Franse Politiek

Deze week:Macron pakt internationaal leiderschap/Amerikanen bemoeien zich met Franse ondernemers/Marine Le Pen hoort haar toekomst

🧑🏽‍🏭 Soldats ne tirez pas

Afgelopen donderdag was er weer een overleg van de Coalition of the Willing, dit keer op het Elysée. De belangrijkste conclusie was dat een Europese troepenmacht, deze week aangeduid als de “geruststellingsmacht” of “garantiemacht”, iets dichterbij is. Die troepen zouden Oekraïne moeten helpen verdedigen na een eventueel bestand met Rusland. Terwijl Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk voorop lopen in dit initiatief, hebben andere landen nog geen concrete toezeggingen gedaan om troepen te leveren. Wat die Europese soldaten mogen doen in geval van een directe confrontatie met de Russen is ook niet duidelijk. Polen heeft aangegeven alle acties ter verdediging van Europa effectief te zullen steunen, terwijl Italië, Kroatië en Griekenland niet zullen meedoen. Duitsland en Nederland kijken vooralsnog even de kat uit de boom. Bij Bar Laat vertelde ik meer over de belangrijkste uitkomsten van deze top in Parijs.

Aangezien in eigen land de glans al lang van Macron af is, zouden cynici (zoals schrijver dezes) kunnen stellen dat de Franse president vooral druk bezig is zijn erfenis als internationale staatsman veilig te stellen. Het défilé aan regeringsleiders leidde deze week wel even de aandacht af van de misère in eigen land. 📈 Zo liep de werkloosheid in februari verder op, evenals de staatsschuld. Wat wel daalde was de plek van Frankrijk in het nieuwe lijstje gelukkigste landen ter wereld, van de 27e naar een 33e plaats. Ook het aandeel Fransen dat de president nog vertrouwt, zakte in maart met twee punten naar 35 procent.

🇺🇸 🌚 La nuit américaine

Hoezeer nationale politiek geopolitiek is geworden, en vice versa, blijkt wel uit een brief die de Amerikaanse ambassade in Parijs deze week stuurde naar verschillende Franse bedrijven. Als ze zaken willen blijven doen met de Amerikaanse overheid moeten ze het anti-diversiteitsbeleid van Donald Trump gaan volgen. In de brief eist Stanislas Parmentier, directeur-generaal van de ambassadediensten, dat Franse bedrijven binnen vijf dagen een formulier ondertekenen waarin ze afzien van "DEI"-programma's (Diversiteit, Gelijkheid, Inclusie), die de Amerikaanse president in zijn decreet 14173 heeft verboden.

De Franse minister van Economie Eric Lombard liet via zijn staf weten: “Deze praktijken weerspiegelen de waarden van de nieuwe Amerikaanse regering. Het zijn niet de onze.” Op zichzelf een correcte bewering: Frankrijk heeft traditioneel veel minder ingezet op diversiteitsbeleid dan de VS. Etnische registratie is sinds 1978 verboden in Frankrijk, dus officieel bestaat er zelfs geen diversiteit, noch discriminatie.

Het is nog onduidelijk hoeveel bedrijven de brief hebben gekregen. Sommige grote Franse multinationals die zaken doen in de VS hebben de brief niet ontvangen, andere bedrijven, zoals Orange, hebben geen activiteiten in de VS, maar zijn wel aangeschreven. Ook de Amerikaanse ambassades in Groot-Brittannië, Thailand en Vietnam zouden het vragenformulier al verstuurd hebben. De Amerikaanse ambassade in Den Haag wilde niet ingaan op mijn vraag of ook Nederlandse bedrijven zich moeten schikken naar Trumps grillen: “The Embassy does not comment on private correspondence,” was hun nogal woke antwoord.

Ondertussen heeft de voorzitter van de Amerikaanse toezichthouder FCC een vergelijkbare brief gestuurd naar Disney-CEO Bob Iger, met de eis dat het entertainmentbedrijf het diversiteitsbeleid bij de ‘wokest place on earth’ volledig ontmantelt. Disneyland Parijs staat nu voor een dilemma: de attractie It's a Small World krijgt een heel andere lading wanneer de diversiteit zal moeten verdwijnen, hoewel veel bezoekers blij zullen zijn als ze eindelijk verlost zullen worden van de irritante soundtrack.

☂️ Parapluie

In de vorige nieuwsbrief vroeg ik jullie of Franse atoombommen Europa moesten gaan beschermen in de plaats van Amerikaanse. Opvallend antwoordde liefst 91% ‘Mais oui !’. Ook al behoren de lezers van deze nieuwsbrief tot de avant-garde, er zal vermoedelijk nog flink wat water door de Seine moeten stromen voor de eerste Franse kernkoppen in Volkel komen te liggen.

🦹🏼 Tous des voyous

In de rubriek Allemaal boeven deze keer natuurlijk opnieuw aandacht voor opperschelm Nicolas Sarkozy. Met een enkelband verscheen de oud-president in de Parijse rechtbank waar hij zeven jaar en 300.000 euro boete tegen zich hoorde eisen. De oud-president wordt ervan beschuldigd miljoenen euro's te hebben aangenomen van de Libische dictator Muammar Gaddafi om zijn verkiezingscampagne van 2007 te financieren. Het Franse OM beschuldigt het viertal een “onvoorstelbare, ongekende, onfatsoenlijke” overeenkomst met Gaddafi te hebben gesloten, gelijk aan een Faustiaans pact. Bij het horen van de eis leek Sarkozy onbewogen, maar later schreef hij op het Amerikaanse propagandaplatform X dat hij zal blijven vechten voor de waarheid.

