گنج‌نامه

۴۵ سال است که پرواز مستقیمی از دامنه البرز به نیویورک انجام نمی‌شود تا با هما، هواپیمایی ملی ایران بتوان به موزه متروپولیتن رفت و دید که آیا هما آنجاست یا همین است که چند روز پیش بر کوهستان البرز نشست یا هیچکدام؟ اما اگر با من در پادکست گنج‌نامه همراه شوید، پاسخ این پرسش را با هم می‌یابیم. تهیه و اجرا:‌ هستی پودفروش، برای دیدن شیردال (یا آنچه که همای سعادت هم گفته شده) در موزه متروپولیتن نیویورک به لینک زیر مراجعه کنید:

https://www.metmuseum.org/art/collection/search/324290

سکه‌ها سند تاریخند. پژوهشگران با متنون و نقوش سکه‌ها بود که رمزهای عصر اشکانی را گشودند. در گنج‌نامه این هفته سراغ یکی از معروفترین سکه‌های رمزگشا رفتیم، سکه‌ای از خاندانی که گفته می‌شود رستم شاهنامه از آن برخاسته است، قدیمی‌ترین سکه یافته شده در جهان که آتشدان و تیر و کمان دارد. تهیه و اجرا: هستی پودفروش،‌ برای دیدن نمونه‌ای از سکه‌های فرن‌ساسان به لینک زیر مراجعه کنید:

https://en.wikipedia.org/wiki/File:Coin_of_Ardashir_I,_minted_in_Hamadan.jpg

نخستین خانه‌های انسان‌ها خشت روی خشت نبود تار روی پود بود، چادرهایی که بافته می‌شد تا سرپناهی برای سرما و گرما باشد. محمد شاه قاجار در یکی از همین چادرها می‌نشست و بهشت و رضوان را می‌دید. این سیاه‌چادر حالا در آمریکاست.

در گنج‌نامه این هفته به دنبال سیاه‌چادری از زمان قاجار می‌رویم و به خانه عشایر سری می‌زنیم.

تهیه واجرا:‌ هستی پودفروش،‌ برای دیدن این سیاه‌چادر در موزه کلیولند اوهایو به لینک زیر مراجعه کنید:

https://www.clevelandart.org/exhibitions/muhammad-shahs-royal-persian-tent

وقتی قدیمی‌ترین نسخه خطی حافظ در استانبول باشد، رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه هم در بعضی از سخنرانی‌هایش اشعاری از حافظ را می‌خواند، آن‌ هم به فارسی.

وقتی ۳۵۰ نسخه خطی دیوان حافظ در ترکیه باشد، دانشگاه‌هایش نیز آن را تدریس می‌کنند و شاعرانش شعرهایی می‌سرایند تا به استقبال اشعار حافظ بروند.

در پادکست این هفته «گنج نامه» به سراغ قدیمی‌ترین نسخه دیوان حافظ در استانبول می‌رویم. تهیه و اجرا: هستی پودفروش،‌ برای دیدن این نسخه قدیمی حافظ به لینک زیر مراجعه کنید و با دانلود کتاب می‌توانید متن آن را بخوانید:

http://ekitap.yek.gov.tr/urun/serh-i-divan-i-hafiz--takim-3-cilt-_724.aspx?CatId=271

در دل بازار تهران، حاج طاهر حجره‌ای داشت. حاجی بازاری بود اما هنرش بازاری نبود، برای دلش ساز می‌ساخت و برای هر آنکه دلش با او بود. ساز او از دل بازار تهران به نیویورک رسیده، به موزه متروپولیتن. در«گنج‌نامه» این هفته سراغ ساز حاج طاهر در موزه متروپولیتن نیویورک می‌رویم. قصه این ساز را از راویانی می‌شنویم که با آن نواخته‌اند. این قصه، غصه هم دارد. تهیه واجرا:‌ هستی پودفروش، برای دیدن ساز حاج طاهر به لینک زیر مراجعه کنید:

https://www.metmuseum.org/art/collection/search/500954

گفتگوی غالب در جامعه‌ امروز درباره زنان دوران باستان این است که زنان ایرانی از دیرباز دارای پوششی بودند که اندام‌های آنها را می‌پوشانده و حتی روایت‌های مذهبی بیشتر تمایل دارند سربند عهد باستانی را به عنوان نماد روسری زنان ایرانی معرفی کنند. اما تاریخ گواه این است که ما در دوران باستان زنان برهنه داشتیم و حتی زنانی که برای دستیابی به حقوق و جایگاه برابر با مردان در حال تلاش بودند.

