Migrostacja

Co roku kilkakrotnie więcej osób jest wysiedlanych ze względu na zjawiska przyrodnicze niż na skutek konfliktów zbrojnych. W 2021 r. wysiedlono blisko 24 mln osób. Trzęsienia ziemi, powodzie, pożary powodują zniszczenia i zanieczyszczenia terenu, które uniemożliwiają jego mieszkańcom powrót do domu.

Migracje środowiskowe są często wynikiem złożonych procesów. Obozy dla uchodźców w Kenii w 2011 r. powstały nie tylko na skutek działaności grup zbrojnych w Somalii ale także ze względu na przedłużająca się tam suszę.

- Łatwo wpadamy w pułapkę kategoryzowania, mówimy migrant ekonomiczny albo przymusowy, a musimy pamietać, że migracje są bardzo złożone i rzadko bywają oparte na jednym powodzie - mówi Dominik Wach, politolog, współpracownik Ośrodka Badań nad Migracjami.

- Kategoryzacja jest potrzebna politykom, aby móc decydować kogo wpuścić, a kogo nie, komu udzielić pomocy, a komu nie - tłumaczy dr Karolina Sobczak-Szelc, geografka z Ośrodka Badań nad Migracjam

Ze względu na migracje środowiskowe nie otrzymuje się statusu uchodźcy i małe są szanse na zmianę tych przepisów, mówią goście szóstego odcinka podcastu Migrostacja, prowadzonego przez dr Ignacego Jóźwiaka z Ośrodka Badań nad Migracjami.

Cała rozmowa jest już dostępna na Spotify, Apple Podcast a niedługo także na Youtube.

Integracja w teorii oznacza dwustronny proces, który angażuje cudzoziemców oraz społeczeństwo przyjmujące. W praktyce, odpowiedzialność za integrację często przesuwa się na osoby migrujące. Dobry migrant to taki, który załatwi sobie mieszkanie, pracę, podatki - mówi Kseniya Homel - wtedy jest dobrze zintegrowany.

- Mieszkam tu już prawie 27 lat i wciąż zastanawiam się czy jestem zintegrowany. Jestem muzułmaninem, ale w Fundacji obchodzimy Wigilię. Chcę pokazać, że szanujemy tutejsze zwyczaje. Problem polega na tym, że imigranci do końca nie wiedzą czego oczekują od nich Polacy. Na spotkania, które organizujemy z myślą o Polakach przychodzi 80% migrantów. Brakuje między nami relacji. My jesteśmy normalnymi ludźmi, mamy inny kolor skóry i kulturę, ale to nie powód, aby nie mieć z nami do czynienia - dodaje Elmi Abdi.

- Ja nie wiem czy jestem zintegrowany będąc warszawiakiem od urodzenia i nie pijąc kawy z moimi sąsiadami. Straż graniczna pewnie uznałaby, że nie jestem zintegrowany, ale ja czuję się w tym mieście dobrze - zastanawia się Dominik Wach.

Przysłowie somalijskie mówi "poznaj mnie, zanim mnie odrzucisz”. Co robi Warszawa, aby lepiej poznać swoich mieszkańców?

W piątym odcinku Migrostacji na pytanie to odpowiadają:

Kseniya Homel - doktorantka w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz współpracowniczka Ośrodka Badań nad Migracjami UW

Elmi Abdi - prezes Fundacji dla Somalii oraz prezes Stowarzyszenia Somalijskiego w RP

Dominik Wach - politolog, doktorant na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, asystent w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie

Rozmowę prowadzi dr Marta Jadwiga Pietrusińska socjolożka, pedgagożka, trenerka równościowa specjalizująca się m.in. w problematyce migracji, Uniwersytet Warszawski. Odcinek został przygotowany we współpracy z Fundacją Konrada Adenauera.

Zapraszamy

Drugoklasista, który szczegółowo opowiada koleżance o protestach w Mińsku. Konflikty między dziećmi ukraińskimi a białoruskimi,

czy pomiędzy rodzicami z Armenii i Azerbejdżanu. To niektóre z obecnych wyzwań w pracy nauczycieli.

Liczba uczniów, głównie ukraińskich, w samej Warszawie wzrosła od zeszłego roku o 26%.

Jak w nowej sytuacji radzą sobie polskie szkoły?

- Wprowadzenie ucznia do szkoły powinno zacząć się od pracy z klasą i przygotowania jej na poznanie nowych koleżanek i kolegów, od wyjaśnienia dlaczego w ogóle ludzie migrują. W warszawskich szkołach to się dzieje. Ważna jest także systemowa praca z nauczycielami. Jej brak - tłumaczy Oleksandr Pustovyi, historyk, nauczyciel, dyrektor Sobotniej Szkoły Ukraińskiej.

