Bozulan her türlü orucun sonucunda mutlaka keffaret gereklidir denemez. Bu yüzden keffaret ancak onu

gerektirecek hususi durumlarda vacip olur. Bu hususi

durumlar şunlardır:

Kamil manada orucun bozulması yani orucu bozma

denilen kasıtlı olarak yemek, içmek ve cinsel ilişkide

bulunmak eylemlerinden biri ile bozulan Ramazan

orucudur. Bir diğer ifadeyle özür ve ruhsat bulunmaksızın sureten ve manen oruç bozmanın tahakkuk etmesi durumlarında olur.

Kişinin rüyasında kendisini cimâ ederken görmesi durumunda boşalma olsun veya olmasın kâmil bir

cimâ vaki olmadığı için keffaret gerekmez. Boşalma olması halinde orucun kazasının gerekmemesinin delili

şu Hadis-i Şerif’tir.

Ebu Said el-Hudri (r.a.)’den Peygamber (s.a.v.)

Efendimiz’in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir:

“Üç şey oruçlunun orucunu bozmaz; kan aldırmak, kusmak, rüyalanmak.” (Tirmizî)

Ancak rüya görüp de boşalan kişinin gusletmesi vacip olur. Peygamber (s.a.v.) Efendimiz’den şu Hadis-i

Şerif rivâyet edilmiştir:

Müminlerin annesi Ümmü Seleme (r.anhâ)’dan

şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Ebu Talha’nın hanımı

Ümmü Süleym (r.anhâ), Allâh Resulü (s.a.v.)’e gelip

şöyle demiştir: “Ey Allâh’ın Resulü! Allâh (c.c.) hakkı

beyân etmekten hayâ etmez. Kadın ihtilâm olsa gusül gerekir mi?” (Bunun üzerine) Allâh Resulü (s.a.v.)

şöyle buyurdu: “Evet. Islaklık hissettiğinde.” (Buhârî)

(Sualli-Cevaplı İslâm Fıkhı, c.3, s.354-356)

Şit (a.s.); Âdem (a.s.)’ın oğullarının en ulusu, en üstünü, Âdem (a.s.)’a, en sevgilisi ve ona, en çok benzeyeni idi. Âdem (a.s.); vefatından on bir gün önce, Şit (a.s.)’a:

“Ey oğulcuğum! Sen, benden sonra, halîfemsin!” diyerek

vazifesini takvâ üzere yürütmesini tavsiye etti. Onu, bir vasiyetname ile yerine vekil bıraktı. Bunu, Kabil’den ve Kabil

oğullarından gizli tutmasını ona emretti. Gece ve gündüz saatlerini ve her mahlûkun, Allâh (c.c.)’a, hangi saatlerde, ne

gibi ibâdetler yaptıklarını bildirdi. Vuku bulacak tufan hakkında da bilgi verdi.

Âdem (a.s.); Kabil oğullarının zina ve içkiye düştüklerini,

bozulduklarını görünce de, Şit (a.s.)’ın oğullarına da, Kabil

oğulları ile evlilik bağlantısı kurmamalarını tavsiye etti.

Yüce Allâh; Âdem (a.s.)’a 21, Şit (a.s.)’a da 29 sahife indirip Şit (a.s.)’ı, bu elliyi bulan sahifelere göre hareket ve âmel

etmekle mükellef kıldı.

Şit (a.s.); Allâh (c.c.)’u, takdis ve tenzihden geri durmaz,

kavmine de; Allâh (c.c.)’un buyruklarını yerine getirmemekten sakınmalarını, Allâh (c.c.)’u, her türlü noksan, eksik

sıfatlardan uzak tutmalarını ve dâima iyi işler işlemelerini

emrederdi. Bunun için, Şitoğulları ve kadınları arasında ne

düşmanlık, ne kıskançlık olur, ne kin tutulur, ne suçlama yapılır, ne yalan söylenir, ne de boş yere yemin edilirdi.

Âdem (a.s.)’dan sonra, oğullarından, Kâbe’nin onarımını

ilk defa, taşla ve çamurla yapan da, Şit (a.s.) idi. Şit (a.s.);

vefât edinceye kadar, Mekke’de kalmaktan hac ve umre yapmaktan geri durmadı.

