Of het nu gaat om het tegengaan van overstromingen, het aanpakken van dronken automobilisten, of de start van het Noordbrabants Museum: er zijn maar weinig ontwikkelingen in Brabant waarvoor de ‘ontzaglijk populaire’ politicus Alexander van Sasse van IJsselt zich níet sterk heeft gemaakt. En dat allemaal naast zijn werk als rechter, voorzitter van de Hoge Raad van Adel en zo nog wel tien functies. Een vrijgezelle workaholic die niet kon trouwen omdat hij maar één grote liefde had: Brabant! Maar wie kent hem nog?

Hoogste tijd om deze voorvechter van onze provincie te ontmoeten. Marilou gaat over Van Sasse van IJsselt in gesprek met Felix Bosch. Als eerste fellow van het BHIC spitte Felix maanden lang in archieven. Om zo antwoord te geven op de vraag: wie was deze adellijke heer, die zich zijn leven lang met hart en ziel inzette voor Brabant en de Brabanders? En hoe werd hij dé stem van het volk? Om te laten zien, dat politici die roepen dichtbij de burger te staan, helemaal niks nieuws zijn.

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:

Meer weten over onze fellowships?

Alles over onze podcast:

Muziek onder intro:

Muziek onder voice over:

Welke Brabantse plekken komen vaak in beeld op televisie? Hoe belangrijk is de Efteling daarbij? En in hoeverre vormt Frank Lammers het gezicht van onze provincie in de media? In deze podcast leidt gids Bjorn Bouwens, bekend van de podcast Daar bleef je voor thuis, ons door Brabant als tv-decor. Want klopt het beeld van Brabant op tv eigenlijk wel?

Mediadeskundige en podcastmaker Bjorn Bouwens zapt langs verschillende kanalen, en zijn rondleiding begint in de westhoek van Brabant, waar schrijver A.M. de Jong Merijntje Gijzens jeugd schreef. In de jaren tachtig is de Efteling een geliefd decor voor televisiemakers, ook al heeft dat weinig of niets met het pretpark zelf te maken. Zo worden daar enige seizoenen opgenomen van Te land, ter zee en in de lucht, het langstlopende amusementsprogramma van de Nederlandse televisie, net zoals Way of Life; een show met Ron Brandsteder. Wolfseinde is een regiosoap van Omroep Brabant die sinds december 2008 wekelijks werd uitgezonden. Een gezicht dat geregeld en op verschillende momenten opduikt op je beeldbuis is dat van acteur Frank Lammers. En wie Frank Lammers zegt, zegt Brabant. Geboren in Mierlo en nooit te beroerd om zijn zachte g op vol volume te laten horen.

Alles over deze bonusaflevering:

Dit is een bonus bij aflevering 16: Dé Brabantse uitvinding die in iedere huiskamer is terug te vinden:

Alles over onze podcast:

Wist jij dat als je televisie kijkt, je eigenlijk naar een Brabantse uitvinding zit te kijken? En dat ook de eerste officiële tv-kijker in onze provincie woonde? Knappe koppen bij Philips bouwen in 1948 het eerste toestel. De vroegste uitzendingen zijn ook alleen in en om Eindhoven te ontvangen. In deze podcast onderzoeken we daarom hoe de navelstreng van de televisie verbonden is met Brabant. En niet alleen de geboorte van de tv, maar hoe ook de verdere levensloop van de beeldbuis vele sporen in onze provincie heeft nagelaten. Onze gids in de Brabantse televisiegeschiedenis is Bjorn Bouwens van de podcast ‘Daar bleef je voor thuis’.

Verder in deze aflevering: hoe meneer Manders bovenop de kerktoren van Sint-Anthonis met een zelfgebouwde antenne de allereerste tv-signalen ontvangt. Hoe mevrouw Oomen uit Vught de 500.000ste aansluiting krijgt… en zich erover verbaast dat haar woonkamer op tv is. En hoe voelbaar de angst is, dat televisie alle gezelligheid uit het café zou halen. Met nooit eerder uitgezonden geluidsfragmenten en interviews uit de krochten van onze archieven.

En natuurlijk het vervolg in de moordzaak rond Marietje Kessels: Christian en Marilou krijgen post uit het Vaticaan Archief. Wat onthult hun brief over pastoor Van Zinnicq Bergmann?

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:

Alles over onze podcast:

Muziek bij Stem uit het Verleden:

Muziek onder voice over:

Wat is de aantrekkingskracht van een boek dat 500 jaar geleden werd geschreven? En hoe raakt een Brabants dorp vijf eeuwen later hiervan in de ban? In deel 2 van deze driedelige podcast special van ‘Het geheugen van Brabant’ wandel je met taalkundige Wim Daniëls en reisleider Marilou Nillesen door het centrum van Florence. Samen met een bonte stoet Brabanders stap je het piepkleine antiquariaat van Roberto Cosi binnen. Want dáár zou toch het speciale boek van Arlenius moeten liggen… En je gaat op onderzoek uit, want hoe dicht bij Arlenius kun je komen? Dat hoor je in De geur van Arlenius.

