ÖÇ ALICI TİP:

Gururuyla özdeşleşir.

Hayattaki asıl tetikleyici gücü öç alıcı yengi (galibiyet) ihtiyacıdır.

Bu karakterde GÜÇLÜ İTKİ (dürtüsellik) ve YETERSİZ DENETİM bulunmaktadır.

Bu kişiler aşırı rekabetçidir.

Mecburi bir biçimde rakibini yenmek zorundadır. Vefa duygusu hissetmediğinden tehlikeli birine dönüşebilir.

Şidettli sinirlenme, hiddetlenme özelliği vardır.

Bazen birini öldürmeyi hayal edebilecek kadar öfkesi olduğu için kişi kendisinden korkabilir.

Bu kişi, herkesin kişiliğinin derinliklerinde kötü niyetli ve hilekar olduğuna, arkadaş canlısı davranışların ikiyüzlü olduğuna, dürüstlüğü kanıtlanmadıkça herkese kuşkuyla yaklaşmanın bilgelik olduğuna inanmaktadır.

Çoğunlukla kaba ve inciticidir. İnsanları amaçlarına ulaşmak için birer araç olarak kullanır.

Bu şekilde sıklıkla seçici bir biçimde ilişkiler kurar ve bu ilişkileri korur. Bunlar kariyerinde atlama tahtası olarak kullanabileceği kişiler, ele geçirebileceği ve ezebileceği nüfuz sahibi kadınlar, ona körü körüne onay veren ve gücünü artıran takipçiler.

Bu kişi başkalarını engelleme ustasıdır. Onların büyük küçük umutlarını ilgi, güven, zaman, arkadaş keyif almaya ihtiyaçlarını engeller.

Uygunsuz gözlemlerini ve eleştirilerini uzun uzun ifade etmeye hakkı olduğuna inanırken, aynı şekilde şahsen kendisinin eleştirilmemeye hakkı olduğuna da inanır.

Bir arkadaşla sık sık mı yoksa seyrek mi görüşüleceğini ve onunla geçirilecek zamanda neler yapılacağına karar verme hakkı olduğuna inanır.

Cezalandırıcı olmazsa yumuşadığı için kendine şiddetli bir öfke duyar ve kendini azarlar.

Hasta kronik olarak tatminsiz bir insandır. İddialarını gerekçelendirmek için yaşanan olayları hep aklında tutar.

Aşağılanmaları unutmamakta canlı bir ilgi gösterir. Çünkü bunlar onun dünyaya sunabileceği faturalardır. (“Sen bana şunu yapmıştın.”, “Bana bunu yaparlarken iyiydi.”)

Terapide güçsüzlüklerinin ve kendine olan nefretinin iyileşmesini ister, ama yıkıcılığının ve öç alıcılığının iyileşmesini istemez.

Çocukluğunda kötü anılar ve travmalar (acımasızlık, aşağılanma, alay konusu olma, ihmal edilme, açık iki yüzlülük) çok, iyileştirici anılar nadirdir. Toplama kampındaki birinin hayatta kalabilmek için duygularını bastırıp yok etmesi mecburiyetinde kaldığı gibi bu kişiler de çocukken olumlu duygularını boğmak zorunda kalmıştır.

Duygudaşlık ilgi ya da duygusal yakınlık edinmek için dokunaklı ve başarısız girişimlerde bulunabilir. Ancak sonunda bütün sıcaklık ihtiyaçlarını dizginler.

Yavaş yavaş hakiki duygusal yakınlığın gerçek sevginin kendisi için ulaşılamaz olmakla kalmayıp hiçbir şekilde var olmadığı sonucuna varır. Sonunda artık istemez hale gelir ve hatta küçümser. Sevilebilir olmadığına ve bunun da umurunda olmadığına kendini inandırmaktadır.

Kişi ötekilerden daha iyidir ve sonsuza dek de daha iyi olacaktır. Büyük bir insan olacak ve onları utandıracaktır. Onu nasıl yanlış değerlendirdiklerini ve ne kadar haksızlık ettiklerini gösterecektir onlara.

Kendisini zaferden zafere sürüklerken hesap günü için yaşar. Toplum dışına itilmiş biri gibi hissettiği için kendisinin ne kadar değerli olduğunu kendisine kanıtlamalıdır.

Bir şey rica edemeyecek denli gururlu hale gelir ve hiçbir şeyi zarif bir biçimde alamaz. Alan tarafta olmak ona o kadar aşağılayıcı gelir ki, herhangi bir şükran duygusunu bile dizginler. (Minnettar değildir.)

Hayatın üstesinden gelebilmek için yalnızca zekasına güvenebilir artık. Böylece entelektüel güçlerinden akıllılığından kurnazlığından duyduğu gurur olağandışı boyutlara ulaşır.