(M. Asım Köksâl, Peygamberler Tarihi, c.1, s.68-69)

BAŞA GELEN MUSİBET SEVÂP VESİLESİDİR

Davûd et-Tâî (r.âleyh)’in şöyle dediği nakledilir: “Dünyaya

karşı zühd, orada kalmaktan hoşlanmamaktır. Amellerin en

üstünü de Allâh (c.c.)’un takdirine razı olmaktır. Hiçbir müslüman için hüzünlenmek yakışık almaz. Çünkü o müslüman,

her bir musibet için bir sevâbın verileceğini bilir.”

(Fahruddîn Er-Râzî, Tefsîr-i Kebîr Mefâtîhu’l-Ğayb, c.4, s.92-95)

Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Muhakkak ki

Allâh ve Resûlü şarabın, meytenin(leşin), domuzun ve putların satışını haram kıldılar.” ”Ey Allâhın Resûlü! Meytenin

yağları hakkında ne dersin, onlarla gemiler yağlanır ve insanlar onu aydınlanmak için kullanırlar?” diye sorulunca, Hz.

Peygamber(s.a.v.) “Hayır o haramdır” diye buyurdu ve şöyle

devam etti “Allâh yahudileri kahretsin, Allâh onlara hayvanların

iç yağlarını haram kılınca onlar bunu erittiler ve sonra da satıp

bedelini yediler.” (Buhârî, Müslim)

Bu ve diğer kaynaklara dayanarak, Hanefi, Şafii, Mâliki ve

Hanbeli fıkıh âlimleri ‘kan, leş, domuz ve şarabın kullanılmasını da alış verişini de caiz görmemişlerdir. Dolayısıyla Allâh’a

inanan ve haramdan kaçan bir Müslümân domuz yetiştiremez,

domuz kesemez, domuzun derisinden, etinden, kılından veya

herhangi bir uzvundan istifade edemez, tabaklama yapamaz,

alış verişini yapamaz ve tüketemez.

Ülkemizde kaçak olarak salam, sosis, jambon gibi ürünlere

karıştırılarak ciddi miktarda domuz eti tükettirildiği gibi domuzun derisi ve kılı da bir çok ürünün üretiminde kullanılmaktadır.

Sakal tıraş fırçaları, elbise fırçaları, ayakkabı firçaları, berberlerin kullandığı fırçalar hem domuz kılından hem de başka

hayvanın kılından yapılmakta, ama yağlı boya fırçaları çoğunlukla domuz kılından üretilmektedir. Bilhassa hamur işlerinin

yağlanmasında evlerimizde ve iş yerlerimizde yağlama fırçası

olarak genelde yağlı boya fırçası kullanılmaktadır. Bu durumda

Müslümân tüketici ne yapmalıdır?

Tüketiciler olarak öncelikle cebimizdeki cüzdanı, belimizdeki kemeri, sırtımızdaki deri ceketi ve altımızdaki deri pantolonu,

ayağımızdaki ayakkabıyı, deri çanta ve valizlerimizi, evlerimizdeki ve bürolarımızdaki deri koltukları, diş, traş, elbise, boya ve

badana fırçalarımızı sorgulamalıyız. Haram olduklarını tesbit

edebildiklerimizden derhal vazgeçebilmeliyiz. Yeni alışverişlerimizde, bundan böyle fiyat araştırmasından önce haram mı

değil mi sorgulamasını yapmalıyız. Ürünün üzerinde hangi

hayvandan yapıldığını bildiren etiket talebinde bulunmalıyız.

(Dr. Kamil Büyüközer, www.gimdes.com)

Geçmiş İslâm büyüklerinin güzel bir ahlâkı baş

olmak için arzu göstermemeleri idi. Beklenmedik bir

anda böyle bir şeyle karşılaşıp halk kendilerini başlarına geçirme arzusunu izhâr ettiklerinde mazeret

gösteriyor, söz gelimi “Ben bu işe ehil değilim” diyor.

Halkın “Sen fazlasıyla lâyıksın...” gibi ısrarlarına kulak

asmıyorlardı.