Luister ook naar deel 3 van Tijdreizen met Wim Daniëls: Een mystieke aantrekkingskracht:

Alles over onze podcast:

Lied:

Muziek:

Achtergrond:

Wat is de aantrekkingskracht van een boek dat 500 jaar geleden werd geschreven? En hoe raakt een Brabants dorp vijf eeuwen later hiervan in de ban? In deel 1 van deze driedelige podcast special van ‘Het geheugen van Brabant’ laat taalkundige Wim Daniëls je kennismaken met zijn bijzondere voorganger: Arnout van Eyndhouts, alias Arlenius.

Een gewone Brabantse jongen die in de 16e eeuw furore maakt als één van de belangrijkste boekenkenners in Italië. "Arlenius is de taal achterna gegaan, dat ben ik ook. Ik voel veel verwantschap met hem." Je stapt samen met reisleider Marilou Nillesen in de bus naar Florence. Op zoek naar dat ene speciale boek.

Luister ook naar deel 2 van Tijdreizen met Wim Daniëls: De geur van Arlenius:

Alles over onze podcast:

Lied:

Muziek:

Als ook in Brabant in april/mei 1943 het werk massaal wordt neergelegd, weet de Duitse bezetter aanvankelijk niet hoe te reageren. Maar dan besluit hoogste SS-baas Rauter keihard terug te slaan. “Er moet heel veel bloed vloeien, ik wil heel veel doden”, is zijn gedachtegang. Hoe werd daar in Brabant op gereageerd? Wat was de rol van de boeren tijdens de staking? En hoe liet de Kerk blijken deze staking goed te keuren?

De April-meistaking van 1943 is de grootste openlijke staking uit bezet Europa. Historicus Loe de Jong omschrijft het als ‘de heldhaftigste dagen in de geschiedenis van ons volk’ maar die dappere houding wordt door de Duitsers keihard neergesabeld, met veel doden tot gevolg. Ook in Brabant. Hans Morssinkhof schreef, samen met Erik Dijkstra, het boek Staken op leven en dood en hij vertelt in deze bonus meer over waarom deze staking zo belangrijk is geweest. En waarom het zo lang heeft geduurd voordat dat wordt ingezien. De stakers waren zich niet bewust van het enorme risico dat ze namen, meent Morssinkhof. Want deelname kon je onmiddellijk je leven kosten.

Dit is een bonus bij aflevering 15: "Toen hoorde ik het salvo" – de vergeten April-meistakingen van 1943:

Alles over onze podcast:

In deze podcast gaan we tachtig jaar terug in de tijd, naar april/mei 1943. Naar de grootste openlijke staking uit bezet Europa. Ook in Brabant wordt massaal het werk neergelegd. Historicus Loe de Jong omschrijft het als ‘de heldhaftigste dagen in de geschiedenis van ons volk’ en toch wordt daarover zelden gesproken. En dat terwijl de April-meistakingen van 1943 het keerpunt markeren van de Duitse bezetting. Waarom weten we daar zo weinig van?

In 1943 stapelen de problemen zich op voor de Duitse bezetter, met onder meer een schrijnend tekort aan arbeidskrachten in het Duitse Rijk. Om dit probleem op te lossen, moeten Nederlandse militairen opnieuw in krijgsgevangenschap om in Duitsland aan de slag te gaan. In grote delen van het land komt men op allerlei manieren in actie: vooral door te staken. Maar de bezetter slaat dit verzet keihard neer en voert veel standrechterlijke executies uit.

Margot bespreekt in Vondst van de Maand een brief van burgemeester Smit van Sprang-Capelle waarin hij beschrijft hoe de Duitsers zijn 16-jarige zoon onder schot houden vanwege de stakingen in het dorp.

Voor BrabantinBeelden luisteren we naar het emotionele verhaal van een werknemer van Philips die vertelt hoe de staking daar verliep en hoe hij de schoten hoorde van de mensen die werden geëxecuteerd. Het komt uit de documentaire Alleen de herinnering is gebleven uit 1994.

De Stem uit het Verleden leest voor uit een dagboek van Alberta van Lelyveld-Vastenouw, een jonge vrouw uit Eindhoven die de sfeer in de stad tijdens deze stakingen beschrijft.

Historicus Hans Morssinkhof staat Op het podium omdat hij zich al vele jaren bezighoudt met deze onbekende gebeurtenis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hans was ook betrokken bij de documentaire Staken op leven en dood, en hij schreef samen met Erik Dijkstra het gelijknamige boek.

In Old Case Cold Case stuiten Christian en Marilou op een bijzondere brief, geschreven door een hoofdredacteur van de krant, met tips voor de advocaat van de hoofdverdachte; wie hij ook beslist zou moeten spreken om ‘belangrijke vreemde zaken’ te weten te komen.

