شمارهٔ ۷ - زندگی و مرگ من از (میرزاده عشقی » دیوان اشعار » غزلیات و قصاید) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 1.63 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

گرسنه چون شیرم و برهنه چو شمشیر

برهنه‌ای شیر گیر و گرسنه‌ای شیر

برهنه‌ام دستگیری‌ام نکند کس!

دست نگیرد کسی به برهنه شمشیر

من دم شیرم، به بازی‌ام نگرفتند

کس نه به بازی، گرفته است دم شیر

گرسنه از درد، دلش همچو تهی طبل

شهر خبر سازد، ار نماید تقدیر

طبل تهی را بلند آید آواز

گرسنه را ناله، بیش باشد تأثیر

عزت نفسم نگر که هست خوراکم

خون دل و اشک چشم و چشم دلم سیر!

مرده‌شو این مرده‌دوست مردم ببرد

گشته فقط حُبّ مرده، درشان تخمیر!

بی سر و وضعم چو اغلبی ز حکیمان

گرسنه ماندم چو اکثری ز مشاهیر!

شمارهٔ ۶ - لرنامه: در چگونگی اوضاع لرستان از (میرزاده عشقی » دیوان اشعار » غزلیات و قصاید) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 2.75 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

ای بلهوس، تراست به سر، گر هوای لر

یا آن که گشته تنگ، دلت از برای لر

رو کن دمی به سوی شهر بروجرد از صفا

بنگر به کوه و دشت و بیابان جفای لر

منعم به کوه و دشت و بیابان غریب نیست

جز آن دمی که خانه کند در سرای لر

من خود شدم به شهر بروجرد در بهار

وقتی که بود موسم نشو و نمای لر

یک دم نشد که بی سر خر زندگی کنم

در بوستان ز اول شب از صدای لر

گر سر چو «عوج بن عنق » ایدون زنی به چرخ

دستت نمی‌رسد که بگیری تو پای لر

پشم تمام گلهٔ ایران و هند و چین

مشکل کند کفاف کلاه و قبای لر

از دست مال خویش دهد (لرد) یکسره

در لندن ار که بشنود آواز نای لر

کُرد ار هزار مرتبه غارتگری کند

خواهد درآورد کمکی از ادای لر

دزد عراقی و عرب و کُرد و بختیار

باید به دیده سرمه کند خاک پای لر

مشکل که خلق زنده، ز لر جان به در برند

رحمی مگر به خلق نماید خدای لر

لر بی‌گناه شُهره، به غارتگری‌ست ز آنک

غارتگرانِ مُلک شده پیشوای لر!

آنکو خورد به نام وزارت، حقوقِ خلق!

یارب تو مبتلاش نما بر بلای لر

آنکو برد به اسم وکالت حقوق مفت!

زین ملت فقیر، کنش مبتلای لر

یک بندهٔ خدای بماندی به جای اگر

بودند این وزیر و وکیلان به جای لر!

می‌نَشْنَوَند نالهٔ این ملّتِ فقیر!

یارب به گوششان برسان، پس صدای لر

شاید که سر ز خواب تَنَعُّم برآورند

بدهند بلکه خاتمه بر پرده‌های لر

شاید نظر به خاک لرستان کنند باز

بینند حال مردم زار از جفای لر

هرگز لرِ تمام‌عیاری، ندیده کس

جز یک نمونه‌ای ز نماینده‌های لر

شمارهٔ ۸ - تجدید مطلع از (میرزاده عشقی » دیوان اشعار » غزلیات و قصاید) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 2.02 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

در سر پیری برهنه‌پا بد «مولییر»

گاو بدزدید در شباب «شکسپیر»

زنده در آتش «برونو» را بفکندند

مردهٔ وی را کنند این همه تکبیر

«بن جبرول» آن همه ز خلق ستم دید

شد «روسو» در عهد خویش آن همه تحقیر

از پی تجلیل نامشان نک میلیون:

میلیون اصراف می‌کنندی و تبذیر

من نیز آنگه که می‌بمیرم و ماند

شهرت من همچو، خسروان جهانگیر:

آنگه بینند صد کنایه ز هر حرف

سنجند از هر سخن، هزاران تعبیر

آن یک، اشعار من نماید تخمیس

وین یک، گفتار من نماید تفسیر

همچو سگان بینشان، پی ستخوانم

جنگ بیفتد، فتم من آنگه عجب گیر!

