Op 11 maart 1985 kiezen de oude mannen van het Politbureau een opvallend jonge opvolger voor alweer een gestorven leider. Michail Gorbatsjov, vierenvijftig jaar oud, wordt de achtste secretaris-generaal van de Sovjet-Unie. Binnen vijftien minuten is de stemming unaniem.

Minister van Buitenlandse Zaken Andrej Gromyko draagt hem voor met zorgvuldig gekozen woorden. De langstzittende diplomaat van de Sovjet-Unie steunt een relatieve jongeling, misschien omdat ook hij weet dat drie dode leiders in drie jaar een land niet kunnen besturen.

Gorbatsjov lanceert glasnost en perestrojka: openheid en herstructurering. Hij wil het communisme redden door het menselijker te maken. Maar hij onderschat de krachten die hij ontketent. In 1989 valt de Berlijnse Muur, niet door een invasie maar door de druk van duizenden Oost-Duitsers die vrij willen zijn. Gorbatsjov stuurt geen tanks.

Wat als Gromyko die ochtend een hardliner had voorgedragen, iemand die de oude koers zou voortzetten en de grenzen zou sluiten in plaats van openen?

Op 1 september 1939 om 4.45 uur 's ochtends draait de geschutskoepel van het Duitse slagschip Schleswig-Holstein langzaam richting de Poolse stellingen op Westerplatte. Dan scheurt één salvo de nacht open boven de haven van Danzig.

Honderdtachtig Poolse soldaten schrikken wakker in hun kazerne. Tweehonderdvijfentwintig Duitse mariniers stormen het strand op, in de verwachting het garnizoen binnen vijftien minuten uit te schakelen. Maar de Polen vechten terug. Zeven dagen lang houden ze stand tegen de overmacht, terwijl langs de hele grens tweeenzestig Duitse divisies het land binnentrekken. Blitzkrieg: tanks, vliegtuigen, terreur.

In Berlijn herhaalt Hitler de leugen van Gleiwitz: Polen zou Duitsland hebben aangevallen. Twee dagen later verklaren Groot-Brittannië en Frankrijk de oorlog. De Tweede Wereldoorlog is begonnen.

Wat als Westerplatte direct was gevallen, zoals de Duitsers hadden gepland?

Jaap Haartsen legt in 1994 bij Ericsson de technische fundamenten voor draadloze communicatie tussen apparaten: frequentiesprongen op de 2,4 gigahertz band, zeventig keer per seconde wisselend om interferentie te voorkomen. Vier jaar later, op 20 mei 1998 in Lund, tekenen vijf concurrerende techgiganten de oprichtingsakte van de Bluetooth Special Interest Group.

In een vergaderzaal zitten vertegenwoordigers van Ericsson, Intel, IBM, Nokia en Toshiba. Bedrijven die normaal op leven en dood concurreren, besluiten hun patenten te delen en een open standaard te creëren. De naam Bluetooth komt van Jim Kardach, die leest over de tiende eeuwse Deense koning Harald Blåtand: de vorst die Scandinavische stammen verenigde, zoals deze technologie apparaten moet verenigen.

Vandaag bevatten meer dan vijf miljard apparaten per jaar Bluetooth. Smartphones, koptelefoons, smartwatches, auto's, medische apparatuur. In 2015 ontvangt de Nederlandse ingenieur uit Den Haag de European Inventor Award als uitvinder van de technologie die de wereld draadloos verbond.

Wat als die vijf concurrenten hun eigenbelang niet opzij hadden gezet, was Bluetooth dan een vergeten voetnoot gebleven tussen tientallen andere draadloze technologieën?

De treinkaping bij De Punt begint op 23 mei 1977, wanneer negen jonge Molukkers een intercitytrein gijzelen in de weilanden van Drenthe. Ze zijn kinderen van voormalige KNIL-militairen, opgegroeid met beloftes over een vrije Republiek der Zuid-Molukken die nooit werden nagekomen. Hun daad is geen gewone misdaad: het is wanhoop van een generatie die vindt dat niemand meer luistert.

