MOC HISTORII

Łagiewniki - wieś koło Chmielnika. Dawniej, była to osada zamieszkana przez przez łagiewników, którzy zdaniem wielu historyków i językoznawców byli rzemieślnikami, wytwórcami łagwi, czyli specjalnych naczyń. Niektórzy uważają, że trudnili się także warzeniem piwa i syceniem miodu. Według Jana Długosza, w XV wieku wieś była własnością przedstawiciela rodu Oleśnickich. Później, w połowie XIX wieku Łagiewniki wraz z Chmielnikiem, należały najpierw do gen. Dezyderego Chłapowskiego, a później do gen. Kazimierza Tańskiego. Obydwaj byli kawalerami Orderu Legii Honorowej. Dzielnie walczyli nie tylko w wojnach toczonych przez Napoleona. W samych Łagiewnikach po Tańskich i Chłapowskich zostały obecnie resztki dawnego parku z lipami, kasztanowcami i wiekowym dębem. Z dawnych zabudowań gospodarczych zwraca uwagę murowany spichlerz z XIX wieku. Cztery przyścienne kolumny od frontu sprawiają, że przypomina trochę dwór. Od prawie pół wieku należy, podobnie jak park i inne podworskie zabudowania, do domu pomocy społecznej.

W roku 1784 Jacek Jezierski, jeden z pierwszych polskich przemysłowców, zbudował w Maleńcu zakład składający się z młyna, tartaku i tak zwanej fryszerni z młotami. Trzy lata później zakład wizytował Stanisław August Poniatowski. Przebieg tejże wizyty zamieszczono w "Diariuszu" podróży króla, spisanym przez Adana Naruszewicza. Lokalizacja zakładu w Maleńcu uwarunkowana była bogatymi złożami rudy żelaza w okolicy, możliwością pozyskania drewna z okolicznych lasów i wodą bieżącą do poruszania kół wodnych w zakładach przemysłowych. Surówki do zakładu metalurgicznego dostarczał wielki piec w Kawęczynie, a rudę dowożono z miejscowości Machory, Kołoniec oraz Ruda Maleniecka. Jacek Jezierski prowadził także wiele innych inwestycji, również w regionie świętokrzyskim. O jego burzliwym życiu, opowiedzieliśmy w "Mocy Historii".

Radomice - wieś w gminie Morawica. Jej początki sięgają XIII wieku. Historia Radomic, jest ściśle związana z opactwem cystersów w Wąchocku. Zakonnikom bardzo zależało na gospodarczym rozwoju tego terenu. M.in. dlatego Radomice były urządzone na tak zwanym prawie niemieckim. Co to oznacza - wyjaśniliśmy w programie "Moc Historii". Jeśli chodzi natomiast o nie tak odległe dzieje, Radomice są kojarzone z wydarzeniami ze stycznia 1945 roku. Były wtedy areną największej bitwy stoczonej podczas II wojny światowej w regionie świętokrzyskim. Uczestniczyło w niej ponad tysiąc czołgów i dział pancernych. Niemcy usiłowali powstrzymać tam nacierających w kierunku Kielc żołnierzy radzieckich. Pamiątką po tej krwawej bitwie są znajdowane do dziś w bagnistych terenach pancerne pojazdy lub ich fragmenty. Okoliczni mieszkańcy wykorzystywali niektóre w swoich gospodarstwach. W Lisowie z czołgowych luf wykonane zostały przydrożne krzyże.

Ruszcza-Płaszczyzna to wieś położona w powiecie sandomierskim, w gminie Łoniów. Jej nazwa pochodzi prawdopodobnie od nieużywanego dziś imienia: Rus lub Rusek. Historia Ruszczy sięga XIII wieku. O istniejących tu folwarkach pisał słynny kronikarz Jan Długosz. Do Ruszczy w swoich pracach odwoływał się także Joachim Lelewel.

Chycza - wieś położona w powiecie włoszczowskim, w gminie Radków. Jej historia sięga XIV wieku. Pierwszym właścicielem - co zapisano w roku 1386 - był Świeboda z Chyczy. Następnym Andrzej herbu Gryf. Wiadomo, że istniał podział na Chyczę Wielką i Chyczę Małą. Obie wsie wspomina w swoich zapiskach Jan Długosz. Jak się rozwijały i czy kiedyś połączyły się ze sobą - o tym w kolejnym odcinku „Mocy Historii”.

Wola Kopcowa - wieś w powiecie kieleckim, w gminie Masłów. Graniczy z zalewem w Cedzynie. Pierwsze wzmianki o Woli Kopcowej pochodzą z połowy XVI wieku. Geneza nazwy (dwuczłonowej) jest nieco skomplikowana i nie do końca jasna. Jednym z ważniejszych zabytków jest kaplica powstała około roku 1835 z inicjatywy księdza kanonika katedry kieleckiej księdza Józefa Ćwiklińskiego. To jedna z trzynastu w sąsiedztwie Kielc. Ciekawa jest także figura św. Jana Nepomucena przy starym trakcie z Kielc do Masłowa. Są tam tajemnicze daty i inicjały.

Odechów - wieś położona w województwie mazowieckim w gminie Skaryszew. Według ludowego podania nazwa wywodzi się od tego, że można było tutaj się... zatrzymać i wziąć oddech. Pierwsza wzmianka o tej wsi pochodzi z roku 1228. Odechów lokowany został przez Andrzeja Ciołka jako miasto na terenie dzisiejszej wsi Miasteczko, pierwotnie noszącej nazwę Nowy Targ, a później Miasteczko Odechowskie. Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny. Z Odechowem związany był m.in. Jan Długosz. W jakim sensie - wyjaśniliśmy to w "Mocy Historii".

Na obrazach, rzeźbach, czy naczyniach liturgicznych często przedstawiana jest Święta Rodzina - mała bądź wielka. W pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia odwiedziliśmy m.in. okolice Proszowic, Muzeum Diecezjalne w Kielcach, Pińczów i Bodzentyn. Jakie przedstawienia Świętej Rodziny tam znajdziemy?

Kików – wieś położona obecnie w gminie Solec-Zdrój. Jej historia sięga XIV wieku, choć mogła być znana znacznie wcześniej ze względu na kamieniołom. Wydobywany tam surowiec został wykorzystany m.in. do budowy obiektów sakralnych w Wiślicy.

W Kikowie znajduje się także kurhan wpisany do rejestru zabytków archeologicznych. Zachowało się tam również kilka cennych figur i kapliczek. Najstarsza to datowana na 1686 rok figura Jezusa Frasobliwego, wykonana przez ludowego rzeźbiarza.

W programie odwiedziliśmy kościoły w Mieronicach koło Wodzisławia, Szydłowie, Wiślicy i Bodzentynie. W każdym z nich możemy obejrzeć scenę związaną z okresem Świąt Bożego Narodzenia. Przedstawia ona to samo wydarzenie, ale w różny sposób. Z czego wynika to różne podejście? To wyjaśniliśmy w audycji Radia Kielce "Moc Historii".