Helden op Sokkels

Koningin Wilhelmina was tijdens de Tweede Wereldoorlog de hoopvolle stem die het Nederlandse volk op Radio Oranje inspireerde en bemoedigde. In Den Haag staat vlakbij Paleis Noordeinde een standbeeld dat hieraan herinnert, het zogenaamde Monument koningin Wilhelmina. Zij wordt hier nadrukkelijk neergezet als 'Moeder des Vaderlands' en baken van rust in moeilijke tijden. Maar hoe terecht is dit eerbetoon eigenlijk? Historicus Wim Berkelaar heeft twijfels.

(Deze aflevering werd eerder uitgezonden op 26 juli 2017 bij Langs de Lijn En Omstreken op NPORadio1 met presentator Ronald Boot. Op 4 mei 2020 plaatste koning Willem-Alexander in een historische speech kritische kanttekeningen bij zijn overgrootmoeder, vanwege de geringe aandacht die zij besteedde in haar radiopraatjes aan de jodenvervolging in Nederland.)

Het was in 1957, middenin de Koude Oorlog, dat nota bene de Russen erin slaagden om hun Spoetnik satelliet drie maanden lang om de aarde te laten cirkelen. In Utrecht staat een beeld dat aan dit wapenfeit herinnert en de titel is heel toepasselijk 'De Spoetnikkijker'. Maar hoort een beeld dat zo sterk herinnert aan een prestatie van Rusland eigenlijk wel thuis in het straatbeeld? Historicus Wim Berkelaar gaat met presentator Renze Klamer naar het beeld toe.

(Deze aflevering werd eerder uitgezonden op 19 juli 2017 bij Langs de Lijn En Omstreken op NPORadio 1 met de presentatoren Ronald Boot en Margje Fikse)

Ze staan en zitten er een beetje treurig bij op hun standbeeld in Dordrecht, de broers Johan en Cornelis de Witt. Dat ze een standbeeld hebben, heeft te maken met hun gewelddadige dood. Op 20 augustus 1672 werden beide mannen vermoord door een meute. Het was een van de geruchtmakendste moordaanslagen uit de Nederlandse geschiedenis. Doet het beeld de broers recht? Wim Berkelaar zocht het uit.

(Deze aflevering werd eerder uitgezonden op 2 augustus 2017 bij Langs de Lijn En Omstreken op NPORadio1, met presentator Jeroen Snel)

De holocaust is een gitzwarte bladzijde in de geschiedenis. Ruim 100.000 Joodse Nederlanders kwamen om. Veel monumenten herinneren daaraan. Een ervan roept veel vraagtekens op: Het 'Monument van Joodse Erkentelijkheid', dat in 1950 werd onthuld in Amsterdam. Dat monument werd geplaatst om de dankbaarheid van de joden voor de Nederlandse bevolking tot uitdrukking te brengen. Wim Berkelaar duidt het ongemak.

(Deze aflevering werd eerder uitgezonden op 16 augustus2017 bij Langs de Lijn En Omstreken op NPORadio 1, met de presentatoren Herman van der Zandt en Renze Klamer. Het monument is in mei 2020 weggehaald uit de Weesperstraat om plaats te maken voor het Holocaust Namenmonument. Het erkentelijkheidsmonument gaat worden teruggezet op het Weesperplein.

Wim Berkelaar bezoekt samen met presentator Renze Klamer het Monument voor het gevallen Spoorwegpersoneel in Utrecht. Het monument roept ongemak op. Aan de ene kant bracht de NS offers tijdens de Tweede Wereldoorlog, aan de andere kant hielpen ze met de wegvoering van de joden. Wat moeten we met dit monument?

(Deze aflevering werd eerder uitgezonden op 12 juli 2017 bij Langs de Lijn En Omstreken op NPORadio1)