Süfyan es-Sevrî (r.âleyh) şöyle der: “Kendisine teklif edilmeyen bir üst görevin (riyâset) peşinden koşan

bu arzusuna kavuşamaz, ayrıca pek çok ilimden de

mahrum kalır.” Onun bir başka tespiti şöyledir: “Herhangi biriniz nefsiyle yetmiş sene mücâhede etmedikçe riyâset (başkanlık) istemesin.”

İsa Peygamber (a.s.) şöyle diyordu: “Halk sizi başkan yaparsa sizler kuyruk olun.”

Haccâc b. Ertât (r.âleyh)’in bir sözü: “Beni baş

olma arzu ve sevdası öldürdü.” El-Antâkî (r.âleyh)’nin

bir sözü: “Başkanlık, riyakârlık arzusunun başı, nefsin

sevdalısı, şeytânın göz bebeğidir.”

İbrahim b. Edhem (r.âleyh)’in görüşü: “Kuyruk olun

başkan olmayın, çünkü kuyruk kurtulur baş kesilir.”

Fudayl b. Iyâz (r.âleyh) şöyle diyordu: “Baş olmak

isteyen kendisinin mükemmelliğini ortaya koyabilmek

için insanların kusur ve ayıplarını diline dolar, huzurunda başkalarının hayırla yâd edilmesinden hoşlanmaz.

Riyâset aşığı gerçekten iyi hallerine vedâ etmiştir.”

Süfyan es-Sevrî (r.a.)’in bir sözü: “Riyâset makâmını bırakmak ve bir kadını sevmekten vazgeçmek sabır

bitkisinin usaresinden (öz suyundan) de acıdır.” (İmâm Şa’rânî, Tenbihü’l-Muğterrin Tercümesi, s.116-117)

Firnas, 810-887 yılları arasında yaşamış Endülüslü bir İslam âlimdir. Endülüs’ün Ronda bölgesindeki

Tâkerunâ’nın (Takoronna) köylerinden birinde doğdu.

Kurtuba’da büyüdü ve orada tahsil gördü. Daha gençliğinde kimya, astronomi ve edebiyat alanında adını duyurdu.

Yaptığı ilmî ve edebî çalışmalar sayesinde Kurtuba’da

I. Hakem’in sarayına girdi ve II. Abdurrahman ile I. Muhammed dönemlerinde de mevkiini korudu.

Meraklı ve araştırıcı bir karaktere sahip olan Abbas

b. Firnâs, uzayı temsil eden bir gök küresi kurdu ve sonraları Avrupa’da astronominin gelişmesinde tesiri olan

Sindhind tablolarının çizimlerini yaptı. Bir ara uçmayı

denediyse de yaptığı uçuş takımında kuyruk kısmı bulunmadığı için inişi çok sert oldu ve ölümden zor kurtuldu. Abbas b. Firnâs, bu deneme dolayısıyla havacılığın

öncülerinden sayılmaktadır. Tecrübelerinden ders almasını bilen İbn Firnas, çok çalışarak bir sonraki tasarımını iyileştirdi. Şahitlerin ve döneme ait el yazmalarının

anlatımına göre bu tasarım büyük kanatlardan oluşan

bir makineydi. Yani bundan yaklaşık bin iki yüz yıl önce,

yetmişine yakın Abbas ibn Firnas, ipek ve kartal tüyleri

kullanarak uçmaya yarayan bir makine yapmıştı.

Kuvarstan kristal yapmayı ve kristal kesimini batı

İslâm âlemine tanıttı ve ayrıca kimya ile ilgilendi.

I. Muhammed’e takdim etmek üzere, daha önce

benzeri görülmemiş menkâne (mîkâte) adı verilen bir

de saat imal etti. Yaptığı birçok keşifle ve doğu ilimlerini

Batı’da yayma çabalarıyla çağdaşlarının dikkatini çeken

Abbas b. Firnâs’a I. Hakem, “Hakîmü’l-Endelüs” unvanını vermiştir.

(İslâm Ansiklopedisi, c.1, s.24)

Hz. Ebû Bekir’in vefatından ve Hz. Ömer’in görevini

üstlenmesinden sonra Ömer (r.a.) prensibini ve nasıl bir

idare yolu tutacağını açıklayan bir konuşma yaptı.