ترک سراید که ترک بودست او ترک

شاهد من، شرح نظم وقعهٔ «ازمیر»

هندو گوید که هندوست او هندو

دفتر اشعارش کشف گشته به کشمیر

ژرمن گوید که از من است او از من

هست به برلن از او هزاران تصویر

تاریخ آنگه گوید، افسوس افسوس

سود نبرد، آن ادیب، از این همه تحریر!

پستی این عصر گوید: ار نه به تاریخ

هیچ ندارند سیر و گرسنه توفیر

شمارهٔ ۹ - تجدید مطلع از (میرزاده عشقی » دیوان اشعار » غزلیات و قصاید) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 1.18 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

باری ازین عمر سفله سیر شدم سیر

تازه جوانم ز غصه پیر شدم پیر

پیر‌پسند ای عروس مرگ! چرایی؟

من که جوانم، چه عیب دارم «بی پیر»؟

زود به من هر چه می‌کنی، بکن ای دَهر!

آنچه ز دست آید، مباد کنی دیر!

از چه بر اوضاعِ کائنات نخندم؟

مسخره‌بازی‌ست این جهان زبر و زیر!

آخر انصاف برده، ای فلک انصاف!

اندک وجدان، ای آسمان مه و تیر!

گرسنه من، نجل نان مدام خورد خر

برهنه من، پوستین خز، تن خنزیر؟

بخش ۶۱ - وصیت کردن پیغامبر علیه السلام مر آن بیمار را و دعا آموزانیدنش از (مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 5.65 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

