EBI STEAM azokaren bosgarren edizinoa gaur goizean ospatu da Muskizen. Bilboko Elizbarrutiko Ikastetxeen sarea da EBI, eta urtero, STEAM diziplinei lotutako hezkuntza proiektuak bilten dauan azokea antolatzen dau. Gaurko azokan EBI-ko 19 ikastetxetako mila ikasle inguruk hartu dabe parte. Ekitaldia Somorrostro Heziketa Zentroan eta San Juan Ikastetxean egin da. Goizeko 10:00etan Sergio Buiza lurralde-bikarioak emon deutso hasierea azokeari.

Jardunaldi honi esker, ikasleek ikasturtean zehar garatutako 50 STEAM proiektu inguru aurkeztu ahal izan dabez, zientzia, teknologia, ingeniaritza, artea eta matematika soluzino barritzaile eta praktikoetan zelan barneratzen dabezan erakutsiz. Hortaz ganera, ikasleek hainbat tailer interaktiboetan parte hartzeko erea izan dabe. Somorrostro Heziketa Zentroa eta San Juan Ikastetxea, gaur, irakaskuntzara aplikautako sormenaren, zientziaren eta teknologiaren erakusleiho handi bihurtu dira. Nerea Bilbao EBI -ko zuzendariordeak Bizkaia Irratian nabarmendu dauanez, azokan ikasleek eguneroko lana erakutsi dabe.

Gaur egun EBI sarea 19 ikastetxek osotuten dabe: Barakaldoko La Inmaculada Ikastetxea; Jesusen Bihotza Ikastetxea Bermeon; Ángeles Custodios Ikastetxea, Artxandape Ikastola, Begoñazpi Ikastola, Otxarkoaga Heziketa Zentroa eta Iparragirre Ikastola Bilbon; Elorrioko María Bitarteko Ikastetxea; Jado Ikastetxea Erandion; San Fidel Ikastola Gernika-Lumon; Markina-Xemeingo BeraKruz Ikastola; Somorrostro Heziketa Zentroa eta San Juan Ikastetxea Muskizen; Ondarroako Antiguako Ama Arrantza Eskola; San Felix Ikastola Ortuellan; Santurtziko Patronato Ikastetxea; Sodupeko Avellaneda Ikastetxea; San Viator Zentroa Sopuertan; eta Zeanuriko Zulaibar Ikastegia.

EHUko Gluten3S ikerketa-taldeak esku-hartze nutrizional bat jarri dau martxan, zeliakia oraintsu diagnostikau jaken haurrekaz. Diagnostikoaren momentutik hasita, urtebetez, aurrez-aurreko jarraipen bat egin deutsie, eta aztertu dabez hainbat parametrotan izan dauan eragina. Ikertzaileek egiaztatu dabe sintomak nabarmen gitxitu eta arindu dirala. Halanda be, haurrek hasieratik euken bizi-kalidade eskasa ez da hobetu. Ikertzaileen ustetan, horretan gizartearen rola garrantzitsua da.

Arrate Lasa ikertzaileak azaldu deuskunez, urteak daroez zeliakiaren inguruan lanean, ikerketa ugari egin dabez. "Saiatzen gara beti aholkularitza emoten, jarraipen bat egiten, euren dieta jarraitzen eta ohiturak hobetzen, eta horrela dieta hori orekatzen". Azken ikerketa honen helburuetako bat jarraipen konstante bat egitea izan da, eta ikustea, alde batetik, ohitura dietikoak hobetu diran ala ez. Eta bestetik, jarraipen horren ostean, sintomatologia edota bizi-kalidadea hobetu diran be aztertu dabe. Ganera, haurrei eta familiei hezkuntzea be emon jake: zelan jarraitu gluten bako dieta seguru bat, etiketak irakurtzen irakatsi deutse, tabernetan eta jatetxeetan zer eskatu behar daben...

EHUko ikerketak zeliakia daukien umeen bizi-kalidadea be aztertu dau, eta erakutsi dau haurren balorazinoa eskasa dala. Galdetegi baten bitartez neurtu dabe, eta jasotako emoitzak antzekoak izan dira jarraipenaren hasieran eta amaieran. "Danek erakutsi dabe nahiko bizi-kalidade neutrala edo nahiko txarra" gaineratu dau Arrate Lasak. "Uste dogu enfokea ez dala jarri behar pertsona zeliakoengan eta familiengan, baizik eta gizartean". EHUko ikertzaileak funtsezkoa ikusten dau gizarteak gaixotasunari eta glutenik bako dietari buruz daukan ezagutza zabaltzea.