Kişiyi tetikte olmaktan, başkalarını zekasıyla alt etmekten, ileri görüşlülüğünden, planlama yeteneğinden gurur duyar. İncinebilirliği dayanılmaz boyutlardadır ancak kendisini asla hiçbir şekilde incinmiş hissetmeye izin vermez. Çünkü gururu bunu yasaklar. Psikiyatr Gökhan ÖzPodcast müziği: Michael Kobrin - The Introverthttps://youtu.be/UufcCic_lQQ

GENİŞLEYİCİ TİPİN 3 ALT TÜRÜ:

1-Narsisistik Tip 2-Mükemmeliyetçi (Obsesif) Tip 3- Küstah ÖçAlıcı Tip

(Bu bölümde ilk ikisini işlerken sonraki kısımlarda küstahöç alıcı tipe odaklanacağız)

1-     NARSİSİSTİK TİP

KİŞİ İDEAL BENLİĞİDİR (benlik idealinde ne varsa o olduğunuzannetmektedir.) Bu da ona diğer tiplerin yoksun olduğu canlılığı ve esnekliğikazandırır. Özgüven bolluğu verir. Kutsanmış gibidir. Cömertlerin cömertidir.

Kendisi ile ilgili değerlendirilmesinin sonsuz kereler teyitedilmesine ihtiyaç duyar.

Özellikle etki alanına yeni insanlar girdiğinde gerçekten de çekicidir.Onları kendine hayran bırakmalıdır.

-Kendisine ve başkalarına insanları gerçekten sevdiğiizlenimi verebilir.

-Adanmışlığın karşılığı olarak yardımları ile iltifatlarıile oldukça cömert olabilir. İşini, planlarını, ailesini dostlarını canlı özelliklerle donatabilir. Oldukça hoşgörülü olabilir. Başkalarından mükemmelolmalarını beklemez (ondan başkası zaten mükemmel olamaz).

-İyi bir gözlemci onu ilkesiz ve güvenilmez olarak tanımlayabilir.

-Hasta verdiği sözü tutmamakta, sadakatsizlik yapmakta,borca girmekte, sahtekarlık yapmakta zorlanmaz. Entrikacı bir istismarcıdeğildir.

-Haklarını sorgulamaz ve başkalarından onu koşulsuz birşekilde sevmelerini bekler.

-Yaşadığı güçlükler yakın ilişkilerde (ailesi ve işyerindesürekli birlikte olduğu kişiler) görülür. Kişiliğinin derinliklerinde aslında başkalarınailgisiz olması ortaya çıkacaktır.

-Biri tarafından eleştirilmek rahatsız edeceği için o kişiyibırakıp yeni bir “favori” seçer. Bu süreç tekrarlanacağı için hasta çoğunluklayalnızdır.

-Çalışma yaşamındaki güçlükler: Planları çoktur,sınırlandırmaları hesaba katmaz, yetenekleri abartır. Uğraşları çok fazla alanadağılmıştır ve bu nedenle de başarısızlıklar meydana gelir. Bir yandanözellikleri toparlanmasını kolaylaştırır, ama üst üste gelen reddedilmeler onuezebilir. Normalde sürekli bastırdığı kendinden nefret etme başarısızlıkdönemlerinde tüm gücüyle saldırabilir. Depresyona girebilir. Gerçeğideğerlendirme yeteneği bozulabilir. Kendini öldürebilir. Kazalara, kendinezarar verecek durumlara yol açar.

Başarıları devam ettiği müddetçe kendinde bir eksik bulmaz.Ama derinlerde bir yerlerde kafasındaki mükemmel olmadıgını bildiği içinbaşarsa bile huzursuzluktur. Bu uyumsuzlugun kendinde değil yaşamda olduğunudüşünür.  

2-     MÜKEMMELİYETÇİ (Obsesif) TİP:

-Kendini ölçütleri ile özdeşleştirir.

-Bu tip kendini üstün ahlaki kuralları nedeniyle üstünhisseder. Ama bunun farkında olmaz.

-Narsisistik tipin aksine görev ve yükümlülükleri yerine getirerek,kibar ve  derli toplu olarak, yalansöylemeyerek yorucu gayret gösterir.

-En uygun giysiyi seçmek için titizlenmesi, kılı kırkyarması gibi dışarıdan görünen özellikler buzdağının görünen yüzüdür. Aslındabütün yaşamını mükemmel hale getirmeye çalışır.

-Ahlaki kuralların ne olduğunu bilmek ile iyi insan olmayıeşitler.

-Kendini onaylayabilmek için başkalarının hayranlığından çokSAYGISINA ihtiyaç duyar. (Narsisistik tipin aksine)

-İddiaları kendi büyüklüğe olan saf inancından çok hayatlagizli gizli yaptığı bir PAZARLIĞA DAYANIR

“Adil, haktanır, sorumluluk sahibi olduğu için hayatın onaadil davranması gerektiğine. (Bir çeşit ilahi adalet) Ben iyiysem başıma iyişeyler gelmeli. Bu adalete duyulan inanç ona bir üstünlük hissi verir.

Yolda servet bulsa sahibine verecektir. Böyle olunca kişigüzel geçen şeyleri (bu sene sağlıklı geçti) sevinerek değil, bir hakkıymışgibi yaşar. Ama öte yandan çocuğunun hastalığı, bir kaza, eşinin sadakatsizliğigibi durumlar yaşanmamalıdır, ve bu kişiyi harap edebilir.

-Kötü talihe yalnızca adil olmadığı için içerlemez yalnızca,hayatla anlaşmasını boş çıkardığı için de yıkılır.

-Kendine ait bir hatayı fark edince narsisistik tip gibi yoksaymaz. Tüm titizliğine rağmen yaptığı için içindeki kendini ortamdan silici (suçlulukvb) eğilimleri öne çıkarır.

