Klassieke Klets

Seks, drank, drugs: de lust van Leonard Bernstein was onstilbaar. Joris en Guido duiken even in zijn leven, maar toch vooral in zijn werk. Telde de man van de musical West Side Story mee als een serieuze componist? Wat was zijn aandeel in de revival van Mahler? And what about the Lenny leap?

* Leonard Bernstein spreekt tijdens een van de Young People's Concerts

Het is niet eens carnaval. En toch kletsen Joris en Guido drie kwartier over zotheid. Muziek om bij te lachen dus, vanaf de Middeleeuwen tot nu, van kroegjool tot waanzin tot olala… Erasmus kijkt om de hoek, maar ook een schuine Erwin Schulhoff ('sneller, sneller!') en een nog schuinere Wolfgang Amadeus Mozart. Baf! Boink! Oempf? Van de zotte!

* 'Bacche, bene venies', uit: Carmina Burana, Datura

* 'Alleen al door haar aanblik heeft de Zotheid de zorgen van haar toehoorders verjaagd', uit: Lof der zotheid, Jordi Savall, Maike Boerdam

* Josquin Baston, 'Een meysken was vroech opgestaen', Ratas del viejo mundo

* Giovanni Paolo Foscarini, Folia, Private Musicke

*  W.A. Mozart, 'Leck mich im Arsch', Sabine Devieilhe (sopraan), Pygmalion o.l.v. Raphaël Pichon

* Luciano Berio, Sequenza III, Sabina Meyer

* Stripsody, Cathy Berberian

* Erwin Schulhoff, Sonata erotica, Loes Luca

Vraag van een trouwe luisteraar: wat maakt een werk tot een meesterwerk? Simpel, dachten Guido en Joris. Maar een sluitend antwoord formuleren bleek nog niet zo makkelijk. De klassieke kletsers gaan daarom te rade bij een paar persoonlijke favorieten. En nee, niet de Matthäus! Via bejubelde muziek en vergeten noten bereiken ze een soort van conclusie.

Joris en Guido duiken in hun eigen vak: de muziekkritiek. Ze behandelen gevoelige kwesties. Hoe ver mag je gaan in het formuleren van je mening? En schreven recensenten vroeger niet veel gemener? Ze halen er meteen maar een tijdgeestexpert bij: Han van Bree. Hij verzorgde vier decennia lang de boekenserie Het aanzien van…, met foto’s en korte verhalen over het voorbije jaar. Van muziek houdt hij toevallig ook, en dat merken de kletsers. Vanwaar in het klassieke wereldje toch die minachting voor Andrew Lloyd Webber? En waarom krampachtig vasthouden aan de verdeling in genres? Er bestaat toch alleen muziek die je wel of niet raakt?

Speellijst

De sterkhouder van het Franse ensemble La Tempête, Simon-Pierre Bestion, ontketent een storm in oudemuziekland. Met spraakmakende programma’s, waarin hij traditie aan vernieuwing knoopt en met zevenmijlslaarzen door de eeuwen heen stampt, een originele visie en vooral héél veel – pardon my French – kloten beneemt hij de luisteraar steevast de adem. Althans, de luisteraar die openstaat voor zijn duivelskunsten. Aan het einde van de zomer is Bestion één van de artists in residence van het Festival Oude Muziek Utrecht. Guido en Joris, beiden geïntrigeerd door de 35-jarige Fransman, kletsen alvast over ’s mans carrière en levensloop.  

Speellijst:

* Claudio Monteverdi, La Tempête, Simon-Pierre Bestion, Francisco Mañalich, Vespro della Beata Vergine, SV 206: Faux-bourdon Domine ad adjuvandum me

* Heinrich Schütz, Weser-Renaissance Bremen, Unknown Artist, Manfred Cordes, Historia der Auferstehung Jesu Christi, Op. 3, SWV 50: No. 2, Da der Sabbath vergangen war

* Heinrich Schütz, La Tempête, Simon-Pierre Bestion, Historia der Auferstehung Jesu Christi, Op. 3, SWV 50: Der Ostermorgen, Pt. 1

* Henry Purcell, La Tempête, Simon-Pierre Bestion, Anthem Z. 24, Let Mine Eyes Run Down With Tears

* Anoniem, La Tempête, Simon-Pierre Bestion, Adrian Sîrbu, Tin timioteran

* Pierre de Manchicourt, La Tempête, Simon- Pierre Bestion, Messe de requiem: Introït

Te gast aan tafel: Lucie Horsch! Ze is al jaren een vermaarde blokfluitist, maar duikt ook steeds vaker op als pianist en zangeres. En toch is ze pas 23. Aan Joris en Guido vertelt ze over musici die haar inspireren, van de mezzosopraan Lorraine Hunt tot de kora-speler Ballaké Sissoko. Ze gooit een steen in de vijver van diversiteit en inclusie. Strenge subsidie-eisen aan kunstenaars? Laat ze lekker vrij, vindt lucide Lucie. Als de overheid het muziekonderwijs serieus neemt, volgt de kansengelijkheid vanzelf. Zelf speelt ze trouwens zo divers als maar kan. Luister maar naar dat swingende stukje Charlie Parker, of die oermelancholieke traditional.