 

Labayru Fundazioak bizkaiera esaten dan eredua sakon landu izan dau hainbat urtetan. Horren adibide da Labayru Hiztegia, aspalditik sarean dagoena. Orain Labayru Gramatika webgunea argitaratu dau, gramatika gaiak edonoren esku egon daitezan. Igone Etxebarria Labayru Fundazioko zuzendariak azaldu deuskunez, aspaldian argitaratutako liburu bi hartu dabez oinarri: Euskerearen Jarraibide Liburua: Lehenengo pausuak (2001) eta Bizkai Euskeraren Jarraibide Liburua: Bigarren pausuak (2005).

Lan honen asmoa testua sortzeko eredu eta baliabideak eskaintzea da, idatzizko iturririk esaguratsuenak eta gaur egungo hiztun jatorrek darabiltzaten egiturak kontuan hartuta. Izan be, idatzizko iturriei besteko lekua emoten jako ahozkoari. Gramatika honek mendebaldeko euskara edo bizkaiera estandarra finkatzen dau, beti be, euskara batuagaz lokarriak ugariagoak eta estuagoak izan daitezan. Gramatikako kontzeptuen deskribapen edo azalpenakaz batera, adibideak agertzen dira, egitura bakotxa bere erabilera-testuinguruan kokatzeko. Ganera, oharrak, proposamenak, galderak... egiteko aukera be badago. Webgunearen hasierako orrian azalpen labur batzuk dagoz, barruan dagoenaren aurrerapen lez. Gehienetan zalantza eragiten daben gaiak dira. Holakoak aldian-aldian argitaratuko dira. Adibidez, "Gaur gauez edo gaur gauean?", "Ni lezko bati edo ni lako bati?" edo "Egunero ikasten da zeozer".

Emakumeak Zientzian ekimenak hamargarren edizinoa izango dau aurten. Hamarkada honetan sareak josten, aliantzak sortzen eta belaunaldi barrientzat erreferenteak eskaintzen aritu da, zientziaren arloan emakumeen presentzia eta aitortza handitzeko helburuagaz. Aurrerapenak aurrerapen, badagoz hondino desbardintasunak zientzian. 'Marea bizia gara' leloa aukeratuta, 34 euskal erakundek jarduera ugarigaz eta parte-hartze zabalagaz osotu dabe programazinoa.

Olatz Arbelaitz ekimeneko koordinazino taldeko kideak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, hasieran bost erakunderen arteko ekimen lez hasi bazan be, gaur egun 34 erakundek sinatzen dabe programea. Helburua hasieratik bera izan da: emakumeek zientziari egiten deutsien ekarpena ikusi eragitea. Halanda be, urteakaz, ekimenaren ikuspegia zabaldu egin da, zientzian dabilzan emakumeentzat ingurune bizigarriagoak sortzearen beharra be azpimarratuz.

Aurtengo edizinoa zezeilaren 3tik 11ra egingo da, jarduera ugarigaz eta parte-hartze zabalagaz. Bilbon, Donostian eta Gasteizen emongo jako hasierea, aldi berean, 'Atzoko eta gaurko emakume zientzialariak' ekitaldiagaz. Hainbat ikerketa-arlotan lan egiten daben emakume zientzialari nabarmenak batuko dira. Egun horretatik aurrera, edade guztietako publikoari zuzendutako jarduerak egingo dira. Zezeilaren 11n amaituko dira jarduerak, Emakume eta Neska Zientzialarien nazinoarteko egunean, Donostiako Aquariumean egingo dan jai ekitaldi bategaz. Amaierako topaketa horretan gogoeta prozesu baten ondotik egindako manifestu bat aurkeztuko dabe. Manifestuak orain arteko ibilbidearen balantzea egin eta etorkizuneko norabidea zehazteko balioko dau, Olatz Arbelaitzek aurreratu deuskunez.

Informazino gehiago eta egitarau osoa www.emakumeakzientzian.eus webgunean kontsultau daiteke.

Gaueko 22:00etan hasiko dira kontzertuak Portuko Ranpan, Marte Lasarte eta Lukiek taldeakaz. Txomin L. Aramaio Radixu Irratiko kideak gogorarazo dau, Radixu irratia, irrati librea eta autogestionatua dala. Urteurreneko ospakizun hau, gainera, irratiak urte guztian egiten dauan autofinantzaketarako dinamikagaz lotuta dator: besteak beste, Zapato Azule jaialdiagaz, Radixuk antolakuntzan parte hartzen daualako. Sarrerak Ondarroako Anaitasuna tabernan eskuratu daitekez, eta geratzen diranak leihatilan ipiniko dabez bertan, Portuan.