گفت پیغامبر مر آن بیمار را

این بگو کای سهل‌کن دشوار را

آتنا فی دار دنیانا حسن

آتنا فی دار عقبانا حسن

راه را بر ما چو بستان کن لطیف

منزل ما خود تو باشی ای شریف

مؤمنان در حشر گویند ای ملک

نی که دوزخ بود راه مشترک

مؤمن و کافر برو یابد گذار

ما ندیدیم اندرین ره دود و نار

نک بهشت و بارگاه آمنی

پس کجا بود آن گذرگاه دنی

پس ملک گوید که آن روضهٔ خضر

که فلان جا دیده‌اید اندر گذر

دوزخ آن بود و سیاستگاه سخت

بر شما شد باغ و بستان و درخت

چون شما این نفس دوزخ‌خوی را

آتشی گبر فتنه‌جوی را

جهدها کردید و او شد پر صفا

نار را کشتید از بهر خدا

آتش شهوت که شعله می‌زدی

سبزهٔ تقوی شد و نور هدی

آتش خشم از شما هم حلم شد

ظلمت جهل از شما هم علم شد

آتش حرص از شما ایثار شد

و آن حسد چون خار بد گلزار شد

چون شما این جمله آتشهای خویش

بهر حق کشتید جمله پیش پیش

نفس ناری را چو باغی ساختید

اندرو تخم وفا انداختید

بلبلان ذکر و تسبیح اندرو

خوش سرایان در چمن بر طرف جو

داعی حق را اجابت کرده‌اید

در جحیم نفس آب آورده‌اید

دوزخ ما نیز در حق شما

سبزه گشت و گلشن و برگ و نوا

چیست احسان را مکافات ای پسر

لطف و احسان و ثواب معتبر

نی شما گفتید ما قربانییم

پیش اوصاف بقا ما فانییم

ما اگر قلاش و گر دیوانه‌ایم

مست آن ساقی و آن پیمانه‌ایم

بر خط و فرمان او سر می‌نهیم

جان شیرین را گروگان می‌دهیم

تا خیال دوست در اسرار ماست

چاکری و جانسپاری کار ماست

هر کجا شمع بلا افروختند

صد هزاران جان عاشق سوختند

عاشقانی کز درون خانه‌اند

شمع روی یار را پروانه‌اند

ای دل آنجا رو که با تو روشنند

وز بلاها مر تو را چون جوشنند

بر جنایاتت مواسا می‌کنند

در میان جان ترا جا می‌کنند

زان میان جان تو را جا می‌کنند

تا تو را پر باده چون جامی‌ کنند

در میان جان ایشان خانه گیر

در فلک خانه کن ای بدر منیر

چون عطارد دفتر دل وا کنند

تا که بر تو سرها پیدا کنند

پیش خویشان باش چون آواره‌ای

بر مه کامل زن ار مه پاره‌ای

جزو را از کل خود پرهیز چیست

با مخالف این همه آمیز چیست

جنس را بین نوع گشته در روش

غیبها بین عین گشته در رهش

تا چو زن عشوه خری ای بی‌خرد

از دروغ و عشوه کی یابی مدد

چاپلوس و لفظ شیرین و فریب

می‌ستانی می‌نهی چون زن به جیب

مر تو را دشنام و سیلی شهان

بهتر آید از ثنای گمرهان

صفع شاهان خور مخور شهد خسان

تا کسی گردی ز اقبال کسان

زانک ازیشان خلعت و دولت رسد

در پناه روح جان گردد جسد

هر کجا بینی برهنه و بی‌نوا

دان که او بگریختست از اوستا

تا چنان گردد که می‌خواهد دلش

آن دل کور بد بی‌حاصلش

گر چنان گشتی که استا خواستی

خویش را و خویش را آراستی

هر که از استا گریزد در جهان

او ز دولت می‌گریزد این بدان

پیشه‌ای آموختی در کسب تن

چنگ اندر پیشهٔ دینی بزن

در جهان پوشیده گشتی و غنی

چون برون آیی ازینجا چون کنی

پیشه‌ای آموز کاندر آخرت

اندر آید دخل کسب مغفرت

آن جهان شهریست پر بازار و کسب

تا نپنداری که کسب اینجاست حسب

حق تعالی گفت کین کسب جهان

پیش آن کسبست لعب کودکان

همچو آن طفلی که بر طفلی تند

شکل صحبت‌کن مساسی می‌کند

کودکان سازند در بازی دکان

سود نبود جز که تعبیر زمان

شب شود در خانه آید گرسنه

کودکان رفته بمانده یک تنه

این جهان بازی‌گهست و مرگ شب

باز گردی کیسه خالی پر تعب

کسب دین عشقست و جذب اندرون

قابلیت نور حق را ای حرون

کسب فانی خواهدت این نفس خس

چند کسب خس کنی بگذار بس

نفس خس گر جویدت کسب شریف

حیله و مکری بود آن را ردیف

شمارهٔ ۱۱ - نامه عشقی از (میرزاده عشقی » دیوان اشعار » غزلیات و قصاید) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 3.80 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

سزد ای شام چرخ تیره وش! وقتی سحر گردی

نه هر شام و سحر، ای تیره گردون تیره تر گردی

چه ظلم است؟ این مدام آسایش آسودگان خواهی

پی آزردن آزردگان شام و سحر گردی!

چه عدل است؟ این به کام نیک بختان نوش آشامی!

سپس اندر به جان، زشت اختران را نیشتر گردی!

چه لازم؟ خلقت خوش طلعان و تیره اقبالان

که بی خود باعث ترجیح این بر آن دگر گردی

همانا تا رهم زاندوه وضع زشت این گیتی

سزد ای چشم نابینا شوی، ای گوش، کر گردی!

گناهت ای کبوتر چیست، زین رو آفرینندت؟

که بهر قوت بازی! خیره، در خون غوطه ور گردی؟

تو هم جان داری و حیوان حی این گوسفند آخر!