Ook oud-parlementariër Pascal Blois moest even slikken toen hij vier maanden voorwaardelijk kreeg, omdat hij expres een vrouw aangereden had die op een parkeerplek stond die Blois wilde nemen. Een gemeenteraadslid van de gemeente Mably kreeg een boete van €300 omdat hij de burgemeester op “zijn bek zou slaan”.Wie nog niet veroordeeld is, is Alexis Kohler. Hij is geen politicus, maar wel een politiek zwaargewicht. De secretaris-generaal van het Elysée, en tien jaar lang de rechterhand en vertrouweling van Macron, ruimt volgende maand het veld. Zoals dat gaat in het old boys network zit hij niet lang zonder baan: hij wordt de nummer twee van de Franse bank Société Générale. Kohler, soms omschreven als Macrons tweelingbroer, zou betrokken zijn bij verschillende strafzaken. Zo wordt hij sinds 2022 onderzocht voor het nemen van illegale belangen, omdat hij van 2009 tot 2016 als hoge ambtenaar betrokken was bij verschillende beslissingen met betrekking tot de Italiaans-Zwitserse rederij MSC die wordt geleid door de neven van zijn moeder, de familie Aponte. Hij zal ook uitleg moeten geven over zijn rol in een drinkwaterschandaal.

🏓 Jeu, set et match

En nu we het toch over rechtszaken en politici hebben: aanstaande maandag is een grote dag voor Marine Le Pen, misschien wel de allerbelangrijkste dag uit haar politieke carrière, omdat het tevens haar laatste dag kan zijn. Op 31 maart doet de rechtbank van Parijs uitspraak in de zaak rond de fictieve aanstellingen van assistenten in het Europees Parlement door haar partij. Le Pen, acht andere voormalige Europarlementariërs en 12 ‘assistenten’ horen dan hun straffen. Tegen Marine le Pen eist Justitie vijf jaar voorwaardelijke gevangenisstraf, 300.000 euro boete en vijf jaar inéligibilité, oftewel uitsluiting van verkiesbaarheid. Cruciaal is of de straf “met onmiddellijke uitvoering” wordt uitgesproken, zelfs als ze in beroep gaat. En dat betekent dat Le Pen in 2027 niet voor de vierde keer kan mee doen aan de presidentsverkiezing. Volgens de meest recente peiling (december 2024) zou zij de meeste stemmen krijgen in de eerste ronde van die verkiezing. Bij een veroordeling kan Marine Le Pen pas weer meedoen in 2032, ze is dan 64 jaar oud.

Ook de toekomst van het Rassemblement national staat op het spel. De partij hangt een boete van 4,3 miljoen euro boven het hoofd, maar daar steken ze liever de koppen in het zand over de toekomst van de partij als Le Pen veroordeeld wordt. Wie dit weekend nog lid wordt, krijgt een door Marine Le Pen en partijvoorzitter Jordan Bardella gesigneerde poster cadeau. Grote kans dat die affiches na maandag een collector’s item zijn…

🔥 Faits divers

✚✚✚ 🧳 Een van minister Bruno Retailleaus ambities is het verminderen van immigratie, en daar lijkt hij succes mee te boeken: Frankrijk trok in 2023 slechts 6 immigranten per duizend inwoners. Van alle Europese lidstaten ontving alleen Slovenië minder nieuwkomers. ✚✚✚ 🚒 Op 1 januari j.l. bedroeg de Franse staatschuld 3.305,4 miljard euro, een toename van ‘slechts’ 3,8 miljard sinds het kwartaal ervoor en zelfs een afname in punten van het BBP: van 113.6% naar 113%. In heel 2024 nam de staatsschuld toe met 203 miljard, oftewel ruim een half miljard per dag (!).✚✚✚ François Bayrou was deze week 100 dagen premier, een dag langer dan zijn voorganger Michel Barnier. Of Bayrou de 200 dagen haalt is onzeker.✚✚✚

Update 30.03, 11 uur: toevoeging antwoord van de Amerikaanse ambassade in Den Haag.

🙏🏼 Merci ! 

📖 Te lui om te lezen? Deze tweewekelijkse Nieuwsbrief is er ook voor in de oren.👂🏼 Klik op de ⏯️ audiospeler hierboven. 🎼 De tussenkopjes zijn titels van liedjes die in de playlist van deze nieuwsbrief op Spotify staan. Totaal willekeurige Franstalige muziek, maar smullen voor de echte liefhebbers!

🎁 Franse Politiek is en blijft gratis, maar donateur worden kan altijd, en wordt zeer gewaardeerd. Dat kan door hieronder te klikken. Mijn dank voor jullie bijdrage is groot!

🇪🇺 Met BNR-collega’s Michal van der Toorn en Geert Jan Hahn maak ik de dagelijkse podcast Make Europe Great Again, met het laatste Europese nieuws. Abonneer je hier.📲 Op Signal plaats ik in kanaal Franse Politiek regelmatige korte berichtjes over Franse actualiteiten. Lid worden? Klik hier!🇬🇧🇺🇸 There is also an English version of this Newsletter, just click here!

Dank voor het lezen et bon weekend !

Deze week:🌂 Van umbrella naar parapluie🔚 Le Pen, la fin ?

☂️ Parapluie

In alle geopolitieke hectiek probeert Emmanuel Macron zijn rol als Dux Europae weer op te pakken. De draaikolk van omwentelingen van de afgelopen weken, moeten voor hem ook een beetje als een revanche voelen: zijn toespraak in september 2017 aan de Sorbonne, waarin hij onder meer pleitte voor een Europese Defensiefonds, een meer verenigd Europa en vooral voor de ‘strategische autonomie’, werd in andere Europese hoofdsteden wat meewarig ontvangen (en uw correspondent was in die tijd evenmin direct overtuigd).

