Kavanozdaki Yıldız

Biyoteknoloji başlığı ile açtığımız dosyanın ikinci programında biyobelirteçler, genomik analizler, yapay zekâ katkısı ve hekimlik uygulamaları ile oluşturulan kişiye özel tanı ve tedavi uygulamalarındaki gelişmeleri konuğumuz Acibadem Üniversitesi'nden Dr. Öğretim Üyesi Özkan Özdemir ile konuşuyoruz.  

Geçtiğimiz senenin Mayıs ayında nadir görülen genetik bir hastalığa sahip bir bebeğin, dünyada ilk defa "kişiye özel gen editing" tedavisi ile hayatına devam ediyor olduğu açıklandı. 

Biz de konuğumuz Acıbadem Üniversitesi'nden Dr. Özkan Özdemir ile bu bebekten ve uygulanan tedavisinden yola çıkarak, günümüzün biyoteknolojik gelişmeleri hakkında kuşbakışı ama heyecanlı bir sohbet gerçekleştiriyoruz.  

Geçtiğimiz hafta içinde Open AI ve Antropic'ten istifalarını açıklayan yöneticiler oldu; bazıları arkalarında birer metin bırakarak yapay zekâ dünyasınına dair güvenlik endişelerini dile getirdiler. 

Biz de bu mektuplar temelinde tartışılan güvenlik problemlerini ele alıyoruz. 

Yapay zekâ, büyük dil modelleri, biliyor, akıl yürütüyor, yorum yapıyor. 

Peki, bu süreçlerde dil modellerinin bağlam ile kurduğu ilişki nedir? Bu konuda becerikli mi? 

Sadece "tanımlanmış hedef" odaklı çalışan, bu hedef için görevleri kendisi belirleyip uygulamaya geçen ve otonom çalışan yapay zeka birimleri 'agent'lar üzerine konuşuyoruz - seyahat rezervasyonu da yapar sizin için ama planlanan hedefi yok etmek için silah olarak da çalışırlar. 

Özellikle iletişim teknolojisi kullanılarak oluşturulan platformlar, görece çok küçük sermayeyle üretici ve teslimatçının bir araya gelmesini sağlıyorlar. Platformlar neredeyse hiç risk almazken hiç bir güvencesi olmayan "serbest çalışanlar" büyük riskler ve güvencesizlik ile sömürü pençesi altında.  

Enerji sektöründe ticari alanda yer alan konuğumuz Baha Kuban ile "yenilenebilir enerji kullanımına bütünlüklü bir bakış" üzerine konuşuyoruz. 

Sadece Yenilenebilir enerji tüm insanlığa yetecek mi? Bu konuyu devletler, şirketler ve kamu ilişkileri üzerinden ele alıyoruz. 

Hızlı öğrenen robotlar, kök hücre tedavileri, yenilenebilir enerji alanındaki gelişmeler... 

2025 yılının bilimsel ve teknolojik gelişmelerini masaya yatırıyoruz. 

2025’te bilim dünyasında öne çıkan gen tedavisi çalışmaları ele alıyor; CRISPR temelli müdahalelerle Huntington hastalığı ve nadir genetik hastalıklara yönelik umut veren gelişmeleri konuşuyoruz.  

Bu yıl bilim ve teknoloji alanında iz bırakan isimleri ele aldığımız program dizimizin ilkinde bugün, Nature dergisinin seçtiği 10 isimden üçünü konuşuyoruz: ABD’de bilim karşıtı yönetime boyun eğmediği için CDC başkanlığında yalnızca bir ay kalabilen Susan Monarez, Dünya Sağlık Örgütü bünyesinde üç yıl süren zorlu müzakerelerle tüm ülkelerin katıldığı Küresel Pandemi İşbirliğinin kurulmasını sağlayan Precious Matsoso ve Brezilya’da kurduğu sivrisinek üretim çiftliğiyle Dang Humması vakalarının azaltılmasına büyük katkı sunan Luciano Moreira.