biznesowy ombudsman działa na podstawie porozumienia między rządem ukraińskim, a międzynarodowymi organizacjami finansowymi.
W naszej rozmowie Marcin Święcicki mówi o stanie realizacji umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską. Osiem lat temu to wszystko zaczęło się od jej nagłego odrzucenia przez ówczesnego prezydenta Wiktora Janukowycza. Święcicki w ostatnich dwóch latach z bliska widział jak reformuje się ukraińska gospodarka, administracja i wymiar sprawiedliwości, którego reforma właśnie teraz wywołuje ogromne emocje. Opozycja zarzuca prezydentowi Wołodymyrowi Zełenskiemu próbę upolitycznienia sądów i wykorzystanie ich do walki z przeciwnikami politycznymi, szczególnie z byłym prezydentem Petro Poroszenką, który został oskarżony o zdradę stanu.
Podczas gdy Zachód próbuje pomóc Ukrainie, jej prezydent wydaje się bardziej koncentrować na zwalczaniu wewnętrznych oponentów niż rosyjską armię. W rozmowie z Marcinem Święcickim próbujemy zrozumieć jego motywy.
Rozmawiamy również o tym, czy oligarchowie są wciąż problemem ukraińskiej polityki i gospodarki. I o tym, jak Ukraina radzi sobie z pandemią Covid-19.

Podcast Forum Dialog Plus im. Andrzeja Godlewskiego przygotowujemy wspólnie z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacją Konrada Adenauera w Polsce.

W dziesiątym odcinku podcastu Forum Dialog Plus im. Andrzeja Godlewskiego, który współtworzymy z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacją Konrada Adenauera w Polsce omawiamy wyniki szczytu klimatycznego z Glasgow.

Każde państwo pojechała na niego ze swoją agendą i nadzieją na przeforsowanie swojego stanowiska. Nie ma się co dziwić mówi nasz rozmówca, Patryk Białas, aktywista klimatyczny, prezes stowarzyszenia BoMiasto i wiceprezes Kongresu Ruchów Miejskich.

„Szczyty klimatyczne to konferencje polityczne”, dodaje Białas, który jest dyrektor Centrum Innowacji i Kompetencji w Parku Naukowo-Technologicznym Euro-Centrum w Katowicach. W podcaście rozmawiamy o tym, czy udało się znaleźć porozumienie między państwami, które wierzą w to, że technologie załatwią za nas walkę ze skutkami globalnego ocieplenia klimatu, a krajami, które uważają, że tu i teraz, czyli jak najszybciej, musimy zmienić swój sposób życia i gospodarowania. Rozmawiamy także o tym, czy COP26 odpolitycznił, odideologizował debatę na temat polityki klimatycznej i dużo rozmawiamy o energetyce jądrowej, a także o śląskiej drodze odchodzenia od węgla. Patryk Białas jest radnym Rady Miasta Katowice, więc na co dzień robi politykę w regionie, który najbardziej i najszybciej musi się zmienić.

Dwa miesiące po klęsce Zachodu w Afganistanie wracamy pod Hindukusz. Rozmawiamy z dr Piotrem Łukasiewiczem, żołnierzem, dyplomatą i ostatnim ambasadorem Polski w Afganistanie. Łukasiewicz, o czym sam przypomina w rozmowie, zamykał polskie przedstawicielstwo w Kabulu z końcem 2014 roku. Dziś jest analitykiem ds. międzynarodowych Polityki Insight i wykładowcą Collegium Civitas.

Rozmawiamy o tym jak zmienił się Afganistan od czasu przejęcia władzy przez talibów. Zdaniem ambasadora sytuacja jest lepsza niż się spodziewaliśmy. Najważniejszą zmianą jest pokój, po raz pierwszy od dziesięcioleci w kraju nie toczą się działania wojenne. Ale ludzie i tak cierpią z powodu głodu i chorób. Dlatego zdaniem Łukasiewicza Zachód powinien dostarczyć Afgańczykom pomoc humanitarną bez stawiania żadnych warunków. Jednak pomoc rozwojowa, jego zdaniem, może być już używana jako narzędzie polityczne do rozmów z talibami.

