អតីត​តំណាង​រាស្រ្ត​គណបក្ស​សង្រ្គោះ​ជាតិ លោក សុន ឆ័យ ដែល​ជា​អ្នក​នយោបាយ​ចាស់​វស្សា​មួយ​រូប បាន​សម្រេ​ចចិត្ត​ចូលរួម​ជាមួយ​គណបក្ស​ភ្លើង​ទៀន ដែល​ជា​អតីត​គណបក្ស​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក សម រង្ស៊ី។ នៅ​ក្នុង​បទសម្ភាសន៍​ជាមួយ VOA តាម​ទូរសព្ទ ពី​ទីក្រុង Melbourne នៃ​ប្រទេស​អូស្រ្តាលី​កាលពីថ្ងៃ​ទី៣ ខែមីនា​ អតីត​តំណាងរាស្រ្ត​លោក ​សុន ឆ័យ លើក​ឡើង​ថា កាលៈទេសៈ​បាន​មក​ដល់ ហើយ​លោក​មិន​អាច​ព្រងើយ​កន្តើយ​មិន​ចូលរួម​នយោ​បាយ​ឡើយ។ តទៅ​នេះ ជា​កិច្ច​សម្ភាសន៍​រវាង​លោក ស៊ុន ណារិន ជាមួយ​លោក សុន ឆ័យ អតីត​តំណាងរាស្រ្ត​គណបក្ស​សង្រ្គោះ​ជាតិ៕

ប្រធាន​ស្តីទី​គណបក្ស​ភ្លើង​ទៀន លោក ថាច់ សេដ្ឋា ដែល​ជា​អតីត​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​គណបក្ស​សង្រ្គោះ​ជាតិ និង​ជា​អតីត​សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា​មួយ​រូប បាន​បង្ហាញ​សុទិដ្ឋិនិយម​អំពី​អនាគត​គណបក្ស​នេះ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ការបោះឆ្នោត​ឃុំ​សង្កាត់ និង​ការបោះឆ្នោត​ជាតិ​នាពេល​ខាងមុខ បន្ទាប់ពី​គណបក្ស​ភ្លើង​ទៀន​ចាប់​ផ្តើម​សកម្មភាព​ឡើង​វិញ ហើយ​បាន​រៀបចំ​រចនា​សម្ព័ន្ធ​មូលដ្ឋាន​តាម​បណ្តា​ខេត្ត​ក្រុង​នានា​ជាបន្តបន្ទាប់។ ទោះជា​លោក បារម្ភ​អំពី​ការបន្ត​គាបសង្កត់ ប៉ុន្តែ​លោក​ថា គណបក្ស​មិន​មាន​ជម្រើស​អ្វី​ឡើយ ក្រៅពី​បន្ត​ការតស៊ូ។ តទៅ​នេះ ជា​កិច្ចសម្ភាសន៍​រវាង​លោក ណឹម សុភ័ក្រ្តបញ្ញា ជាមួយ​លោក ថាច់ សេដ្ឋា ប្រធាន​ស្តីទី​គណបក្ស​ភ្លើង​ទៀន៕

នៅ​ចំ​កណ្ដាល​នៃ​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ផ្នែក​ភូមិ​សាស្ត្រ​នយោបាយ និង​ចំ​ពេល​មាន​ការឆ្លងរាល​ដាល​ខ្លាំង​នៃ​ជំងឺ​កូវីដ១​៩​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី​អគ្នេយ៍​មិន​ទាន់​ស្រាក​ស្រាន្ត មាន​ចរន្ត​ការ​ទូត​វ៉ាក់សាំងពីរ​កំពុង​ប្រជែង​គ្នា​ក្នុង​តំបន់ ម្ខាង​ពីសំណាក់ប្រទេសចិន ម្ខាង​ពីសំណាក់បស្ចិមលោក។​ លោក សេក សុផល អ្នក​ស្រាវជ្រាវ មជ្ឈមណ្ឌល Ritsumeikan ដើម្បី​ការ​សិក្សា​កិច្ចការ​តំបន់​អាស៊ី​ប៉ាស៊ីហ្វិក ​បាន​ជជែក​បញ្ហា​នេះ​ក្នុង​កម្មវិធី Hello VOA ប្រចាំខែ​និយាយ​អំពី​អាស៊ាន ជាមួយ​លោក អូន ឆេងប៉រ ដែល​បាន​ចាក់​ផ្សាយ កាល​ពី​ថ្ងៃទី០៥ ខែសីហា​ ឆ្នាំ២០២១ កន្លង​ទៅ៕

