Filipinka była czymś znacznie więcej niż magazynem dla nastolatek. W dwudziestym drugim odcinku Jak Dziewczyna Podcast wracamy do archiwalnych numerów Filipinki i Cogito, żeby sprawdzić, dlaczego dziewczyńskie czasopisma z lat 90. i początku XXI wieku wyglądały zupełnie inaczej niż media, które znamy dziś.

Rozmawiamy o tym, jak Filipinka traktowała nastolatki jak partnerki do rozmowy. Analizujemy listy od czytelniczek, reportaże o wojnie, teksty o ekologii, seksedukacji i kulturze oraz zastanawiamy się, dlaczego z czasem ambitne pismo zamieniło się w magazyn pełen reklam, celebrytów i coraz krótszych treści.

Wracamy także do Cogito i pytamy, czy internet naprawdę zastąpił dziewczyńskie czasopisma. Czy współczesne media nadal traktują młode dziewczyny poważnie?

Rozdziały

[00:00:00] Intro

[00:03:15] Filipinka i Cogito w archiwach biblioteki

[00:11:45] Filipinka: magazyn tworzony dla dziewczyn

[00:24:20] Listy, opowiadania i pierwsza dziewczyńska społeczność

[00:32:10] Jak Filipinka uczyła polityki, kultury i dorosłości

[00:49:30] Wojna, rasizm i ekologia w magazynie dla nastolatek

[00:58:20] Reklamy i początek komercjalizacji prasy

[01:25:30] Seksedukacja, ciało i presja wyglądu

[01:35:10] Młody feminizm i dziewczyński aktywizm

[01:42:45] Cogito i edukacja kolejnych pokoleń

[01:51:20] Dlaczego Filipinka przestała istnieć?

[02:08:15] Cichy koniec kultowego magazynu

[02:15:40] Edukacja, studia i młodzi dorośli w 2006 roku

[02:29:45] Co dziś czytają dziewczyny?

[02:37:30] Czy papierowe czasopisma mają jeszcze przyszłość?

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4

Diabeł ubiera się u Prady (The Devil Wears Prada) z Meryl Streep, Anne Hathaway, Emily Blunt i Stanleyem Tuccim od lat uchodzi za kultowy film o modzie. Ale czy naprawdę opowiada o ubraniach? Wracamy do historii Andy Sachs i Mirandy Priestly, żeby sprawdzić, dlaczego po latach patrzymy na ten film zupełnie inaczej.

Rozmawiamy o tym, dlaczego Andy Sachs wcale nie jest tak niewinną bohaterką, jak często się ją przedstawia. Analizujemy słynną scenę z błękitnym swetrem, inspirację postaci Mirandy Anną Wintour oraz to, jak film pokazuje świat mody jako poważny przemysł, a nie jedynie powierzchowną rozrywkę.

Przyglądamy się także kulturze pracy, girlboss feminism, backlash wobec kobiet u władzy oraz cenie zawodowego sukcesu. Czy Miranda Priestly naprawdę jest największym "diabłem" tej historii? A może problem od początku leżał zupełnie gdzie indziej?

Rozdziały

[00:00:00] Intro: wracamy do świata Diabeł ubiera się u Prady

[00:01:45] Co wiemy o sequelu i dlaczego wracamy do filmu?

[00:08:20] Anna Wintour i prawdziwa historia The Devil Wears Prada

[00:13:10] Meryl Streep, Anne Hathaway i fenomen filmu

[00:18:45] Andy Sachs: ambitna czy nieprzygotowana?

[00:25:30] Błękitny sweter i największa lekcja o modzie

[00:31:15] Nate: toksyczny chłopak czy głos rozsądku?

[00:42:00] Przyjaciele Andy i kultura pracy

[00:50:45] Christian Thompson: red flag w świecie mediów

[00:57:30] Miranda Priestly i prawdziwa Anna Wintour

[01:12:30] Kobieta u władzy i cena sukcesu

[01:19:45] Rozmiar zero i kultura lat 2000.

[01:25:00] Nigel, Emily i życie dla pracy

[01:38:15] Girlboss, backlash i feminizm korporacyjny

[01:51:00] Kto naprawdę jest diabłem tej historii?

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4.

W Pierścieniu Ognia (Catching Fire) Suzanne Collins wracamy do historii Katniss Everdeen, Peety Mellarka i świata Panem po 74. Głodowych Igrzyskach. Druga część serii pokazuje, że zwycięstwo Katniss nie było końcem koszmaru — było początkiem momentu, w którym dziewczyna z Dystryktu 12 stała się symbolem rewolucji.

