İçeriden Bi'olog

Biyoloji lisans derecesi almak yeterli mi, yoksa yüksek lisans mı gerekir?

Beste Dipçin'in kendi kariyer yolculuğundan öğrenin: Lisans boyunca proje yazarak burs nasıl kazanılır, akademik danışman olmak için neler gerekir ve bölüm değiştirmeyi gerçekten haklı kılan nedir.

TÜBİTAK, üniversite projektleri, bursiyerlik ve staj fırsatlarının praktiğini akademi meraklısı öğrenciler için konuştuk.

Hepimizin çocukluğunda yaşandı. Yemek yedik, denize koştuk, annelerimiz durdurdu. Kramp girer, boğulursun dediler. Biz de bekledik.

Ama o kural nereden geliyor biliyor musunuz? 1908 yılında bir boy scout el kitabından. Hiçbir bilimsel referansı yok. Oradan nesillere yayıldı, anneden çocuğa aktarıldı, bugüne kadar geldi.

Türkiye'nin önde gelen dermatologlarından Dr. Tahsin Çağdaş Akkaslan ile cilt sağlığının her boyutunu konuştuk. Sosyal medyadaki cilt rutinlerinin gerçeği, sivilceden ize giden yol, botoks ve dolgunun doğru yaşı, güneş kreminin zararlı olup olmadığı ve güzellik influencerlarının reklam öncesi neden dermatolog koltuğuna oturduğu. Bu bölümü dinledikten sonra cildinize çok daha farklı bakacaksınız.

BÖLÜMDE NELER VAR

• 50 ürün kullanmak cildi güzelleştirmiyor, bariyer bozuyor
• Doğru cilt bakımı aslında 4 adım

• Akne ergenlikte depresyon sebebi olabiliyor
• Kore ürünü aldım, üç hafta sonra yüzüm battı
• Güneş kremi mi daha zararlı, alkol mü? Cevap sizi şaşırtacak
• Kalıcı oje tırnak yatağını mahvediyor
• Botoksun bir yaşı var, 25 öncesi ne yapılmalı?
• Dolgu için minimalist hekim nasıl seçilir?
• Güzellik infuları ürün reklamından önce dermatolog koltuğuna oturuyor
• Göz altındaki milyalar kremle geçmiyor
• Dövme ve lenfoma bağlantısı

Sıcakta aldığınız kararlar daha impulsif, daha duygusal, daha az düşünülmüş oluyor.

Bu bir zayıflık değil. Bu termoregülasyon.

BÖLÜMDE NELER VAR

• Beyin neden ısıya bu kadar hassas?
• Soğutma sistemi devreye girince düşünmeye ne kalıyor?

• Sıcakta en çok hangi beyin fonksiyonları etkileniyor?
• Sıcakta neden daha agresif ve impulsif kararlar alıyoruz?
• İstanbul'da hava 35 dese bile bulunduğunuz yer 40 derece olabilir
• Sıcakta performansı korumak için ne yapılabilir?

Aynı masada oturuyorsunuz, aynı yemeği yiyorsunuz, aynı havayı soluyorsunuz. Akşam sonunda bir arkadaşın hiç ısırılmamış, sen beş yerden. Bu tesadüf değil — biyoloji. Sivrisinekler rastgele seçim yapmıyor. Seni hedef yapan çok somut ve çok kişisel sebepler var. Bu bölümde o sebeplerin hepsini konuşuyoruz.

Bölümde Ne Var:

• 01:00 — Sivrisinek görmeden, koklamadan, 50 metre uzaktan zaten buluyor.
• 01:27 — Neden bazılarımıza daha çok gidiyor?
• 02:06 — Derindeki milyarlarca bakteriyle kendine has bir kokun var.
• 03:49 — Kan grubu meselesi: efsane mi, gerçek mi?
• 06:19 — Nasıl korunabiliriz? Lavanta yağı, DEET içeren sprayler, açık renkli ve uzun kollu giysiler.
• 06:55 — "Bölümün en dürüst cümlesi: yapacak bir şey yok."

İstanbul Üniversitesi biyoloji mezunu, mikrobiyom araştırmacısı ve bilim iletişimcisi İrem Kocakahya ile konuştuk. Neyi istediğini değil, neyi istemediğini bulmak üzerine kurulu bir lisans hikayesi. Erasmus, TÜBİTAK projesi, güvercin dışkısından bilimsel makale ve antibiyotik direnci. Bu bölüm hem merak eden hem yolunu arayan herkes için.