Nu Europa aan het verwerken is dat de VS niet meer de vanzelfsprekende bondgenoot is die de Amerikanen tachtig jaar waren, wordt de noodzaak tot strategische autonomie door weinigen meer betwist. Uitgerekend Macron heeft daarvoor een belangrijke en angstaanjagende troefkaart: la bombe atomique, een erfenis van Charles de Gaulle die de Republiek groot moest houden in een wereld gedomineerd door supermachten. De huidige Franse president flirt al jaren met het idee om de "force de frappe" een Europese dimensie te geven (dank, Arend-Jan Boekestijn die me op deze speech uit 2020 wees). Zelfs in 1972 erkende toenmalig minister van Defensie Michel Debré al dat de Franse veiligheid niet los gezien kan worden van Europa, maar dat betekende nog niet dat Parijs zijn ultieme machtsmiddel wilde delen. Frankrijk ziet zijn kernwapens als een soeverein instrument: alleen de president beslist over inzet. Minister van Defensie Sébastien Lecornu herhaalde vorige week nog: "Het is Frans, en het blijft Frans.” Ook Marine Le Pen is mordicus tegen het omvolken van de Franse kernwapens.

De vraag is nu: gaan die Franse kernwapens Europa dan toch beschermen? Een uitbreiding van de nucleaire paraplu zou enorme investeringen en een politieke aardverschuiving vergen, iets waar Parijs nu geen trek in heeft. Zelfs als Duitsland of andere Europese landen financieel bijdragen, blijft de beslissing altijd Frans. Toch beweegt er iets. De recente oproep van Friedrich Merz, Duitslands toekomstige bondskanselier van Duitsland, om te praten over een gedeelde nucleaire bescherming, wordt inmiddels gedeeld door een aantal andere Europese lidstaten. De Poolse premier Donald Tusk zei vorige week dat hij “ernstige gesprekken” voert met Macron over een Franse nucleaire bescherming voor zijn land. Dit zou een opvallende stap zijn, aangezien Polen traditioneel leunt op de Amerikaanse nucleaire garantie binnen de NAVO. Ook Denemarken en Litouwen zien wel iets in de Franse kernwapens. België wil zelfs nog verder gaan en naast de Franse, ook Europese kernwapens ontwikkelen. Nederland, tenslotte blijft in de rol van een van de meest atlantische volgelingen: Den Haag rekent nog steeds op de Amerikaanse nucleaire bescherming.

🗣️Dialoog

Macron stelt nu een "strategische dialoog" voor waarin Europese partners kunnen deelnemen aan oefeningen zoals Poker (de Franse tegenhanger van de NAVO-oefeningen Steadfast Noon) die vier keer per jaar wordt gehouden. Dit soort symbolische samenwerking biedt Europese landen een gevoel van betrokkenheid zonder dat Frankrijk zijn ultieme controle opgeeft. Daarnaast wordt er nagedacht over meer praktische samenwerkingen, zoals het positioneren van Franse nucleaire vliegtuigen op Europese bases of gezamenlijke financiering van de modernisering van de Franse afschrikking. Maar zoals François Mitterrand in 1994 al stelde: "De beslissing over de Franse kernwapens zal nooit worden overgedragen aan een alliantie, zelfs niet aan onze trouwste bondgenoten.” De Franse ‘parapluie nucléaire’ blijft voorlopig een exclusief Frans regenscherm, vooral bedoeld om de imaginaire grandeur van de Vijfde Republiek te beschermen. En zo blijft Emmanuel Macron, in de beste gaullistische traditie, de enige Europeaan met een vinger aan de knop van de totale vernietiging. Hopelijk slaapt u vannacht gerust bij die gedachte…

😢 Comment te dire adieu ?

Nu Jean-Marie Le Pen inmiddels het tijdelijke voor het eeuwige heeft verruild, zal de komende weken blijken of zijn dochter Marine een politieke dood tegemoet gaat. Eerst buigt de Conseil constitutionnel zich aanstaande maandag over de vraag of een veroordeelde politicus zijn mandaat kwijtraakt, zelfs al gaat hij of zij in beroep. Het antwoord daarop is van belang voor de uitspraak van de Parijse rechtbank over precies twee weken, op 31 maart in de zaak over het vermeende misbruik van EU-fondsen voor parlementaire medewerkers van de RN. Le Pen riskeert twee jaar gevangenisstraf en vijf jaar onverkiesbaarheid met “voorlopige executie”. Dat betekent dat een straf onmiddellijk wordt uitgevoerd, zonder een beroep af te wacht. En daardoor zou Marine Le Pen in 2027 niet mee kunnen doen met de presidentsverkiezingen. Dat zou “diep ondemocratisch zijn”, zei zij gisteren. Haar Patriotten voor Europa-partijgenoot Viktor Orbán denkt dat het wel mee zal vallen. Hij ziet haar over twee jaar wel president worden.

🔥 Faits divers

✚✚✚ 🤷🏽‍♂️ Europarlementariër Jordan Bardella (Rassemblement national/Patriotten voor Europa) gaat over twee weken naar Israël. De leider van de ooit openlijk antisemitische partij is door premier Benjamin Netanyahu uitgenodigd voor een conferentie. ✚✚✚ 🙋🏼‍♂️Coucou 2027! Ineens duikt Dominique de Villepin overal weer op. Er is een heuse mediahype rondom de man die 20 jaar geleden premier was onder Jacques Chirac. Hij zou zich warmlopen voor de presidentsverkiezingen in 2027. De Villepin probeerde het al twee keer eerder, in 2007 en 2012, zonder succes. Het roddelblad Gala heeft alvast allerlei sappige details over de 71-jarige De Villepin op een rijtje gezet. ✚✚✚ 🚓 Ook de afgelopen weken kwamen weer flink wat politici in aanraking met justitie. Een kleine selectie: Jean-Marie Bernard, voorzitter van de regio Hautes-Alpes, kreeg 12 maanden voorwaardelijk vanwege corruptie. Een gemeenteraadslid van een dorp in Bretagne sloeg zijn huisarts en is nu vijf jaar onverkiesbaar en moet duizend euro boete betalen. Bij de extreemlinkse partij LFI maken ze het behoorlijk bont: het kamerlid Jean-Hugues Ratenon kreeg zes maanden voorwaardelijk vanwege dronken rijden. Zijn fractiegenoot Sébastien Delogu moet 5.000 euro betalen vanwege geweld tegen twee medewerkers van een school. Hij gaat overigens in beroep. ✚✚✚ ☀️ Nog geen vakantieplannen? Time Magazine heeft het Hotel de la Plage in Cap Ferret op de lijst gezet van de mooiste 100 plekken op aarde.✚✚✚

🙏🏼 Merci ! 