Katniss Everdeen nigdy nie chciała zostać Kosogłosem. Chciała ochronić Prim, przeżyć arenę i wrócić do domu. Tymczasem Kapitol, prezydent Snow i rodząca się rebelia zaczynają walczyć o jej wizerunek, czyniąc z niej twarz historii, której sama nie próbuje pisać.

W tym odcinku rozmawiamy o tym, jak W Pierścieniu Ognia opowiada o propagandzie, traumie zwycięzców i cenie bycia symbolem. Przyglądamy się także Finnickowi Odairowi, Johannie Mason, Peecie Mellarkowi i Haymitchowi Abernathy'emu oraz zastanawiamy się, dlaczego druga część Igrzysk Śmierci po latach wydaje się jeszcze bardziej aktualna.

Czy Katniss naprawdę prowadziła rewolucję? Czy tylko stała się twarzą historii napisanej przez innych?

Rozdziały

[00:00:00] Wracamy do Panem i fenomenu Igrzysk Śmierci

[00:03:00] Catching Fire: książka kontra film

[00:08:30] Prezydent Snow, propaganda i Tournee Zwycięzców

[00:11:30] Dystrykt 11: moment, w którym zaczyna się bunt

[00:17:30] Czego zabrakło w filmie? Dystrykt 13 i mroczniejsze Panem

[00:31:30] Kapitol zaczyna widzieć prawdę o Katniss

[00:44:00] Zwycięzcy Igrzysk Śmierci i trauma po arenie

[00:46:30] Haymitch Abernathy: historia ukryta przed widzami

[00:56:00] Katniss Everdeen: dziewczyna zmieniona w symbol

[01:05:00] Kosogłos: rewolucja bez zgody Katniss

[01:21:30] Johanna Mason i gniew wobec Kapitolu

[01:25:00] Suknia ślubna Katniss i propaganda Snowa

[01:35:30] Finnick Odair: największa ofiara własnego wizerunku

[01:57:15] Kto naprawdę stworzył Kosogłosa?

[02:04:30] Rewolucja, manipulacja i przyszłość Panem

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4

Są takie adaptacje, które nie tylko przenoszą klasykę na ekran, ale tworzą zupełnie nowy język opowiadania. Dla wielu osób właśnie takim filmem było „Romeo + Juliet” Baza Luhrmanna – głośnym, kolorowym, chaotycznym i jednocześnie zaskakująco wiernym emocjom zapisanym przez Szekspira.

W tym odcinku wracamy do jednej z najbardziej charakterystycznych produkcji lat 90. Rozmawiamy o tym, jak Baz Luhrmann połączył dramat Szekspira z estetyką MTV, dlaczego Verona Beach przypomina dystopię późnego kapitalizmu i co kultowy soundtrack mówi o całym pokoleniu.

Przyglądamy się również Julii – bohaterce, którą bardzo często pamiętamy niesprawiedliwie. Rozmawiamy o jej sprawczości, wyborach i emocjonalności, o Mercuciu, Tybalcie oraz o tym, dlaczego ta historia po niemal trzydziestu latach nadal potrafi poruszać.

Rozdziały

[00:00:00] Intro

[00:02:45] Baz Luhrmann i Szekspir dla pokolenia MTV

[00:07:30] Leonardo DiCaprio, Claire Danes i historia castingu

[00:13:15] Kontrolowany chaos – estetyka filmu

[00:21:00] Soundtrack, który zdefiniował lata 90.

[00:31:20] Religijny kamp i popkulturowa ikonografia

[00:42:00] Julia jako bohaterka z własnym głosem

[00:52:15] Miłość czy sprawczość?

[01:02:40] Przemoc pokoleniowa i rodzina Julii

[01:14:10] Ogień i woda – symbolika Romea i Julii

[01:24:30] Mercutio – queerowa ikona filmu

[01:35:15] Tybalt i toksyczna męskość

[01:47:30] Verona Beach jako dystopia późnego kapitalizmu

[02:11:45] Media i spektakl przemocy

[02:22:10] Czy Romeo i Julia nadal działają?

[02:34:30] Dlaczego ta adaptacja przetrwała próbę czasu?

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4

Czy można tęsknić za kimś, kogo nigdy naprawdę się nie poznało?

Wracamy do Przekleństw niewinności (The Virgin Suicides) Sofii Coppoli – filmu, który od ponad dwóch dekad fascynuje kolejne pokolenia i nie przestaje zadawać tych samych pytań. Kim naprawdę były siostry Lisbon? Dlaczego ich historia wciąż wydaje się nieuchwytna? I czy to możliwe, że przez cały czas słuchaliśmy nie tych osób, które powinny ją opowiedzieć?

