ΟΜΑΔΑ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ

Τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου στις 20:30 ξεκινάμε τη Λέσχη του Βιβλίου, με συντονιστή τον Βαγγέλη Χατζηβασιλείου.

Για την πρώτη μας συνάντηση επιλέξαμε, με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, το «Πλατύ Ποτάμι» του Γιάννη Μπεράτη, ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα για το Αλβανικό Έπος του 1940-41.

Ο Μπεράτης, έχοντας ο ίδιος συμμετάσχει στον πόλεμο, μεταφέρει με ρεαλισμό την εμπειρία των Ελλήνων στρατιωτών στο Αλβανικό Μέτωπο: τις μάχες, την κούραση, το κρύο, την πείνα και τον φόβο, αλλά και τη συντροφικότητα και την αλληλεγγύη.

Το ιδιαίτερο στοιχείο του βιβλίου είναι ότι δεν παρουσιάζει τον πόλεμο μόνο ως ένα ηρωικό έπος, αλλά κυρίως ως μια βαθιά ανθρώπινη εμπειρία. Ο στρατιώτης δεν είναι απλώς ένας ήρωας· είναι ένας άνθρωπος που φοβάται, υποφέρει, νοσταλγεί το σπίτι του και προσπαθεί να επιβιώσει.

Το «Πλατύ Ποτάμι» είναι, επομένως, όχι μόνο μια ιστορία για το Αλβανικό Έπος, αλλά και μια σημαντική λογοτεχνική μαρτυρία για τον άνθρωπο μέσα στον πόλεμο.

Την Δευτέρα 5 Οκτωβρίου είχαμε την συνάντηση για την Μέση Ανατολή με την Ινώ Αφεντούλη, Η Μέση Ανατολή υπήρξε διαχρονικά πεδίο συγκρούσεων, ανταγωνισμών και πολέμων. Η ειρήνη στην περιοχή υπήρξε, δυστυχώς, περισσότερο η εξαίρεση παρά ο κανόνας. Το Παλαιστινιακό, όπως συνηθίζουμε να το αποκαλούμε, αποτέλεσε για δεκαετίες μια μόνιμη εστία έντασης και συγκρούσεων.Σήμερα η κατάσταση έχει γίνει ακόμη πιο σύνθετη. Ο πόλεμος μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει προκαλέσει ανθρώπινες απώλειες και σημαντικές καταστροφές σε υποδομές, ενώ έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην ενεργειακή τροφοδοσία.Οι επιπτώσεις είναι ήδη σημαντικές, ιδιαίτερα για την Ευρώπη. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους επηρεάζει τη βιομηχανία, την οικονομία, αλλά και το κόστος ζωής των πολιτών.Παράλληλα, οι καταστροφές σε σημαντικές υποδομές, τόσο στο Ιράν όσο και στις χώρες του Κόλπου, δημιουργούν μια κατάσταση που είναι δύσκολο να προβλεφθεί.Βιώνουμε, λοιπόν, μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο και είναι δύσκολο να γνωρίζουμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα.