- Wsparcie nauczyli i nauczycielek przejęły głównie samorządy. Podręczniki dla dzieci cudzoziemskich Warszawa wprowadziła już ok. 10 lat temu. Na poziomie lokalnym wsparcie jakoś się rozwijało. Liczba asystentów kulturowych w Warszawie zwiększyła się w tym roku z 10 do 200. Brakuje jednak rozwiązania systemowego. Na poziomie państwa niewiele się zmieniło po lutym. Pojawiło się natomiast wznowienie książki w języku ukraińskim o prawdziwej historii polski - dr Marta Pietrusińska socjolożka, pedgagożka, trenerka równościowa specjalizująca się m.in. w problematyce migracji, Uniwersytet Warszawski.

Rozmowę poprowadził dr hab. Michał Nowosielski, socjolog i badacz Ośrodka Badań nad Migracjami.

Jak zmieniał się stosunek Polaków do uchodźców na przestrzeni ostatnich 30 lat?

Efekt mediów, wpływ polityków i autorytetów okazują się kluczowe w kształtowaniu naszych narodowych nastrojów. 

Do końca 2015 r. większość Polaków była przychylna przyjmowaniu uchodźców. Negatywny przekaz mediów oparty na wizerunku uchodźcy jako niebezpiecznego mężczyzny oraz lęki podsycane przez polityków odwróciły pozytywne nastawienie Polaków. Do 2018 r. w Polsce rósł sprzeciw wobec przyjmowania uchodźców z Bliskiego Wschodu i Afryki. Jednak postawy wobec Ukraińców były przychylne. Widać wyraźną różnice w stosunku Polaków do uchodźców na białoruskiej granicy oraz osób uciekających przed wojną w Ukrainie. Na chęć pomocy Ukraińcom składa się kilka czynników. 

- Pierwszy to bliskość geograficzna i kulturowa. Polacy postrzegają Ukraińcow jako podobnych do siebie. Kolejny czynnik to wcześniejsze kontakty polsko-ukraińskie, bo Ukraińcy przyjeżdżaj do Polski już od ponad 30 lat. Osoby które znały kogoś z Ukrainy częściej udzielały im pomocy po wybuchu wojny. Wspólnota losu i zagrożenie ze strony Rosji także wzmacniają nasze poczucie bliskości z Ukraińcami. Wojna uruchomiła w nas obawę "możemy być następni". Poza tym, retoryka polityków względem uchodźców z Ukrainy jest bardzo przychylna. Jak wiemy opinie polityków będących u władzy mają wielki wpływ na opinie społeczeństwa. To są prawidłowości, które mają znaczenie nie tylko w polskim społeczeństwie - tłumaczy dr Sabina Toruńczyk-Ruiz psycholożka społeczna i badaczka Ośrodka Badań nad Migracjami UW.

- Wiemy już, że pomoc osobom uciekającym przed wojną wymagała od Polaków wiele wysiłku. To bezprecedensowa skala pomocy w Polsce po 1989 r. Przyjmowanie rodziny do swojego domu czy dojazdy samochodem na granicę to sytuacje wysiłkowych aktów altruizmu. Ludzie reagują empatycznie, ale to męczy - zaznacza dr hab. Michał Bilewicz prof. UW oraz kierownik Centrum Badań nad Uprzedzeniami na Wydziale Psychologii.

Jak podtrzymać chęć pomagania i pozytywne stosunki polsko-ukraińskie? Jakie lęki wobec uchodźców noszą w sobie Polacy? Czy różnimy się w tym od innych europejskich krajów?

Odpowiedź w nowym odcinku Migrostacji.

Rozmowę poprowadziła dr Dominika Pszczółkowska, badaczka Ośrodka Badań nad Migracjami UW.

W ciągu pół roku od ataku Rosji na Ukrainę granicę polsko-ukraińską w polskim kierunku przekraczano prawie 5.5 miliona razy, a 1.3 miliona osób posiada już przyznaną przez polski rząd ochronę czasową, gwarantującą prawo do pobytu w Polsce przez 18 miesięcy, dostęp do rynku pracy, służby zdrowia, systemu edukacji, czy świadczeń socjalnych. Większość osób uciekających przed wojną trafia właśnie do dużych polskich miast, bo tu łatwiej niż gdzie indziej o pracę, mieszkanie a także kontakty z ukraińską diasporą. Jak z tym wyzwaniem radzą sobie polskie miasta? 

Prowadząca:  dr Karolina Łukasiewicz z Ośrodka Badań nad Migracjami, gdzie realizuje projekt MigIntegrEast dotyczący odpowiedzi miast w Europie Środkowo-Wschodniej na potrzeby migrantów

Goście: 

Olha Menko redaktorka naczelna Portalu dla Ukraińców w Krakowie „UainKrakow.pl” i Krakowska Ambasadorka Wielokulturowości

dr hab. Konrad Pędziwiatr współpracownik Ośrodka Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego, profesor w Katedrze Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i koordynator Obserwatorium Wielokulturowości i Migracji (OWIM)

Dominik Wach badacz w Ośrodku Badań nad Migracjami i wieloletni praktyk działań integracyjnych, obecnie zaangażowany w projekt Cudzoziemcy – warszawiacy. Diagnoza i rekomendacje działań integracyjnych, finansowany ze środków Fundacji Konrada Adenauera w Polsce.

