ទោះជា​ប្រទេស​ចិន​បាន​ជាប់គាំង​សេដ្ឋកិច្ច​៣ឆ្នាំ​ជាមួយ​នឹង​វិធានការ ​«សូន្យកូវីដ»​ តែ​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​អាស៊ាន​និង​ចិន ​កាន់តែ​មាន​ភាព​រឹងមាំ ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ជា​មហាអំណាច​បន្ត​ប្រឹងប្រែង​រិត​ចំណង​ទាក់ទង​ថែម​ទៀត​ជាមួយ​តំបន់​អាស៊ាន​ ជាពិសេស​ពេល​ចិន​បើក​ប្រទេស​ឡើងវិញ​នេះ។ អ្នកជំនាញ​កិច្ចការ​តំបន់ លោក​បណ្ឌិត​ ឈាង វណ្ណារិទ្ធ ​ប្រធាន​វិទ្យាស្ថាន​ចក្ខុ​វិស័យ​អាស៊ី ​បាន​ថ្លែង​ថា ​ដោយឈរ​លើ​ផលប្រយោជន៍​សេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ​ ក្នុង​តំបន់​ដែលមាន​សក្តានុពល​នេះ ​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន​នៅ​បន្ត​ពង្រឹង​ អព្យាក្រឹតភាព ​មជ្ឈភាព និង​ សាមគ្តីភាព ​តំបន់ ទោះជា​មាន​ការ​ប្រែប្រួល​នយោបាយ​ខ្លះ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ចំនួន​នៃ​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ឬ​អាស៊ាន​ក៏​ពិត​មែន។ នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី ​ហេឡូវីអូអេ ​ប្រចាំខែ​កុម្ភ:​ ឆ្នាំ​២០២៣ ​ស្តីពី​អាស៊ាន ​ លោក​ សុខ ខេមរា ​នៃ វីអូអេ ​បាន​អញ្ជើញ​លោក​ ឈាង វណ្ណារិទ្ធ​ដើម្បី​ពន្យល់​អំពី​កិច្ចការ​តំបន់​មួយ​ចំនួន​ ទាក់ទង​ទៅនឹង​ «ទំនាក់​ទំនង អាស៊ាន-ចិន​និង​ការ​ប្រែប្រួល​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​តំបន់​ក្រោយ​ជំងឺកូវីដ»៕

សាកល​លោក​និង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​កំពុង​ហ៊ុម​ព័ទ្ធ​ដោយ​វិបត្តិធំៗ​នានា​ តួ​យ៉ាង​សង្គ្រាម​ឈ្លាន​ពាន​របស់​រុស្ស៊ី​លើ​អ៊ុយក្រែន អស្ថិរភាព​ក្រោយ​រដ្ឋ​ប្រហារ​យោធា​នៅ​ភូមា និង​ការ​ប្រជែង​ឥទ្ធិពល​ក្នុង​តំបន់​រវាង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​ចិន។ ក្នុងកម្មវិធី Hello VOA ប្រចាំ​ខែ​ ក្រោម​ប្រធានបទ​ «អាស៊ាន» នា​រាត្រីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២ លោក ពុយ គា ប្រធាន​ឆ្លើយ​ឆ្លង​ព័ត៌មាន​ ឱ្យ​ទីភ្នាក់​ងារ​ព័ត៌មាន​ជប៉ុន​ក្យូដូ លើក​ឡើង​ថា វិបត្តិ​ទាំង​នេះ​នឹង​គ្រប​ដណ្ដប់​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​និង​កិច្ច​ប្រជុំ​ពាក់ព័ន្ធ​ដ៏​ច្រើនផ្សេង​ទៀត​ នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ ក្នុង​ខែ​វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​២០២២ នេះ៕

តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ពិត​ជា​ចៀស​មិន​រួច​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​និង​សន្ដិសុខ​ធ្ងន់ធ្ងរ​នោះ​ទេ បើ​សិន​ជា​មាន​ជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ​នៅ​ច្រក​សមុទ្រ​តៃវ៉ាន់​មែន​នោះ។ នេះ​ជា​ការ​លើក​ឡើង​របស់​លោក ស៊ុន គីម គ្រូ​ឧទ្ទេស​ជំនាញ​ទំនាក់ទំនង​អន្តរជាតិ​ នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ​កម្ពុជា​ ថ្លែង​ក្នុង​កម្មវិធី​ហេឡូវីអូអេ​ប្រចាំ​ខែ​ក្រោម​មូល​បទ​«អាស៊ាន​» ជាមួយ​លោក អូន ឆេងប៉រ ដែល​បាន​ចាក់​ផ្សាយ​កាល​ពី​រាត្រី​ថ្ងៃ​ទី០១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២៕

កម្ពុជា​នឹង​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ​សង្កាត់លើក​ទី៥​ នៅ​ថ្ងៃទី០៥​ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០២២​ចុង​សប្ដាហ៍​នេះ។ ក្នុង​កម្មវិធី​ហេឡូ​វីអូអេ​ប្រចាំ​ខែ ក្រោម​មូលបទ​«វេទិកា​អាស៊ាន» ដែល​ត្រូវ​បានចាក់​ផ្សាយ​តាម​រលក​ធាតុ​អាកាសកាល​ពីថ្ងៃទី០២ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ២០២២ កញ្ញា លី ស្រីស្រស់ ប្រធាន​ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​វ័យ​ក្មេង​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​ ទោះបី​ភាព​សេរី​ ត្រឹមត្រូវ​ និង​យុត្តិធម៌​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​នេះ​ ស្ថិត​ជា​ចំណោទក្តី យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​ផ្ដល់​ការ​បន្ត​ភាព​រស់រាន​ជា​ទៀងទាត់​នៃ​ប្រជាធិបតេយ្យ​តាម​សន្លឹក​ឆ្នោត​និង​សង្ឃឹម​នៃ​ការ​វិល​ត្រឡប់​នៃតំណាង​សំឡេង​ជំទាស់​ក្នុង​ការិយាល័យ​សាធារណៈ៕

កម្ពុជា​នឹង​ផ្ដើម​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​ប្ដូរ​វេន​របស់​អាស៊ានសា​ជា​ថ្មី​ចាប់​ពី​ដើម​ខែ​មករា​ឆ្នាំ​២០២២​នេះតទៅ។ អ្វី​ដែល​កម្ពុជា​បាន​ទទួល​មរតក​ពី​ឆ្នាំ​ចាស់​នោះ​គឺ​វិបត្តិ​អូស​ជើង​ក្រោយ​រដ្ឋ​ប្រហារ​យោធានៅ​ភូមា ដែល​ឈាន​ទៅ​ដល់​អំពើ​ហិង្សា​ប្រដាប់​អាវុធ។ ថា​តើ​កម្ពុជា​នឹង​មាន​វិធីសាស្ត្រ ឱកាស និង​បញ្ហា​ប្រឈម​បែបណា ក្នុង​ការ​ដឹកនាំ​អាស៊ាន​អំឡុង​ពេល​រដ្ឋ​សមាជិក​មួយ​មាន​ជម្លោះ​ដូច្នោះ លោក ស៊ុន គីម ​គ្រូឧទ្ទេស​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ​កម្ពុជា បាន​ចូល​មក​បកស្រាយ​ក្នុង​នាម​ជា​វាគ្មិន​កម្មវិធី​ហេឡូវីអូអេ​ប្រចាំ​ខែ​និយាយ​អំពី​អាស៊ាន ចាក់​ផ្សាយ​ថ្ងៃទី០៤ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២១ ដែល​មាន​លោក អូន ឆេងប៉រ ជា​អ្នក​សម្របសម្រួល៕

