„Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach”

Były przede wszystkim miejscami religijnego kultu, ale także: architektonicznymi perłami,  punktami orientacyjnymi i kluczowymi miejscami na mapie miast. Dziś po wielkich synagogach z kilkunastu polskich miast, nie pozostał nawet ślad. Owej pustce przygląda się Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, które na wystawie czasowej, przypomina ich historię.

Choć wystawa to opowieść o 13 synagogach, ich architekturze, znaczeniu na lokalnych mapach a także odwiedzających je społecznościach, to kluczowymi wątkami ekspozycji są pamięć i pustka. Budynki bezpowrotnie zniknęły w wyniku wydarzeń zapoczątkowanych podczas Nocy Kryształowej w listopadzie 1938, a kontynuowanych podczas II wojny światowej.

Żadna z nich nie została odbudowana, uwagę zwracają jednak sposoby upamiętnienia: tablice, oznaczone obrysy fundamentów czy instalacje nawiązujące do ruin.

Kuratorki, Anna Wencel i Jagoda Wójcicka, przybliżyły na wystawie architekturę synagog: w większości zbudowane w XIX i na początku XX wieku, imponowały nie tylko skalą, ale i stylem. Zostały zbudowane w różnych stylach – od neogotyckiego po mauretański

Wśród elementów tworzących ekspozycję, znalazły się zachowane ryciny, fotografie, plany budynków i dawne plany miast.

Wystawa „Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach” w Żydowskim Muzeum Galicja potrwa do 31 sierpnia 2026 roku. W Audycjach Kulturalnych opowiedział o niej jeden z kuratorów Jakub Wydrzyński.

Zdjęcia: Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, NAC

Artykuł Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.