📖 Te lui om te lezen? De Nieuwsbrief is er ook voor in de oren.👂🏼 Klik op de ⏯️ audiospeler hierboven. 🎼 De tussenkopjes zijn titels van liedjes die in de playlist van deze nieuwsbrief op Spotify staan. Totaal willekeurige Franstalige muziek, maar smullen voor de echte liefhebbers!

🎁 Franse Politiek is en blijft gratis, maar donateur worden kan altijd, en wordt zeer gewaardeerd. Dat kan door hieronder te klikken. Mijn dank voor jullie bijdrage is groot!

🇪🇺 Met BNR-collega’s Michal van der Toorn en Geert Jan Hahn maak ik sinds een paar weken de dagelijkse podcast Make Europe Great Again, met het laatste Europese nieuws. Abonneer je hier.📲 Het kanaal Franse Politiek is nu te vinden op Signal, met regelmatige korte berichtjes over Franse actualiteiten. Lid worden? Klik hier!🇬🇧🇺🇸 There is also an English version of this Newsletter, just click here!

Dank voor het lezen et bon weekend !

💣 La guerre est là

🇺🇦 Toen Poetin drie jaar geleden Oekraïne binnenviel, hield Frankrijk krampachtig vast aan zijn rol als bemiddelaar – zelfs toen de diplomatieke brand al woedde. Macrons bezoek aan Moskou, aan het eind van Poetins beruchte witte tafel – een meubelstuk zo lang als de Polderbaan van Schiphol – werd het symbool van die spagaat. Het tafereel vatte de Franse beginhouding perfect samen: krampachtig vasthouden aan haar rol als bemiddelaar terwijl het diplomatieke huis al in lichterlaaie stond. Macron werd zelfs verweten een Russofiel te zijn. Nog geen 48 uur voor de Russische tanks de grens overstaken, verkondigde het Élysée triomfantelijk een geplande Biden-Poetin top, dankzij Macrons bemiddeling. Qua timing vergelijkbaar met het aankondigen van een vredesconferentie terwijl de raketten al onderweg zijn. Toch verbrak Macron het contact met Moskou niet. In juni 2022, dus vier maanden in de oorlog, zei hij dat we “Poetin niet moeten vernederen”, tot ergernis van sommige andere Europese lidstaten.

Speciale band

Die ambigue houding was niet verrassend. Frankrijk en Rusland delen een "liaison particulière", een eeuwenoude speciale verhouding. Van de Russische aristocratie die in Tolstojs romans Frans sprak tot oligarchen die miljoenen uitgaven in de boetieks van Courchevel en Cannes – de relatie zit diep. In 2014, ondanks de Russische annexatie van de Krim, was Frankrijk nog van plan twee Mistral-oorlogsschepen aan Moskou te verkopen (een deal die uiteindelijk onder zware geallieerde druk werd geannuleerd en de Franse belastingbetalers 409 miljoen euro kostte). De band die Frankrijk altijd met Rusland dacht te hebben, bleek vooral een denkbeeldige.

Aanvankelijk was Macron niet enthousiast over een mogelijk EU-lidmaatschap van Oekraïne. Ook de Franse militaire steun aan het land blijft bescheiden: tot nu toe zo’n 3,5 miljard euro. Dat klinkt indrukwekkend, totdat je ontdekt dat Nederland, met een derde van de Franse bevolking, 5,9 miljard heeft bijgedragen. Zelfs Denemarken, met nog niet de helft van het aantal inwoners van de regio Parijs, gaf al ruim 7,5 miljard aan militaire steun. (Gegevens: Kiel Institute's Ukraine Support Tracker). Maar er waait een nieuwe wind door het Elysée. Macrons uitspraak een jaar geleden over het mogelijk sturen van westerse troepen naar Oekraïne – hoewel het diplomatieke schokgolven door Europa stuurde – markeerde een dramatische ommezwaai. Vorige week organiseerde de Franse president twee topbijeenkomsten in zijn paleis, waarbij hij zich positioneerde als Europa's militaire geweten. Het belangrijkste resultaat uit die bijeenkomsten was dat er geen onenigheid was.

📻Over het einde van die speciale band maakte ik vorig jaar met mijn collega Geert Jan Hahn een podcast. Klik hier.

Accordeon

Een Amerikaanse generaal zou ooit gezegd hebben dat "ten oorlog trekken zonder Frankrijk is als jagen zonder accordeon." Maar in het Europa van vandaag, bedreigd vanuit zowel het oosten als het westen (met Trump 2.0 aan de horizon), kunnen we ons niet meer permitteren om Franse initiatieven weg te wuiven met vermoeide grappen over militaire daadkracht. Frankrijk blijft, ondanks al zijn tegenstrijdigheden, de enige kernmacht van de EU en haar sterkste militaire macht. De vraag is niet langer of de eerste Franse reactie te zacht was – maar of de nieuwe havikachtige koers kan helpen bij het smeden van een verenigd Europees defensiebeleid. Want op dit moment heeft Europa elke accordeon nodig die het kan bespelen.

Macron goes to Washington

Vanmiddag bezoekt Emmanuel Macron voor het eerst Donald Trump in Washington, waar de Franse president zijn Amerikaanse ambtsgenoot zal proberen te overtuigen dat het in Amerika’s eigen belang is om Europa niet in de steek te laten. Misschien dat Macron nu eindelijk de juiste toon weet te treffen. Moet hij aan een lange tafel plaatsnemen, dan kunnen we de uitkomst al voorspellen…

Meer weten over de complexe Frans-Russische relatie? Lees deze verhelderende studie van het IFRI (Frans Instituut voor Internationale Betrekkingen) over de transformatie van de Franse strategie: Return to the East (lees de PDF hier).