ខណៈ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​កម្ពុជា ប្រារព្ធ​ខួប​លើក​ទី​៧០​នៃ​ទំនាក់ទំនង​ការ​ទូត​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​ខែ​កក្កដា​នេះ អ្នកវិភាគ​ក្នុង​តំបន់ មើល​ឃើញ​ថា ប្រទេស​ទាំងពីរ ចាំបាច់​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន ដែល​កំពុង​រារាំង​ទំនាក់ទំនង​ទ្វេភាគី មិន​ឲ្យ​ទៅ​មុខ​ដោយ​រលូន​បាន។ លោក សាយ មុន្នី នៃ​វីអូអេ​បាន​សម្ភាសន៍ លោក​បណ្ឌិត ឈាង វណ្ណារិទ្ធ ប្រធាន​វិទ្យាស្ថាន​ទស្សនៈ​វិស័យ​អាស៊ី ដែល​ផ្តល់​អនុសាសន៍​ថា ប្រទេស​ទាំងពីរ​គួរ​បង្ហាញ​ការ​គោរព​គ្នា​ទៅវិញ​ទៅមក ដោយ​មិន​រំលង​បន្ទាត់​ក្រហម​នៃ​ភាគី​ណាមួយ ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​ទំនាក់ទំនង​ទ្វេ​ភាគី កាន់តែ​ល្អ​ប្រសើរ​ឡើង៕

មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ម្នាក់ គឺលោក សម រង្ស៊ី ដែល​កំពុង​និរទេស​ខ្លួន​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស បាន​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ថា បានបន្ត​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខបុក្ខមេ្នញ​លើ​ក្រុមប្រឆាំង​ក្នុង​ប្រទេស ដោយ​មាន​ការ​បន្ត​ចាប់ខ្លួន​ថ្មីៗ​នេះ​ទៀត។ លោក សម រង្ស៉ី បាន​អះអាង​ថា នេះ​ជា​ការ​បន្តរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​និង​ប្រជាធិបតេយ្យ ហើយ​នឹង​ប៉ះពាល់​ដល់​ការ​ព្យាយាម​ស្នើសុំ​ការ​អនុគ្រោះ​ទំនិញ​នាំចូល​ទៅកាន់​ទីផ្សារ​អន្តរជាតិ​ផង និង​ធ្វើឲ្យ​មាន​ការ​ប្រឆាំង​ពី​ពលរដ្ឋ ដែល​កំពុង​មាន​បញ្ហា​ជីវភាព​ផង។ លោក​អះអាង​ថា លោក​នឹង​ព្យាយាម​សុំ​ឲ្យ​មាន​ប្រតិកម្ម​ចំពោះ​ការចាប់ខ្លួន​ថ្មីៗ​នេះ។ លោក សុខ ខេមរា នៃ​ VOA បាន​ធ្វើ​កិច្ចសម្ភាសន៍​ជាមួយ​លោក សម រង្ស៉ី តាមទូរ​ស័ព្ទ​អំពី​រឿង​នេះ៕

