W historii nauki regularnie pojawiają się badacze, którzy – przekraczając granice własnych dyscyplin – wywołują gwałtowne spory. Ich idee działają jak katalizator: prowokują ferment intelektualny, burzą ustalone hierarchie i zmuszają do ponownego namysłu nad tym, co uznawaliśmy za oczywiste.

Przez długi czas w biologii dominowało przekonanie, że zachowania seksualne zwierząt można wytłumaczyć niemal wyłącznie jednym celem: rozmnażaniem. Wszystko, co nie prowadziło bezpośrednio do powstania potomstwa, traktowano jako anomalię, błąd obserwacji albo temat niewygodny. Tymczasem współczesna etologia pokazuje, że rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona – i znacznie ciekawsza.

Czy zwierzę potrafi wyobrażać sobie coś, czego nie ma? Czy może rozumieć udawanie, fikcję i potencjalność – a więc fundamenty ludzkiej wyobraźni? Jedno z najgłośniejszych, a zarazem najbardziej niezrozumianych badań ostatnich lat sugeruje, że odpowiedź brzmi: tak. Bohaterem tego badania był bonobo o imieniu Kanzi, a jego historia ponownie rozbudziła spór o granice zwierzęcego umysłu.

Czy przyjaźń jest wyłącznie ludzkim przywilejem? Przez długie dekady nauka odpowiadała na to pytanie z dużą ostrożnością, a nawet sceptycyzmem. Dziś jednak coraz więcej badań i obserwacji etologicznych pokazuje, że bliskie, trwałe i emocjonalne relacje nie są zarezerwowane tylko dla ludzi. O przyjaźni zwierząt – zarówno wewnątrzgatunkowej, jak i międzygatunkowej – opowiadał w audycji Koło Naczelnych prof. Marcin Urbaniak.