知里幸恵訳『アイヌ神謡集』より 兎が自ら歌った謡「サンパヤ テレケ」 原文 Isepo yaieyukar,“Sampaya terke”
Sampaya terke
Tu pinnai kama re pinnai kama terkeash kane
shinotash kor yupinekur oshi ekimun payeash.
Keshtoanko yupinekur oshi payeash ingarash ko,
Ainupito kuare(1) wa anko, ne ku yupinekur
hechawere ranke, newaanbe chiemina kor patek
okayashpe nekushu, tananto shui
payeash wa ingarash awa, sennekashui
shiran kuni chiramuai
yupinekur kuorokush wa rayaiyaise koran.
Chiehomatu yupinekur samaketa
terkeash wa paye ash awa, yupinekur
chish turano ene itaki:——
“Ingarkusu chiakinekur, tantewano
ehoyupu wa eoman wa
akor kotan kotanoshmakta eshirepa chiki
‘Yupinekur kuorokush na, hu ohohoi!’ ari
ehotuipa kushnena.”
hawash chiki,
chieesekur echiu kane, orowano
tu pinnai kama re pinnai kama terkeash kane
shinotash kor sapash aine,
chikor kotan kotanoshmake chikoshirepa.
Otta eashir yupinekur unuitekai
chieshikarun, tanrui hotuye chiki kushne awa
yupinekur nekontapne unuitek awa
oar chioira. Chiashtushtekkaash
chieyaishikarunka, kipnekorka oar chioira.
Orowano hetopo shui
tu pinnai kama re pinnai kama
horkaterke horkatapkar chiki kane,
yupinekur ottaani un arkiash wa
ingarash awa nepka isam.
Yupinekur ouse kemi shirush kane shiran.”
(ari anko oyakta terke)
“Ketka woiwoi ketka, ketka woi ketka.”
keshtoanko kimta payeash,
Ainupito arewaan ku chihechawere,
newaanbe chiemina kor patek okayash awa
shineanta shui, neaita ku aare kane
shiran kiko, utorsamata pon noyaku
aare kane shiran,
chinukar chiki
“Eneokaipe nep aekarpe tan?”
yainuash chiemina rushui kushu
ponno chikeretek, nani kiraash kusu
ikichiash awa sennekashui shirki kuni
chiramuai, nea ku oro chioshma humi
chimonetoko rorkosanu.
Kiraash kushu yayehotuririash ko
poo yupkeno aunnunba enewa poka
ikichiashi ka isam kusu chishash kor
okayash awa unsamata hemantaanpe
chitursere, ingarash awa, chiakinekur
ne kanean. Chienupetne wa chiutarihi
chikoashuranure chiuitek awa
orowano chitere ikeka, nep humi ka oararisam.
Chishash kor okayash awa, unsamata
ainukurmam chishipushure. Ingarash awa
kamuishirine an Ainu okkaipo
sancha otta mina kane, unuina wa
hunakta unani. Ingarash awa
poro chise upshoroho kamuikorpe
chieshikte kane shiran.
Nea Okkaipo apeare wa,
tanporo shu hoka otte, sosamotpe(2) etaye wa,
chinetopake rush turano taukitauki
shuoro eshikte, orowano shuchorpoke eusheush
ape are. Nekonaka ikichiash wa
kiraashrushui kusu ainu okkaipo shikuturu
chitushmak korka ainu okkaipo unoyakun
inkar shiri oarisam.
“Shu pop wa chiash yakun, nepneushi ka
chierampeutek toi rai wen rai chiki etokush.” ari
yainuash kane, ainu okkaipo shikuturu
chitushmak aine, hunakpaketa,
shine kamahau ne chiyaikattek,
rikun shupa chiyaikopoye, shuparurkehe
chikohemeshu, harkisotta terkeashtek,
soyo terkeash, chish turano,
terkeash kane pashash kane, kiraash aine
chiunchisehe chikoshirepa,
eashka yaikahumshuash.
Shioka un inkarash awa,
yayan ainu use okkaipo nekuni patek
chiramuap, Okikirmui kamui rametok
ne ruwe ne awan.
Yayan ainupito are ku ne kuni chiramu wa,
keshtokeshto irara ash wa, Okikirmui
rushka kusu noyaponku ari
unraike kusu ikia korka, chiokai ka
pashta kamui chine somoki ko, toi rai wen rai
chiki yakne chiutarihi ka, yaierampeutek kuni
chierampoken unekarkar kusu,
renkaine kiraash yakka somo unnoshpa
ruwe ne awan.
Eepakita, hoshkino anak, isepo anak
yuk pakno netopake rupnep nea korka,
tankorachi an wen irara chiki kusu
Okikirmui shinekamahawe pakno okayash ruwe ne.
Tewano okai autarihi, opittano, enepakno
okai kunii ne nangor.
Tewanookai Isepoutar, itekki irara yan.
ari Isepotono poutari pashkuma wa onne.
(1) アマツポ(弩《いしゆみ》)すなわち「仕掛け弓」を仕掛ける事
(2) 刀剣.これは戦争の時に使う刀剣とは違うので,ふだん家の右座の宝物の積んである上に吊してあるのがそれです。戦争の時には使いませんが、uniwente などのときには使います。本作はhttps://www.aozora.gr.jp/cards/001529/files/44909_29558.html 青空文庫より引用させて頂いています。