Speellijst:

* Zequinha de Abreu, Tico tico, arr. Charlie Parker, Lucie Horsch (blokfluit), Fuse

* Passages in Imitation of the Trumpet, Pedro Memelsdorff (blokfluit), Andreas Staier (klavecimbel)

* Georg Friedrich Händel, ‘New Scenes of Joy’, uit: Theodora, Lorraine Hunt Lieberson (mezzosopraan), Orchestra of the Age of Enlightenment o.l.v. Harry Bickett

* Ludwig van Beethoven, Pianosonate nr. 31 (Op. 110), deel III (Adagio ma non troppo), Aleksej Ljoebimov

* traditional: She Moved Through the Fair, Lucie Horsch (blokfluit)

* Sinanon saran (Chant de griot), Kassé Mady Diabaté (zang), Ballaké Sissoko (kora), La Capella Reial de Catalunya o.l.v. Jordi Savall

Joris en Guido proberen de vinger te krijgen achter een opwindend maar vaag genre: barokfolk. Niemand weet wat het precies inhoudt, dus iedereen gaat ermee aan de haal. Waarover de mannen zoal kletsen: Duitse pagan folk, Amerikaanse jaren-zestigfolk, Angelsaksische folk met een barok sausje. Er duiken nieuwe helden op, zoals de Franse fluitspeler François Lazarevitch en de Noorse barokviolist Bjarte Eike. Blijkt barokfolk uiteindelijk te draaien om vrolijk gezwier en peilloze melancholie, als het even kan in de pub met een pint erbij.  Pusht Guido meteen de mooiste track van 2022: Music For a While van Henry Purcell. Inclusief jazzy plukbas en de gezalfde stem van Berit Norbakken.

Speellijst:

Het is echt niet dat onze Klassieke kletsers overtuigde monarchisten zijn. Maar ze zagen de kroning van Charles III van het Verenigd Koninkrijk als dé kans om een aflevering op te nemen over een subgenre: kroningsmuziek. Op 6 mei krijgt Karel de St Edward’s Crown opgezet tijdens een dienst in Westminster Abbey. Welke feestelijk nationalistische klanken gaan de kerk op die dag vullen? Naast Londen bezoeken Guido en Joris ook vorstelijk Praag, Reims, Boedapest en Amsterdam. Ga mee op een trip down monarchy lane!

Gedraaide muziek

Journalisten wereldwijd zijn unaniem: de film Tár, met Cate Blanchett als de gelauwerde maar niets ontziende chef-dirigente van de Berliner Philharmoniker, is fantástisch. Páts, vijf sterren. Bóem, een meesterwerk. Maar Guido en Joris zagen toch echt een andere film. Sterker, Guido wilde in de pauze zelfs weglopen. En zo vormt Hollywoods laatste lieveling de aanleiding voor een gepeperde podcast over vrouwelijke dirigenten, van de tragische pionierster Antonia Brico tot de sensationele Mirga Gražinytė-Tyla. Hoor je het verschil tussen m/v/x  op de bok? Zijn vrouwen andere leiders? En hoe komt die film aan z’n quasi-filosofische blabla?

Speellijst

Muzikale lichtpuntjes in de duistere Middeleeuwen? Joh, meer dan genoeg. Neem de componist, zieneres en kruidenkundige Hildegard von Bingen (1098-1179). Aangespoord door Hildegarddagen in TivoliVredenburg (25 februari) en Muziekgebouw aan ’t IJ (26 februari) wijden onze muziekjourno’s een Klassieke Klets aan de verlichte klanken van de ‘Sibille van de Rijn’. Maar daar blijft het niet bij. Wanneer ging het eenstemmige gregoriaans over in meerstemmigheid? Hoe kan het dat de verzen van een 13de-eeuwse koning nog steeds fris en urgent klinken? En wat is het absolute hoogtepunt uit die woelige tijd? Tussen de bedrijven door verslaat Joris de draak, prefereert Guido een aardse Hildegard en ziet de maagd Maria dat het goed is. 

Gedraaide fragmenten: