2021. Het einde van de zomer. Het is Ploumen niet gelukt om de PvdA fractie te laten instemmen met de fractie-versmelting die door Mark Rutte als harde eis is gesteld om GL en PvdA, die beloofd hebben elkaar vast te houden, te laten toetreden tot de formatie. Ze is onderweg naar de regentenkamer waar het bepalende gesprek zal plaatsvinden. Één probleempje: ze heeft het nog niet aan Jesse Klaver durven te vertellen. Ook hij zal het daar dus pas horen. Ze weet het zeker: dit is het einde van de linkse samenwerking. Een nieuwe lente in de dop geknakt. Of...?

Aan alles komt een einde, maar bij Johan's monologen kon je je in drie jaar Waanzinnig Land de podcast nog al eens afvragen of dat einde nog in het vat zat, en zo ja: of dat nog zou plaatsvinden voordat Groenland zou worden ingenomen. Toch werd dit een bewogen podcast-jaar waarin Fretz X BNNVara de politieke true detective én het dood gewaande radio hoorspel opnieuw tot leven wekten. Deze audioseries werden gemaakt door een geweldig audio-team van BNNVara: David Zandbergen, Marieke Rietkerk, Andy Teerlink en Camiel van Houdt. Samen met Johan Fretz maakten zij het hele jaar voor NPO Luister Waanzinnig Land.

Femke Halsema is bij uitstek degene die zich midden in de cultuurstrijd bevindt, maar dan toch vooral tegen wil en dank. Zij de belichaming van alles dat men niet kan uitstaan aan links. Hoe is dat mogelijk? Als er iemand is die de mantel der vrijheid altijd doelbewust wilde oppakken en tegen de klippen op oud links bevocht, dan was zij het toch? Natuurlijk zijn er littekens....oude wonden... maar ook oude bondgenoten die zich plots ontpoppen als machers in de best bekeken talkshow ooit.

We moeten terug naar de radix... dat had Sylvana Simons toch gezegd? Bij Johan wordt steeds helderder dat het duiken in het politieke verleden niet los staat van zijn eigen vlucht van persoonlijke stormen. Waarom is hij, een schrijver, medio najaar 2022 eigenlijk drie jaar lang gestopt met schrijven? En hoe helpt het herbeluisteren van het gesprek met politiek journalist en auteur van Een Links Verhaal, Coen van de Ven, helemaal aan het begin van Keerpunt hem aan een wezenlijk inzicht dat zowel de resolutie van dit onderzoek als die van zijn eigen reis dichterbij brengt?

Richting het slot schaatsen we, met flinke slagen, van de ene tijdlijn naar de andere. Maar geen zorgen: Fretz neemt je glashelder mee van heden naar verleden.

In deze aflevering bevinden we ons in 2010, op 22 februari om precies te zijn. Twee dagen na de val van Balkenende IV wordt Femke Halsema ter elfder ure uitgenodigd aan de tafel van Matthijs van Nieuwkerk. En daar treft ze een oude bekende...

Klaver zag het, ondanks waarschuwingen van Halsema en vele PvdA-sceptici binnen zijn eigen partij, nog altijd zitten met de linkse samenwerking. Heilig geloof of speelde er wat anders? Genoeg over bromances in Waanzinnig Land: who run the world? Girls! Women. Lilianne Ploumen werd in 2021 de eerste vrouw die leiding zou geven aan de PvdA en het toeval wilde dat de linkse samenwerking in vele opzichten een rode draad vormde in haar politieke leven. Het zou bepalend zijn voor haar beweging richting Klaver na de domper bij de verkiezingen in 2021. In zekere zin hadden zij en Klaver precies dezelfde gedachte.

Als politicus heb je weinig vrienden. Er zijn tenslotte maar weinig mensen die je echt kunt vertrouwen. Toch raakte Jesse Klaver min of meer bevriend met de maker van deze podcast, uw politieke true detective Johan Fretz. In het voorjaar van 2023 reisde Klaver, toen nog leider van alleen GroenLinks, af naar huize Fretz om daar aan de keukentafel een aflevering op te nemen voor Waanzinnig Land. Hoewel Fretz in het verleden bepaald niet mild over Klaver had geoordeeld in zijn columns, bleek er in het echt meer verwantschap te zijn dan gedacht: strebers herkennen andere strebers. En ze werkten, elk op hun eigen manier, natuurlijk feitelijk aan dezelfde missie: na vijftien jaar Rutte straks eindelijk dan toch, alsnog... die linkse lente!

Wat heb je er eigenlijk aan om het keerpunt te herleiden? Dat verandert toch helemaal niets aan de geschiedenis? Waarom zoekt Fretz houvast in het politieke verleden? Liggen de wortels van dit onderzoek niet heel ergens anders? Of is het juist een kwestie van bij de kern blijven, terug naar het begin van de detective: waarom hielden Klaver en Ploumen elkaar vast terwijl links elkaar doorgaans vooral de tent uit vecht? En hoezeer speelde voor Klaver mee wat Halsema hem ooit in 2010 had meegegeven?

De ochtend van 10 juni, de dag na de zinderende parlementsverkiezingen van 2010. Koningin Beatrix weet dat zij behoedzaam te werk moet gaan bij deze formatie: de polder heeft het afgelopen decennium met de Fortuyn-revolte en de -in de ogen van Beatrix- amateuristische hork Balkenende al heel wat doorstaan, maar nu doemt er pas echt een schrikbeeld op.

We verplaatsen ons naar Paleis Huis Ten Bosch, om in te zoomen op het schaakspel dat Beatrix voor ogen had om de PVV buiten de regering te houden. Maar zoals het vaker gaat in de geschiedenis: het scheelt vaak bijzonder weinig of het loopt allemaal anders.

En kan jij je nog herinneren dat, in die ene bloedstollende verkiezingsnacht, de NOS een kort moment Cohens PvdA de winst toebedeelde? Namelijk 32 zetels tegenover de 30 zetels van de VVD van Rutte. Het is diezelfde nacht dat in The Carlton Beach Club Rutte in zak en as zit, maar gelukkig kan je op zulke momenten altijd terugvallen op oude vrienden.

We hebben domweg niet goed opgelet, denkt Fretz. 2010 was misschien wel gewoon het keerpunt. Als rooie leftie hoopte hij innig op de winst van Job 'Yes We' Cohen. Maar toen het Rutte van de VVD werd was hij ook niet bepaald in paniek. Nederland zou toch nooit een VVD land worden. Toch?

Was hij al maar wat radicaler geweest toen. Radicaal wordt vaak gezien als probleem, maar Sylvana Simons leerde Fretz ooit op een magische avond wat het woord werkelijk betekent.