BÖLÜMDE NELER VAR

• Biyolojide alan bulmak: neyi istediğini değil, neyi istemediğini bul
• Lisans birinci sınıfta staj yapılır mı? İrem nasıl yaptı?
• Literatür taraması nedir, neden bu kadar önemli?
• Erasmus'a gitmek göründüğü kadar güzel mi?
• Mikrobiyom nedir, vücudun dışında nerede bulunur?
• 3 lisans öğrencisi güvercin dışkısından makale çıkardı
• İstanbul'un 3 farklı semtinden örnek topladılar: Beyazıt, Kadıköy, Beşiktaş
• Kadıköy güvercinleri Beşiktaş'takilerden daha fazla antibiyotik direnci taşıyor
• Antibiyotik direnci hastaneden değil, güvercinlerden de bulaşabiliyormuş
• TÜBİTAK 2209A projesi nasıl yazılır, nelere dikkat edilmeli?
• Lisanstayken beyin daha özgür düşünüyor, fikirlerini hemen yaz

Tatilden dönenler hep aynı şeyi söylüyor: "Saçım güneşte açıldı, çok güzel oldu." Ama saç biyolojisine bakınca tablo biraz farklı. Güneş aslında saçı açmıyor. Bu bölümde melaninden keratine, deniz tuzundan klora, "doğal röfle" efsanesinden UV koruyuculara kadar güneşin saçınıza gerçekte ne yaptığını konuşuyoruz.

Bölümde Ne Var:

• 00:57 — Güneş saçı açmıyor
• 01:23 — Saç rengini belirleyen şey ne?
• 03:00 — Bu süreç geri dönüşümsüz.
• 03:21 —Tatilden sonra saçın kuru ve kırılgan hissettirmesinin sebebi bu.
• 04:53 — Peki neden güzel görünüyor?
• 05:38 — "Doğal röfle" ile kuaför röflesi aynı şey mi?
• 08:40 — Tatilden sonra protein bakımı

Herkesin bildiği ama kimsenin konuşmaya cesaret edemediği o soruyu bugün masaya yatırıyoruz. Denize girince neden çiş geliyor? Bu bir hijyen bölümü değil — bu bir biyoloji bölümü. Böbrek fizyolojisinden pelvik taban kaslarına, havuzun "klor kokusunun" aslında ne olduğuna kadar, kimsenin yüzüne vurmadığı bilimi konuşuyoruz.

Bölümde Ne Var:

• 00:00 — Konu nereden çıktı?

• 02:35 — Bu his sadece denizde olmuyor
• 03:00 — Neden iyi hissettiriyor?
• 04:50 — Araştırma: yetişkinlerin %60'ı itiraf etmiş.
• 06:10 —Havuzun o karakteristik klor kokusu?
• 06:40 — Havuzdan sonra göz yanması klordan değil
• 07:05 — Sonuç? denizde mi havuzda mı, ne yapmalı?

Tıp doktoru, anatomist ve yaban hayat fotoğrafçısı Dr. Pedram Türkoğlu ile çok konuştuk. Evinizdeki gekodan Türkiye'deki leopara, yarasanın kanadından kargaların öç almasına kadar... Aslında hiç fark etmeden her gün inanılmaz bir doğanın içinde yaşıyoruz. Bu bölümü dinledikten sonra etrafınıza farklı bakacaksınız.

BÖLÜMDE NELER VAR?

• Sosyal medyadaki doğa içeriklerinin arkasında ne var?
• Doğada renkli ve güzel kokana yaklaşma
• Zararsız hayvanların tehlikelileri taklit etmesi: Batesian mimikri
• Madagaskar'a gitmeye gerek yok, geko zaten evinizde yaşıyor
• Telefonla fotoğraf çek, bilimsel makaleye dönüştür: iNaturalist
• Her yere çam dikmek doğayı kurtarmıyor, mahvediyor
• Türkiye'de leopar, sırtlan, akbaba var ama kimse bilmiyor
• Yarasanın kanadı aslında senin parmağın
• Bilinci evrimleştiren tek canlı biz miyiz?
• Hayvanların ne kadar zeki olduğunu anlayabilecek kadar zeki miyiz?
• Kargalar kin tutuyor, problem çözüyor, velociraptor kadar zeki
• Pandemi döneminde insanlar çekilince çakallar şehre indi
• Doğadaki en tehlikeli hayvan aslında insan

Atalarımız her gün UV indeksi 12'nin üzerinde bir güneşin altında yaşadı — SPF olmadan. Biz neden bu kadar korkuyoruz?

Bu bölümde güneş kreminin gerçekte ne yaptığını, melaninin evrimsel hikayesini ve D vitamini paradoksunu konuşuyoruz.

📌 BÖLÜMDE NE VAR

1:55 — Seni yakan ile yaşlandıran farklı ışın. Hangisi hangisi?

3:37 — Güneş kremi D vitaminini de engelliyor. Dermatolog mu haklı, endokrinolog mu?

6:19 — UV 12. Şapka yok, krem yok. Ata insan nasıl hayatta kaldı?

8:06 — Cilt rengin neden böyle — ve bunu folik asit belirliyor.

9:04 — Kuzeye göçünce binlerce yılda deriler açıldı. Evrim canlı canlı.

11:01 — Avustralya neden melanom şampiyonu? Cevap coğrafya.

12:13 — Bronzlaşma aslında hasardan korunma refleksi.

14:03 — Ata insan cilt kanseri olmadı mı, yoksa görecek kadar yaşayamadı mı?

15:52 — Türkiye güneşli. Yine de D vitamini yetersizliği salgın gibi. Neden?

18:21 — Güneş kremindeki kimyasallar kana geçiyor. Paniklemeli miyiz?

20:39 — SPF 30 ile 50 arasındaki fark sadece %1. Bunu biliyor muydun?