Ambasador Łukasiewicz, który pracował jako dyplomata wojskowy i cywilny nie tylko pod Hindukuszem, ale także na Bałkanach, w Iraku i Pakistanie uważa, że UE powinna mieć swoje przedstawicielstwo w Afganistanie i prowadzić dialog z talibami, że Europa nie może oddać losu Afgańczyków w ręce Rosjan i Chińczyków. Jego zdaniem można było zbudować demokratyczne państwo w Afganistanie, ale ten projekt upadł na dziesięciolecia.

Podcast realizujemy wspólnie z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacją Konrada Adenauera w Polsce.

W ósmym odcinku podcastu Forum Dialog Plus im. Andrzeja Godlewskiego, który realizujemy wspólnie z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacją Konrada Adenauera w Polsce zajmujemy się kanclerstwem Angeli Merkel, a szczególnie tym, jak w 16 latach jej rządów zmieniły się relacje polsko-niemieckie i wspólna Europa.

Rozmawiamy z prof. Peterem Oliverem Loewem, historykiem, który od 2019 roku jest dyrektorem Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich w Darmstadt. Prof. Loew od ponad 30 lat zajmuje się relacjami polsko-niemieckimi, zarówno historycznymi jak i teraźniejszymi, od teorii operetki po wyzwania demograficzne, od historii migracji po zagadnienia transferu kultury. W rozmowie mówi, jak to się stało, że zakochał się w naszym kraju, i jakie ma dzisiaj z nim problemy.

Spotkaliśmy się w centrum Berlina, stąd od czasu do czasu będzie słychać odgłosy dużej metropolii. Rozmowa jest długa, ale bardzo ciekawa. Poruszamy chyba wszystkie kontrowersyjne sprawy w obecnych relacjach Polaków z Niemcami. Jak np. sprawę reparacji wojennych za II wojnę światową, czy to jak mówić o hitlerowcach: „Niemcy”, czy „naziści”. Prof. Loew tłumaczy, dlaczego on w Niemczech używa słowa „naziści”, a w Polsce „Niemcy”. Mówimy także o tym, czy z polskiej perspektywy bardziej opłaca się kooperacja czy konfrontacja z Niemcami, żeby przeforsować swoje postulaty. No i oczywiście, dużo rozmawiamy o Angeli Merkel, która przez ostatnich 16 lat kreowała stosunki polsko-niemieckie i zjednoczoną Europę. Pytam także, czy wynik wyborów 26 września będzie rachunkiem jaki Niemcy wystawią Angeli Merkel, czy jej następcy Arminowi Laschetowi. Spekulujemy też na temat przyszłego kanclerza.

W siódmym odcinku podcastu Forum Dialog Plus im. Andrzeja Godlewskiego, który tworzymy wspólnie z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacją Konrada Adenauera w Polsce, zajmujemy się polityką obronną Unii Europejskiej. Z prof. Krzysztofem Miszczakiem rozmawiamy o jego koncepcji armii europejskiej, którą przedstawił w swojej najnowszej książce zatytułowanej: „Armia Europejska. Strategiczne bezpieczeństwo militarne Unii Europejskiej”, którą pisał przez trzy i pół roku.

Miszczak otwiera swoją monografię zdaniem: „Porządek międzynarodowy znajduje się w okresie głębokiej rekonstrukcji” i dodaje, że „bezpośrednim następstwem zmian w dotychczasowym ładzie międzynarodowym jest określenie nowej roli Unii Europejskiej”. Zdaniem profesora, Europie nie uda się zbudować silnej pozycji na arenie międzynarodowej bez wspólnej armii i bez doktryny bezpieczeństwa, której Unia wciąż nie ma.

Krzysztof Miszczak jest kierownikiem Zakładu Polityki Bezpieczeństwa Międzynarodowego w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Studiował nauki polityczne, stosunki międzynarodowe, dziennikarstwo, filozofię i sinologię, także w Chinach, dlatego dużo rozmawiamy o Państwie Środka, w tym o klubach nocnych w Pekinie i Tianjin. Ma także duże doświadczenie w dyplomacji. Był m.in. zastępcą ambasadora RP w Niemczech, dyrektorem Departamentu Polityki Bezpieczeństwa Europejskiego w MSZ, i dyrektorem Biura Pełnomocnika Premiera ds. Dialogu Międzynarodowego prof. Władysława Bartoszewskiego.