Genişlemeci tip derken yazar ötekine üstün gelen/gelmeye çalışan, ötekini ezen, kontrol etmeye çalışan kişileri kastediyor. (Klasik psikanalize göre Narsisistik, Antisosyal, Obsesif, belki paranoid karakterleri; DSM’ye göre Borderline karakterleri içeriyor.)

Şimdiye kadar işlediğimiz bölümlerdeki terimler (nevrotik iddialar, gereklilikler, Görkem arayışı vb) hep genel anlamları ile verildi, bunların tiplere özel kullanımından bahsedilmedi.

GERÇEK/DOĞAL BENLİK ile GURUR SİSTEMİ arasında bir savaş vardır. Bir başka savaş da gurur sisteminin içindedir. (ÜSTÜNLÜK e karşı HOR GÖRME)

Ben kimim, gururlu ve üstün bir insan mıyım, yoksa ezik suçlu ve ahlaksız mıyım?

Nevrotik (bir alkolikte olduğu gibi), bir an bulutların üstünde bir an yerlerin dibinde hissedebilir. (kendisi ya da başkaları hakkında).

İçsel nevrotik yapılanma varlığını sürdürdüğü sürece BEN KİMİM sorusu tam olarak cevaplanamaz. Çatışmalar yaşanmak zorundadır; çünkü kişi kendini ya üstün olarak ya düşkün olarak görmek zorundadır.

Gururlu benliği ile özdeşleşen (büyüklenici kişi) başarıları ile ilgili algılarını abartma eğiliminde olur. Küstah hırslı saldırgan, ihtiyaçları ile başkalarına güçlük çıkarır, kendini yeterli hisseder. Kendine hayran olunmasını, körü körüne itaat edilmesini ister.

Kişi ezik benliği ile özdeşleşmişse (Kendini ortamdan silen tip); çaresiz hisseder, uyumludur, ödün vericidir, başkalarına bağımlı olur, onların sevgisine ihtiyaç duyar.

Eğer bir kişide bu iki tipten de karışım varsa, kişi kendini aksi yönde çekiştirilen biri gibi hisseder. Çatışma neredeyse onu paramparça edebilecek bir ÇARPIŞMA gibidir. Kaçınılmaz olarak kaygı (anksiyete, bunaltı) oluşur, kişiler bundan kurtulmak için alkole (yemek, oyun, alışveriş) sığınabilir.

Bu çatışmayı çözmenin üç yolu:

1- Dr. Jeykll ve Mr Hyde öyküsündeki gibi birbirinden tamamen zıt iki karaktere dönüşmesi, bu iki halinin birbirinden çok az haberinin olması. (Günahkar ve aziz). (Bölmeleme)

2- Direnci azaltma. Bir tarafın diğer tarafı sindirmeyi başarabilmesi. (Küçük çocuğunu ezebilen bir baba. Bu durumda çatışma olmaz.)

3- İçsel çatışmadan uzaklaşabilmek için hayattan uzaklaşma. Özgürlük adı altında Kopma. (Kopuk tip)

Dikkat edilmesi gereken noktalar:

-Bu üç tip mekanizmayı anlamak ve anlatmak, sonra da iyileştirebilmek için sunulan tablolardır, gerçek hayatta saf ortamdan silen, saf kopuk kişi diye bir şey neredeyse yoktur. Ancak nevroz ağırlaştıkça, burada neredeyse karikatürize edilen görüntüye benzemeye başlar hasta.

-İki ya da üç tipin tam orta noktasında duran kişiler vardır. (Asıl önemli olan nevrozun ağırlık ya da hafiflik derecesidir.)

GENİŞLEMECİ ÇÖZÜM

Genişlemeci çözümde KİŞİ KENDİNİ İDEAL BENLİĞİ İLE ÖZDEŞLEŞTİRİR. Kendinden bahsederken büyüklenmeci benliğini kasteder. “Yalnızca üstün hissettiğimde var oluyorum.” Hırs gerektiren uğraşlarla, öç alıcı yenme hissi ile zeka ve iradenin gücü yolu ile hayatın üstesinden gelmeye çalışan kişilerdir.

Freud ve Adler bu hastaları narsisistik biçimde kendini abartan, zirvede olma ihtiyacı ile kışkırtılan kişiler olarak görürler. Ne var ki analizde ilerlendiğinde, derinlerde bu kişilerin boyun eğen ve şefkat duyan taraflarının olduğu, bu taraflarını ya unuttuğu ya da iğrendikleri ortaya çıkar.

Öznel bir bütünlük hissi yaşayabilmek için varlıklarının tümüymüş gibi sergiledikleri tek taraflı görüntüleridir. Genişlemeci eğilimlere tutunmalarındaki katılıkları, kişiliğinin diğer tarafları ve hor görüşün bütün izlerinden kurtulmak zorunda oluşları nedeniyledir.

Hiçkimse gerekliliklerini tamamen karşılayamayacağı için kaçınılmaz olarak yaşanacak sorunları görmemek için elinden geleni yapmalıdır. Sanki her şeyi bilen her zaman adil olan birinin maskesi ile yaşamalıdır. Herkesi aldatma becerisinden (Açık gözlülükten) gurur duyar. Aldatılmaktan korkar ve aldatılırsa aşağılandığını hisseder.

Psikiyatr Gökhan Öz

Podcast müziği: Michael Kobrin - The Introverthttps://youtu.be/UufcCic_lQQ

Şimdiye kadar saydığımız tüm çatışmalar, çok gergin bir içsel durum meydana getirirler. Hiçkimse bu kadar ağır koşulda işlerlik gösteremez, bu nedenle nevrotiğin bazı gerilim yatıştırma yöntemleri (elektriği kontrol eden sigorta gibi) vardır.1- KENDİNİ İDEALLEŞTİRMEnin kendisi ana gerilim yatıştıran çözümdür. (Ben üstünüm/bir gün üstün olacağım/sevileceğim vb.)2- GÖRKEM ARAYIŞI çözümü hayal gücü kullanıldığı için yaratıcı bir gerilim yatıştırma çözümüdür. 3- BENLİĞE YABANCILAŞMA çatışmalarını görmemeye yarar. 4- Eğer kişinin nevrozu ağırsa, bu nedenle çatışan güçlerden biri diğerini tamamen ezmeyi başarırsa (zalim babasının dövebileceği bir çocuk gibi.) ortamda bir çatışma kalmayabilir. Bu nedenle gerçek benliği güçlendiği zaman yeni bir savaşın patladığını görebiliriz. Zaten gerçekleri henüz iyileşmeden görürse bunu kaldıramaz.Kişide gerçek gündemi saptırmak için büyük bir yetenek vardır. Bir casus gibi çifte hayatı vardır sanki. 5- İçsel gerilimlerin DIŞSALLAŞTIRILMASI (Yansıtma/Projeksiyon düzeneği). “Ben yapmıyorum onlar yapıyor. Ben suçlu değilim, onlar suçlu.” İdeal imgesine uyduramadığı kusurları başkalarına atarak, ideal imgesini koruması ihtiyacı yol açara) Aktif dışsallaştırma (Ben kusurlu, kötü değilim, onlar kusurlu kötü)b) Pasif dışsallaştırma (Ben kendimi kusurlu bulmuyorum, onlar beni kusurlu buluyorlar). Ya da kendine göstereceği şefkati başkasına gösterebilir. 6- Kendisini PARÇALAR HALİNDE algılamak. (Bölmeleme düzeneği). Bağlantıyı koparmaya etkin bir ilgi gösterir. Bir bağı entelektüel düzeyde kavrayabilir ama içselleştirmez. Geç uyanmasının nedeninin geç yatması olduğunu bilebilir ama farkında olmaz. Birbiriyle çelişen iki değer kümesinin ikisini de sağlamaya çalıştığını bilmez. (“Camideyken müslüman gibi hissedebilir, tartıya hile karıştırırken uyanık bir tüccar gibi hissedebilir. Bu ikisinin birbirinden haberi olmaz.) Parçalama, içsel dengeyi korumak amacıyla gereklidir. 7- OTOMATİK DENETİM, (Duyguların denetimi-Yalıtma düzeneği) Bu durum KAS GERGİNLİKLERİNE ağrılara vb. yol açar. Denetim sistemi üzerindeki kontrol kaybedilirse anksiyete ve panik yaşayabilir.8- Duyguların abartılması (Kendini ortamdan silen tip sevme duygusunu, mutsuzluk duygusunu abartır), Genişleyici tip üstünlük duygularını artırabilir. 9- Nevrotiğin “ZİHNİN MANTIĞIN ÜSTÜNLÜĞÜNE” duyduğu ihtiyaçtır. İkilikler mantık ve duygular değil mantığa karşı duygular, zihin ve beden değil zihine karşı beden, zihin ve benlik değil benliğe karşı mantık ikilemi olur ve mantığı seçer. (Zihin=mantık manasında kullanıyorum). Zihin benliğin seyircisi olur. “Peki gerçekten ne hissettiniz?” sorusunun peşinde ısrarla koşmak gerekir. Terapide bile sanki iyileşmek değişmek değil de entelektüel olarak (böcekbilimcinin böcek konusunda ilgi duyması gibi) bulmaca çözüyormuş gibi bakar. Mantığı öne koyduğu için mantığını kesin doğru kabul edebilir. (Diğer uçtaki duygularla savrulan tipler ise mantığına asla güvenmez)Hasta gerçekten değişmek istemeden bu yöntemler zayıflatılamaz. Yararlanacağını düşündüğünüz kişilere ulaştırmanızı rica ederim.

Psikiyatr Gökhan ÖzPodcast müziği: Michael Kobrin - The Introverthttps://youtu.be/UufcCic_lQQ

Psikiyatr Gökhan ÖzPodcast müziği: Michael Kobrin - The Introvert

https://youtu.be/UufcCic_lQQ

Gerçek benlik sürgüne gönderilince, kişinin bütünleyici gücü düşecektir. Sağlıklı bütünleşme kişinin "KENDİSİ" olmasının sonucudur.

-Doğal duygulara sahip olacak

-Kendi kararlarımızı verecek

-Bu duygu/kararlarının sorumluluğunu üstlenirsek

bir "BÜTÜNLÜK" duygumuz olur.

Bu sağlam temel olmazsa nevrotik içsel çatışmalarımızı çözeceğimiz bir dayanak olmaz. Çatışmaların insafına kalırız. Çözmek için nevrotik girişimlerde buluruz.