🚗 Séquence voiture

De Franse zakenman Vincent Bolloré, bekend van zijn grote media-imperium en zijn steun aan extreemrechtse politici, heeft een rechtszaak gewonnen tegen de regio Groot-Parijs. Hij krijgt €66 miljoen compensatie voor een mislukt elektrisch autodeel-project. Bolloré, onder meer eigenaar van CNews (het Franse equivalent van Fox News) en een groot aantal andere ondernemingen, zag zijn project Autolib' in 2018 spectaculair mislukken. Maar zoals zo vaak in Frankrijk: de rekening gaat naar de belastingbetaler.

Al in 2003 had Parijs een droom: duizenden schattige elektrische auto’s die door de stad zoemen. Het plan was toen nog vooruitstrevend en de uitvoering leek zo simpel: samenwerken met Bolloré, een machtige Franse industriële familie om een elektrisch autodeelsysteem te creëren. In 2011 lukte het dan eindelijk. Het project kreeg de groots klinkende naam “Autolib’” (Franse reclamebureaus en overheidsinstellingen zijn dol op apostrofs op de gekste plekken). De zilvergrijze Bluecars werden al snel populair bij de gebruikers, maar daar waren er uiteindelijk niet genoeg van. In plaats van de verwachte €56 miljoen winst per jaar, verdampte het geld sneller dan een camembert tijdens een hittegolf. In juni 2018 was de situatie zo rampzalig dat de regio de stekker eruit trok. In ware Franse stijl begon een juridische veldslag waarbij iedereen iedereen aanklaagde. Na jaren procederen besloot de rechter dat de steden Bolloré €66 miljoen moeten betalen. De auto’s zijn nergens meer te vinden. Zeven jaar na het debacle kunnen de belastingbetalers opdraaien voor de schade. Voor dat geld kunnen ze nog wel steeds de website raadplegen van het mislukte publiek-private project…

🔥Paris brûle-t-il ?

Het is een trend die Randstedelingen misschien met oogknipperen zullen lezen, maar de stad Parijs verliest al jaren inwoners, en met die trend daalt ook de prijs van het onroerend goed. De afgelopen twee jaar daalden de prijzen met zo’n 10 procent, om uit te komen op 9.355 euro/m2, voor Amsterdammers zo langzamerhand een koopje.

🙏🏼 Merci ! 

📖 Te lui om te lezen? De Nieuwsbrief is er ook voor in de oren.👂🏼 Klik op de ⏯️ audiospeler hierboven.

📺 Vanavond analyseer ik in Bar Laat de impact van de Duitse verkiezingen op de EU, op NPO1 om 22u05.

🎼 De tussenkopjes zijn titels van liedjes die in de playlist van deze nieuwsbrief op Spotify staan. Totaal willekeurige Franstalige muziek, maar smullen voor de echte liefhebbers!

🎁 Deze nieuwsbrief is en blijft gratis, maar doneren wordt zeer gewaardeerd. Mijn dank voor jullie steun is groot!📲 Het Whatsapp kanaal Franse Politiek is nu te vinden op Signal, met regelmatige korte berichtjes over Franse actualiteiten. Lid worden? Klik hier!🇬🇧🇺🇸 There is also an English version of this Newsletter, just click here!

🔥 Pyromanes

🏠 Stel: u laat een huis bouwen. Bij de oplevering blijkt de fundering vergeten, het huis staat scheef. De wc is niet aangesloten op de riolering, het dak lekt, en de elektricien weet het verschil niet tussen plus en min. Als het huis is opgeleverd ziet u hoe het langzaam wegzakt in de bodem, terwijl de regen die door het dak sijpelt een kortsluiting veroorzaakt die zo spectaculair is dat niet alleen het huis in brand vliegt, maar de vlammen overslaan naar de rest van het dorp, dat uiteindelijk verdwijnt in een allesverzengende apocalypse. Mijn vraag aan u is: zou u dezelfde aannemer inhuren om het dorp te herbouwen? François Bayrou denkt in ieder geval dat dat wel een goed idee is.

De vergelijking is wellicht wat theatraal, maar aan het einde van het jaar mogen metaforen best spectaculair zijn. Dit was het eerste dat in me opkwam toen ik vanavond de 36 namen zag op de lijst van de nieuwe regering Bayrou. Daarop staan twee oud-premiers en negentien ministers en staatssecretarissen die er ook al zaten onder de uiterst succesvolle Michel Barnier.

Le Monde publiceert een overzicht van deze ministers met hun rang in de ministeriële hiërarchie. In Frankrijk is er in tegenstelling tot het Nederlandse kabinet, waar zelfs de premier niet boven de andere ministers staat, geen gelijkheid, maar een strenge pikorde zoals die ook al vanaf de lagere school met de paplepel wordt ingegoten.

♻️ De retour

Als eerste valt de verrassende terugkeer van Manuel Valls op, de man wiens enige talent bestaat uit het verhullen van het feit dat hij geen talent heeft. Zijn benoeming als nummer 3 is opmerkelijk, omdat hij een oud-lid is van de PS en die partij geen ministers wilde leveren aan Bayrou. Valls was van 2014 tot 2016 premier onder François Hollande. Nadat hij door politiek en publiek werd uitgekotst, gebruikte hij zijn Spaanse paspoort om een carrière te maken in de Catalaanse politiek. Hij wilde burgemeester worden van zijn geboortestad Barcelona. Ook dat mislukte jammerlijk en met de staart tussen de benen keerde hij terug naar Frankrijk. Het opportunisme de schaamte voorbij betaalt zich nu uit: Valls krijgt het ministerie van koloniën van de overzeese gebiedsdelen. Hij kan direct aan de bak: de situatie op Mayotte is mensonterend. Hoe verder van Parijs, hoe minder schade Valls kan toebrengen, moet Bayrou gedacht hebben.