ជំងឺកូវីដ១៩ ​បាន​ក្លាយ​ជា​រោគ​រាត​ត្បាត​ជាសាកល។ ប្រទេសចិន​ដែល​មាន​ការ​ផ្ទុះ​ឆ្លងមុន​គេ បាន​ស្គាល់​នូវ​ស្ថានភាព​ធូរស្រាល​មកវិញ ហើយ​បាន​ត្រឡប់​មក​វេទិកា​ប្រឡង​ប្រណាំង​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​តំបន់ និង​សកល​សា​ជាថ្មី ខណៈ​ដៃគូ​ប្រកួត​នានា​កំពុង​ជាប់ដៃ​បេះ​ចេញ​នូវ​មេរោគ​ឆ្លង ដែល​ទន្ទ្រាន​បណ្ដា​ជន​ពី​ប្រទេស​មួយ​ទៅ​ប្រទេស​មួយ។​ ជាក់ស្ដែង​នៅ​តំបន់​សមុទ្រ​ចិនខាងត្បូង​ដែល​ចិនមាន​ជម្លោះ​ជាមួយ​បណ្ដា​ប្រទេសដទៃ ដូចជាវៀតណាម ហ្វីលីពីន ព្រុយណេ និងម៉ាឡេស៊ីជាដើម ភាពតានតឹងថ្មីបានអង្រួនស្ថានការណ៍តំបន់គ្រាអាសន្នរោគនេះ ខណៈដែលចិនកាលពីខែមេសា​កន្លង​ទៅ​បានបញ្ចេញ​សកម្មភាព​ទាំង​យោធា ទាំងរដ្ឋបាល ទាំងស៊ីវិល យ៉ាងសកម្ម ដើម្បី​បន្ត​ធ្វើ​សញ្ជ័យកម្ម ​ធានា​យក​ឱ្យ​បាន​នូវ​ការ​ទាមទារ​របស់​ខ្លួន នៅ​តំបន់​ទឹក​មាន​ជម្លោះ។ បណ្ឌិត រ៉ូ វណ្ណៈ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​នយោយ​ដែល​បានសិក្សា​ពីកិច្ចការ​នយោបាយ​អន្តរជាតិ បាន​ចូលរួម​ជា​វាគ្មិនដើម្បីជជែកអំពីបញ្ហាខាងលើ​ ​ក្នុង​កម្មវិធី​ ​Hello​ ​VOA​ ​កាល​ពីរាត្រីថ្ងៃទី០៦​ ខែកុម្ភៈ ​ឆ្នាំ២០២០​ ​កន្លង​មក​ ​និងដែល​មាន​លោក​ ​អូន​ ​ឆេង​ប៉រ​ ​នៃVOA​ ​ជាអ្នក​សម្របសម្រួល​។ អ្នកស្រាវជ្រាវ​រូបនេះ​បាន​ឱ្យ​ដឹង ក្នុង​ឱកាស​ដែលដៃគូ​ប្រជែងនានា ដែល​រាប់ទាំង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក កំពុង​ជាប់​ដៃប្រយុទ្ធនឹង​មេរោគ​ឆ្លង ទីក្រុងប៉េកាំង​បាន​មើលឃើញ​ឱកាសល្អ ក្នុង​ការយក​ប្រៀប​ក្នុង​ជម្លោះ​ដែលមាន​សារៈសំខាន់​ដល់​សន្តិសុខ​ជាតិ​ជាប្រវតិ្តសាស្ត្រ​របស់​ខ្លួន​មួយ​នេះ តែ​បណ្ដា​រដ្ឋ​គូ​ភាគី​នានា មាន​លទ្ធភាព​តិចតួច​ក្នុង​ការ​តបត តែ​ថា​អាមេរិក​នឹង​មិនឱប​ដៃ​ឈរ​មើល​នោះ​ទេ៕

សាលាក្តី​ខ្មែរក្រហម​ដែល​ចូលរួម​ដោយ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ កំពុង​រៀបចំ​ដំណើរការ​បញ្ចប់​ដំណើរការ​កាត់​ទោស​អតីត​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម​ ជាមួយ​នឹង​ការ​តែង​តាំង​សហ​ព្រះរាជ​អាជ្ញា​បម្រុង​អន្តរជាតិ​ថ្មី ​ក្នុង​ពេល​សំណុំ​រឿង​០០២ ​វគ្គ២ ​កំពុង​ដំណើរការ ដល់​ដំណាក់កាល​ចុង​ក្រោយ ​ហើយ​សំណុំ​រឿង​បន្ថែម​០០៣ ​និង ​០០៤ ​ស្ថិត​នៅ ក្រោម​ការ​ប្រទាញប្រទង់​គ្នា​សម្រាប់​ជន​សង្ស័យ​ខ្លះ ​ខណៈ​ដែល​ជន​សង្ស័យ​ខ្លះ​ត្រូវ​ បាន​ទម្លាក់​បទ​ចោទ​ ដោយសារ​តែ​មិន​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ដែន​យុត្តាធិការ​របស់​តុលាការ។ លោក​ សុខ ខេមរា​ នៃ ​VOA ​បាន​សម្ភាស​លោក ​នេត្រ ភត្រា ​អ្នក​នាំពាក្យ​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​តាម​ទូរស័ព្ទ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៣ ​ខែមីនា ​អំពី​រឿង​នេះ។​ សូម​លោក​អ្នក​ស្តាប់​កិច្ច​សម្ភាសន៍​នេះ​ដូច​តទៅ។