Twintig dagen lang onderhandelt de regering Den Uyl, terwijl tegelijkertijd een basisschool in Bovensmilde wordt gegijzeld. De eisen van de kapers zijn onhaalbaar. De spanningen in de trein lopen op. In Den Haag groeit het besef dat onderhandelen alleen geen uitweg biedt.

Op 11 juni, om 04:54 uur, openen precisieschutters het vuur en razen zes Starfighters over de trein. De BBE-mariniers bestormen de wagons. Ongeveer twaalf minuten later is alles voorbij: zes van de negen kapers zijn dood, en twee gijzelaars, Ansje Monsjou en Rien van Baarsel, overleven de bevrijding niet. De controverse over wat er die ochtend precies gebeurde, zal decennialang duren en tot in 2021 voor de rechter komen.

Wat als de regering had gekozen voor nog een week geduld?

Op het Koningsplein in Tel Aviv zingt premier Yitzhak Rabin op 4 november 1995 het Vredeslied voor honderdduizend mensen. De generaal van drieënzeventig, architect van de Oslo-akkoorden, daalt af van het podium. In de schaduw wacht een rechtenstudent met een Beretta.

Twee jaar eerder schudde Rabin de hand van Yasser Arafat op het gazon van het Witte Huis. De foto ging de wereld over. Maar in de nederzettingen groeide de woede: rabbijnen noemden hem verrader, betogers droegen borden met zijn gezicht in een SS-uniform.

Om negen uur vijftig vuurt Yigal Amir drie schoten. Twee kogels slaan door Rabins rug. Veertig minuten later stoppen de artsen in het Ichilov-ziekenhuis. De vredesbeweging die die avond honderdduizend mensen op de been bracht, marginaliseert in de jaren erna. Het Koningsplein heet nu het Rabinplein, maar de vrede waar hij voor stierf kwam nooit.

Wat als Amir had gemist, wat als de lijfwacht hem een seconde eerder had gezien?

Op 27 oktober 1962 staat Vasily Arkhipov in een verstikkende Sovjet-onderzeeër voor de zwaarste beslissing van zijn leven. De B-59 wordt opgejaagd door de Amerikaanse marine, dieptebommen exploderen rondom het schip, en kapitein Savitsky wil een nucleaire torpedo afvuren. Twee tegen een: alleen Arkhipov weigert.

Boven water balanceert de wereld al dertien dagen op de rand van de afgrond. De Cubacrisis bereikt haar hoogtepunt wanneer een Amerikaans spionagevliegtuig wordt neergehaald boven Cuba. In Washington dringt de legertop aan op onmiddellijke vergelding. In Moskou weet premier Chroesjtsjov niet dat zijn eigen generaals hebben gevuurd.

Arkhipov blijft kalm. Hij eist dat de onderzeeër naar de oppervlakte gaat om contact te zoeken met Moskou. Na een kwartier discussie zwicht Savitsky. De B-59 stijgt, de nucleaire torpedo blijft in zijn buis, en de mensheid krijgt nog een dag.

Wat als Arkhipov had toegegeven aan de druk van zijn kapitein?

Radio Veronica valt op 31 augustus 1974 voorgoed stil, om klokslag achttien uur, na veertien jaar uitzenden vanaf de Noordzee. Programmaleider Rob Out spreekt zijn afscheidsspeech uit terwijl vier miljoen Nederlanders meeluisteren. Op het dek van zendschip de Norderney staan diskjockeys en technici naar de kust te staren: het land dat hen vanaf morgen verbiedt te doen wat ze het beste kunnen.