Ook Elisabeth Borne was al premier (tot januari dit jaar en dus niet ‘première’). Zij wordt nu als minister van Onderwijs de nummer twee van de regering. Rachida Dati, al ruim 16 jaar burgemeester van het chique 7e arrondissement was al minister in het begin van Nicolas Sarkozy’s presidentschap, de qua veroordelingen succesvolste president uit de Franse geschiedenis (zie onder). Dati blijft minister van Cultuur.

De opvallendste benoeming is die van Eric Lombard, een man zonder politieke ervaring. Hij wordt de nieuwe minister van financiën, die orde op zaak moet stellen in het Franse huishoudboekje. Hij was tot vandaag de baas van de meer dan twee eeuwen oude Caisse des dépôts et consignation, de organisatie die met wisselend succes de staatsinvesteringen beheert (waaronder een groot deel van de Nederlandse stads- en streekbussen en de ambulances). Hij zal de markten en zijn Europese collega’s moeten geruststellen. Ook opvallend: Minister van Defensie Sébastien Lecornu blijft op zijn op post zitten, terwijl Macron eigenlijk wilde dat hij de nieuwe premier was geworden (zie vorige nieuwsbrief).

👎🏼 Erreur

In de vorige nieuwsbrief beweerde ik dat de Franse staatsschuld opliep met 500.000 euro per seconde. Dat was een slordigheidje, ik bedoelde per minuut. Maar dat was het bedrag dat gold voor het tweede kwartaal van 2024. Afgelopen week werd het cijfer bekend voor het derde kwartaal en de situatie wordt nu snel slechter: de schuld stijgt met 514.000 euro per minuut, en de totale schuld bedraagt nu 3.303 miljard euro (113,7% van het Franse BBP), een record.

François Bayrou, nog geen week premier, heeft het nu al lastig en de samenstalling van zijn nieuwe team is vooral cosmetisch. Hij zal heel snel moeten schakelen, maar denkt dat het tien jaar zal duren om de staatsfinanciën een beetje op orde te brengen. Tien jaar à 514.000 euro per minuut.

🎅🏻 Kerstmode

Terwijl het mediacircus zich richt op de nieuwe ministers, blijft ook Nicolas Sarkozy, de voormalige president, de krantenkoppen halen. Afgelopen week verwierp het Hof van Cassatie Sarkozy’s beroep en velde zijn definitieve oordeel in de zogenaamde Bismuth-zaak: drie jaar gevangenisstraf, waarvan twee voorwaardelijk en één jaar met hét onmisbare mode-accessoire van dit seizoen — een elektronische enkelband. Daarnaast mag Sarkozy de komende drie jaar geen openbaar ambt bekleden. Op de respectabele leeftijd van 69 moet de oud-president binnenkort een ander soort staatsbezoek afleggen — aan een strafrechter voor het aanmeten van zijn enkelband. Een hele verandering ten opzichte van zijn gebruikelijke smaak in polsaccessoires — een Rolex is het deze keer zeker niet.

🙏🏼 Merci !

📖 Te lui om te lezen? De Nieuwsbrief is er nu ook voor in de oren. Klik op de audiospeler boven.

🎼 De tussenkopjes zijn titels van liedjes die in de playlist van deze nieuwsbrief op Spotify staan. Totaal willekeurige Franstalige muziek, maar smullen voor de echte liefhebbers!

🎁 Deze nieuwsbrief is en blijft gratis, maar doneren wordt zeer gewaardeerd. Mijn dank voor jullie steun is groot! Of geef een betaald abonnement op deze nieuwsbrief als kerstcadeau, weer eens wat anders dan sokken of een boek.

👋🏼 Joyeux Noël !🇬🇧🇺🇸 There is also an English version of this Newsletter, just click here!

⏰ 48 Heures

Ruim 68 uur nadat Macron beloofde binnen 48 uur een nieuwe premier te benoemen, heeft hij dan toch iemand bereid gevonden die de job op zich wilde nemen, al moest degene in kwestie wel eerst Macron chanteren (zie onder). Zoals ik in de vorige nieuwsbrief al speculeerde is François Bayrou inmiddels de vierde Franse premier van dit jaar. Heeft Macron met zijn keuze Frankrijk definitief in chaos gestort, zoals het tijdschrift The New Yorker deze week schrijft?

💰Chantage

Met de benoeming van Bayrou maakt Macron een flinke verjongingsslag: de nieuwe premier is liefst drie maanden jonger dan de vertrekkende Michel Barnier. Volgens Le Monde wilde Macron aanvankelijk demissionair minister van Defensie Sébastien Lecornu als eerste minister. Toen Bayrou daarvan hoorde zouden de twee mannen een woordenwisseling hebben gehad, waarbij Bayrou gedreigd zou hebben zijn steun aan de steeds verder geïsoleerde president in te trekken. Vervolgens is Macron toch akkoord gegaan, een teken dat de president bijna niets meer in eigen hand heeft. De fractievoorzitter van Modem, de partij van Bayrou, ontkent dat er sprake is van chantage. Althans, dat wilde hij ontkennen voor een schappelijk prijsje, wellicht.

In zijn inmiddels 46 jaar lange politieke carrière heeft Bayrou zichzelf altijd voorgedaan als een redelijk alternatief, als een typische christen-democraat uit het centrum. In het Franse politieke krachtenveld heb je dan niet echt een hele duidelijke signatuur, maar op de een of andere manier slaagde Bayrou er in het imago op te bouwen van een bruggenbouwer. De op een boerderij geboren katholieke en paardrijdende geschiedenisleraar is de man die van stal gehaald wordt als niemand het meer weet en daarmee de Franse versie (en slechts drie weken oudere versie) van Johan Remkes. Hij deed drie keer tevergeefs mee aan de presidentsverkiezingen en besloot in 2017 Macron te steunen. Dat verklaart waarom de president hem nu beloont met het premierschap, al is het een cadeau empoisonné.