Τη Δευτέρα 15 Ιουνίου στις 20Η30 είχαμε τη χαρά να είναι μαζί μας ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, ο οποίος συντονίζει τη Λέσχη μας τα δύο τελευταία χρόνια και έχει ήδη δεχτεί να συνεχίσει και για μία ακόμη χρονιά. Η παρουσία και η συμβολή του αποτελούν πολύτιμο σημείο αναφοράς για τη δουλειά και τις συζητήσεις μας. Πρόκειται για την τελευταία συνάντηση της Λέσχης Βιβλίου και της Ομάδας Χωρίς Όνομα για αυτή την περίοδο.Όπως γράφει ο ίδιος, «η ελληνική πεζογραφία είναι ένα πολύεδρο, με ετερογενείς ιστορικές περιόδους, πολλαπλές αφηγηματικές εστίες και ποικίλες θεματικές κατευθύνσεις». Η εικόνα αυτή του «κύβου» λειτουργεί ως μεταφορά για τους ιστορικούς και αισθητικούς θύλακες της λογοτεχνίας που εξετάζει στο βιβλίο του, «Τα Χρώματα του Κύβου».Το βιβλίο αποτελεί μια συνολική χαρτογράφηση της ελληνικής πεζογραφίας, από τον Ροΐδη και τον Παπαδιαμάντη έως τους συγγραφείς της μεταπολίτευσης. Μελετά τις μεγάλες τομές, τις αφηγηματικές μεταμορφώσεις και τις θεματικές διαδρομές της λογοτεχνίας μας, φωτίζοντας τόσο τους κλασικούς όσο και τους λιγότερο προβεβλημένους δημιουργούς. Προσφέρει έτσι μια καθαρή, ευσύνοπτη και ταυτόχρονα βαθιά ματιά στην εξέλιξη της ελληνικής αφήγησης.Θα αποτελέσει τον οδηγό μας για να επιλέξουμε τους συγγραφείς στους οποίους θα θέλαμε να εμβαθύνουμε την επόμενη χρονιά.Δεν είναι απαραίτητο να έχει διαβάσει κανείς ολόκληρο το βιβλίο. Περιλαμβάνει αυτόνομα κεφάλαια, ώστε ο καθένας να μπορεί να επικεντρωθεί στα θέματα που τον ενδιαφέρουν ή σε όσα θα ήθελε να γνωρίσει καλύτερα.Η συζήτησή μας τη Δευτέρα θα βασιστεί στις προτιμήσεις μας για τους Έλληνες λογοτέχνες που θα αποτελέσουν τον κορμό του νέου μας λογοτεχνικού κύκλου.

Τη Δευτέρα 8 Ιουνίου είχαμε τη χαρά να συζητήσουμε με τον Βασίλη Βαρβαρέσο το πώς αντιλαμβάνεται ένας ακροατής την ερμηνεία ενός κλασικού έργου.Χρησιμοποιήσαμε το Κοντσέρτο για πιάνο του Ραχμάνινοφ σε διάφορες εκδοχές και εξετάσαμε τις διαφορές ανάμεσα στις ερμηνείες.Ήταν μια εξαιρετική συνάντηση, όπου —απελευθερωμένοι από τα συνηθισμένα ταμπού— καταφέραμε να εκφράσουμε και να μοιραστούμε τα αισθήματα που μας προκαλούν οι διαφορετικές εκτελέσεις.Ευχαριστούμε θερμά τον Βασίλη Βαρβαρέσο για αυτή την ξεχωριστή βραδιά, η οποία αποτέλεσε πραγματικό σταθμό στη συζήτηση που κάνουμε γύρω από την κλασική μουσική.

Την ΔΕΥΤΕΡΑ 25 ΜΑΙΟΥ είχαμε την χαρά ναείναι ο μαζί μας ο καθηγητής Ελευθέριος ΖΟΥΡΟΣ. Τοαντικείμενο του κ. Ζούρου είναι η κατανόηση των μηχανισμώνπου ευθύνονται για την ποικιλότητα και την πολυπλοκότητατου φαινομένου της ζωής. Η αλματώδης ανάπτυξη τηςμοριακής βιολογίας επιβεβαίωσε την ένταξη του ανθρώπουστη σφαίρα των φυσικών επιστημών, όπως είχε ήδη προταθείαπό τον Δαρβίνο. Επί πλέον έβαλε σε νέα τροχιά ανάπτυξηςτις επιστήμες της υγείας και γεωπονίας, αλλά και της σχέσηςτου ανθρώπου με το περιβάλλον. Σχεδόν αναπόφευκτα,έθεσε, σε νέα βάση, το αγχώδες ερώτημα: σε ποιο βαθμόαυτή η επιτυχία στην ερμηνεία του ανθρώπου ως «σάρκα καιοστά» θα μπορούσε να επεκταθεί στην ερμηνεία του ως«συναίσθημα και φαντασία» και, κατ’ ακολουθία, ωςκοινωνικό είδος; Η ομιλία (και κατ’ ελπίδα η συζήτηση που θαακολουθήσει) θα περιστραφεί γύρω τις προκλήσεις πουεγείρει αυτό το ερώτημα.