Radixu Irratia 105.5 FM-en entzun daiteke, eta internet bidez radixu.info webgunean. Irratiak, gainera, mezua zabaldu dau: jende barria hurbiltzera eta parte hartzera animatzen dabe, irrati librearen proiektuak aurrera egiten jarraitu daian.

 

Hil Arte Bizi tailerrak egin izan dabez azken ikasturteetan Lekeition. Baina kasu honetan, beste pauso bat emon gura izan dabe. Nere Erkiagaren ekimenez eta Lekeitioko Udalaren antolaketeagaz, Hil Arte Bizi topaketak antolatu dabez lehenengoz. Nere Erkiaga topaketen bultzatzaileak azaldu dauanez, herri mailan heriotzearen inguruan naturaltasunez berba egin eta alkarregaz ikasteko proposamena da honakoa. Topaketei abenduaren 3an emon eutsen hasierea, eta martiaren 11ra luzatuko dira. Sei saio, danetara. Gaur hirugarren saioa egingo dabe Kultur Etxeko Azkue aretoan (18:00etan). 'Hil diranen ondoan, esperientzia onak' izenburupean, Nere Erkiagak eta Oihana Garateak hartuko dabe parte. Sarrerea librea da, eta ez da aurretik izenik emon behar.

Topaketen helburua "herri-mailan heriotzeari buruzko kultura sortzea" dala azpimarratu dau Erkiagak. Edozein gairi buruz ikasteko, gai horren inguruan berba egin behar da, eta esperientziak partekatu. Baina heriotzearen inguruan tabua dago, eta ez danez naturaltasunez hitz egiten, ezagutzak eta esperientziak ez dira partekatzen. Helburua, "tabu hori apurtu eta ikasketak prozesuak sartzea, alkarregaz ikastea da", azpimarratu dau Hil Arte Bizi ekimenaren bultzatzaileak Lau Haizetara irratsaioan.

Gaur goizean aurkeztu dabe Leiho Morea webgunea Elhuyarren Usurbilgo egoitzan. Kontsultarako baliabide barri bat da. Feminismoaren alorreko euskarazko edukiak biltzen dauz, eta eremu horretako kontzeptuak ulertzeko eta diskurtsoak sortzeko, itzultzeko eta ikertzeko ezinbestekoak diran atal bi daukaz: hiztegia (terminoak eta definizinoak kontsultatzeko) eta idatzizko zein ikus-entzunezko edukien corpusa edo bilduma (terminoen eta bestelako edukien kontsulta egiteko).

Amaia Astobiza Elhuyarreko kideak azaldu dauanez, lehen atala 2020an aurkeztutako Feminismoa eta Berdintasuna Hiztegiaren jarraipena da. Orduan oinarizko kontzeptuak bildu ziran, eta aurrerantzean kontzeptu gehiago gehituko dira. Euskarazko terminoak finkatzen eta kontzeptuen definizinoak zehazten jarraitzeko bidea emongo dau. Bigarren atalari jagokonez, Leiho Moreak mota biko edukiak biltzen dauz: idatzizkoak (liburuak, prentsa-artikuluak, gidak...) eta ikus-entzunezkoak (podcastak, jardunaldiak...). Helburua da feminismoaren alorreko edukien bilduma esanguratsu bat sortzea eta baliabide hori erabilgarria izatea hizkuntzagaz zein edukiagaz lotutako askotariko kontsultak eta ikerketa-lanak egiteko.

Leiho Morea herritar guztiei zuzenduta dago. Baina bereziki baliagarria izan daiteke ohiko jardunean feminismoagaz lotutako edukiak sortzen dabilzanentzat: kazetariak, mugimendu feministako kideak, idazleak, itzultzaileak, unibertsidadeko ikasle eta irakasleak... Bestalde, hizkuntzalariei zuzenduta be badago, corpusaren atala euskeraren azken urteotako bilakaera aztertzeko iturri oparoa dalako.

Elhuyarren egitasmo honek babesle nagusi bi daukaz: EHUren Bardintasunerako Zuzendaritza eta Deustuko Unibertsidadea. Era berean, EIZIE alkarteak eta EHUren Euskara Institutuak proiektuaren oinarria zehazten lagundu dabe. Amaia Astobizak gaineratu dauanez, bilduma honen oinarrian edukiak dagoz, eta alde horretatik, aitatzekoak dira euren lanak Leiho Morearen esku jarri dabezan sortzaileak eta eragileak.