Dağılmamak için yapay çözümler buluruz. (Gurur sistemi/Gereklilikler)

-KATI DENETİM yapılır. Bu da derin bir BELİRSİZLİK yaratır.

-Sorumluluğunu üstlenmemesi içsel bağımsızlığını çalar ondan.

Kişi değişmek için gerçek çaba gösterirse, gerçek benlik sürgünden döner.

-iyileşmenin ilk belirtisi ötekiler tarafından fark edilebilir, çünkü ötekilere iyi davranmaya başlar (Hala kendine değil).

-Ötekilere (elaleme, elalem için) harcanan enerji ile kendisine harcanan enerji arasında fark büyüktür.

-Ötekilere yapılan hizmetler, bir dışsallaştırmadır (gelecekteki iyileşmenin göstergesi). Ayrıca kişiye içsel bir değerlilik (işe yarama hissi sağlarlar.)

Gerçek benliğin kaybolması yavaşlaması Freud'un EGO zayıflığı dediği şeye benzemektedir.

Freud'un EGO'su sorumlulukları ve görevleri olan ama yönetici özellikleri olmayan bir memur gibidir. Ama Horney'in doğal benliği yapıcı enerjinin, duyusal güçlerin pınarıdır.

Benliğin nevrotik süreç tarafından yıpratılıp yıpratılmadığının önemli olduğu Horney'in terapisinde Freud'un psikanalizinden daha fazla değişim imkanı sağlar, daha umutla bakar.

İlk seansta bile bütün bu nevrotik yapıya rağmen sonuçta terapiye gelen bir hasta vardır.

B.Y.'NIN KİŞİNİN YAŞAMINA ETKİLERİ:1-Duygusal yaşama etkisi:2-enerjisi3-Kendi yaşamına yön vermesi 4-Sorumluluğunu alması

2- Enerjik olma açısından nevrotikler yelpazede dağılmıştır (en disiplinli/en tembel olabilirler)

Sağlıklıdan farkı enerjinin ideal (sahte) benliğe harcanmasıdır. Enerji gurur sistemine harcandığı için doğal benliğe daha az kalır. -Hırs dolu bir kişi kariyerine enerji harcarken çok canlı olabilir, ama kişisel hayatı için hiçbir şey yapmayabilir. (Bu özel hayata zaman kalmama meselesi değildir, enerjiyi gerçek benliğin çıkarına kullanmayı reddedecektir.)

-Enerjisinin kendisine ait olduğuna inanmaz gibidir, bu nedenle harcadığı enerjiye sahip çıkmaz, kıymetini bilmez.

- Başkası ile yaptığı işe enerji harcarken yorulmayabilir, kendi için yapacağı işlere sıra gelince pili bitmiş gibi kalabilir.

-Gururundan korkuyorsa, hırslı olmak ile ilgili tabuları (yasakları) varsa, bir işin içindeki kendi katkısını, emeğini görmezden gelir. "BÜTÜN BUNLAR OLUVERDİ."

3- BY'nın Yönlendirici becerilere etkisi:

Yaşamımızı dış etkenler etkilese bile bir yön duygumuz vardır ve ne istediğimizi kabaca biliriz, ama nevrozda yön duygusu kaybolmuştur.

-faydasız Hayaller kurmak >>etkinliklerin

-Katıksız fırsatcılık >>içten cabaların

-Alaycılık >> idealleri dizginler (iki kitap okudun da felsefeci mi oldun)

-kararsızlık >> işleyişi engeller

Kişi iyi organize olmuş gibi görülebilir ancak yapaydır. Ne yapması gerektiğini bilmediği için bir kaygı duyar.

Sanki gerçek benliği zindana kapatıldığı için ona danışamamaktadır.

ERTELEMEK kararsızlığı gizlediği için yalnızca kendinin verebileceği bir karar alınması gerektiğinde anksiyete gelişebilir. (Evlenme, işinden istifa etme gibi kararlar onun için diğerlerine göre çok daha zordur.)

Yönlendirme duygusunun olmayışı UYUMLULUK gibi görülebilir. Başkasının ihtiyaçlarını fark etme konusunda oldukça yetenekli olabilir. Hastalar bu hareketlerini duyarlılık ve düşüncelilik diye idealleştirebilir.

Başkalarını mutlu etme/ başkalarının düşmanlığını engelleme de bulunabilir ama, asıl neden yaşamının SORUMLULUĞUNU, başkalarına bırakma eğiliminde bulunurlar.

-Rüyalarda kaybolma teması görünür.

4-BENLİĞİNİN sorumluluğunu üstlenmeye etkisi.

Yapılması gereken görevlerde, başkaları ile olan ilişkilerde nevrotik oldukça güvenilir ya da güvenilmez olabilir.

Sağlıklıdan farkı, kendisi ve yaşamı ile ilgili İÇTEN olması bozulmuştur.

a) İçtenlikle olaylardaki payını küçültmeden büyütmeden, kendini olduğu gibi kabul etme

b) Hareketlerinin kararlarının sonuçlarını idare edilmeden ya da suçu başkalarına atmadan göğüslemede isteklilik

c) Başkalarının, kaderin, zamanın ya da şansın sorunlarını onun yerine çözmesini beklemek yerine değişimin kendisine bağlı olduğunu fark etme. (Bu yardım kabul etmemek demek değildir, tam tersine gerekirse ihtiyaç duyduğu tüm yardımları kabul etmeyi gerektirir.) (Kredi kartlarının borcunu bir türlü düzeltememek, düzeltmek ile ilgili plan yapamamak)

-Kendinin problemlerinin veya hareketlerinin sonuçlarına körleşir. (Birine ters davrandığında karşıdaki ona tepki verse şaşırabilir, kendisine kötü davranıldığına inanır.)