Prof. Krzysztof Miszczak doskonale zna Niemcy i niemiecką politykę, w przeszłości był także dyrektorem Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, dlatego dużo rozmawiamy także o Niemczech i zbliżających się wyborach do Bundestagu, którego jego zdaniem otworzą nową epokę.

W kolejnym podcaście Forum Dialog Plus im. Andrzeja Godlewskiego, który współtworzymy z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacja Konrada Adenauera w Polsce zajmiemy się przyszłością Europy. Rozmawiamy z wielką damą słowackiej polityki, Magdaleną Vášáryovą, która w przeszłości była ambasadorką Słowacji w Austrii, a także w Polsce, na początku lat dwutysięcznych, stąd tak wspaniale mówi po polsku. Vášáryová była także wiceministrą spraw zagranicznych, a w 1999 roku jako pierwsza kobieta na Słowacji kandydowała na urząd prezydenta. Przed obaleniem żelaznej kurtyna robiła karierę jako aktorka, udzielając się w antykomunistycznej opozycji.
Rozmawiamy przez internet. Magdalena Vášáryová jest w Bratysławie,. Ale tylko raz mamy kłopoty techniczne i tylko przez 2 sekundy. Rozmawiamy o wszystkim. O gazociągu NordSream, o tym, że Europa Środkowo-Wschodnia straciła przez tę budowę zaufanie do Niemiec. Rozmawiamy o kryzysie demograficznym, Romanie Dmowskim, a nawet o denazyfikacji powojennych Niemiec. Vášáryová krytycznie analizuje sytuację we własnym kraju, ale także w naszym. Jako przyjaciółka Polski ma wobec nas wielkie oczekiwania. Mówi, że Polska ma odpowiedzialność w Europie nie tylko za siebie, ale za cały region. To bardzo ważna rozmowa.
Unia Europejska zainicjowała właśnie Konferencję o Przyszłości Europy, która ma otworzyć nową przestrzeń do dialogu z obywatelami. Ale żeby coś zmienić na lepsze, trzeba najpierw na to spojrzeć krytycznie.

W piątym podcaście Forum Dialog Plus im. Andrzeja Godlewskiego zajmiemy się dyplomacją klimatyczną. O tym kiedy świat dyplomacji odkrył klimat rozmawiamy z wybitnym polskim dyplomatą prof. Markiem Grelą, który w dyplomacji polskiej i europejskiej spędził 40 lat. Pracował w ośmiu krajach m.in. Hiszpanii, Irlandii, USA, Austrii i Włoszech.
Marek Grela był najmłodszym uczestnikiem Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w Helsinkach. Miał wtedy zaledwie 23 lata. Został pierwszym ambasadorem Polski przy Unii Europejskiej, potem był dyrektor ds. stosunków transatlantyckich i walki z terroryzmem w Sekretariacie Rady Unii Europejskiej. W Brukseli spędził 12 lat.
Na jego tarasie, co Państwo będą czasem słyszeć, rozmawiamy o historii dyplomacji klimatycznej, która pokazuje, że polityka, także ta międzynarodowa jest procesem. Nic nie dzieje się z dnia na dzień. Nawet rewolucje dojrzewają przez lata.
„W sprawach ochrony środowiska i klimatu rola czołowych polityków jest kluczowa”, uważa Grela. Dlatego dużo będzie o geopolityce, Chinach, Rosji i Joe Bidenie, który właśnie świętował 100-dniówkę swojej prezydentury.
Polityka klimatyczna jest dzisiaj polityką bezpieczeństwa. Woda to współczesna ropa. Konflikty zbrojne i masowe migracje wynikają także z globalnego ocieplenia. Zmiany klimatu odpowiadają również za epidemie. Jednak rozmowa ma także pozytywny wydźwięk. Pandemia koronawirusa pokazała ludziom, że to o czym mówią naukowcy może zdarzyć się naprawdę i drastycznie zmienić ich życie. Dlatego prof. Marek Grela wierzy, że teraz ludzie poważniej podejdą do walki z globalnym ociepleniem. Ale żeby zrozumieć, jak dalej będzie rozwijać się dyplomacja klimatyczna, trzeba spojrzeć na jej genezę.

Podcast realizujemy wspólnie z Fundacją Ars Republica, Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacją Konrada Adenauera w Polsce.