De zeezenders doorbraken het omroepmonopolie door popmuziek te draaien die de verzuilde publieke omroepen weigerden uit te zenden. De Veronica Top 40 werd een nationaal instituut, diskjockeys als Lex Harding en Tineke de Nooij de eerste Nederlandse radiosterren. Maar na de bomaanslag op de Mebo II in 1971 en de veroordeling van Veronica directeur Bull Verweij keerde de publieke opinie.

Na het Wilhelmus valt de zender stil. Alleen ruis op 538 meter middengolf. Toch richt Veronica al in 1973 de VOO op en keert in 1975 legaal terug binnen het omroepbestel. Wat als Nederland het Verdrag van Straatsburg nooit had geratificeerd?

Peter R. de Vries verlaat op 6 juli 2021 de studio van RTL Boulevard en loopt de Lange Leidsedwarsstraat in. De zomeravond is warm, de terrassen vol. Achter hem wacht een schutter.

De bekendste misdaadjournalist van Nederland is op dat moment vertrouwenspersoon van kroongetuige Nabil B. in het Marengo-proces tegen Ridouan Taghi. Hij weet dat advocaat Derk Wiersum twee jaar eerder voor dezelfde rol werd vermoord. Toch loopt hij zonder beveiliging.

Om 19.29 uur vallen vijf schoten. Negen dagen later overlijdt De Vries aan zijn verwondingen. Het OM eist levenslang; het hof legt uiteindelijk 27,5 jaar cel op, een van de zwaarste straffen ooit voor een liquidatie in Nederland. Premier Rutte noemt het een aanslag op de persvrijheid en de rechtsstaat.

Maar wat als De Vries die avond beveiliging had geaccepteerd of de rol van vertrouwenspersoon had geweigerd: zou de dreiging zijn verdwenen, of zou de onderwereld simpelweg een ander doelwit hebben gekozen?

Op 7 juli 1974 betreedt Johan Cruijff de middencirkel van het Olympiastadion in München voor de WK-finale tegen West-Duitsland. Wat volgt is de meest dominante opening die een WK-finale ooit heeft gezien: zestien passes zonder dat de Duitsers de bal raken, een penalty, een voorsprong na negentig seconden.

Nederland speelt Totaalvoetbal, de tactische revolutie die de wereld versteld doet staan. Spelers wisselen voortdurend van positie, tegenstanders worden duizelig gemaakt. In de groepsfase werd Argentinië vermorzeld, regerend wereldkampioen Brazilië verslagen. Oranje voelt zich onoverwinnelijk.

Maar na die droomstart verdwijnt de urgentie. De Duitsers herpakken zich met discipline en veerkracht. Twee goals later is West-Duitsland wereldkampioen. De Nederlandse spelers staan als versteend op het veld. Ze kwamen als revolutionairen, ze vertrekken als de mooiste verliezers aller tijden.

Wat als Nederland had doorgedrukt na die openingsgoal?

Op 4 oktober 1957 staat in de Kazachse steppe een raket te dampen in de nachtlucht. In de commandobunker wacht Sergei Korolev, de man die voor de buitenwereld niet bestaat: de Hoofdontwerper, ooit gevangene van Stalins strafkampen, nu de machtigste raketingenieur ter wereld. Om 19:28 wereldtijd ontvlammen de motoren van de R-7. Vijf minuten later glijdt een metalen bol van achtenvijftig centimeter de baan om de aarde in. En begint te piepen.

Binnen een uur vangen radioamateurs over de hele wereld het signaal op. In Amerika slaat de schok in als een bom: de ruimtewedloop is begonnen, en de Sovjet-Unie leidt. Deze aflevering reconstrueert het kwartier waarin Korolevs gok slaagde, en hoe die ene piep leidde tot NASA, de maanlanding en elke satelliet die nu boven ons hoofd hangt.

Wat als Korolev had gewacht op de grote, complexe satelliet die eigenlijk gepland was? Dan was Amerika misschien eerst geweest, en had de twintigste eeuw er heel anders uitgezien.