Euskadiko landa-ostatuek goranzko joeran dagoz, eta 2025. urtea horren lekuko izan da. Azken Gabonetan jasotako datuek joera hori berretsi dabe: Gabon-gauean okupazinoa %72koa izan da, eta Urtezahar-gauean %82koa, 2024ko datuak gaindituz. Idoia Ezkurdia Nekatur alkarteko gerenteak azaldu dauanez, ganera, eskualde askotan %100eko okupazinoa erregistrau da. Tartean, Lea-Artibai eskualdean abenduaren 24an, eta Enkarterrin eta Uriben, barriz, urteko azken gauean.

Ezkurdiaren berbetan, gero eta familia gehiagok aukeratzen dabez landa-ostatuak Gabonak ospatzeko, erosotasuna, espazio zabala eta ostatu berean gaua pasatzeko aukera eskaintzen dabelako. Esperientzia positiboa izaten da askorentzat, eta horrek errepikatzera bultzatzen dau bezeroa.

Gabonetako datuez gain, 2025eko urte osoko balantzea be positiboa izan da. Nekaturreko landa-ostatuen bataz besteko okupazinoa %42,24koa izan da, aurreko urtea baino ia hiru puntu handiagoa. Gaur egun Euskadiko 220 nekazalturismo, landa-etxe eta landa-apartamendu dira Nekaturreko kide. Horreetatik, 16 nekazal-turismo, 45 landa-etxe eta landa-apartamendu Bizkaian dagoz.

Mendexako Euskara Taldeak eta Mendexako Udalak Mendexako berbak eta esakerak liburuxkaren hirugarren alea argitaratu dabe. Oraingo honetan, eguraldia, animaliak eta jatekoak batu dabez, Mendexako hiztegia eta esaerak galdu ez daitezan.

Jone Laka taldeko kideak azaldu dauenez, "Mendexako euskera bizia da", baina berba asko ez dira gazteengana iristen, eta horreek jaso eta berreskuratu gura dabez. Liburuxka herritarren parte-hartzeari esker osotu dabe: udaletxean eta tabernan kutxak jarri dabez, eta adinekoekin be bilketa egin dabe. Ale barria udaletxean dago eskuragarri, eta aurreko biak be bai. Taldeak aurrera begira liburuxka gehiago ateratzeko eta gero, eduki hori webgune baten digitalizatzeko asmoa dau. Mendexako Euskara Taldea 2024an sortu zan, eta gaur egun sei lagunek osotzen dabe, euskeraren erabilera sustatzeko lanean.

50 urte betetzen dira aurten Mendebaldeko Sahara okupatua izan zanetik eta 50 urte betetzen dira ia 200.000 pertsona Argeliako lurretan dagoan Tindufeko kanpamentuetan bizi diranetik. Borroka horren ondorioa da, besteak beste, Oporrak Bakean programea. Sahararrak euren herrian eta euren lurraldean biziko balira, ez leukie programa honen beharrik izango. Saharar herria eta sahararrak urte luzez dabilz itxaroten euren eskubideak aitortu eta autodeterminazino erreferendum bidez euren etorkizuna politikoa erabakitzeko, Josu Etxaburu Ondarroako Yaalah alkarteko kideak Lau Haizetara irratsaioan azaldu dauanez.

Oporrak Bakean programak Tindufeko kanpalekuetatik abiatu dau aurtengo harrera kanpainea. Abenduan bertan izan ziran Euskal Herritik joandako herritarrak. Errefuxiatu sahararren bizi-baldintzak nazinoarteko laguntza humanitarioaren, eta gero eta larriagoak diran muturreko klima-baldintzen menpe dagoz. Etxaburuk gogora ekarri dau udako hileetan Saharan bizi daben klima gogorra, 50 gradu inguruko egunakaz. Oporrak Bakean programea arnasgune bihurtzen da parte hartzen daben adin txikikoentzat eta baita euren familientzat be. Programan parte hartzen daben euskal familiek be asko jasotzen dabe: "asko ikasten dogu, bizitzan zer dan benetan garrantzitsua" azpimarratu dau Etxaburuk.

Oporrak Bakean programearen aurtengo leloa '50 urtez gure ateak zabalik eta esperantzari eutsiz' da. Oporrak Bakean ekimena hori be badalako, hau da, esperantza. Helburua da ahalik eta familia gehien animatzea Saharako ume bat udan etxean hartzera. Programea urtarrilaren 15era bitartean egongo da martxan.