សហរដ្ឋ​អាមេរិកទើប​បាន​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្ដិសុខ​ត្រីភាគី AUKUS ជាមួយ​អង់គ្លេស និង​អូស្ត្រាលី ដែលជា​ការ​ចែករំលែក​បច្ចេកវិទ្យា​នាវា​មុជទឹកដើរ​ដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ។ ក្រុម​អ្នក​តាមដាន​យុទ្ធសាស្ត្រ​មហាអំណាច​នៅ​ក្នុង​តំបន់​បានគូស​បញ្ជាក់​អំពី​ភាព​សំខាន់​នៃ AUKUS ក្នុង​បរិបទ​នៃ​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ជា​ប្រព័ន្ធ​និង​គ្រប់​ជ្រុងជ្រោយជាមួយ​ចិន និង​ឥទ្ធិពល​នៃ​ការ​វិវត្ត​ថ្មី​នេះ​លើ​តំបន់​អាស៊ីអគ្នេយ៍​ និង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ លោក ប៉ូ សុវីនដា បេក្ខជនបណ្ឌិត ប្រចាំ​សាកលវិទ្យាល័យ Griffith ប្រទេស​អូស្ត្រាលី បាន​ចូលរួម​ជា​វាគ្មិន​បកស្រាយ​នូវ​ប្រធានបទ​នេះ ក្នុង​កម្មវិធី Hello VOA ប្រចាំខែ​និយាយ​អំពី​អាស៊ាន ដែល​ត្រូវ​ចាក់ផ្សាយ​នា​រាត្រី​ថ្ងៃទី​០៧ ខែ​តុលា ឆ្នាំ២០២១៕

នៅ​ចំ​កណ្ដាល​នៃ​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ផ្នែក​ភូមិ​សាស្ត្រ​នយោបាយ និង​ចំ​ពេល​មាន​ការឆ្លងរាល​ដាល​ខ្លាំង​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ១​៩​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​អគ្នេយ៍​មិន​ទាន់​ស្រាក​ស្រាន្ត មាន​ចរន្ត​ការ​ទូត​វ៉ាក់សាំងពីរ​កំពុង​ប្រជែង​គ្នា​ក្នុង​តំបន់ ម្ខាង​ពីសំណាក់ប្រទេសចិន ម្ខាង​ពីសំណាក់បស្ចិមលោក។​ លោក សេក សុផល អ្នក​ស្រាវជ្រាវ មជ្ឈមណ្ឌល Ritsumeikan ដើម្បី​ការ​សិក្សា​កិច្ចការ​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក ​បាន​ជជែក​បញ្ហា​នេះ​ក្នុង​កម្មវិធី Hello VOA ប្រចាំខែ​និយាយ​អំពី​អាស៊ាន ជាមួយ​លោក អូន ឆេងប៉រ ដែល​បាន​ចាក់​ផ្សាយ កាល​ពី​ថ្ងៃទី០៥ ខែសីហា​ ឆ្នាំ២០២១ កន្លង​ទៅ៕

វៀតណាម​ដែល​ជា​សមាជិក​មិន​អចិន្ត្រៃយ៍​នៃ​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ ​និង​ជា​រដ្ឋ​ភាគី​ក្នុង​ជម្លោះ​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​ជាមួយ​នឹង​ចិន​ផង​ ​បាន​និង​កំពុង​ឡើង​គ្រង​តំណែង​ជា​ប្រធាន​ឆ្លាស់​វេន​របស់​អាស៊ាន​ ​នៅ​ឆ្នាំ​២០២០​នេះ។​ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០​ដែល​វៀតណាម​ធ្វើ​ប្រធាន​អាស៊ាន​នេះ​ ​តំបន់​អាស៊ាន​ខ្លួន​ឯង​និង​សាកលលោក​ទាំងមូល​ ​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​តានតឹង​ ​ក្នុង​សំណុំរឿង​និង​របៀបវារៈ​ជាច្រើន​ ​ដែល​ការណ៍​នេះ​នាំ​ឱ្យ​ឆ្នាំ​២០២០​ ​ជា​ឆ្នាំ​សាកល្បង​ថាមពល​របស់​ប្លុក​ដែល​មាន​១០​ប្រទេស​នេះ​ ​ថា ​រឹងមាំ​កម្រិត​ណា​ ​ជាពិសេស​ជាមួយ​នឹង​ការ​ដឹកនាំ​របស់​វៀតណាម​តែម្ដង។​ លោក​ ពុយ​ គា​ អ្នក​ឆ្លើយ​ឆ្លង​ព័ត៌មាន​យូរឆ្នាំ​ ឱ្យ​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​ជប៉ុន​ក្យូដូ​ ​ដែល​បាន​តាមដាន​កិច្ចការ​អាស៊ាន​អស់​២០​ឆ្នាំ​មក​ហើយ​ ​បាន​អញ្ជើញ​មក​ចូលរួម​ជា​វាគ្មិន​ ​ដើម្បី​ជជែក​អំពី​បញ្ហា​ខាងលើ​ ​ក្នុង​កម្មវិធី​ ​Hello​ ​VOA​ ​កាលពី​រាត្រី​ថ្ងៃ​ទី​០២​ ​ខែ​មករា​ ​ឆ្នាំ​២០២០។ (អូន ឆេងប៉រ, Hello VOA, ភ្នំពេញ, ២ មករា ២០២០)

កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ប្រចាំ​ឆ្នាំដែលទើប​បាន​បញ្ចប់​ទៅ​នៅ​ទី​ក្រុង​បាងកកនៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ​នេះ ​ត្រូវ​បាន​គេ​កត់​សម្គាល់​ជា​ពិសេស​ចំពោះ​អវត្តមាន​ជា​លើក​ដំបូង​នៃ​ថ្នាក់​ដឹកនាំកំពូល​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាមេរិក-អាស៊ាន​ផង។ លោក ឈាង វណ្ណារិទ្ធិ ប្រធាន​វិទ្យាស្ថាន​ចក្ខុវិស័យ​អាស៊ី ថ្លែង​ថា អវត្តមាន​នេះ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ឥទ្ធិពល​និង​តួ​នាទី​អាមេរិក​នៅ​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។ លោ​ថា ទោះបី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ពេល​ថ្មីៗ​ហាក់​ជំរុញ​ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី​ជាមួយ​កម្ពុជា​ តាម​រយៈ​ការ​តែង​តាំង​មន្ត្រី​ការ​ទូត​ដ៏​មាន​បទ​ពិសោធន៍​ជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតថ្មី​ក្តី ក៏​កង្វះ​ឆន្ទៈ​នយោបាយ​នៅ​វេទិកា​ពហុភាគី​ដូច​អាស៊ាន នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ខាតបង់​ដល់សក្តានុពល​ទំនាក់ទំនង​ទ្វេភាគី​អាមេរិក​កម្ពុជា​ ក្នុង​វិស័យ​នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច​ និង​សន្តិសុខ។ លោក​ថា​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​គួរបង្កើន​តួនាទី​ពហុភាគី​របស់​ខ្លួន​ឡើង​វិញ ព្រម​ទាំង​បញ្ចូល​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ច​ទៅ​ក្នុង​គោលនយោបាយ Indo-Pacific ថ្មី​របស់​ខ្លួន។ (សឹង សុផាត, Hello VOA វេទិកា​អាស៊ាន, ភ្នំពេញ, ០៤ វិច្ឆិកា ២០១៩)

អស់រយៈពេល២០ឆ្នាំមកហើយ ដែលកម្ពុជាក្លាយជារដ្ឋសមាជិកទី១០ នៃសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយរយៈពេល២ទសវត្សរ៍កន្លងមក កម្ពុជាធ្លាប់បានធ្វើប្រធានប្ដូរវេនពីរដង កាលពីឆ្នាំ២០០២ និងឆ្នាំ២០១២។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានហៅសមាគមអាស៊ានថាជា «ក្រុមគ្រួសារ» ជា«ខែលសន្តិសុខ» និងជា«ប្រភពសន្តិភាព សន្តិសុខ និងវិបុលភាពសម្រាប់ប្រជាជនខ្មែរ»ជាដើម។ សមាជិកភាព ២០ ឆ្នាំក្នុងសមាគមអាស៊ានរបស់កម្ពុជានេះ ជាប្រធានបទនៃកម្មវិធី Hello VOA កាលពីល្ងាចថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី០២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ ដែលមានលោក ឈាង វណ្ណារិទ្ធ ប្រធានវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី បានចូលរួមជាវាគ្មិន ហើយលោក អូន ឆេងប៉រ ជាអ្នកសម្របសម្រួលកម្មវិធីពីការិយាល័យ VOA ប្រចាំរាជធានីភ្នំពេញ៕ (លោក អូន ឆេងប៉រ, Hello VOA, ភ្នំពេញ, ២ ឧសភា ២០១៩)