با پادکست گنج‌نامه همراه باشید تا از زنان برهنه عهد ساسانی و پیشتر حرف بزنیم. تهیه و اجرا: هستی پودفروش،

از طریق لینک زیر ظروف ساسانی با نقوش زنان برهنه را در موزه هنر کلیولند اوهایو آمریکا ببینید:

https://www.clevelandart.org/art/1963.478

کانال سوئز از داریوش تا مصدق

در گرماگرم جنگ غزه، حوثی‌های یمن با هدف گرفتن کشتی‌های تجاری و ناوهای جنگی، وضعیت دریای سرخ را به دوران پیش از حفر کانال سوئز بازگردانده‌اند. کشتی‌های تجاری همچون قرن‌ها پیش ناچارند برای گذر از آسیا به اروپا، سراسر قاره آفریقا را دور بزنند. اینکه اهمیت کانال سوئز بار دیگر بر جهانیان گوشزد می‌شود، بهانه‌ای شد تا به‌ سراغ سندی تاریخی برویم که نشان می‌دهد، نخستین بار ایرانیان بودند که با حفر کانال، دریای سرخ را به دریای مدیترانه وصل کردند. تهیه و اجرا: هستی پودفروش، در لینک زیر قطعه‌ای از سنگ‌نوشته داریوش درباره کانال سوئز را می‌توانید ببنید:

https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010147248#

کوه نور یکی از جنجالی‌ترین و البته گرانبهاترین الماس‌های دنیاست. اما این کوهی از نور که نادر این اسم را برایش انتخاب کرد و آن را از هندوستان به ایران آورد نه تنها بلای جان او شد که برخی مورخان معتقدند این ثروت عظیم بعد از خروج از هندوستان باعث شد دولت بریتانیا و کمپانی هند شرقی آسان‌تر بتواند بر شبه قاره هند بساط استعمار را پهن کند.

در این قسمت از پادکست گنج‌نامه داستان الماس کوه نور را خواهید شنید.

تهیه و اجرا:‌ هستی پودفروش، نظرات خود را به این آدرس : [email protected] بفرستید.

از طریق لینک زیر می‌توانید الماس کوه نور را ببینید:

https://www.princemichaelschronicles.com/koh-i-noor/

استوانه کوروش تنها اثر باستانی ایرانی است که کارکرد سیاسی یافت. این اثر هم به کار تبلیغات سیاسی محمدرضا شاه آمد، هم جمهوری اسلامی و هم مخالفان جمهوری اسلامی. این استوانه همچنین تنها اثر تاریخی ایرانی است که در سازمان ملل متحد به نمایش گذاشته شده. در این پادکست به این می‌پردازیم که چه شد استوانه کوروش پس از آن‌که بیش از دو هزار سال زیر خاک خفت و نود سال خاک موزه خورد، به‌ یکباره به عرصه عمومی کشیده شد.

تهیه و اجرا: هستی پودفروش، از طریق لینک زیر می توانید استوانه یا منشور کوروش را در موزه بریتانیا تماشا کنید:

https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1880-0617-1941

منشور کوروش نخستین منشور حقوق بشر دنیا نام گرفته است. به این دلیل که کوروش در این منشور از آزادی اقوام در اسارت پادشاه بابل سخن می‌گوید. یهودیان می‌گویند این قوم خودشان بودند. آیا اسناد تاریخی نیز گویای همین نکته است؟ آیا کوروش شخصیتی تاریخی است یا شخصیتی اسطوره ای؟

تهیه و اجرا: هستی پودفروش

از طریق لینک زیر می توانید استوانه یا منشور کوروش را در موزه بریتانیا تماشا کنید:

https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1880-0617-1941