Rozmawiamy o dziewczyńskości, pamięci, nostalgii i męskiej narracji, przez którą poznajemy bohaterki. Przyglądamy się estetyce Sofii Coppoli, muzyce zespołu Air, różnicom między książką Jeffreya Eugenidesa a filmem oraz temu, jak Przekleństwa niewinności opowiadają o dorastaniu, suburbiach i świecie, który nie potrafi usłyszeć trzynastoletnich dziewczyn.

To także rozmowa o Lux i Cecilii Lisbon, archetypach Ofelii i Lolity, metaforze pięciu wyciętych drzew oraz o tym, dlaczego ten film wciąż pozostaje jednym z najważniejszych dzieł girlhood cinema.

Rozdziały

[00:00:00] Intro

[00:02:40] Sofia Coppola: talent czy nepo baby?

[00:07:30] Dziewczyńskość jako styl Sofii Coppoli

[00:10:20] Girlhood „in statu nascendi”

[00:13:20] Kto opowiada historię sióstr Lisbon?

[00:15:10] Soundtrack Air i nostalgia lat 90.

[00:19:00] Książka kontra film

[00:23:40] Mundurki, typografia i estetyka dziewczyńskości

[00:28:20] Siostry Lisbon jako jedna bohaterka

[00:36:10] Rodzina Lisbon i przemoc kontroli

[00:40:40] Lux Lisbon i upokorzenie

[00:47:30] „Nigdy nie był pan 13-letnią dziewczyną”

[00:48:40] Ofelia, Lolita i archetypy dziewczyńskości

[01:01:15] Detroit i suburbia jako klatka

[01:15:45] Pięć wyciętych drzew i metafora sióstr Lisbon

[01:27:30] Kto odebrał głos siostrom Lisbon?

[01:35:40] Rozkład Detroit i koniec niewinności

[01:38:40] Zakończenie

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4

Są takie filmy, które oglądało się na kasetach VHS, później na Polsacie przy okazji każdych świąt, a dziś zna się je niemal na pamięć. Titanic jest jednym z nich. Wracamy do niego nie tylko dlatego, że to jedna z największych hollywoodzkich superprodukcji wszech czasów, ale dlatego, że wciąż potrafi wywoływać dokładnie te same emocje.

W tym odcinku zastanawiamy się, czy Titanic naprawdę opowiada historię Jacka i Rose. Rozmawiamy o Rose jako głównej bohaterce filmu, jej drodze do wolności i o tym, dlaczego Jack jest przede wszystkim katalizatorem jej przemiany. Analizujemy klasowe nierówności, fenomen Titanica końca lat 90., kult Jamesa Camerona oraz pytanie, dlaczego takie filmy praktycznie przestały powstawać.

Rozdziały

[00:00:00] Intro

[00:03:15] Dlaczego Titanic stał się pokoleniowym fenomenem?

[00:10:45] Moda na Titanica i kultura końca lat 90.

[00:14:00] James Cameron i narodziny hollywoodzkiego widowiska

[00:22:10] Czy dziś dałoby się nakręcić Titanica?

[00:35:45] Rose jako prawdziwa bohaterka filmu

[00:42:30] Serce Oceanu i pamięć o katastrofie

[00:46:10] Pierwsza klasa jako złota klatka

[00:51:20] Jack jako Manic Pixie Dream Boy

[00:56:40] Katastrofa, która zmienia wszystko

[01:03:50] Rose Dawson i narodziny nowej tożsamości

[01:21:15] Czy Jack istnieje tylko dla historii Rose?

[01:28:20] Titanic jako opowieść o klasach społecznych

[01:39:10] Mit „kobiet i dzieci najpierw”

[02:01:30] Titanic jako fenomen popkultury

[02:18:30] Dlaczego Titanic wciąż tak mocno działa?

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4

Igrzyska Śmierci (The Hunger Games) Suzanne Collins to jedna z najważniejszych historii Young Adult XXI wieku. Katniss Everdeen, zagrana przez Jennifer Lawrence, stała się symbolem buntu przeciwko Kapitolowi — choć sama nigdy nie chciała zostać symbolem.

Wracamy do pierwszej części serii i zastanawiamy się, dlaczego historia dziewczyny z Dystryktu 12 wciąż działa. Rozmawiamy o Katniss, Peecie, Gale'u, świecie Panem i o tym, jak Igrzyska zamieniają cierpienie w medialny spektakl.