Plannetjesmaker

Tot vorige week vrijdag, de dag dat hij premier werd, was François Bayrou Hoge Commissaris voor het Plan, een baantje dat Macron in 2020 speciaal voor hem creëerde om zich te verzekeren van Bayrou’s loyaliteit. In die functie was Bayrou verantwoordelijk voor “het leiden en coördineren van de planning en toekomstgerichte studies die namens de Staat worden uitgevoerd en voor het informeren van de keuzes die door de overheid worden gemaakt met betrekking tot demografische, economische, sociale, milieu-, gezondheids-, technologische en culturele kwesties.” Een soort Ministerie van Wensdenken dus, dat wat rapporten produceerde zonder concrete verplichtingen of resultaten. Vanmiddag sprak François Bayrou met Emmanuel Macron over de “opstartarchitectuur” voor zijn toekomstige regering. Het is de bedoeling dat hij eind deze week zijn nieuwe ploeg presenteert, op de laatste dag voor het kerstreces.

Van het verzinnen van droomscenario’s moet Bayrou nu afdalen naar de keiharde economische werkelijkheid. Niet dat hij niet weet waar hij aan begint: voor de zomer zei Bayrou al dat de kas leeg is. Vanmiddag in de Assemblée zei Bayrou dat overheidsfinanciën “niet alleen een financiële of economische kwestie is, het is een morele kwestie”. Het probleem is groot: de staatsschuld stijgt namelijk steeds sneller. Na een toename van 58,2 miljard in het eerste kwartaal van dit jaar (646 miljoen per dag), groeide de schuld in het 2e kwartaal met 68,9 miljard (757 miljoen per dag, een half miljoen per minuut, of 60% van alle schuld in de EU), om uit te komen op 3228,4 miljard euro (112% van het Franse BBP). Dat bedrag zal inmiddels al weer flink hoger zijn, en dat terwijl in de meeste Europese landen de staatschuld al geruime tiijd daalt. Ter vergelijking: de Nederlandse staatsschuld nam in dezelfde periode met 33 miljoen euro per dag af. De economische vooruitzichten zijn vandaag bijgesteld: de groei zal tegenvallen (nul procent in het 4e kwartaal 2024) en de werkloosheid zal oplopen tot 8 procent eind volgend jaar. De financiële markten worden ongerust over de rommel in Frankrijk. Het kredietbureau Moody’s waardeerde het land zaterdag j.l. af van AA2 naar AA3, wat gevolgen heeft voor de obligatierente die Frankrijk betaalt. En ook de bedrijven doen het middelmatig: Franse aandelen staan dit jaar op 2 procent verlies, terwijl de Europabrede Stoxx600 Index nu op ruim 8 procent winst staat. De drie werkgeversorganisaties en vier van de vijf vakbonden riepen de politici vandaag op tot een terugkeer naar “stabiliteit, zichtbaarheid en sereniteit”. Het is bijna Kerstmis, dus waarom ook niet?

🏃🏽‍♂️Va t’en !

De inkt van het besluit om Bayrou te benoemen was nog niet droog, of de extreem-linkse partij LFI heeft al gezegd dat zij de nieuwe premier direct met een motie van wantrouwen verwelkomen. De Socialisten, die in dezelfde groep zitten als LFI, kijken het nog even aan, maar zullen geen ministers leveren. Het RN heeft gezegd dat ze nu nog geen motie van wantrouwen in zullen dienen, vooralsnog althans. Op 14 januari aanstaande zal Bayrou zijn regeringsplannen in de Assemblée presenteren en dat is het moment dat hij het vertrouwen kan vragen aan het Parlement (al is dat geen verplichting), maar ook het moment waarop partijen een motie van wantrouwen tegen de kersverse MP kunnen indienen.

🥊 Eerste relletje

Bayrou, in zijn vrije tijd ook burgemeester van Pau, een stadje in de buurt van de Spaanse grens, vindt dat Franse politici best allerlei verschillende mandaten tegelijk kunnen beoefenen. Dat was vroeger eerder regel dan uitzondering, maar dat dat nu niet meer kan is volgens Bayrou “een fout” en hij wil dat nu weer mogelijk maken. Tot ergernis van de meeste politieke partijen, die hem nu al verwijten dat hij vaker praat over Pau dan over Frankrijk en dat hij al lang een bezoek moeten brengen aan het door de cycloon Chido getroffen overzeese departement Mayotte. Maar, zo verdedigde Bayrou zich vanmiddag bij zijn eerste vragenuurtje in de Assemblée, Macron gaat er donderdag al naar toe. Het is, zo zei de premier, niet gebruikelijk dat de President en de premier tegelijkertijd het nationaal territorium verlaten. Op een klein detail na dat Bayrou over het hoofd zag: ook Mayotte is als 101e departement ‘gewoon’ nationaal territorium…

🤷🏻‍♀️ J’crois qu’ils ont pas compris

De avond van de kabinetsval bleek dat de politieke chaos niet aan de President lag, maar aan zijn onderdanen. “De ontbinding van het Parlement is niet begrepen”, oftwel: jullie zijn een beetje dom, zo lijkt althans Macron te insinueren. Maar misschien heb ik hem wel niet goed begrepen.

🩳 Longues histoires courtes

+++🗳️Anne Hidalgo, sinds 2014 burgemeester van Parijs, doet niet meer mee aan de volgende verkiezingen+++ 🚂 Sinds gisteren rijdt er eindelijk een rechtstreekse trein tussen de hoofdsteden van de twee grootste EU landen. Het in Chinese ogen boemeltje tussen Parijs en Berlijn doet er nog acht uur over+++👮🏻‍♀️Marine Le Pen is begonnen met de voorbereidingen voor de presidentsverkiezing. In principe vindt die pas in 2027 plaats, maar Le Pen rekent op vervroegde verkiezingen. Ze heeft haast want 30 maart hoort ze of ze de gevangenis in moet en vijf jaar onverkiesbaar zal zijn.+++

👯 Jumelles

Afgelopen zaterdag zijn Orry-la-Ville (Hauts-de-France) en Kapelle (Zeeland) officieel tweelingsteden geworden. Beide gemeenten, slechts 281km van elkaar verwijderd, hebben erebegraafplaatsen voor soldaten en verzetsstrijders uit het andere land die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gesneuveld.

