MOC HISTORII

Wyższe Seminarium Duchowne w Sandomierzu obchodzi w tym roku 200. rocznicę powstania. Starania o jego utworzenie rozpoczęły się wraz z powstaniem w 1818 r. diecezji sandomierskiej.
Po skompletowaniu kadry profesorskiej i przyjęciu pierwszych kandydatów, 7 listopada 1820 roku uroczyście zainaugurowano pierwszy rok nauki. Siedziba seminarium mieściła się obok dzwonnicy katedralnej (obecnie budynek Kurii Diecezjalnej). W 1904 roku siedzibę seminarium przeniesiono do zaadaptowanych budynków po skasowanym przez urząd carski klasztorze benedyktynek.
O jubileuszu Seminarium w programie "Moc Historii" powiadają jak zawsze: Cezary Jastrzębski i Robert Kałuża.

Czarkowy w gminie Nowy Korczyn, kiedyś nazwa tej osady brzmiała nieco inaczej - Siarkowy. To wiele wyjaśnia, bowiem funkcjonowała tutaj kopalnia siarki. Wydobywany surowiec był na miejscu oczyszczany. W zakładzie działał kocioł parowy i dwa aparaty destylacyjne. Z występujących tutaj złóż, korzystano do roku 1924. Czy siarka - nazywana kiedyś "czarcim złotem" przynosiła duży zysk? m.in. o tym dowiecie się państwo w programie "Moc Historii", który jak zawsze prowadzą: Robert Kałuża i Cezary Jastrzębski.

O niezwykłym odkryciu w Opatkowicach w roku 2009, mówiło się dużo. Podczas budowy gazociągu natrafiono na ślady celtyckiej osady ze świetnie zachowanym piecem do wypalania wapna. W źródłach historycznych, o Opatkowicach wspomina się w pierwszej połowie 14 wieku.
Nazwa sugeruje, że należały one do przełożonego zakonu... Czy tak faktycznie było? Zapraszamy do odsłuchania audycji - Robert Kałuży i Cezarego Jastrzębskiego.

Niedaleko Koprzywnicy leżą Trzykosy.... Ta nazwa w źródłach historycznych była różnie zapisywana. Być może pochodzi od nieużywanych obecnie imion.
Prawdopodobnie cała wieś lub jej znaczna część przed 1418 r. znalazła się we władaniu pobliskiego klasztoru.
W Trzykosach znaleziono też skarb - to monety i siekane srebro z XI wieku...

Książ Mały – wieś położona obecnie w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim. Kiedyś, w latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa kieleckiego.
Według kronikarza Jana Długosza, około 1475 r. w Książu Małym stał kościół murowany pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. W pewnym okresie został zamieniony na zbór kalwiński. Kościół przywrócił katolikom biskup krakowski Piotr Myszkowski.
Więcej o kościele i początkach Książa Małego w kolejnym odcinku programu "Moc Historii".

"Okolice Tarnoskały" to poemat, którego autorem jest Konstantyn Kaliciński. Został wydany w 1848 roku. Autor opisuje w nim ponad 70 miejscowości leżących w regionie świętokrzyskim. W tekście wymienia jeszcze około 30 innych. Przybliża ich historię, ważne wydarzenia i problemy mieszkających tam ludzi. Skąd Konstantyn Kaliciński miał informacje na ten temat, kim był i czy sam odwiedził wszystkie te miejsca - o tym w kolejnym odcinku "Mocy Historii".

Leżąca nad rzeką Pierzchnianką wieś Szczecno powstała pod koniec XV wieku. Nazwa pochodzi przypuszczalnie od słowa ścieczna, czyli zlewiska wód, lub od słowa szczeć, oznaczającego ostrą trawę. Pierwotnie wieś stanowiła własność królewską, wraz z sąsiednią wsią Ujny – w starostwie szydłowskim, ale już w roku 1508 rejestr poborowy wymienia jako właściciela wsi przedstawiciela rodziny Borków. Następnie posiadaczami majątku była przypuszczalnie rodzina Koniecpolskich. W 1783 roku właścicielem wsi był stolnik sandomierski Leon Kochanowski, a od połowy XIX wieku rodzina Nowosielskich. Pod względem administracji kościelnej Szczecno należało do parafii w Pierzchnicy. 9 grudnia 1863 podczas powstania styczniowego w Hucie Szczeceńskiej należącej do majątku Szczecno doszło do bitwy. Walka toczyła się między oddziałem powstańczym dowodzonym przez mjr. Karola Kalitę a oddziałami rosyjskimi dowodzonymi przez mjr. Bentkowskiego. Starcie zakończyło się zwycięstwem powstańców.

Skrzypiów - wieś położona w powiecie pińczowskim. Po powstaniu listopadowym tamtejsze dobra ziemskie, będące własnością Jana Olrycha Szanieckiego zostały skonfiskowane za jego udział w powstaniu. On sam został skazany na karę śmierci. W latach 1671-1676 dzierżawił tę wieś Jan Chryzostom Pasek. „W Skrzypiowie dobrze mi się powodziło i byłem kontent z tej dzierżawy” - pisał potem w „Pamiętnikach”.

Ks. Jakub Bieda Chrostkowic - urodził się w 1560 roku w średniozamożnej rodzinie mieszczańskiej w Małogoszczu. Studiował na Akademii Krakowskiej, którą ukończył ze stopniem bakałarza nauk wyzwolonych. Po uzyskaniu święceń kapłańskich został pomocnikiem biskupa krakowskiego Piotra Tylickiego. W ciągu 39 lat - od roku 1591 do 1630 - zbudował cztery kościoły, szpital, szkołę oraz budynek dla misjonarzy. W latach 1591-1595 zbudował nową kamienną świątynię pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny na miejscu starej, drewnianej. W 1602 roku ksiądz Chrostkowic został proboszczem parafii małogoskiej i bolmińskiej. Z jego inicjatywy powstał też dom dla ubogich i szpital „Betania”, a także przyległy kościółek pod wezwaniem Świętego Krzyża. Nie mało wysiłku włożył on także w budowę szkoły, plebani i rozwój życia religijnego. Zmarł w roku 1630 w swoim rodzinnym mieście i został pochowany w podziemiach kościoła parafialnego w Małogoszczu.

1 listopada zapraszamy na spacer po kilku świętokrzyskich nekropoliach. Odwiedzimy m.in. kaplicę pod wezwaniem Wszystkich Świętych we Włoszczowie, która powstała pod koniec XVIII wieku. Będziemy również w Mierzwinie w kościele pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła oraz w Kurzelowie. Jakie stare nagrobki i tablice w tych miejscach się znajdują?