Pytamy, czy Katniss naprawdę jest klasyczną bohaterką rewolucji, czy raczej osobą, która przede wszystkim próbuje przetrwać i chronić tych, których kocha. Rozmawiamy o feministycznej etyce troski, oczekiwaniu, że dziewczyny muszą być „lubiane”, reality show, kulturze widowiska i świecie, który momentami niepokojąco przypomina nasz własny.

Wracamy też do fenomenu Young Adult — czasów, gdy Harry Potter, Zmierzch i Igrzyska Śmierci zmieniły popkulturę i wychowały całe pokolenie czytelniczek.

Rozdziały

[00:00:00] Intro: wracamy do świata Igrzysk Śmierci

[00:03:30] Harry Potter, Zmierzch i fenomen Young Adult

[00:22:30] Jennifer Lawrence jako Katniss Everdeen

[00:36:30] Kamera i perspektywa: dlaczego widzimy świat oczami Katniss?

[00:39:00] Panem, Kapitol i system oparty na strachu

[00:41:30] „I volunteer as tribute” — moment, który zmienił wszystko

[00:47:00] Girl on Fire: jak Katniss zostaje symbolem

[00:54:00] Peeta, Katniss i romans jako strategia przetrwania

[01:00:00] Katniss Everdeen: bohaterka, która nie chciała rewolucji

[01:13:00] Empatia jako bunt i feministyczna etyka troski

[01:25:30] Reality show i przemoc: Panem kontra nasz świat

[01:34:00] Kapitol, konsumpcja i oglądanie cierpienia

[01:41:00] Team Peeta czy Team Gale? Problem trójkąta miłosnego

[02:06:00] Zakończenie

Materiały, o których wspominamy:

• Igrzyska Śmierci i filozofia. Rzecz o podglądactwie, red. George A. Dunn, Nicolas Michaud
• The Perfect Cruelty of the Hunger Games — Five by Five Takes

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

• April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4.
• A Tale Of Christmas (short ver.2) by AudioCoffee – https://freesound.org/s/774571/ -- License: Attribution NonCommercial 4.0

Pocahontas Disneya to dla wielu z nas jedna z najpiękniejszych animacji dzieciństwa. Zachwyca muzyką, kolorami i naturą, ale opowiada historię, która z prawdziwymi losami Matoaki ma niewiele wspólnego.

W tym odcinku Jak Dziewczyna Podcast rozmawiamy o tym, jak Disney zamienił tragedię w baśń i dlaczego właśnie ta wersja historii na dobre zapisała się w naszej zbiorowej pamięci.

Zastanawiamy się, co „Pocahontas” mówi o kolonializmie, analizujemy prawdziwą historię Matoaki, rozmawiamy o micie „szlachetnego dzikusa”, soft power Disneya, seksualizacji bohaterki oraz fenomenie „Kolorowego wiatru” w wykonaniu Edyty Górniak. Wracamy również do nostalgii związanej z renesansem Disneya i sprawdzamy, czy można jednocześnie kochać film z dzieciństwa i krytycznie patrzeć na historię, którą opowiada.

Rozdziały

[00:00:00] Intro

[00:02:00] Święto Dziękczynienia i pamięć o kolonializmie

[00:03:00] Nostalgia i pierwsze spotkanie z Pocahontas

[00:07:00] Fenomen Disney Adults

[00:08:30] Renesans Disneya i niezwykła estetyka animacji

[00:11:00] Natura kontra kolonializm

[00:13:00] Czy Pocahontas była najbardziej sprawczą księżniczką Disneya?

[00:20:00] „Kolorowy wiatr” i złota era polskiego dubbingu

[00:24:00] Prawdziwa historia Matoaki

[00:30:00] Disney między historią a odpowiedzialnością

[00:34:00] „Dzicy są” i fałszywy symetryzm kolonializmu

[00:40:00] Soft power Disneya i sprzedaż historii

[00:50:00] Mit „szlachetnego dzikusa”

[01:02:00] Seksualizacja Pocahontas i male gaze

[01:20:00] Pocahontas jako liderka, nie romantyczna bohaterka

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4

Czy pamiętacie moment, kiedy wydawało się, że dorosłość będzie wyglądała właśnie tak?

W tym odcinku wracamy do Przyjaciół (Friends) – serialu, który dla całego pokolenia stał się czymś więcej niż sitcomem. To opowieść o młodej dorosłości, wybranej rodzinie i świecie, który przez lata wydawał się bezpieczniejszy, prostszy i trochę bardziej przewidywalny.

Rozmawiamy o Rachel, Monice, Phoebe, Rossie, Chandlerze i Joeyu, zastanawiając się, jak Friends ukształtowali nasze wyobrażenia o przyjaźni, miłości, pracy i dorastaniu. Przyglądamy się fenomenowi Central Perk, narodzinom kultury kawiarni, kulisom powstawania serialu oraz temu, dlaczego bohaterowie do dziś pozostają symbolem młodej dorosłości.

Nie uciekamy też od trudniejszych tematów. Rozmawiamy o homofobicznych żartach, fatsuicie Moniki, reprezentacji osób LGBTQ+, relacji Rossa i Rachel, wydarzeniach po 11 września oraz o solidarności obsady, która wspólnie wywalczyła jedne z najwyższych wynagrodzeń w historii telewizji.

Rozdziały

[00:00:00] Intro

[00:03:00] Jak zaczęła się nasza przygoda z Friends?

[00:07:00] Central Perk i narodziny kultury kawiarni

[00:08:00] Jak powstali Przyjaciele?

[00:10:00] Rachel Green i nauka samodzielności

[00:15:00] Monica Geller i potrzeba kontroli

[00:20:00] Phoebe Buffay – trauma ukryta za humorem

[00:25:00] Ross Geller i toksyczna zazdrość

[00:32:00] Joey Tribbiani i stereotyp podrywacza

[00:39:00] Chandler Bing – humor jako mechanizm obronny

[00:45:00] Najlepsze odcinki Friends

[00:50:00] Czy Friends naprawdę źle się zestarzeli?

[00:53:00] Carol i Susan – przełom w telewizji lat 90.

[01:05:00] Ojciec Chandlera i reprezentacja LGBTQ+

[01:18:00] Gruba Monika i kultura diet lat 90.

[01:30:00] Fenomen fryzury „The Rachel”

[01:36:00] Friends po 11 września

[01:45:00] Milion dolarów za odcinek

[01:53:00] Dlaczego wciąż wracamy do Friends?

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4

Legalna Blondynka 2: Red, White & Blonde (2003) z Reese Witherspoon zabiera Elle Woods z Harvardu do Waszyngtonu. Tym razem różowa prawniczka próbuje zmienić prawo, uratować mamę Bruisera i udowodnić, że polityka też może zrobić miejsce dla dziewczyńskości. Ale czy sequel naprawdę rozumie, za co pokochaliśmy Elle Woods?

Wracamy do świata różowych kostiumów, brokatu i „Capital Barbie”, żeby porozmawiać o tym, co wydarzyło się z Elle po zakończeniu Harvardu.

Zastanawiamy się, dlaczego kontynuacja próbuje powtórzyć historię pierwszej części i czy przez to nie cofa rozwoju swojej bohaterki. Rozmawiamy o kostiumach inspirowanych Jackie Kennedy, politycznej fantazji początku lat 2000., aktywizmie Elle Woods i o tym, czy przywilej może stać się narzędziem zmiany.

Czy Legalna Blondynka 2 to niedoceniona historia o dziewczyńskiej sile, czy sequel, który zapomniał, kim była Elle Woods?

Rozdziały

[00:00:00] Intro: wracamy do świata Elle Woods

[00:03:00] Czy Legalna Blondynka potrzebowała kontynuacji?

[00:08:00] Reese Witherspoon, sequel i powrót różowej ikony

[00:14:00] Elle Woods rusza do Waszyngtonu

[00:17:30] Capital Barbie: róż kontra polityka

[00:23:00] Jackie Kennedy, kostiumy i nowa Elle Woods

[00:30:00] Czy sequel cofnął rozwój Elle?

[00:39:00] Dlaczego Elle Woods musiała znowu zaczynać od zera?

[00:47:00] Przywilej Elle i aktywizm z bezpiecznej pozycji

[00:57:30] Cheerleaderki w Kongresie i granice komedii

[01:03:00] Czy Legalna Blondynka 2 rozumie politykę?

[01:30:00] Sorority, siostrzeństwo i sieć wpływów

[01:38:00] Przyszłość Elle Woods i Legalna Blondynka 3

Chcesz być na bieżąco? Wszystkie nasze linki znajdziesz tutaj: 👉 https://linktr.ee/jakdziewczynapodcast

Music Credits

April Showers: Sweet Lo-Fi Piano Vibes by kjartan_abel – https://freesound.org/s/608392/ -- License: Attribution 4