W czwartym odcinku Podcastu Forum Dialog Plus im. Andrzeja Godlewskiego zajmujemy się Rosją. Zastanowimy się, czy mamy do czynienia z nową jakością antyrządowych protestów.

Z pozoru nie dzieje się nic nowego. Mamy krytyka władzy, który odsłania jej korupcję. I prezydenta, który ma cały aparat państwa, żeby go zwalczyć. I nie waha się go użyć. Wydaje się, że zakończenie już znamy. Ale może jednak historia znowu nas zaskoczy. Bo Aleksiej Nawalny, jak żaden inny polityk wcześniej doskonale rozumie i używa internetu, który stał się areną walki politycznej w XXI wieku. Wracając do kraju, który wydał na niego wyrok śmierci, wykazał się imponującą odwagą.

Do tego toczą się procesy historyczne, których aktualni włodarze Kremla mogą nie zdołać zatrzymać. 21 lat rządów Putina nie zrekonstruowało potęgi Związku Sowieckiego. Rola Rosji słabnie. Jej gospodarka jest mniejsza od włoskiej. Chiny wyrosły na głównego konkurenta Stanów Zjednoczonych. Czy to oznacza, że koniec Putina jest bliski?

Z tym pytaniem poszliśmy do Corneliusa Ochmanna, wybitnego niemieckiego eksperta od Rosji i Europy Wschodniej. Ochmann, który rosyjskiego uczył się na Krymie, w latach 90-tych mieszkał w Moskwie, gdzie pracował jako wykładowca Instytutu Dziennikarstwa i pisał doktorat u Siergieja Karaganowa, jednego z najbardziej wpływowych politologów i intelektualistów współczesnej Rosji. Cornelius Ochmann przez blisko 20 lat pracował w berlińskiej Fundacji Bertelsmanna. A od 7 lat jest dyrektorem, z niemieckiej strony, Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, która w tym roku obchodzi 30-lecie istnienia. I niestety przez pandemię raczej nie odbędą się huczne obchody.

W naszej rozmowie Cornelius Ochmann ocenia, czy Rosjanie są już na tyle zdeterminowani, by masowo wystąpić przeciwko władzy. I czy Aleksiej Nawalny może zjednoczyć opozycję. A także, komu może sprzyjać rozwój sytuacji gospodarczej w kraju. Zapytałem go także o to, czy zmiana kanclerza w Niemczech na jesieni tego roku może zmienić niemiecką politykę wobec Rosji. Rozmawiamy także o Nordstream, Gazpromie i Schalke. A także o tym, że Rosja zmieniła strukturę interwencji wojskowych na świecie. No i musiało paść pytanie, czy Cornelius Ochmann zaszczepiłby się rosyjską szczepionką, a także czy w ostatnich 30 latach Polacy i Niemcy zbliżyli się do siebie w postrzeganiu Rosji.

Podcast realizujemy wspólnie z Fundacją Ars Republica, Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacją Konrada Adenauera w Polsce.

Pandemia, jak wiemy, wywołała nie tylko kryzys zdrowotny, tym zajęliśmy się w poprzednim podcaście, ale także gospodarczy. I teraz pytanie, jak z niego wyjść. Trzeba zrobić wszystko, by wrócić do stanu sprzed pandemii, czy wykorzystać kryzys do naprawy polityki gospodarczej? Pewnie wielu odpowie: „No, pewnie, że naprawić?”. Tylko pytanie, jak. W Polsce trudno o lepszą osobę, która byłaby w stanie odpowiedzieć na to pytanie niż prof. Elżbieta Mączyńska ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Prof. Mączyńska od 2005 roku stoi na czele Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, którego tradycja sięga aż XVI wieku, polskiego renesansu. Choć ta najnowsza historia zaczęła się w 1945 roku.
Z profesor Mączyńską spotykamy się w siedzibie Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego przy warszawskim Nowym Świecie. Rozmawiamy o kryzysach, Europie, polskiej transformacji, ale przede wszystkim o zmianie paradygmatu światowej gospodarki.

Będzie o makro i mikroekonomii, dużo o prawach konsumenckich, w tym mleku w bezzwrotnych butelkach oraz zmywarkach i laptopach, które psują się zaraz po upływie okresu gwarancyjnego.
Będzie także o wiecznych żarówkach i rajstopach. I o trzech użytecznych utopiach. A także o bezwarunkowym dochodzie podstawowym.