چه باعث گشته قوت جان حیوان دگر گردی؟

چه نیکو گرده طاوس، افسر شاهان شدش شهپر

تو ای حیوان چه بد کردی؟ که زیر بار خر گردی؟

به پاداش چه؟ ای منعم! به عشرت در سرابستان

ز غم وارسته در دریای نعمت، غوطه ور گردی؟

به جرم چیست ای مفلس، برای لقمه روزی

سحر از در درآئی و بهر سو در بدر گردی؟

تو ای طفل دو ساله مرده، گردون با مشقت ها

چه مقصد داشت آوردت که ناآورده برگردی؟

به جز رنج ز مادر زادن و رنجوری و مردن

نه خیری از جهان بینی، نه از عالم خبر گردی؟

چه انصاف است این؟ ای دهخدا، دهقان به صد زحمت

به پا شد تخم و در آخر، تو ارباب ثمر گردی؟

چه نازی ای توانگر؟ بر خود و بر ضرب دست خود

به زور بازوی مزدوریان،ارباب زر گردی؟

بریزی خون سرخ فوجی، ای سردار سربازان

که خود در سینه شامل، وصله سرخ هنر گردی؟

کنی پاک از زمین نام و نشان فوجی از انسان

که خود نامی شوی یا از نشانی مفتخر گردی!

بپا از گردش چرخ است این دنیای نازیبا

سزد زین ناستوده گردشت، ای چرخ برگردی!

از این زیر و زبر گردی و بنیان و بن ای گردون

من آن خواهم که از بنیان و پی، زیر و زبر گردی

چرا ای بی سر و پا چرخ و دهر بی پدر مادر!

ز مادر مهربان تر دایه بر هر بی پدر گردی!

تو خود شرمنده گردی، ای زمانه از شبانروزت!

شب و روز ار که واقف از جنایات بشر گردی؟

بشر یک لکه ننگی است، اندر صفحه گیتی

سزد پاک ای زمین، زین دم بریده جانور گردی!

تو هم با «عنصری » شک نیست از یک عنصری عشقی

چرا او گرد زر گردید و تو گرد ضرر گردی؟

بخش ۶۳ - از خر افکندن ابلیس معاویه را و روپوش و بهانه کردن و جواب گفتن معاویه او را از (مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 0.86 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

گفت هنگام نماز آخر رسید

سوی مسجد زود می‌باید دوید

عجلوا الطاعات قبل الفوت گفت

مصطفی چون در معنی می‌بسفت

گفت نی نی این غرض نبود تو را

که بخیری ره‌نما باشی مرا

دزد آید از نهان در مسکنم

گویدم که پاسبانی می‌کنم

من کجا باور کنم آن دزد را

دزد کی داند ثواب و مزد را

بخش ۶۲ - بیدار کردن ابلیس معاویه را کی خیز وقت نمازست از (مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 1.12 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

در خبر آمد که آن معّاویه

خفته بد در قصر در یک زاویه

قصر را از اندرون در بسته بود

کز زیارتهای مردم خسته بود

ناگهان مردی ورا بیدار کرد

چشم چون بگشاد پنهان گشت مرد

گفت اندر قصر کس را ره نبود

کیست کین گستاخی و جرات نمود

گرد برگشت و طلب کرد آن زمان

تا بیاید زان نهان گشته نشان

او پس در مدبری را دید کو

در پس پرده نهان می‌کرد رو

گفت هی تو کیستی نام تو چیست

گفت نامم فاش ابلیس شقیست

گفت بیدارم چرا کردی بجد

راست گو با من مگو بر عکس و ضد

بخش ۶۵ - باز تقریر کردن معاویه با ابلیس مکر او را از (مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 2.37 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