Psikiyatr Gökhan ÖzPodcast müziği: Michael Kobrin - The Introverthttps://youtu.be/UufcCic_lQQ

Benliğe yabancılaşmanın özelliği: Hastanın anlattığı şeyler zekice olabilir, doğru olabilir ama yine de kendisinin asıl özellikleri değildir. Hasta en mahrem kişisel yaşam deneyiminden bahsetmektedir. Ne var ki anlattığı şeyler kişisel anlamlarını yitirmişlerdir -Çalışabilir -arkadaşlarıyla takılabilir-yürüyüşe çıkabilir-cinsel ilişkiler yaşayabilir. Ama hiçbirine DAHİL olmaz. Kendi ile ilişkisi kişisel olmayan bir hale gelmiştir. (Hayatla kurduğu ilişki de)Benliğe yabancılaşma, kişinin benliğini yitirmesine yol açan ve dolayısıyla onu cansızlaştıran bir süreçtir.

Albert Camus, jean-Paul Sartre, John Phillips Marquand gibi yazarlar YABANCILAŞMAyı çok iyi tarif etmişlerdir.

B.Y.'NIN KİŞİNİN YAŞAMINA ETKİLERİ:

1-Duygusal yaşama etkisi:

2-enerjisi

3Kendi yaşamına yol vermesi

4-Sorumluluğunu alması

1- Duyguları hissetme açısından nevrotikler hiç duygu hissedememe-sürekli duygularla savrulma arasında gidip gelebilirler. Ortak olan şey duyguların GURUR SİSTEMİnce yönetilmesi. (Şiddeti, fark edilme düzeyi vb.)

Benliğe yönelik hakiki duygular sönükleştirilir, bazen yok edilir. Nevrotik gururuna ters düşen duyguları hafifseme onakatkıda bulunanlara ise aşırı önemseme eğilimindedir.

- Küstahlığı ile başkalarından çok üstün olduğuna inanıyorsa kıskanmayı kendine yediremez.

- Azla getirmekten gurur duyması keyif almasını engeller.

-Fiziksel/ruhsal dayanıklılıktan duyulan gurur acı çekmesini engelleyebilir.

Gurur ne kadar egemen olursa kişide o derece yaşama yönelik duygusal tepkisini yalnızca gururuyla biçimlendirilir. Dolayısıyla kendini tatmin olmuş ya da olmamış hissetmesi kederli ya da sevinçli hissetmesi insanlarda hoşlandıkları ya da hoşlanmadıkları şeyler, ağırlıklı olarak gurur tepkilerinin sonuçlarıdır. Aynı şekilde bilinçli olarak hissettiği acı ağırlıklı olarak gururunun acısıdır. Acı çeken kişinin kendisi değil gurur sistemidir. Acı çeker çünkü üstün başarı elde edemediğini, yaptıklarıyla mükemmelliğin zirvesine çıkamadığını, her zaman peşinden koşulacak denli dayanılmaz bir çekiciliğe sahip olmadığını, herkesin onu sevmesini sağlayamadığını fark etmektedir. Ancak gurur sistemi önemli oranda aşınca kişi gerçekten acı çekmeye başlar. Ancak o zaman bu acı çeken benliği için duygudaşlık hissedebilir. Terapiye geldiği nokta burası olabilir. Nevroz doğaya, sanata, müziğe ilişkin duygularını tamamen koparmayabilir, nevrotik kişiler bunlarla doğal duygular hissedebilirler. (Şükürler olsun-Gökhan)Diğer duygularının bir kısmı da hakikidir, ancak yine de nevrozda duygular konusunda genel bir YOKSULLAŞMA bulunur. (samimiliği doğallığı gider)Nevrotik bu durumun farkında olmayabilir, gurur duyabilir ya da fark edip kaygılanabilir. Örneğin duygularının artan oranda yalnızca tepkisel bir niteliğe sahip olduğunu fark edebilir. (Nedir bu nevroz videomuzdaki ikinci örnek, psikiyatriste giden genç örneği)Tatsız bir durumla yakınan bir arkadaşınla karşılık verebilir. Ancak onun anlattıklarının tam anlamıyla içine girmez. J.P. Sartre: "En azından içinde, alçakgönüllü bir miktarda da olsa hakiki bir biçimde canlı, ufacık bir duygu keşfedebilseydi..." Yoksullaşmayı gizleme yolları:1- Göz kamaştırıcı canlılık ve sahte bir doğallık vardır. Kolayca coşku ve heyecana kapılabilirler ya da cesaretleri kolayca kırılabilir. sıklıkla insanları etkilemek ön plandadır ve benliğe yabancılaşma, yarın kişiliklerini durumun gerektirdiğine göre değiştirmelerini mümkün kılar. Tıpkı bir bukalemun gibi hayatta ne yaptığının farkında olmaksızın bir rolü oynarlar. Ve iyi aktörler gibi rollere uygun duyguları üretirler. analiz sırasında bu tür kişiler kendileri hakkında öğrenmeye ve ıslah olmaya can atan hasta rolünü gereğine uygun bir şekilde oynarlar.2- Dışarıdan heyecanlı bir hayat vardır (adrenalin bagımlılıgı, eglence düşkünlüğü) ama hissedebilmek için böyle yapiyordur.3- Duyguları normal görünür, ancak karşıdakinin beklentisine göre duygu üretirler. Varoluşumuzun özünden gelen duygularda doğallık, derinlik ve samimiyet vardır.