In Blik uit het BHIC gaat Anton na wat zijn opa’s van de stakingen hebben meegekregen.

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:

Alles over onze podcast:

Muziek bij Stem uit het Verleden:

Onderzoeker Jos Neomagus struinde twee jaar lang in diverse archieven en maakte het beeld op van honderd jaar Brabant Wonen. Hij wandelde door de wereld van krotten en sloppen in Brabant en stuitte op opmerkelijke verhalen. Hoe jonge sigarenmakers niet langer rookwaar produceerden maar met specie en troffel op de steigers klommen om woningen te bouwen. Wat is daar de reden van?

En waar laat je je kippen en varken als je altijd in een krotje hebt gewoond, weliswaar met een lapje grond erom heen, en je verhuist naar een nieuwbouwhuis met een schamel tuintje? Dat probleem trof begin vorige eeuw honderden Ossenaren die als protest een handtekeningenactie begonnen. Of hun roep om meer grond werd gehoord? Je hoort het in deze bonusaflevering.

Dit is een bonus bij aflevering 14: Toen was een krot heel gewoon:

Alles over onze podcast:

Een wc delen met 20 huishoudens of met een groot gezin in één kamer wonen. Niet eens zo heel lang geleden wonen veel arbeiders in Brabant in erbarmelijke omstandigheden. In deze podcast nemen we je mee terug naar de vorige eeuw, en gaan we op zoek naar de woonomstandigheden van veel van onze grootouders. We nemen een kijkje in Brabantse steden waar hele wijken bestaan uit krotten of huisjes die onbewoonbaar zijn verklaard.

Margot bespreekt in Vondst van de Maand een brief waarin de “Heeren Burgemeester en Wethouders van Cuijk” een gezin een woonplek toewijzen in… een lijkenhuisje op de begraafplaats in Cuijk.

Voor BrabantinBeelden beschrijft Mathilde een ogenschijnlijk onopvallende foto van een klein vervallen huisje. Maar het blijkt dat nu juist deze foto over dat huisje warme herinneringen roept bij veel mensen uit Cuijk.

Als de Stem uit het Verleden hoor je hoe J. van Lith, technisch ambtenaar van het Bouw Woning en Welstandstoezicht Oss, de toestand van een huis in Geffen in 1948 vastlegt. "De muren zijn slecht, de zoldervloer is totaal versleten. Dak lekt op diverse plaatsen. Het gezin dat hier woont, bestaat uit man en vrouw en tien kinderen, 7 jongens en 3 meisjes tussen 18 en 5 jaar." Daniël van den Brink van de Koningstheateracademie in Den Bosch draagt de brief voor.

Jos Neomagus leidt ons Op het podium rond armzalige wijken van grotere steden waarbij we meer inzicht krijgen in de krotten en sloppen waarin massaal wordt gewoond.

In Old Case, Cold Case gaan Christian en Marilou terug naar de zitting van 1902, naar het moment dat advocaat Pels Rijcken de alibi van de koster onderuit haalt. En hij stelt dat de rol van de pastoor nader zou moeten worden onderzocht. En wat blijkt? Er zijn genoeg getuigenissen die aantonen dat het blazoen van de pastoor niet geheel zuiver lijkt. Maar Pels Rijcken gebruikt deze verklaringen niet. Wat is daarmee aan de hand?

Anton stapt voor zijn Blik uit het BHIC op de fiets en rijdt als het ware rond door de geschiedenis van de woningbouw, en stapt even af bij de betonwoningen in Den Bosch.

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:

Alle info over onze podcast vind je hier:

Muziek bij Stem uit het verleden:

Wie was Jan Smulders? De naam van zijn vrouw vinden we snel genoeg terug in de geschiedenisboeken: Truus Smulders, de eerste vrouwelijke burgemeester van Brabant. Maar Truus volgde haar echtgenoot Jan op die in 1945 tijdens een dodenmars in Duitsland is overleden. Wat is zijn verhaal? Wat voor burgemeester was hij en hoe kwam het dat hij nauwelijks overzag welke consequenties zijn keuze zou hebben? In deze bonus gaan we op zoek naar het verhaal achter Jan Smulders. En komen we te weten waarom Truus zijn eerste huwelijksaanzoeken resoluut afwijst, voordat ze uiteindelijk toch ja zegt. Luister naar De laatste kus voor Truus.

Jan is, als hij door de Duitsers wordt opgepakt, al 18 jaar burgemeester van De Beerzen en sinds 1942 waarnemend burgemeester van de buurgemeente Vessem, Wintelre en Knegsel. In die rol, als waarnemer van Vessem, wordt hij door de Duitsers gesommeerd om een lijst van inwoners te leveren die als arbeider aan het werk moeten aan de verdedigingswerken in Zeeland. Hij weigert.

Dit is een bonus bij aflevering 13: Help een vrouw als burgemeester!

Alles over onze podcast: