Audycje Kulturalne

Publiczność pokochała ją za głos, urok osobisty oraz piosenki, które zwalczały codzienną szarzyznę. Natasza Zylska chciała dawać swoją muzyką radość – i choć „Kasztany” w jej wykonaniu grało każde radio, to na początku lat 60. wyjechała z Polski a kilka lat później, zakończyła sceniczną karierę. Jej losom przyjrzało się Muzeum w Gliwicach.

Jak zaznaczają twórcy wystawy „Nie tylko „Bajo bongo”. Nowa opowieść o Nataszy Zylskiej”, którą można oglądać w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich (oddziale Muzeum w Gliwicach), biografia artystki jest pełnia sprzeczności i niejasności. Urodziła się w 1933 r. w Wilnie, jako Natalia Zygelman i już jako dziewczynka rozpoczęła swoją przygodę ze śpiewaniem.

Jak ustalili twórcy wystawy, cały okres drugiej wojny światowej spędziła wraz z rodziną w Kraju Ałtajskim, na południu Syberii. W 1945 r. przyjechała do Katowic, gdzie uczyła się w technikum górniczym i rozpoczęła karierę wokalną w Wojewódzkim Domu Kultury. Tam spotkała Waldemara Kazanckiego, do którego zespołu dołączyła i dzięki któremu uzyskała status gwiazdy. Piosenki „Czekolada”, „Bajo Bongo” czy „Kasztany” przyniosły jej ogromną popularność.

Mimo to w 1963 r. wyjechała wraz z rodziną do Tel Awiwu, gdzie osiadła na stałe. W 1970 r. po raz ostatni pojawiła się na scenie – oddała się życiu rodzinnemu, oraz nowej pasji, ceramice. O poszukiwaniach prawdy o losach Nataszy Zylskiej oraz jej ogromnym fenomenie, opowiedział w Audycjach Kulturalnych dyrektor Muzeum w Gliwicach, Leszek Jodliński.

Kuratorką wystawy „Nie tylko „Bajo bongo”. Nowa opowieść o Nataszy Zylskiej” jest Larysa Michalska. Ekspozycję można oglądać w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich w Gliwicach do 21 stycznia 2025 r.

Muzyczne doświadczenia nastoletniego Fryderyka Chopina w wersji dla najmłodszych – w ramach tegorocznych Eufonii, w Łazienkach Królewskich odbyły się wyjątkowe koncerty dla dzieci. Dla najmłodszych, zaledwie kilkumiesięcznych Słuchaczy, był to początek ich przygody z muzyką.

Małe Eufonie są kierowane do rodzin z dziećmi w dwóch przedziałach wiekowych: 0-3 oraz 4-7. Organizatorzy podkreślają, że kontakt z wartościową muzyką, jest kluczowy dla rozwoju otwartości i wrażliwości.

Motywem przewodnim Małych Eufonii, są wspomnienia Fryderyka Chopina z wakacyjnych wyjazdów do Szafarni – to tam, pod zabawnym pseudonimem „Pan Pichon”, pisał pełne humoru listy, odkrywał uroki wiejskiego życia i poznawał melodie Kujaw. Te dźwięki na zawsze zostały w jego pamięci, a później powróciły w mazurkach i polonezach, które dziś znamy i kochamy.

Podczas rodzinnego koncertu dzieci mogły nie tylko do wsłuchać się w muzykę Chopina i melodie z jego ulubionych regionów, ale także do wspólnie muzykować. Rodzice wraz z dziećmi śpiewali, tańczyli i bawili się razem z muzykami, odkrywając świat dźwięków i żywych instrumentów, które inspirowały małego Fryderyka.

O wydarzeniu i roli muzyki w wychowaniu dzieci, opowiedziała Viola Łabanow, prezeska fundacji „Muzyka jest dla wszystkich”.

Pilotażowy projekt badawczy jest skoncentrowany wokół uczestnictwa ukraińskich i białoruskich dzieci w kulturze Warszawy. Jego wyniki są podstawą do rozmów na temat potrzeb najmłodszych, ich zainteresowań i oczekiwań, a także możliwości, jakie otwierają się przed stolicą jako miastem wielokulturowym.

W stołecznych szkołach uczy się ponad 12 000 dzieci z Ukrainy oraz ponad 3 000 dzieci z Białorusi. W przestrzeni publicznej coraz częściej możemy usłyszeć język polski z akcentem, a współistnienie kultury polskiej z ukraińską i białoruską jest w Warszawie faktem i przybiera ciekawe formy.

W badaniach przeprowadzonych przez Warszawskie Obserwatorium Kultury wzięły udział dzieci, ich rodzice, a także przedstawiciele instytucji kultury. Poszerzona w ten sposób perspektywa, pozwala zrozumieć rolę, jaką kultura może odegrać w procesach wspierania harmonijnego funkcjonowania w wielokulturowym mieście oraz przeciwdziałania syndromowi drugiego pokolenia migrantów.

Wyniki tych badań zostaną omówione podczas Okrągłego Stołu, w którym udział wezmą przedstawiciele samorządu, instytucji kultury, organizacji związanych ze szkolnictwem oraz wspierających osoby z doświadczeniem migracji.

Otwarte spotkanie rozpocznie się 5 grudnia o godz. 14:30 w WOK.Lab przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie.

W Audycjach Kulturalnych o badaniach i projekcie opowiedziały dr Małgorzata Bakalarz- Duverger, dyrektorka Warszawskiego Obserwatorium Kultury oraz Sara Majcher-Wojciechowska, koordynatorka projektu WOK „Дzieci uczestniczą!”.

O współpracy kulturalnej między Rumunią a Polską, a także koncertach podsumowujących kończący się właśnie Sezon Kulturalny Polska-Rumunia 2024-2025 w rozmowie z Katarzyną Sanocką opowiada Ovidiu Dajbog-Miron – rumuński manager kultury, tłumacz przysięgły, dyrektor Rumuńskiego Instytutu Kultury w Warszawie.

Początki stosunków dyplomatycznych między Polską a Rumunią sięgają 1919 roku. Ponad sto lat później, te relacje są wzmacniane dzięki pierwszemu Sezonowi Kulturalnemu Polska-Rumunia 2024-2025. W czasie 17 intensywnych miesięcy współpracy kulturalnej odbyło się ponad 500 wydarzeń artystycznych, z czego aż 300 w Polsce. To przedsięwzięcie udostępniło zarówno artystom, jak i instytucjom unikalną przestrzeń do tworzenia nowatorskich pomysłów i poznawania się nawzajem.

„Mamy wspólny język” to hasło przewodnie, które nadawało ton całemu Sezonowi. – Słowa nie były aż tak potrzebne, bo to muzyka i sztuka stały się uniwersalnym językiem, który łączył i był zrozumiały dla wszystkich, niezależnie od pochodzenia – mówi Ovidiu Dajbog-Miron.

Tegoroczna 7 edycja Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie także włącza się w tworzenie więzi między Polską i Rumunią, i prezentuje kulturę rumuńską od strony muzycznej. W programie znalazły się koncerty z utworami wybitnego kompozytora George’a Enescu – usłyszy je publiczność w Warszawie i Krakowie, a także Bukareszcie – będzie to pierwszy koncert zagraniczny pod znakiem Eufonii.

Koncerty:

Program Sezonu Kulturalnego Polska-Rumunia 2024-2025 jest realizowany dzięki współpracy Instytutu Adama Mickiewicza, MKIDN oraz Instytutu Polskiego w Bukareszcie z rumuńskim Ministerstwem Kultury oraz Rumuńskim Instytutem Kultury. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

O jednym z najbardziej wszechstronnych artystów – Mikalojusie Konstantinasie Čiurlionisie i o tym, jak w jego twórczości przenikają się fotografia, malarstwo i muzyka – z dr Pawłem Siechowiczem z Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego rozmawia Katarzyna Sanocka.

Syn organisty, urodzony w okolicy Druskiennik, wychowany w środowisku wielokulturowym. Mówił i pisał po polsku, wtrącając w listach litewskie zdrobnienia. Na początku XX wieku tworzył podwaliny litewskiej sztuki narodowej XX wieku, a przez Litwinów nazywany jest „najskromniejszym pośród geniuszy”.

Kształcił się w klasie fortepianu i kompozycji w Warszawie i Lipsku, a następnie zmienił kierunek swoich zainteresowań – podjął naukę rysunku na warszawskiej ASP. Do świata malarstwa wkroczył więc już jako doświadczony artysta. Malowanie miało dać upust jego wyobrażeniom i wizjom, których doświadczał komponując muzykę.

Na jego obrazach mgła układa się w kształt dłoni, drzewa wyglądają jak harfy. Jego twórczość to synteza struktur muzycznych z formą malarską. Nie ilustrował muzyki, ale było to komponowanie malarstwa za pomocą myślenia muzycznego (rytm, motywy, powtarzanie).

Choć Čiurlionis znany jest przede wszystkim ze swoich symbolistycznych obrazów i neoromantycznej muzyki, fotografia stanowiła dla niego ważne medium obserwacji świata. Wystawa prezentowana w Filharmonii Narodowej w Warszawie odkrywa przed publicznością fotografie wykonane przez Čiurlionisa podczas podróży po Kaukazie w 1905 roku. To czas, w którym artysta mieszkał i kształcił się w Warszawie – miejscu kluczowym dla jego artystycznego dojrzewania.

Więcej o wystawie przeczytasz w opisie „Wizjoner z kodakiem. Fotografie Mikolajusa Konstantunasa Čiurlionisa”

Wystawie towarzyszy koncert w Filharmonii Narodowej: Posłańcy: Bach / Schubert/ Čiurlionis

Już 29 listopada podczas 7. Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie odbędzie się spektakl „Natura Świata” w reżyserii Tomasza Cyza, w którym muzyka XX-wiecznego minimalizmu przenikać się będzie z poezją Urszuli Kozioł.

Bohaterem wydarzenia będzie na nowo zinterpretowana muzyka XX i XXI-wiecznego minimalizmu. Zabrzmi ona w utworach m.in. Wałentyna Silwestrowa („Intermezzo”), Pēterisa Vasksa („Plainscapes”) i Henryka Mikołaja Góreckiego („Kołysanki i tańce op. 47”), Erkki-Svena Tüüra („Conversio”), Györgya Ligetiego „Tempo di valse z Musica ricercata”), a także „Up” Dariusza Przybylskiego i „Aria” Justė Janulytė.

Między tymi dziełami pojawią się improwizowane intermezza autorstwa dwojga wybitnych instrumentalistów: Iwo Jedyneckiego i Karoliny Mikołajczyk.

Całość będzie inkrustowana wierszami zmarłej niedawno poetki – Urszuli Kozioł, które zinterpretują Anna Grycewicz i Pola Błasik.

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Tomaszem Cyzem – reżyserem widowiska, który opowie o swoich inspiracjach oraz pracy nad przedsięwzięciem.

Bilety na spektakl „Natura Świata” kupisz na stronie NCK, a więcej o wydarzeniu przeczytasz w opisie: Natura Świata.

Już 20, 24 i 29 listopada w ramach 7. Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie, zespół Polski Piach zinterpretuje muzykę Zenona Kowalowskiego do serialu Reksio. Podczas koncertu będą też wyświetlane poszczególne odcinki serialu.

Serial Lechosława Marszałka o przygodach Reksia oraz towarzysząca mu muzyka Zenona Kowalowskiego, zajmują szczególne miejsce w polskiej (pop)kulturze. Animowane przygody pogodnego pieska łączą pokolenia i wciąż inspirują. Dlatego też stosunkowo niedawne wydanie przez GAD Records zebranej muzyki do animacji, stało się tak dużym wydarzeniem.

Muzyka Kowalowskiego wciąż zachwyca – dzięki niej dzieci w naturalny sposób podążają za akcją filmów, a dorośli doceniają kunsztowność kompozycji. Muzykę tego wybitnego kompozytora i pedagoga w interpretacji zespołu Polski Piach będzie można usłyszeć w trzech miastach. Koncerty zaplanowano na:

Wydarzenia odbywają się w ramach 7. Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie.

Podczas warszawskiego koncertu Zenon Kowalowski otrzyma Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Patrykiem Zakrockim, liderem Polskiego Piachu. Artysta opowiada w niej o pracach nad interpretacją utworów Zenona Kowalowskiego sprzed ponad półwiecza oraz swojej fascynacji animacją, którą znają wszystkie polskie dzieci.

Narodowe Centrum Kultury opublikowało komunikat z najnowszych badań dotyczących relacji między uczestnictwem w kulturze a życiem towarzyskim Polaków. O tym, jak spędzamy czas wolny, w rozmowie z Katarzyną Sanocką opowiadają Antoni Głowacki i Aleksandra Skrzypińska z Działu Badań i Analiz NCK.

Wyniki pokazują, że aktywność kulturalna nie tylko wzbogaca codzienność, ale także sprzyja budowaniu więzi społecznych. Osoby regularnie uczestniczące w wydarzeniach kulturalnych częściej deklarują silniejsze relacje z rodziną i znajomymi, a także większe zaangażowanie w życie lokalnych społeczności.

Kultura łączy, a ponadto – im więcej kultury w życiu, tym więcej bliskości i zaangażowania. Badanie wskazuje, że kultura pełni istotną rolę integracyjną – zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym. Komunikat podkreśla również znaczenie dostępności oferty kulturalnej oraz jej wpływ na jakość życia.

Zachęcamy do zapoznania się z pełnym materiałem na stronie NCK, a także do wysłuchania najnowszego odcinka Audycji Kulturalnych.

Salony, gabinety, buduary, jadalnie czy dziecięce pokoje w twórczości polskich artystów od biedermeieru do współczesności – to główny motyw najnowszej wystawy w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Na ekspozycji znalazło się ponad 130 obrazów stworzonych przez ok. 200 lat, wśród nich prace Aleksandra Gierymskiego, Leona Wyczółkowskiego, Józefa Czapskiego czy Wilhelma Sasnala.

Kuratorki wystawy zapraszają widzów odwiedzających wystawę „Ukryte znaczenia. Motyw wnętrz w sztuce polskiej od XIX do XXI wieku”, do… przestrojenia uwagi. Proponują, by zamiast skupiać się na pierwszym planie obrazu, skoncentrować uwagę na jego tle. Pozwala to odkryć ukryte dotąd przed naszym wzrokiem sensy i znaczenia.

Takim właśnie tłem najczęściej są dla nas wnętrza, które artyści „uczłowieczają”, przez co stają się metaforą duszy.

Z kolei biedermeier ukazuje przemiany społeczne, co widać świetnie chociażby na obrazach Leona Wyczółkowskiego czy Aleksandra Gierymskiego. Okres nowoczesności XX wieku jest reprezentowany przez obrazy Józefa Czapskiego czy Tytusa Czyżewskiego, a wystawę wieńczą prace współczesne m.in. Wilhelma Sasnala czy Jerzego Nowosielskiego.

Kuratorkami ekspozycji są dr Maria Gołąb oraz dr Agnieszka Skalska. Wystawę „Ukryte znaczenia. Motyw wnętrz w sztuce polskiej od XIX do XXI wieku” można oglądać w Muzeum Narodowym w Poznaniu do 18 stycznia 2026 r.

O wystawie w Audycjach Kulturalnych opowiedziała dr Agnieszka Skalska.