Sorunlarımızın, huzursuzluklarımızın gerçekten düzelmesi mümkün mü? Hatta kendini gerçekleştirmek mümkün mü?

Youtube'dan gelen soruları yanıtlıyorum. (Siz de isterseniz yayımladığım bir bölüme ait sorularınızı YouTube'daki ilgili içeriğin altında sorabilirsiniz)

Uzm. Dr. Gökhan Öz

Bu bölümde benliğini terk edilmesininnedenlerini ve bunun kimlik için nasıl bir kayıp olduğunu incelemeye başlayacağız

Benlik yitimi kava travması, bunama gibi nörolojik durumlarda da olur (ben neredeyim, ben kimim, hangi gündeyiz) Uyumayan ve organikbir beyin hastalığı olmayan birinin kim olduğunu, nerede olduğunu ya da neyaptığını ya da ne yapmakta olduğunu bilmemesi tuhaf ve hatta şaşırtıcıdır.Nevrotik sanki sisli bir havadaymışçasına yaşayan pek çoknevrotik vardır.

Nevrotik bedeniyle ilgili ve bedeni için çok az şey hissedebilir.Ayaklarının üşüdüğünü fark etmeyebilir. Kendini aynada gördüğünde tanımayablir. Evinin kendi evi olduğu duygusu olmayabilir. Onun için bir otel odası gibi kişisel olmayan bir şeydir. Kazandığı para kendisininmiş gibi hissettirmeyebilir.

Aktüel belliğe yabancılaşmaya yol açan nevrotikin kendi duygularından isteklerinden, inançlarından veenerjisinden kopukluğudur.

Gerçek benlik. Heyecanla titreyen bir içsel yaşamısağlar bize. Sevinç, özlem, sevgi, öfke, korku, umutsuzluk gibi duyguların doğallığını meydana getirir. Ayrıca doğal ilginin ve enerjinin kaynağıdır.Içinden iradenin buyruklarının yayıldığı, çabanın ve özenin kaynağıdır. Isteme veazmetme kabiliyetidir. Içimizde kendini genişletmek, geliştirmek ve tamamlamakisteyen parçadır. Duygularımıza ve düşüncelerimize doğallık tepkileriniöğretir. Kabul etmek ya da itiraz etmek benimsemek ya da yadsımak çözmeyeçalışmak ya da mücadele etmek, evet ya da hayır. Bütün bunlar gerçekbenliğimizin güçlü ve etkin olduğunda kararlar vermemizi ve bu kararlarınsorumluluğunu üstlenmemizi mümkün kıldığını göstermektedir. Dolayısıyla gerçekbenlik hakiki bir bütünlüğe ve sağlam bir bütünlük, bir teklik duygusuna varır.

Aktüel benlik bir kişinin verili bir zamandaolduğu her şeyi kapsayan bir terimdir. Beden ve ruh, sağlıklı ve nevrotik.

İdeal benlik ise akıl dışı hayaldünyamızdaki halimiz ya da nevrotik gururun buyruklarına göre olmamız gerekenhalimiz

Gerçek benlik ise bireysel gelişim vetamamlanmaya yönelik orijinal güçtür. Yani büyüme yoludur.

En ufak bir kırıntısı bile değerlidir.

Başka herhangi bir yitim, diyelim ki insanın işini yada bacağını kaybetmesi çok daha fazla kaygıya ya neden olur. (Halbuki benliğin kaybı kadar önemli olamaz.)

Şöfor koltuğunda oturmaz kişi, arabanın kendisi olmuştur. Bu bağlamda ister başkalarıyla ilişki içinde izlesinler, uyumluluk,

Daha sonra anlatılacak karakter tiplerinden hangisi olursa olsun bu sorunu belli bir ölçüde yaşar.

Nevrotik sahteçözümler de kişiyi özerklikten yoksun bırakırlar.

Yabancılaşma, aktif uzaklaşmahareketleriyle de arttırılmaktadır.

Neyi istemesigerekiyorsa onu ister neyi sevmesi gerekiyorsa onu sever.

Nevrotik insan ilişkileriyle ilgili olarak kendi çabalarınıgöstereceğine başkalarının ona uyması gerektiğin de ısrar eder, işineyoğunlaşacağınına başka birinin bu işi kendisi için yapmasını hak ettiğine inanır.Kendi kararlarını alacağına, başkalarının onun sorumluluğunu üstlenmesigerektiğinde ısrar eder.

Kendi olma düşüncesi bile tiksindirici ve korkunç bir şeyedönüşür.

"Bu benim."

