Charyzmatyczne trio inspirujące się muzyką latynoamerykańską, zapisało się w historii polskiej sceny muzycznej jako zespół, który nikogo nie pozostawiał obojętnym. Podobnie jak kreacje i dopracowany w każdym detalu sceniczny wizerunek, którego pieczołowitość, wyprzedzała swoją epokę.

Tercet Egzotyczny powstał w 1963 r. – przez kilka dekad działalności artyści nie tylko podzielili prasę i słuchaczy, ale także zjeździli z koncertami kilka kontynentów i wydali kilkadziesiąt albumów. Charakterystyczne brzmienia i teksty, które nawiązywały do kultury Ameryki Południowej, w Polsce zostały docenione dopiero w latach 90.

Twarzą zespołu była Izabela Skrybant- Dziewiatkowska, wokalistka która trafiła do Tercetu z Operetki Wrocławskiej. To właśnie ona dbała o stroje i wizerunek zespołu, dobierając je samodzielnie, niejednokrotnie wydając na kostiumy gros wynagrodzenia. Również ona podkreślała w wywiadach, że misją zespołu, jest przynosić ludziom radość.

O tym jak prezentował się zespół, opowiada wystawa w Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu, pt. „EXOTICO. Moda Tercetu Egzotycznego”, przygotowana przez autorki: Aleksandrę Cichy, Różę Gołubowską, Kingę Krajewską i Karolinę Roszkowiak. W Audycjach Kulturalnych opowiedziała o niej Kinga Krajewska.

Wystawę można było oglądać do końca sierpnia.

Artykuł Kreacja i autentyczność – moda Tercetu Egzotycznego pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

5 grudnia minęło 100 lat od śmierci Noblisty Władysława Stanisława Reymonta. Narodowe Centrum Kultury wydało zbiór esejów, które ukazują twórczość pisarza z perspektywy całego stulecia. W rozmowie Katarzyny Sanockiej o Reymoncie mniej znanym, opowiada jeden z eseistów – prof. IBL PAN, dr hab. Marek Pąkciński.

Jak postrzegamy dziś teksty i postać Reymonta? Praca zbiorowa „Reymont. Perspektywy” wydana w serii Jubileusze przez NCK, pod redakcją prof. dr hab. Doroty Samborskiej-Kukuć i dr hab. Beaty Utkowskiej, to zbiór esejów, które ukazują pisarza z wielu różnorodnych perspektyw. Reymont dzięki tej publikacji staje się wielowymiarowy. To pisarz, który z jednej strony był „medium piszącym”, zafascynowanym środowiskiem spirytystów, wierzeniami przedchrześcijańskimi i rytuałami, a z drugiej „medium życia”, czerpiący z otaczającej go rzeczywistości i zapisujący swoje bezpośrednie doświadczenia.

W opracowaniu autorzy pochylają się nad Reymontem zarówno „pod lupą” – od strony szczegółu, patrząc z bliska na osobiste elementy codzienności, jak notatniki czy korespondencje z kobietami, którymi był zauroczony. Spoglądają też szerzej, z „lotu ptaka”, wskazując na wpływ dalekich jak i bliskich podróży – od pielgrzymki na Jasną Górę, poprzez inspiracje włoskie i reportaże z USA, po fascynację Japonią.

Poza tymi perspektywami, w książce nie mogło zabraknąć też wglądu w klasyczne dzieła pisarza. Esej o „Chłopach”, pozwoli dostrzec wątek starości w perspektywie losu starszych osób na wsi, a tekst o „Ziemi obiecanej” porusza kwestię samotności.

Książkę kupisz w Księgarni NCK.

fot. B. Budniak.

Artykuł Reymont. Perspektywy pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

„JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza” to prezentacja najstarszych tekstów w języku polskim, pochodzących nawet sprzed niemal 800 lat. Wystawa pokazuje, jak wiele elementów dawnej polszczyzny przetrwało do dziś, co się zmieniło, a co w zaskakujący sposób powraca.

Na ekspozycji znalazły się m.in.  dwie relikwie polskich dziejów, kultury i Kościoła katolickiego: najstarszy tekst literacki w języku polskim, czyli Kazania świętokrzyskie, ułożone w XIII wieku i świadczące już wówczas o dojrzałości języka polskiego, oraz Psałterz floriański, powstały w XIV wieku dla św. królowej Jadwigi. Niektóre z rękopisów z XV wieku, na co dzień przechowywane w skarbcu Biblioteki Narodowej, nigdy wcześniej nie były eksponowane.