Prawie rok temu rozmawialiśmy w Migrostacji o sytuacji na polsko-białoruskiej granicy. Grupa uchodźców z Afganistanu utknęła wtedy w Usnarzu Górnym pomiędzy białoruską a polską strażą graniczną, a polski rząd wprowadził stan wyjątkowy. Co się od tego czasu zmieniło?

Dr Marta Kindler z Ośrodka Badań nad Migracjami UW rozmawia z Marcinem Sośniakiem, naczelnikiem wydziału Zespołu Równego Traktowania w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich oraz z Mateuszem Krępą, badaczem z Ośrodka Badań nad Migracjami UW.

Czy Święty Mikołaj dostałby pozwolenie na pracę i dostarczenie prezentów mieszkańcom Wielkiej Brytanii?

Wydawałoby się, że bez problemu, ale Brexit zmienił wszystko!

Jeśli to Cię frapuje, a mieszkasz na Wyspach albo masz tam rodzinę, to posłuchaj koniecznie, bo to nie koniec: Brexit, a sprawa nie tylko polska.

W tym odcinku Migrostacji rozmawiamy o Brexicie i migracjach, migrantycyzacji obywateli UE (choć nie wszystkich i nie wszystkich tak samo) oraz o sprzężeniu dwóch sytuacji kryzysowych - wychodzeniu Wielkiej Brytanii z UE oraz kryzysie zdrowotnym związanym z pandemią Covid-19 i jak sobie z tym mają radzić obywatele krajów UE, mieszkańcy Wielkiej Brytanii.

W odcinku znajdziecie odpowiedzi na pytania:

✔ jak Brexit zmienił i zmienia status prawno-pobytowy obywateli UE?

✔ czym jest wrogie środowisko wobec migrantów w Wielkiej Brytanii i jaka jest jego rola w procesie wychodzenia Wielkiej Brytanii z UE

✔ jak wrogie środowisko dotknęło obywateli nowych krajów członkowskich i o historycznych korzeniach wrogości w zarządzaniu migracjami na przykładzie Wielkiej Brytanii

✔ jak znaleźć się na szybkiej ścieżce do deportacji z Wielkiej Brytanii i dlaczego przodują w tym głównie obywatele krajów Europy Środkowej i Wschodniej ?

Podpowiadamy ─ Święty Mikołaj, jako biały mężczyzna w średnim wieku oraz chrześcijanin, o dość wysokich dochodach (bo jak inaczej mógłby organizować doroczne akcje charytatywne w postaci prezentów dla osób na całym świecie) zapewne nie miałby problemów ze zdobyciem pozwolenia na pracę.

A odpowiedzi na resztę pytań znajdziesz słuchając naszych gości: Agnieszki Radziwinowiczówny i Kuby Jabłonowskiego

Prowadząca: Kamila Fiałkowska

Tym razem rozmawiamy o wpływie pandemii Covid-19 na migracje z Ukrainy do Polski. A także na sytuację ukraińskich migrantów i migrantek w Polsce.

W odcinku znajdziecie odpowiedź na pytania:

✔ Ile Ukrainek i Ukraińców mieszkało w Polsce przed pandemią, a ile jest ich teraz?

Prowadzący: Ignacy Jóźwiak

„Państwo weszło nam w krew” i jest dla nas naturalne, choć państwa istnieją relatywnie od niedawna.

W najnowszym odcinku porozmawiamy o tym, jaka jest rola państwa w migracjach. Jakie instytucje państwowe kontrolują albo ignorują migracje?

Zastanowimy się, czy dzięki migracjom możemy lepiej zrozumieć, czym jest państwo i jak działa oraz jaką ma władzę wobec swoich obywateli i nie obywateli?

- na czym polega monopol państwa w zakresie mobilności obywateli i nie obywateli?

- jak stary jest paszport?

- jakie prawa i przywileje są dostępne migrankom_tom i co o tym decyduje?

- czy ta arbitralność działań państwa i tej kategoryzacji ludzi powoduje, że działanie państwa jest odbierane jako opresyjne?

Rozmawiamy m.in. o „spektaklu władzy” uruchamianym przez państwo, który manifestuje się już na granicy i procesie jej przekraczania. Zastanawiamy się, dlaczego dla rosnącej liczby osób sam ten akt staje się traumatycznym doświadczeniem i czy rzeczywiście jest to sprawiedliwe i uzasadnione moralnie?

Czy Polska ma politykę migracyjną? I czy rzeczywiście najbardziej pożądani przez nas migranci to biali chrześcijanie? Co kryje się w dokumencie „Polityka migracyjna Polski, kierunki działań 2021-2022”? Rozmawiamy o blaskach i cieniach tego dokumentu, ale też jego sensie. Będzie także kilka słów o integracji i spójności społecznej, a także selektywnej polityce migracyjnej.

W najnowszym odcinku dr Dominika Pszczółkowska rozmawia z prof. Maciejem Duszczykiem, politologiem z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW oraz z Ośrodka Badań nad Migracjami UW, a także z prof. Pawłem Kaczmarczykiem z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW i dyrektorem Ośrodka Badań nad Migracjami UW.