លោកឱក សេរីសោភក្តិ៍ អ្នកឯកទេស​ផ្នែក​អភិបាលកិច្ច​ល្អ ​ស្នើ​ឱ្យ​តុលាការ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​បើក​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​និង​អ្នកសារព័ត៌មាន​ទទួល​បាន​ព័ត៌មាន​ពេញលេញ​ពីសវនាការកាត់​ក្តី​លោក​កឹម សុខា ​ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះជាតិ​ ពី​បទ​ក្បត់ជាតិ​ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​ភាព​យុត្តិធម៌និង​ពង្រឹង​គោលការណ៍​«តម្លាភាព‍»។ ការ​ស្នើ​ឡើង​នេះ​បាន​ធ្វើឡើង ក្រោយពី​តុលាការ​បាន​រឹតត្បិត​អ្នក​សារព័ត៌មាន​និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​មួយ​ចំនួន ​មិន​ឱ្យ​ចូលរួម​យក​ព័ត៌មាន​និង​សង្កេតការណ៍​ដោយ​ផ្ទាល់។ (លោក​ម៉ែន គឹមសេង, Hello VOA, វ៉ាស៊ីនតោន, ២៧ មករា ២០២០)

សវនាការ​កាត់​ក្តី​លោក​កឹម សុខា​ មេ​ដឹក​នាំ​គណបក្ស​ជំទាស់​ដែល​ត្រូវ​រំលាយ​មុន​ការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​ឆ្នាំ​២០១៨​ បាន​ឈាន​ដល់​សប្តាហ៍​ទីពីរ ក្រោម​ការ​ឃ្លាំ​មើល​យ៉ាង​ដិតដល់​របស់​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ។ ក្រុម​មេធាវី​នៃ​ភាគី​លោក​កឹម សុខា​ និង​រដ្ឋាភិបាល​ បាន​ជជែក​ដេញ​ដោល​គ្នា​លើ​ភស្តុ​តាង​ដែល​ជា​ខ្សែអាត់​វីដេអូ​ ដែល​បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​ថ្លែង​របស់​លោក​កឹម សុខា ​នៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៣​ អំពី​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​លោក​ដើម្បី​ប្រជែង​ជាមួយ​ដៃគូ​នយោបាយ​ គឺ គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​របស់​លោក​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​ហ៊ុន សែន។ លោកហ៊ុល រស្មី ​នៃ​VOA បាន​ធ្វើ​បទ​សម្ភាសន៍​ជាមួយ​លោក​មាស នី​ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ផ្នែក​អភិវឌ្ឍ និង​អ្នកវិភាគ​នយោបាយ​ម្នាក់​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ដំណើរ​ការ​កាត់​ក្តី​លោក​កឹម សុខា​ ប្រធាន​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ៕

តំណាង​សហជីព​កម្មករ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​លើក​ឡើង​ថា ​ភាព​ស្រពិចស្រពិល​ចំពោះ​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវ នៅ​តែ​មាន​នៅ​ឡើយ ក្រោយ​ពី​មាន​ហេតុការណ៍​បាក់​រលំ​អគារ​នៅ​ខេត្ត​កែប កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៣ ខែ​មករា។ លោក សុខ គីន ប្រធាន​សហព័ន្ធ​សហជីព​កម្មករ​សំណង់​និង​ព្រៃឈើ​កម្ពុជា ​មាន​ប្រសាសន៍​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​ ​Hello VOA ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ច័ន្ទ​ទី​១៣​ ខែ​មករា​ ឆ្នាំ​២០២០​ ​ថា៖​ «‍មាន​បញ្ហា​អាថ៌កំបាំង​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​នោះ ដោយសារ​តែ​យើង​ពិនិត្យ​មើល​ទៅ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​រឿង​ហ្នឹង ឃើញ​ខាង​មន្ទីរ​ចុះ​ត្រួត​ពិនិត្យ​មើល​ថា​ ការ​សាង​សង់​ហ្នឹង វា​ខុស​បច្ចេកទេស ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​ហាមឃាត់​ជា​បន្ទាន់​ឬ​ចាត់​វិធានការណ៍​ណាមួយទៅ​លើ​អ្នក​សាងសង់​ឬ​ក្រុមហ៊ុន​ហ្នឹង​ទេ។ ឃើញ​ហើយ​នៅ​តែ​បន្ត ដល់​ពេល​បញ្ហា​កើត​ឡើង អត់​ដឹង​ថា​អ្នក​ណា​ទទួល​ខុសត្រូវ»។ អ្នកស្រី អ៊ូ ទេពផល្លីន ប្រធាន​សហព័ន្ធ​សហជីព​កម្មករ ចំណីអាហារ​និង​សេវា​កម្ម​កម្ពុជា ដែល​ជា​វាគ្មិន​ម្នាក់​ដែរ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «‍គឺ​ថា​វប្បធម៌​នៅ​ស្រុក​យើង មាន​តែ​ទទួល​ត្រូវ តែ​មិន​ដែល​មាន​ទទួល​ខុស»៕ (សាយ មុន្នី, Hello VOA, វ៉ាស៊ីនតោន,១៣ មករា ២០២០)