👮🏻‍♀️ En prison !

De eerste motie van wantrouwen tegen Bayrou zal het dit keer denk ik niet halen. De nieuwe premier zal zich meer zorgen moeten maken over het Franse Openbaar Ministerie, dat in beroep is gegaan tegen een corruptiezaak in het Europees Parlement waarin de nieuwe premier verdachte was. Bayrou is niet de enige verdachte trouwens. De lijst Franse politici die recent in aanraking kwamen met justitie is ook deze maand weer indrukwekkend. Zo kreeg de vertrouweling van Marine Le Pen en regionaal afgevaardigde Florent de Kersauson een boete voor rijden zonder rijbewijs, nam een oud-wethouder de benen naar Algerije nadat hij 15 jaar gevangenisstraf kreeg voor verkrachting, werd een andere oud-wethouder veroordeeld voor een beledigende tweet, en een burgemeester op Mayotte kreeg drie jaar vanwege corruptie. Tot slot werd voormalig UDI-voorzitter Jean-Christophe Lagarde in staat van beschuldiging gesteld voor oplichting, omdat hij verzonnen zou hebben dat het bekende politieke echtpaar Raquel Garrido en Alexis Corbière een schoonmaakster zonder papieren uitbuitte. Lagarde zelf zegt de aanklacht niet te begrijpen.

🙏🏼 Merci !

📖 🇪🇺 Dank voor het lezen van nummer 69 van de Nieuwsbrief over Franse politiek! Op dit moment schrijf ik een boek over de toekomst van Europa, dat verklaart een wat lagere frequentie van deze nieuwsbrief. Betalende abonnees ontvangen de komende maanden een paar voorpublicaties van deze uitgave, die volgend jaar verschijnt bij De Arbeiderspers. En over Europa gesproken: vorige week presenteerde ik samen met Annette van Soest in het Paard in Den Haag de Europese Eindejaarsshow. Terugkijken kan op YouTube via deze link.

🎼 De tussenkopjes zijn titels van liedjes die in de playlist van deze nieuwsbrief op Spotify staan. Totaal willekeurige Franstalige muziek, maar smullen voor de echte liefhebbers!

🎁 Deze nieuwsbrief is en blijft gratis, maar doneren wordt zeer gewaardeerd. Mijn dank voor jullie steun is groot! Of geef een betaald abonnement op deze nieuwsbrief als kerstcadeau, weer eens wat anders dan sokken of een boek.

👋🏼 À la prochaine !🇬🇧🇺🇸 There is also an English version of this Newsletter, just click below:

In Frankrijk zijn vanmorgen om 8 uur de stembussen open gegaan voor de spannendste verkiezingen van deze eeuw. Gaat de extreem-rechtse partij Rassemblement national straks voor het eerst in de geschiedenis het land regeren?

Het is een vraag waar we vanavond een eerste deel van het antwoord op zullen hebben. Volgende week is de definitieve tweede ronde. Voor het zover is lopen Frankrijkcorrespondent Eva Rammeloo en Europacorrespondent Stefan de Vries nog even door het Franse kiessyteem. Ook hoor je de laatste peilingen.

Aux écouteurs, citoyens !

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nog vier weken tot de Olympische Spelen beginnen in Parijs. Veel ministers die jaren aan dit evenement hebben gewerkt, zijn over ruim een week mogelijk vervangen door nieuwe ministers van Rassemblement national. Zij zien dan misschien de openingsceremonie niet vanaf de tribunes langs de Seine, maar thuis, voor de buis.

Wie ook niet bij de Olympische Spelen is, is Mark Rutte. De laatste jaren speelden de Franse president en de Nederlandse premier een centrale en onvermoeibare rol binnen de Europes Unie. De twee mannen ontwikkelden een bijzondere vriendschap die een grote invloed had op de Frans-Nederlandse betrekkingen. De relaties tussen de twee landen zijn nog nooit zo goed geweest. Maar blijft dat zo als de Franse president straks met een extreem-rechtse premier zit, en ook niet meer op Mark Rutte kan terugvallen aan de Brusselse tafels? Rutte vertelt ons dat hij denkt dat Macron het ook wel zonder hem zal redden.

Met Frankrijkcorrespondent Eva Rammeloo in Parijs en Europacorrespondent Stefan de Vries.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jordan Bardella, Gabriel Attal en Olivier Faure gingen vandaag in debat op de publieke zender France 2. Ze spraken onder meer over onder meer migratie, criminaliteit en een beetje over economie.

Terwijl zijn premier debatteerde was Emmanuel Macron in Brussel, waar hij Jordan Bardella een sluwe streek leverde: de Franse president wil dat het mandaat van Eurocommissaris Thierry Breton verlengd wordt met nog eens vijf jaar. Bardella zei vorige week dat als hij premier wordt, hij de Eurocommissaris zou benoemen. Maar Macron was hem net voor.

Met Frankrijkcorrespondent Eva Rammeloo in Parijs en Europacorrespondent Stefan de Vries.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nog drie dagen te gaan tot de eerste ronde van de verkiezingen. Het dagblad Le Monde nam de financiële onderbouwing door van de partijprogramma's en kwam tot de conclusie dat echt geen enkele partij het financiële plaatje kloppend heeft. Vaak worden lukraak bedragen genoemd zonder logica, of onderbouwing, en vooral ook onder gène. De overheidsfinanciën in Frankrijk staan er slecht voor, maar het lijkt of de partijen daar geen boodschap aan hebben.

Met Frankrijkcorrespondent Eva Rammeloo in Parijs en Europacorrespondent Stefan de Vries.

See omnystudio.com/listener for privacy information.