گفت امیر او را که اینها راستست

لیک بخش تو ازینها کاستست

صد هزاران را چو من تو ره زدی

حفره کردی در خزینه آمدی

آتشی از تو نسوزم چاره نیست

کیست کز دست تو جامه‌ش پاره نیست

طبعت ای آتش چو سوزانیدنیست

تا نسوزانی تو چیزی چاره نیست

لعنت این باشد که سوزانت کند

اوستاد جمله دزدانت کند

با خدا گفتی شنیدی روبرو

من چه باشم پیش مکرت ای عدو

معرفتهای تو چون بانگ صفیر

بانگ مرغانست لیکن مرغ گیر

صد هزاران مرغ را آن ره زدست

مرغ غره کآشنایی آمدست

در هوا چون بشنود بانگ صفیر

از هوا آید شود اینجا اسیر

قوم نوح از مکر تو در نوحه‌اند

دل کباب و سینه شرحه شرحه‌اند

عاد را تو باد دادی در جهان

در فکندی در عذاب و اندهان

از تو بود آن سنگسار قوم لوط

در سیاهابه ز تو خوردند غوط

مغز نمرود از تو آمد ریخته

ای هزاران فتنه‌ها انگیخته

عقل فرعون ذکی فیلسوف

کور گشت از تو نیابید او وقوف

بولهب هم از تو نااهلی شده

بوالحکم هم از تو بوجهلی شده

ای برین شطرنج بهر یاد را

مات کرده صد هزار استاد را

ای ز فرزین‌بندهای مشکلت

سوخته دلها سیه گشته دلت

بحر مکری تو خلایق قطره‌ای

تو چو کوهی وین سلیمان ذره‌ای

کی رهد از مکر تو ای مختصم

غرق طوفانیم الا من عصم

بس ستارهٔ سعد از تو محترق

بس سپاه و جمع از تو مفترق

بخش ۶۴ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را از (مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم) را با خوانش عندلیب بشنوید.

فایل صوتی متناظر را می‌توانید در قالب mp3 از این نشانی (اندازه 3.81 مگابایت) دریافت کنید.

متن خوانش:

گفت ما اول فرشته بوده‌ایم

راه طاعت را بجان پیموده‌ایم

سالکان راه را محرم بدیم

ساکنان عرش را همدم بدیم

پیشهٔ اول کجا از دل رود

مهر اول کی ز دل بیرون شود

در سفر گر روم بینی یا ختن

از دل تو کی رود حب الوطن

ما هم از مستان این می بوده‌ایم

عاشقان درگه وی بوده‌ایم

ناف ما بر مهر او ببریده‌اند

عشق او در جان ما کاریده‌اند

روز نیکو دیده‌ایم از روزگار

آب رحمت خورده‌ایم اندر بهار

نی که ما را دست فضلش کاشتست

از عدم ما را نه او بر داشتست

ای بسا کز وی نوازش دیده‌ایم

در گلستان رضا گردیده‌ایم

بر سر ما دست رحمت می‌نهاد

چشمه‌های لطف از ما می‌گشاد

وقت طفلی‌ام که بودم شیرجو

گاهوارم را کی جنبانید او

از کی خوردم شیر غیر شیر او

کی مرا پرورد جز تدبیر او

خوی کان با شیر رفت اندر وجود

کی توان آن را ز مردم واگشود

گر عتابی کرد دریای کرم

بسته کی گردند درهای کرم

اصل نقدش داد و لطف و بخششست

قهر بر وی چون غباری از غشست

از برای لطف عالم را بساخت

ذره‌ها را آفتاب او نواخت

فرقت از قهرش اگر آبستنست

بهر قدر وصل او دانستنست

تا دهد جان را فراقش گوشمال

جان بداند قدر ایام وصال

گفت پیغامبر که حق فرموده است

قصد من از خلق احسان بوده است

آفریدم تا ز من سودی کنند

تا ز شهدم دست‌آلودی کنند

نه برای آنک تا سودی کنم

وز برهنه من قبایی بر کنم

چند روزی که ز پیشم رانده‌ست

چشم من در روی خوبش مانده‌ست

کز چنان رویی چنین قهر ای عجب

هر کسی مشغول گشته در سبب

من سبب را ننگرم کان حادثست

زانک حادث حادثی را باعثست

لطف سابق را نظاره می‌کنم

هرچه آن حادث دو پاره می‌کنم

ترک سجده از حسد گیرم که بود

آن حسد از عشق خیزد نه از جحود

هر حسد از دوستی خیزد یقین

که شود با دوست غیری همنشین

هست شرط دوستی غیرت‌پزی

همچو شرط عطسه گفتن دیر زی

چونک بر نطعش جز این بازی نبود

گفت بازی کن چه دانم در فزود

آن یکی بازی که بد من باختم

خویشتن را در بلا انداختم

در بلا هم می‌چشم لذات او

مات اویم مات اویم مات او

چون رهاند خویشتن را ای سره

هیچ کس در شش جهت از ششدره

جزو شش از کل شش چون وا رهد

خاصه که بی چون مرورا کژ نهد

هر که در شش او درون آتشست

اوش برهاند که خلاق ششست

خود اگر کفرست و گر ایمان او

دست‌باف حضرتست و آن او