“Bana ulaşan bilgilere göre insanlar benim şiddetli

oluşumdan ürkmüş, katı oluşumdan korkmuşlar ve şöyle

söylüyorlarmış: “Allâh’ın Resûlü sağ iken bile şiddetli davranıyordu. Resûlullâh (s.a.v.)’in halifesi Ebû Bekir (r.a.)

sağ iken de öyle idi. Şimdi idareyi eline geçirince nasıl

davranacak?” Ben böyle söyleyenlere derim ki:

“Resûlullâh (s.a.v.)’in sağlığında ben onun hizmetçisi

ve kölesi idim. Yumuşaklık ve merhamette onun sahip olduğu özelliğe kimse yaklaşamazdı. Ben onun sıyrılmış kılıcı idim. Resûlullâh (s.a.v.) kılıcını ya kınına sokar, ya da

serbest bırakırdı. Ben de gerekeni uygulardım. Sonra Hz.

Ebû Bekir (r.a.) halifelik görevini üstlendi. O öyle bir kimse

idi ki, hiçbir kimse onun yumuşaklığını ve sakin yapısını

inkâr edemez. Ben onun da hizmetçisi ve yardımcısı idim.

Onun yumuşaklığı ile benim şiddetimi birleştirdim. Ben

onun da sıyrılmış kılıcı idim. O da kılıcını yakınına sokar,

ya da serbest bırakırdı. Ben de gerekeni uygulardım.

Ey insanlar! Şimdi ben sizi yönetmek üzere iş başına

gelmiş bulunuyorum. Bilesiniz ki benim uygulamalarımdaki şiddet daha da artmıştır. Fakat bu şiddetim müslümanlara saldırgan ve zâlimce davrananlara olacaktır.

Sulh ve selâmet içerisinde olanlara gelince; ben, onların

birbirlerine karşı olan yumuşaklığından daha çok yumuşağım. Hiçbir kimsenin bir başkasına zulmetmesine veya

saldırmasına asla meydan vermem. Zâlimin veya saldırganın yanağını yere sürter, ayağımla diğer yanağına basarım. Tâ hakka dönünceye kadar... Hak ve adâlet üzere

olanlara gelince; onlara olan sevgim ve onlara verdiğim

değerden dolayı ben, yanağımı onlar için yere koyarım.”

(Muhammed Mütevelli Şaravî, Cennetle Müjdelenen On Sahâbî, s.54)

Avam, zenginler ve fakirlerden bir grup vardır ki,

zikir meclislerinde bulunup, bunun kendileri için yeterli olacağını düşünürler. Bu sebeple bu davranışı

âdet hâline getirmişlerdir. Kuru kuruya vaaz dinleyip, öğüt almadan ve amel de etmeksizin sevap

kazanacaklarını sanarlar. Oysa aldanıyorlar. Çünkü

zikir ve vaaz meclislerinin fazîleti ancak hayra teşvik

edici olmalarındandır. Eğer teşvik etmiyorsa orada

hiçbir hayır yoktur. Hayır yapmaya arzu duymak övgüye değer bir haslettir, çünkü amele yöneltir; eğer

amele götürmüyorsa onda da hiçbir hayır olamaz.

Bunlardan birisi bazen dinlediği vaazla aldanır;

bazen de kadınlar gibi duyguya kapılır ve ağlar. Bazen korkutucu bir söz işitir, sararır ve der ki:

“Ey Selâm olan Allâh! Selâmetli kıl; Allâh (c.c.)’a

sığınırız, Allâh (c.c.) bana yeter; Lâ havle velâ kuvvete illâ billâh...” Böylece bütün hayırları kazandığını

zanneder, oysa aldanmaktadır. Bu kişi ise, doktorların meclislerine gidip, onların ilaçları anlatmasını

dinleyen hastaya benzer. İlaç yapmaz, onunla uğraşmaz ve bu şekilde rahata kavuşacağını düşünür.

