LEO in Gesprek

Hoe functioneert democratie bij het maken van politieke keuzes over grote maatschappelijke veranderingen, zoals de energietransitie en de klimaattransitie? Worden alle relevante belangen en opvattingen gehoord? Hoe worden die tegen elkaar afgewogen? Is het voor iedereen duidelijk hoe dat gebeurt? Is de besluitvorming transparant en democratisch? En vraagt de energietransitie eigenlijk ook om democratische vernieuwing? Is de democratie ook in transitie?

Te gast bij LEO in Gesprek is dit keer Marcel Boogers, bijzonder hoogleraar Democratie en Transitie aan de Universiteit Utrecht. Ruud Schuurs, programmamanager van Platform LEO, gaat met hem het gesprek aan over de rol van democratie in transities. 

Energie delen tegen kostprijs, opbrengsten van zon- en windprojecten investeren in sociale doelen: de opkomst van de energiegemeenschap kan het energielandschap blijvend veranderen. Meer dan 700 energiecoöperaties verenigen meer dan 120.000 bewoners in de bottom-up bijdrage aan de energietransitie. 
Ruud Schuurs, programmamanager van Platform LEO, gaat in gesprek met Siward Zomer, coöperatief directeur en voorzitter van Energie Samen, de koepel en branchevereniging van de energiecoöperaties in Nederland. Siward zat namens de burgerbeweging aan tafel bij de totstandkoming van het Klimaatakkoord en bracht daar het streven naar 50% lokaal eigendom in. Inmiddels is dat voor veel gemeenten een strakke leidraad en vaak zelfs een minimumvoorwaarde voor energieprojecten. 

Wat is het perspectief van de steeds professionelere coöperatieve beweging? Welke obstakels moeten nog worden genomen om de potentie optimaal te benutten?

“Eén van de grootste vraagstukken van deze tijd vind ik de klimaatverandering. Om hier iets aan te doen staat bij alle keuzes duurzaamheid voorop”, zegt Lot van Hooijdonk, wethouder mobiliteit, klimaat en energie van de gemeente Utrecht. 
De gemeente heeft een belangrijke regierol in een veelvoud van opgaven, op korte en lange termijn, waaronder de energietransitie. Regie kan daarin sturend, resultaatgericht zijn. Of juist open, uitnodigend voor zoveel mogelijk deelnemers. In deze aflevering van LEO in Gesprek praat Ruud Schuurs, programmamanager van Platform LEO, met haar over de vraag hoe zij balanceert tussen korte- en langetermijndoelen. In de tien jaar dat ze nu wethouder is, kwam de energietransitie op stoom. Met plannen voor aardgasvrije wijken en duurzame opwek. Welke rollen en regiestijlen ziet zij voor de gemeente en hoe zet ze deze in?

In deze editie van LEO in Gesprek ontvangt Ruud Schuurs, programmamanager van Platform LEO, Shannon Spruit, medeoprichter en projectdirecteur van Populytics. Populytics ontwerpt en begeleidt participatieprojecten, onder meer via de Participatieve Waarde Evaluatie. In deze methode nemen betrokkenen (virtueel) plaats op de stoel van de beslissers om meer begrip te krijgen voor de keuzes die beslissers maken. En beslissers krijgen zo meer begrip voor de overwegingen en zorgen van betrokkenen. In deze aflevering van LEO in Gesprek neemt Shannon ons mee in de inzichten die Populytics opdeed in drie jaar inwonersraadplegingen in de energietransitie. Wat zijn terugkerende thema’s? Welke generieke lessen konden ze trekken en wat is juist contextafhankelijk?

Ruud Schuurs, programmamanager van Platform LEO, praat met Kristel Lammers, directeur van het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NP RES), over het perspectief voor het decentrale energiebeleid. Wat is het belang van regionale samenwerking op de langere termijn? Welke lessen trekken we uit na de eerste vier jaar RES?