Rozmawiamy także o tym, dlaczego do PKB liczy się prostytucja i handel narkotykami, a nie prace domowe, czy wolontariat. I dlaczego rowerzysta ma fatalny wpływ na rozwój PKB, co innego niż fan fast foodów.

Z profesor Mączyńską rozmawiamy także dużo o klimacie. Polskie Towarzystwo Ekonomiczne właśnie wydało książkę noblisty Williama Nordhausa „Kasyno Klimatyczne”. To powinna być obowiązkowa lektura każdego decydenta na naszej planecie.

Forum Dialog Plus jest cyklem dyskusji ekspertów i polityków o najważniejszych wyzwaniach dla Polski i Europy. W czasach pandemii nasze debaty znajdziecie na kanałach społecznościowych Forum na Facebooku i YouTube'ie. Prosimy o subskrypcję. Teraz to nasz jedyny kontakt. A podcast, który realizujemy wspólnie z Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacją Konrada Adenauera w Polsce, jest już dostępny na największych platformach streamingowych, w tym na Spotify, Spreakerze, Apple Podcasts i Google Podcasts. Wciąż jednak jesteśmy tam nowi, dlatego ogromna prośba o subskrypcję naszego kanału i podanie go dalej do wszystkich tych, z którymi uważacie, że warto wejść w poważny dialog.

W drugim odcinku podcastu Forum Dialog Plus im. Andrzeja Godlewskiego, który realizujemy wspólnie z Fundacją Ars Republica, Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundacją Konrada Adenauera w Polsce, zajmujemy się zdrowiem. Ale, to nie jest kolejna rozmowa o Covid-19. W tym podcaście zastanowimy się tym, co dalej. Czego nauczyła nas pandemia, jakie wnioski powinniśmy z niej wyciągnąć, by jej analizowanie pozostawić w Europie historykom, już nie lekarzom. Z prof. Maciejem Kosieradzkim, wybitnym transplantologiem rozmawiamy o tym, czy jesteśmy gotowi na Europejską Ochronę Zdrowia. Skoro UE ma jednolitą politykę migracyjną, czy rolną, to czemu nie stworzyć jednolitej polityki zdrowotnej? Zresztą pytanie, czy w UE lepiej być rolnikiem, czy lekarzem padło wprost do doktora Kosieradzkiego.

To była bardzo szczera rozmowa, z której niestety jasno wynika, że nasz adres zamieszkania w Europie nadal decyduje o dostępności do wielu procedur medycznych ratujących zdrowie i życie. Ale można to zmienić! Z doktorem Kosieradzkim omawiamy konkretne rozwiązania i korzyści z nich wynikające. Ale także ryzyka. Bo medycyna, to nie tylko anatomia. System ochrony zdrowia, to nie tylko administracja. Ale także horyzontalne, szerokie podejście do wartości, które są ważne dla danego społeczeństwa. Dlatego debata o stworzeniu europejskiej unii zdrowotnej musi potrwać, byśmy znaleźli rozwiązanie, z którym wszyscy będziemy mogli żyć.

I najlepiej widać to na przykładzie transplantologii. Podejście do przeszczepu narządów różni europejskie narody. Ale już wspólne kontrakty z gigantycznymi koncernami farmaceutycznymi może nas połączyć. Siła negocjacyjna blisko pół miliarda ludzi jest ogromna. Wspólny zakup szczepionek przeciw Covid-19 był właściwy. Choć początek ich dystrybucji jest trudny.

Prof. Maciej Kosieradzki od 5 lat kieruje Katedrą i Kliniką Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Od 25 lat pobiera narządy od dawców żywych i dawców zmarłych, przeprowadza transplantacje nerki, trzustki i wątroby.

Nasz podcast już jest dostępny na wszystkich najważniejszych platformach, w tym na Spotify, Apple Podcasts i Google Podcasts. Wciąż jednak jesteśmy tam nowi, dlatego ogromna prośba o subskrypcję naszego kanału i podanie go dalej do znajomych, przyjaciół, kolegów, rodziny i wszystkich tych, z którymi uważacie warto wejść w dialog.