Rękopisy sprzed stuleci przypominają, że polszczyzna nie jest martwym, skamieniałym systemem, lecz żywym organizmem, zmienia się i wyzwala emocje. Posełkini, prorokini, walecznica, to nie nowoczesne feminatywy, lecz słowa wyjęte z najstarszych tekstów w języku polskim. „Jam posełkini jego” to opowieść o języku, który łączył naukę i magię, wiarę i prawo, a wreszcie odzwierciedlał codzienne życie średniowiecznego świata.

Wystawę można oglądać w Pałacu Rzeczpospolitej do maja 2026 r. W Audycjach Kulturalnych oprowadził nas po niej kurator wystawy, dr Łukasz Kozak.

Wystawa otwarta z okazji stulecia odzyskania wywiezionych do Rosji Kazań świętokrzyskich.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Biblioteki Narodowej/ fot. Paweł Morawiec.

Artykuł Staropolszczyzna wiecznie żywa – nowa wystawa w Bibliotece Narodowej pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Miały symbolizować wzrost gospodarczy Polski Ludowej a także pełnić funkcje propagandowe. Wystawa „Hotel Twoich Snów. Architektura hotelowa wielkomiejskiej Polski doby Edwarda Gierka” analizuje ten fenomen, udostępniając zwiedzającym zdjęcia, plany a także pamiątki z wielu nieistniejących już obiektów.

W latach 70. XX wieku, władze z Edwardem Gierkiem na czele, zapowiadały budowę „drugiej Polski”, której wizerunek kreować miały przede wszystkim nowoczesne wieżowce w stylu zachodnim. Imponować miała ich skala, forma, usytuowanie czy nazewnictwo, nawet jeśli wśród mieszkańców miast, budziły mieszane uczucia. „Hotele z importu” przyciągały nie tylko sławy, ale także ludzi półświatka.

Hotele miały także zarabiać dewizy, a żeby tak się stało, przy ich powstawaniu współpracowali projektanci i przedsiębiorcy, polscy i zagraniczni. Nowe budynki wpisywały się w nurt późnego, powojennego modernizmu, a niekiedy też brutalizmu. Wnętrza tworzone były z dużą pieczołowitością, angażowano artystów i projektantów: projekty strojów dla personelu wyszły z atelier Grażyny Hase, słynne logo hotelu Victoria jest dziełem Romana Duszka.

Z Kacprem Kępińskim z Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki rozmawialiśmy w Audycjach Kulturalnych o Hotelu Forum w Krakowie. Nagrania można wysłuchać tutaj.

Kres rozwojowi omawianej na wystawie architektury hotelowej, przyniósł stan wojenny, który drastycznie ograniczył napływ gości z zagranicy oraz finansowa zapaść państwa, którego nie było już stać na tak spektakularne inwestycje.

Wystawę „Hotel Twoich Snów. Architektura hotelowa wielkomiejskiej Polski doby Edwarda Gierka” Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki można oglądać w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie do 30 listopada 2025 r.

Kuratorem wystawy jest Artur Tanikowski z Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki, który opowiedział o niej w Audycjach Kulturalnych.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki.

Artykuł Luksus i blichtr – hotelowa architektura lat 70. pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Publiczność pokochała ją za głos, urok osobisty oraz piosenki, które zwalczały codzienną szarzyznę. Natasza Zylska chciała dawać swoją muzyką radość – i choć „Kasztany” w jej wykonaniu grało każde radio, to na początku lat 60. wyjechała z Polski a kilka lat później, zakończyła sceniczną karierę. Jej losom przyjrzało się Muzeum w Gliwicach.

Jak zaznaczają twórcy wystawy „Nie tylko „Bajo bongo”. Nowa opowieść o Nataszy Zylskiej”, którą można oglądać w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich (oddziale Muzeum w Gliwicach), biografia artystki jest pełnia sprzeczności i niejasności. Urodziła się w 1933 r. w Wilnie, jako Natalia Zygelman i już jako dziewczynka rozpoczęła swoją przygodę ze śpiewaniem.

Jak ustalili twórcy wystawy, cały okres drugiej wojny światowej spędziła wraz z rodziną w Kraju Ałtajskim, na południu Syberii. W 1945 r. przyjechała do Katowic, gdzie uczyła się w technikum górniczym i rozpoczęła karierę wokalną w Wojewódzkim Domu Kultury. Tam spotkała Waldemara Kazanckiego, do którego zespołu dołączyła i dzięki któremu uzyskała status gwiazdy. Piosenki „Czekolada”, „Bajo Bongo” czy „Kasztany” przyniosły jej ogromną popularność.