Wat is er nodig om een complexe opgave als het van het gas halen van een wijk te doen slagen? Bestaat er zoiets als een format voor een geslaagde aanpak? En hoe zouden aspecten als zeggenschap en samenwerking eruit zien in zo’n format? Wat moeten omgevingsmanagers van betrokken partijen kunnen om dat mogelijk te maken? En waar stuiten we op noodzakelijke veranderingen in harde structuren als regelgeving en bevoegdheden?

Ruud Schuurs, programmamanager van Platform LEO, praat met Laetitia Ouillet over de vraag hoe van de lokale warmtetransitie een succes te maken. Als programmamanager Nieuwe Energie is Laetitia nauw betrokken bij de ontwikkeling van een warmtenet in een kwetsbare wijk in Schiedam. Ze staat met beide voeten midden in de taaie werkelijkheid van de lokale warmtetransitie. Maar zij heeft vanuit brede ervaring ook een analytisch en betrokken oog voor de onderstroom. Laetitia is ook bekend van de podcast Voetnoten, die zij samen met Sabine Sluijters maakt.  

Marc Wesselink is expert in het omgaan met conflicterende belangen in maatschappelijke opgaven en een van de grondleggers van het Strategisch Omgevingsmanagement (SOM) in Nederland. Het gedachtegoed van SOM werkte hij in 2011 uit in een handboek dat sindsdien door duizenden is gebruikt als gids bij vormgeven van het omgevingsmanagement in een scala van projecten. In 2022 publiceerde Marc "SOM 2.0 - Zorgvuldig en effectief omgaan met belangen in complexe opgaven", een volledig herziene versie van het oorspronkelijke handboek. Ruud Schuurs, programmamanager van Platform LEO, gaat met hem in gesprek over de ontwikkelingen in het omgevingsmanagement in Nederland. 

Als omgevingsmanager heb je te maken met situaties waarin weerstand tegen veranderingen zich heeft verhard tot onwrikbare standpunten. ‘Wij-zij-denken’ waarin de feiten ondergeschikt zijn geraakt aan meningen. Vaak blijkt het echter niet een gepolariseerde situatie te zijn, maar onvermogen om te kunnen gaan met zogenaamde ‘polariteiten’: op het oog onverenigbare standpunten. Welke mogelijkheden zijn er dan om weer tot een werkbare situatie te komen? Thea Draijer begeleidt en traint mensen die werken in een gepolariseerde omgeving. Ruud Schuurs, programmamanager van Platform LEO, gaat met haar in gesprek over het gedachtegoed waar ze haar methode op baseert.

Werkt jouw organisatie met oog en aandacht voor de belangen van je belangrijkste stakeholders? En hoe zou het zijn als deze werkwijze door alle lagen van de organisatie geborgd is? Droombeeld of haalbaar? In deze aflevering van LEO in Gesprek praat Ruud Schuurs, programmamanager van Platform LEO, met Bianca Boverhoff over haar boek 'Omgevingsgericht Leiderschap'. In haar boek gaat Bianca in op de vraag hoe bestuur, directie en management omgevingsgericht werken als organisatiecompetentie in alle lagen van de organisatie kunnen borgen. Hoe doe je dat en waar start je mee?

LEO in Gesprek is een reeks interviews met auteurs, opinieleiders, bestuurders en onderzoekers op het snijvlak van omgevingsmanagement en energietransitie. In gesprekken van een uur laat gespreksleider Ruud Schuurs ons nader kennismaken met zijn gasten, en hun visies en ervaringen.

LEO in Gesprek is een initiatief van Platform LEO, het Lerend platform voor Energie en Omgeving. Als onafhankelijk netwerk van partijen binnen de energiesector (zowel non-profit als commercieel) werkt Platform LEO vanuit de overtuiging dat we samen verder komen dan ieder afzonderlijk. Met onze activiteiten dragen we bij aan verbinding tussen partijen die een rol spelen bij de energietransitie, door kennisuitwisseling en constructieve samenwerking te bevorderen.