Lezzetli yemekleri anlatan birinin yanına giden aç

insan da aynı şekildedir. Şayet bütün vaazlar, fiillerini değiştirecek derecede senin bir sıfatını değiştirmiyorsa, Allâh (c.c.)’e yöneltip dünyadan yüz çevirttirmiyorsa, evet, kuvvetli bir şekilde bu yönlendirmeyi

yapmıyorsa, dinlediğin vaaz bir fazlalıktır, aleyhinde

bir delildir. Bu halde onu kendi lehinde bir vesîle görüyorsan aldanıyorsun demektir. (İmam Gazali, Aldananlar)

Şüphesiz en güzeli, teravihi hatimle kılmaktır. Buna göre

bazı camilerde cemaatin bilgisi doğrultusunda bu şekilde yani hatimle teravih kılınması tavsiye edilmelidir. Diğer

camilerde ise namazın erkânına ve huşuuna riayet etmek

kaydıyla cemaatin durumu gözetilmelidir.

Maalesef günümüzde bazı camilerde teravih, erkânına

riayet edilmeksizin süratle kılınmaktadır. Teravihin süratle

kılınması bir faziletmiş gibi davranılmaktadır. Hâlbuki bu

çok yanlış bir uygulamadır. Zira farz namazlar ile nafile

namazlar arasında erkânına riayet edilmesinin gerekliliği

açısından hiçbir fark yoktur. Her ikisinde de erkânına riayet

etmek lazımdır. Erkânına ve şartlarına riayet etmeksizin namaz kılmak, günâh olduğu gibi yerine göre namazı geçersiz de kılabilir. Nafile namazın kılınmaması durumunda kişi

günahkâr olmaz. Ancak nafile kılacağım diye rükün veya

şartlarını ihlâl ederek kılmak kişiyi günahkâr yapar.

İmâm Ebû Hanife (r.a.)’in görüşü olan “teravihte kişi her

rekâtta on ayet okur” görüşü sünnete en uygun olanıdır.

Zira teravihte bir kere Kur’an-ı Kerim’i hatmetmek sünnettir.

Her rekâtta on ayet okununca yirmi rekâtta iki yüz ayet yapar. Ramazan’ın otuz gün olduğu düşünülürse altı bin ayet

eder ki böylece Kuran-ı Kerim’i hatmetmiş olur. Hz. Ömer

(r.a.)’in emrettiği ise fazîlet babındandır. Bu da teravih namazında Kur’an-ı Kerim’in iki veya üç kere hatmedilmesidir.

Kâsânî, Bedâyiu’s-Sanâi’ adlı eserinde şöyle der: “Teravih namazında kıraatin son derece uzun yapılması eslafımızın (bizden öncekilerin) zamanındaydı. Zamanımızdaysa

en evlâsı teravih kıldıracak olan imâmların arkasındaki cemaatin haline göre kıraati uzun veya kısa tutmalarıdır. Teravih namazı kıldıranlar cemaatin, cemaati terk etmesine sebebiyet verecek derecede kıraati uzun tutmamalıdırlar. Zira

cemaati çoğaltmak kıraati uzun tutmaktan daha fazîletlidir.”

(Sualli-Cevaplı İslâm Fıkhı, c.2, s.296-297)

Allâh (c.c.) ve Resulü (s.a.v.)’i tüm varlığımızdan daha

fazla sevmemiz gerekmektedir. Nebi (s.a.v.) Efendimizi ne

derece sevmemiz gerektiğini Cenâb-ı Hâkk; “Peygamber,

mü’minlere kendi canlarından daha önce gelir. Onun

eşleri de mü’minlerin analarıdır. ...” (Azhâb s. 6) âyet-i

kerimesi ile beyân buyurmaktadır.

Bir zât Nebi (s.a.v.) Efendimiz’e “Ya Resûlullâh (s.a.v.),

ben ne zaman kâmil bir mü’min olabilirim?” diye soruyor.

Allâh Resûlü (s.a.v.): “Allâhu Teâla’yı hakkıyla sevdiğin zaman.” buyuruyor. O zât da “Ya Resûlullâh (s.a.v.),

Allâhü Teâla’yı nasıl hakkıyla sevebilirim?” diye sorunca

Nebi (s.a.v.) Efendimiz, “Allâh (c.c.)’ın Resulü’ne tam

olarak tâbî olursan, O’nun sünnetine göre amel edersen, O’nun sevdiğini sever, buğzettiğine buğzedersen,

O’nun dostuna bakarak dost edinirsen, düşmanına bakarak düşman edinirsen, o zaman istediğini elde etmiş

olursun.” buyurmuşlardır.