Mimo to w 1963 r. wyjechała wraz z rodziną do Tel Awiwu, gdzie osiadła na stałe. W 1970 r. po raz ostatni pojawiła się na scenie – oddała się życiu rodzinnemu, oraz nowej pasji, ceramice. O poszukiwaniach prawdy o losach Nataszy Zylskiej oraz jej ogromnym fenomenie, opowiedział w Audycjach Kulturalnych dyrektor Muzeum w Gliwicach, Leszek Jodliński.

Kuratorką wystawy „Nie tylko „Bajo bongo”. Nowa opowieść o Nataszy Zylskiej” jest Larysa Michalska. Ekspozycję można oglądać w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich w Gliwicach do 21 stycznia 2025 r.

Artykuł Natasza Zylska – tajemnicze losy ikony lat 50. pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Muzyczne doświadczenia nastoletniego Fryderyka Chopina w wersji dla najmłodszych – w ramach tegorocznych Eufonii, w Łazienkach Królewskich odbyły się wyjątkowe koncerty dla dzieci. Dla najmłodszych, zaledwie kilkumiesięcznych Słuchaczy, był to początek ich przygody z muzyką.

Małe Eufonie są kierowane do rodzin z dziećmi w dwóch przedziałach wiekowych: 0-3 oraz 4-7. Organizatorzy podkreślają, że kontakt z wartościową muzyką, jest kluczowy dla rozwoju otwartości i wrażliwości.

Motywem przewodnim Małych Eufonii, są wspomnienia Fryderyka Chopina z wakacyjnych wyjazdów do Szafarni – to tam, pod zabawnym pseudonimem „Pan Pichon”, pisał pełne humoru listy, odkrywał uroki wiejskiego życia i poznawał melodie Kujaw. Te dźwięki na zawsze zostały w jego pamięci, a później powróciły w mazurkach i polonezach, które dziś znamy i kochamy.

Podczas rodzinnego koncertu dzieci mogły nie tylko do wsłuchać się w muzykę Chopina i melodie z jego ulubionych regionów, ale także do wspólnie muzykować. Rodzice wraz z dziećmi śpiewali, tańczyli i bawili się razem z muzykami, odkrywając świat dźwięków i żywych instrumentów, które inspirowały małego Fryderyka.

O wydarzeniu i roli muzyki w wychowaniu dzieci, opowiedziała Viola Łabanow, prezeska fundacji „Muzyka jest dla wszystkich”.

Artykuł Małe Eufonie – wielkie przeżycia pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Artykuł Zakończenia Wspólne pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Pilotażowy projekt badawczy jest skoncentrowany wokół uczestnictwa ukraińskich i białoruskich dzieci w kulturze Warszawy. Jego wyniki są podstawą do rozmów na temat potrzeb najmłodszych, ich zainteresowań i oczekiwań, a także możliwości, jakie otwierają się przed stolicą jako miastem wielokulturowym.

W stołecznych szkołach uczy się ponad 12 000 dzieci z Ukrainy oraz ponad 3 000 dzieci z Białorusi. W przestrzeni publicznej coraz częściej możemy usłyszeć język polski z akcentem, a współistnienie kultury polskiej z ukraińską i białoruską jest w Warszawie faktem i przybiera ciekawe formy.

W badaniach przeprowadzonych przez Warszawskie Obserwatorium Kultury wzięły udział dzieci, ich rodzice, a także przedstawiciele instytucji kultury. Poszerzona w ten sposób perspektywa, pozwala zrozumieć rolę, jaką kultura może odegrać w procesach wspierania harmonijnego funkcjonowania w wielokulturowym mieście oraz przeciwdziałania syndromowi drugiego pokolenia migrantów.

Wyniki tych badań zostaną omówione podczas Okrągłego Stołu, w którym udział wezmą przedstawiciele samorządu, instytucji kultury, organizacji związanych ze szkolnictwem oraz wspierających osoby z doświadczeniem migracji.

Otwarte spotkanie rozpocznie się 5 grudnia o godz. 14:30 w WOK.Lab przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie.

W Audycjach Kulturalnych o badaniach i projekcie opowiedziały dr Małgorzata Bakalarz- Duverger, dyrektorka Warszawskiego Obserwatorium Kultury oraz Sara Majcher-Wojciechowska, koordynatorka projektu WOK „Дzieci uczestniczą!”.