Bu korkuya karşı kendini korumak için nevrotik kendini görünmez yapar.Kendisini net bir biçimde algılamamaya, kendisini sanki sağır dilsiz ve körbirine dönüştürmeye bilinçdışı bir ilgi gösterir.

Hepinize sağlıklı, huzurlu ve yaratıcı bir gün dilerim.

Kişinin kendinden nefret etmesi, son aşamada öz yıkıcı dürtülerle ve hareketlerle doruğa ulaşır. Yaşamımız için can alıcı önemi olan bir şeyi öldürebilmemizin pek çok yolu vardır. Aktüel fiziksel intihar ise öz yıkıcılığın en aşırı ve en keskin ifadesidir. Benliğe aktüel fiziksel şiddet genelde psikozlarla sınırlıdır. Nevrozlarda çoğunlukla tırnak yemek, cildini yolmak, sivilcelerle oynamak gibi küçük öz yıkıcı hareketleri görürüz. Aniden şiddetli bir biçimde gelen birinin gözlerini çıkarmak gırtlağını kesmek ya da birinin karnına bıçağı saplamak ve bağırsaklarını doğramak dürtüsü... Zaman zaman benzer koşullar altında ortaya çıkan ve sanki birdenbire geliyormuş gibi görünen balkondan ya da uçurumdan atlamak gibi intihar dürtüleri de olabilir. Öylesine bir hızla kaybolup giderler ki bunları hiç gerçekleştirme şansı olmaz. Öte yandan kuvvetli bir yüksekten atlama isteği aniden o kadar güçlü hale gelebilir ki, bir kişi bu isteğe teslim olup atlamamak için bir yere tutunmak zorunda kalabilir. Ya da gerçek bir intihar girişimine varabilir. Gene de bu tipte ölümün kesin bir son oluşuyla ilgili gerçeklik kavramı yoktur. 20. kattan atladıktan sonra toparlanıp eve gidebilecek etmiş gibi hissetmektedir. Hiç kimse onun gerçekten öldüğüne kendisi kadar şaşırmayacaktır. Kişi çoğunlukla bu hislerinden habersizdir. Dikkatsiz araç kullanımında, fiziksel engelleri dikkate almayan gözükaralıkta gerçekleştirebilirler. Bu etkinliklerin kişinin kendisine dikkatsizce yapılıyormuş gibi gelmediğini görebiliriz. Çünkü dokunulmaz olma talebini besler. Farkında olmaksızın ancak sistematik olarak içki içerek ya da uyuşturucu kullanarak sağlıklarını mahveden kişiler bulunmaktadır. Balzac'ın çekicilik ihtiyacı nedeniyle çok çalışıp sağlığını bozmasını ve bu sırada "bana bir şey olmaz" inkarının bunda payı olduğunu anlatıyor. Keyfimiz olmadığında bir tarafımızı kesmemiz yanlış bir adım atıp düşmemiz parmağımızı bir yerlere sıkıştırma ihtimalimiz daha çoktur. Son olarak Psikosomatik hastalıklarda (İrritabl barsak sendromu, astım vb) özyıkıcı eğilimlerin etkisi olabilir. Yani özyıkıcı dürtüler (ruhsal durum) fiziksel hastalığın sadece gidişatında değil başlaması ve kötüleşmesinde de rol oynayabilir. Kişi tam da bir yerlere ulaşmaya başladığı anda bir uğraştan vazgeçer.Hasta hiçbir şekilde bunun farkında olmaksızın durmadan karşısına çıkan bütün fırsatları ortadan kaldırır. Hasta ötekileri kendini mahvetmeye yönelik niyetlerini hayata geçiren kişilere dönüştürmeye çabalamıştır ve çabalamayı sürdürür. Benliğe yabancılaşma, kendini tanımama, bilinç dışı maskeler, ve çözülmeyen çatışmalardan kişinin kendine karşı samimiyetinin azalmasına ve ahlaki dokunun zayıflamasına yol açar. Kişi çok yerdiş sağlığı ile ilgilenmez,yürüyüş yapmazrastgele cinsel ilişkilerde bulunurkarısını ve çocuğunu dövebilir Bu süreç ileri durumdaki alkoliklerde son derece açıktır. Herhangi biri bile bu insanların kendilerini paramparça hale getirdiklerini görebilir. Sinsi sevinç olabilir, kendine acımak olabilir, korku olabilir. Bu tepkiler bilinçli düşüşünde genellikle kendini engelleme süreciyle bağlantılı değildir. Yani bilinçli olarak direkt bunları hissettiğimi bilmiyor olabilir. Bir çok hobi ve korkunun derinlerinde de kendini hor görme ve kendinden nefret etme olabilir. Kendinden nefret etmeyi ve onun harap edici gücünü inceleyince elimizde olmadan onu büyük bir trajedinin içinde görüyoruz. Insan zihninin belki en büyük trajedisi: sonsuz ve mutlak olana ulaşmaya çabalayan insan aynı zamanda kendini yok etmeye de başlıyor. Huzurlu, yaratıcı, sağlıklı günler dilerim. Bu içerikten faydalanacağını düşündüğünüz arkadaşlarınıza veya ne butiklere bu içerikten haber vermenizi ve beğenmenizi rica ederim saygılarım.Psikiyatr Gökhan ÖzPodcast müziği: Michael Kobrin - The Introverthttps://youtu.be/UufcCic_lQQ