Hadis-i şerifin devamında Nebi (s.a.v.) Efendimiz “İnsanlar imân cihetinden değişik dereceler alırlar. Onların

bu dereceleri bana olan sevgiyle ölçülür. Yine insanların kâfir olanları da küfürde değişik durumdadırlar. Onların da küfürde şiddetli olanları ve diğerleri bana karşı

buğzlarıyla belli olur. Dikkat edin! O’na (Peygamber

(s.a.v.) Efendimiz’e) muhabbeti olmayanın îmânı yoktur.

Dikkat edin! O’na muhabbeti olmayanın îmânı yoktur.

Dikkat edin! O’na muhabbeti olmayanın îmânı yoktur.”

buyurmuşlardır.

Allâh Resûlü (s.a.v.) üç defa teyitle muhabbeti vurgulamışlardır. Başka bir hadis-i şeriflerinde “Ben size kendi öz

nefsinizden, annenizden, babanızdan, çocuklarınızdan

ve bütün insanlardan daha sevimli olmadığım müddetçe imânınız kemâle ermiş olmaz.” buyurmuşlardır.

(Ömer Muhammed Öztürk, Sohbetler-2, s.54-55)

Çanakkale savaşları, İslâm-Türk tarihinin şeref levhalarından biridir. Bu başarı, yalnız Osmanlı kuvvetlerinindir. Deniz

yönünün kapalı ve demiryolunun Sırbistan toprağında kesik

olmasından ötürü müttefiklerimizin Avusturya ve Almanya’nın

Çanakkale’ye kattıkları kuvvet çok azdır.

Nisan ayındaki ilk çıkartmalarla Seddülbahir’den son müttefik kuvvetleri çekilene kadar geçen 259 günlük zaman zarfında Gelibolu yarımadasına yarım milyon insan gönderilmiş ve

bunun fazlası kayıp hanesine yazılmıştı. Türk kayıtlarına göre

kayıp miktari 521.000 idi ki bu rakam müttefik kayıplarından

sadece 1000 eksikti.

İlk bombardımandan (19 Şubat 1915) itibaren 324 gün ve

çıkarma gününe göre de tam 259 gün devam ederek neticesinde Osmanlı ordusunun ölümsüz bir zaferiyle kapanan I. Dünya

Savaşının bu, en kanlı sahnesine ordumuzun en kiymetli ve en

büyük kısmı iştirak etmiş ve ecdattan miras harp kabiliyetimizin en açık ve en kapsamlı eser ve semereleri burada inkişaf

eylemiştir.

Rakamlardan anlaşılacağı üzere Çanakkale bize çok ağıra

mal olmuştur. Memleketin uğradığı zararlar ise çok daha acı

tablolar ortaya koymuştur.

Bizimle kıyaslanamayacak kadar geniş imkanlara sahip

olan müttefik kuvvetlerin zayiatı yanında, bir tek devletin,

Türkiye’nin kaybı gerçekten korkunç bir rakama ulaşmıştı. Üstelik bu savaşta verdiğimiz şehitlerin büyük bir kısmını, memleketin münevver sınıfını meydana getiren yedek subaylar teşkil

ediyordu. Verdiğimiz on binlerce münevver şehîd, memleketimiz için ileri tarihlerde bile yerinin doldurulmasi imkânsız ağır

bir kayıp oldu. O kadar ki Çanakkale’de yedek subay zayiatı akıllara durgunluk verecek bir dereceyi bulmuş, Doğu Batı

kültürlerini toplayan bütün bir genç nesil imha edilmiştir. II.

Abdülhamid Hân’in açmış olduğu yüksek mekteplerden mezun olan imânlı ve kültürlü binlerce genç Çanakkale’de şehit

olmuşlardır.

(Milli Gençlik Mecmuası, Nisan 1977, s.148-151)