Metis op zondag

Begin vandaag nog met een two-stage toets. Experimenteer, kijk wat werkt, en geef je studenten een ervaring die ze écht iets leert.

Want zeg nou zelf: leren is toch veel meer dan alleen een cijfer op een blaadje?

Wil je een extra duwtje in de rug? Ik heb een handige prompt voor ChatGPT gemaakt om je op weg te helpen met de two-stage toets én close reading. Wil je hem ontvangen? Ga naar LinkedIn, like the post en stuur mij een DM en reageer op mijn post met: “Ik wil de prompt!”

Het probleem van concentratie in de klas is reëel en urgenter dan ooit. Onderzoek toont aan dat de gemiddelde aandachtsspanne van studenten nauwelijks langer is dan het scrollen van een TikTok-video. Combineer dat met de continue informatiestroom waar studenten dagelijks mee worden overspoeld, en je krijgt een generatie die soms sneller afgeleid lijkt dan een kat met een laserlampje. De vraag is: wat doen we daaraan? Hoe zorgen we ervoor dat ze niet alleen blijven luisteren, maar ook betrokken blijven én volwassen gedrag vertonen? Want daar zit toch de kern van onderwijs: jonge mensen niet alleen kennis meegeven, maar ook leren verantwoordelijkheid te nemen en echt deel te nemen aan hun eigen leerproces.

Zelfregie, zelfsturend leren, autonomie—hoe we het ook noemen, we verwachten tegenwoordig dat onze studenten deze vaardigheden ontwikkelen. We willen studenten die hun eigen leerproces in handen nemen, die weten wat ze willen, en die zelfstandig hun weg weten te vinden in de chaos van kennis, deadlines en beoordelingen. Maar laten we eerlijk zijn: het is een mooi ideaal, maar zeker niet vanzelfsprekend.

In het mbo en hbo zien we vaak een enorme kloof tussen wat we verwachten en wat studenten daadwerkelijk kunnen. We verwachten zelfstandige denkers en doeners, maar realiseren we ons wel dat zelfregie geen vaardigheid is die je zomaar even oppikt? Net zoals niemand een meester wordt in rekenen door simpelweg naar cijfers te kijken, ontwikkelt niemand zelfsturing door alleen maar zelfstandig te moeten werken.

In het beroepsonderwijs draait alles om het overbrengen van praktische, toepasbare kennis. Maar hoe zorgen we ervoor dat deze vaardigheden beklijven? De taxonomie van Dave en Bloom biedt handvatten om niet alleen kennis over te dragen, maar deze te verankeren. Een opbouw van docentenvoorbeelden naar zelfstandige toepassing door studenten biedt een structuur die leidt tot automatisering. Laten we eens dieper ingaan op hoe dit werkt en hoe het docenten helpt om studenten écht vaardig te maken.

Het draaitallemaal om één ding: consequent handelen als team. Of je nu werkt met positieve groepsvorming, activerende didactiek, of het behaviorisme van Skinner aanhangt, als je als team één visie uitdraagt, is de kans groot dat je succes boekt. Want zeg nou zelf: onderwijs is niet alleen een kwestie van lesgeven, het is vooral een kwestie van groepsvorming. En dat begint met vertrouwen, relaties opbouwen en elkaar kennen.

Dus ja, je klas is misschien gezellig, een en al leerprobleem, klagend of ongemotiveerd. Maar met een beetje geduld en de juiste aanpak, kun je samen van A naar B(eter) komen.

Iedere docent heeft het wel eens meegemaakt: je loopt het lokaal binnen, de lucht voelt zwaar aan en de sfeer is zo gespannen dat je er bijna doorheen kunt snijden. Of juist het tegenovergestelde: een klas vol gapende leerlingen, totaal ongeïnteresseerd, terwijl jij met de beste wil van de wereld probeert de boel wat energie in te blazen. Hoe dan ook, sfeer is alles. Want zonder goede sfeer, geen goede lessen. Dus, hoe verbeter je die sfeer? Hier zijn 10 praktische en eenvoudige werkvormen die je meteen kunt inzetten. Het mooie is: ze werken als een tierelier, en ze zijn nog leuk ook.

Motivatie is geen magische oplossing of een mysterieus concept dat studenten altijd bij zich moeten dragen. Het is vluchtig, veranderlijk en vooral beïnvloedbaar. En dat is precies waar wij als docenten in het spel komen. Wij kunnen met de juiste triggers, het creëren van haalbare taken en een beetje sturing op de motivatie wel degelijk dat gewenste gedrag oproepen. Motivatie is geen ongrijpbare kracht, maar iets waar we aan kunnen werken, samen met onze studenten. En geloof me, dat geeft je als docent een hoop nieuwe mogelijkheden om mee te spelen.

We kennen allemaal wel zo’n student. Zo iemand die, wat er ook gebeurt, de schuld nooit bij zichzelf legt. Ze worden uit de les gestuurd? “Misverstand! Ze hebben het allemaal veel te groot gemaakt!” Slechte cijfers? “Ja, de klas was veel te druk en de docent heeft gewoon een hekel aan me.” Herkenbaar?

Dit is de "het-ligt-niet-aan-mij-student". En ja, die kunnen soms een flinke uitdaging zijn als je ze probeert te coachen.

In dit verhaal handvatten hoe je deze studenten tot zelfinzicht kunt brengen.

In deze Metis op Zondag wil ik met jullie graag de begeleiding en coaching van de “alles gaat goed”-student doornemen.

Je kent ze vast wel: studenten waar je niet echt toe doordringt, die zichzelf niet echt laten zien en waarbij je het gevoel hebt dat het contact oppervlakkig is.

Wanneer je vraag hoe het thuis gaat is het antwoord: “goed”.

“Hoe is het op school?” “Goed, ja gaat eigenlijk wel goed”.

“Ik hoorde dat het bij de praktijklessen best moeilijk voor je was?” “Ja, maar ging uiteindelijk wel goed.”

In deze aflevering van “Metis op Zondag” een werkvorm die studenten wel in actie krijgt. Je kent het wel alle voorgenomen acties van studenten komen uiteindelijk op het kerkhof van de goede voornemens.

“ ik ga morgen het gesprek aan met mijn stagebegeleider”; “ ik ga meteen een planning maken” of “ik ga minder werken om meer tijd aan mijn studie te kunnen besteden”. Wanneer je de volgende week vraagt of het gelukt is, zijn ze de afspraak vergeten of zijn er allerlei excuses waarom het toch niet gedaan is.