Artykuł Дzieci uczestniczą! Uczestnictwo w kulturze a rozwój wielokulturowego miasta pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

O współpracy kulturalnej między Rumunią a Polską, a także koncertach podsumowujących kończący się właśnie Sezon Kulturalny Polska-Rumunia 2024-2025 w rozmowie z Katarzyną Sanocką opowiada Ovidiu Dajbog-Miron – rumuński manager kultury, tłumacz przysięgły, dyrektor Rumuńskiego Instytutu Kultury w Warszawie.

Początki stosunków dyplomatycznych między Polską a Rumunią sięgają 1919 roku. Ponad sto lat później, te relacje są wzmacniane dzięki pierwszemu Sezonowi Kulturalnemu Polska-Rumunia 2024-2025. W czasie 17 intensywnych miesięcy współpracy kulturalnej odbyło się ponad 500 wydarzeń artystycznych, z czego aż 300 w Polsce. To przedsięwzięcie udostępniło zarówno artystom, jak i instytucjom unikalną przestrzeń do tworzenia nowatorskich pomysłów i poznawania się nawzajem.

„Mamy wspólny język” to hasło przewodnie, które nadawało ton całemu Sezonowi. – Słowa nie były aż tak potrzebne, bo to muzyka i sztuka stały się uniwersalnym językiem, który łączył i był zrozumiały dla wszystkich, niezależnie od pochodzenia – mówi Ovidiu Dajbog-Miron.

Tegoroczna 7 edycja Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie także włącza się w tworzenie więzi między Polską i Rumunią, i prezentuje kulturę rumuńską od strony muzycznej. W programie znalazły się koncerty z utworami wybitnego kompozytora George’a Enescu – usłyszy je publiczność w Warszawie i Krakowie, a także Bukareszcie – będzie to pierwszy koncert zagraniczny pod znakiem Eufonii.

Koncerty:

Program Sezonu Kulturalnego Polska-Rumunia 2024-2025 jest realizowany dzięki współpracy Instytutu Adama Mickiewicza, MKIDN oraz Instytutu Polskiego w Bukareszcie z rumuńskim Ministerstwem Kultury oraz Rumuńskim Instytutem Kultury. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Artykuł Sezon Kulturalny Polska-Rumunia 2024-2025 pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

O jednym z najbardziej wszechstronnych artystów – Mikalojusie Konstantinasie Čiurlionisie i o tym, jak w jego twórczości przenikają się fotografia, malarstwo i muzyka – z dr Pawłem Siechowiczem z Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego rozmawia Katarzyna Sanocka.

Syn organisty, urodzony w okolicy Druskiennik, wychowany w środowisku wielokulturowym. Mówił i pisał po polsku, wtrącając w listach litewskie zdrobnienia. Na początku XX wieku tworzył podwaliny litewskiej sztuki narodowej XX wieku, a przez Litwinów nazywany jest „najskromniejszym pośród geniuszy”.

Kształcił się w klasie fortepianu i kompozycji w Warszawie i Lipsku, a następnie zmienił kierunek swoich zainteresowań – podjął naukę rysunku na warszawskiej ASP. Do świata malarstwa wkroczył więc już jako doświadczony artysta. Malowanie miało dać upust jego wyobrażeniom i wizjom, których doświadczał komponując muzykę.

Na jego obrazach mgła układa się w kształt dłoni, drzewa wyglądają jak harfy. Jego twórczość to synteza struktur muzycznych z formą malarską. Nie ilustrował muzyki, ale było to komponowanie malarstwa za pomocą myślenia muzycznego (rytm, motywy, powtarzanie).

Choć Čiurlionis znany jest przede wszystkim ze swoich symbolistycznych obrazów i neoromantycznej muzyki, fotografia stanowiła dla niego ważne medium obserwacji świata. Wystawa prezentowana w Filharmonii Narodowej w Warszawie odkrywa przed publicznością fotografie wykonane przez Čiurlionisa podczas podróży po Kaukazie w 1905 roku. To czas, w którym artysta mieszkał i kształcił się w Warszawie – miejscu kluczowym dla jego artystycznego dojrzewania.

Więcej o wystawie przeczytasz w opisie „Wizjoner z kodakiem. Fotografie Mikolajusa Konstantunasa Čiurlionisa”

Wystawie towarzyszy koncert w Filharmonii Narodowej: Posłańcy: Bach / Schubert/ Čiurlionis

Artykuł Przenikanie sztuk w twórczości M. K. Čiurlionisa pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.