Τη Δευτέρα 18 ΜΑΐΟΥ στις 20:30, στο πλαίσιο των συναντήσεων της Λέσχης Εικαστικών Τεχνών θα έχουμε την ευχαρίστηση να περιηγηθείτε εικονικά στη μεγάλη έκθεση της Συλλογής Κωστάκη που εχουμε την χαρά να δούμε στην Εθνική Πινακοθήκη. Η Ελεάννα Μαρτίνου όπως πάντα θα είναι μαζί μας να μας ξεναγήσει σε αυτό που λέμε Ρωσικής Πρωτοπορίας, Κοντά μας θα είναι και η Εύη Παπαβέργου γνώστης της Συλλογής Κωστάκης. Η έκθεση «Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος» στην Εθνική Πινακοθήκη παρουσιάζει περίπου 300 έργα από τη Συλλογή Κωστάκη, τη σημαντικότερη συλλογή ρωσικής πρωτοπορίας εκτός Ρωσίας. Η έκθεση οργανώνεται σε τέσσερις θεματικές —Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος— και αναδεικνύει τη μετάβαση από τον κανόνα στο πείραμα, από τη σύμβαση στην ουτοπία, φωτίζοντας τις αισθητικές, ιδεολογικές και τεχνολογικές αναζητήσεις των καλλιτεχνών των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Το μουσειογραφικό στήσιμο, ένα ανοιχτό μοντερνιστικό «περίπτερο», επιτρέπει στον επισκέπτη να κινείται μέσα στα έργα, βιώνοντας την πρωτοπορία ως ζωντανό περιβάλλον.

Την Δευτέρα 4 ΜΑΙΟΥ στις 20Η30 μιλήσαμε για το μυθιστόρημα “ΤΙ ΕΙΔΕ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΛΩΤ;” με την παρουσία της συγγραφέας Ιωάννα Μπουραζοπούλου.Το μυθιστόρημα Τι είδε η γυναίκα του Λωτ; της Ιωάννα Μπουραζοπούλου διαδραματίζεται σε ένα μελλοντικό κόσμο μετά από μια μεγάλη οικολογική καταστροφή που έχει αλλάξει τη γεωγραφία της Μεσογείου. Μεγάλα τμήματα της Ευρώπης, της Αφρικής και της Ασίας έχουν βυθιστεί, ενώ το Παρίσι έχει μετατραπεί σε λιμάνι. Στη θέση της Νεκράς Θάλασσας έχει εμφανιστεί ένα πολύτιμο μοβ αλάτι, το οποίο ελέγχεται από μια ισχυρή εταιρεία, τους «Εβδομήντα Πέντε». Η εταιρεία αυτή έχει δημιουργήσει μια απομονωμένη Αποικία για την εξόρυξή του, όπου επικρατεί αυστηρή ιεραρχία και έλεγχος. Η ιστορία ξεκινά με τον μυστηριώδη θάνατο του κυβερνήτη της Αποικίας. Έξι υψηλόβαθμα πρόσωπα θεωρούνται ύποπτα, αλλά όλοι κρύβουν μυστικά και έχουν αμφίβολη αξιοπιστία. Τα γεγονότα παρουσιάζονται μέσα από τις επιστολές τους, οι οποίες συχνά αντιφάσκουν μεταξύ τους. Την ερμηνεία αυτών των επιστολών αναλαμβάνει ο Φιλέας Μπουκ, ένας ειδικός στην αποκρυπτογράφηση. Καθώς η έρευνα προχωρά, αποκαλύπτεται ένα περίπλοκο δίκτυο συνωμοσιών και εξουσίας. Το μυθιστόρημα δεν περιορίζεται σε ένα απλό αστυνομικό μυστήριο, αλλά εξετάζει βαθύτερα ζητήματα, όπως η εξουσία, η ταυτότητα και η αλήθεια. Παράλληλα, ασκεί κριτική στον σύγχρονο κόσμο και στις οικονομικές δομές που ελέγχουν τις κοινωνίες. Ο τίτλος συνδέεται συμβολικά με τη βιβλική ιστορία της γυναίκας του Λωτ, η οποία τιμωρήθηκε επειδή κοίταξε πίσω. Στο βιβλίο, το «κοίταγμα πίσω» σχετίζεται με τη μνήμη και την αδυναμία διαφυγής από το παρελθόν. Τελικά, το έργο αφήνει τον αναγνώστη να αναρωτηθεί αν η αλήθεια μπορεί πραγματικά να αποκαλυφθεί.

Το βιβλίο LTI – Lingua Tertii Imperii («Η γλώσσα του Τρίτου Ράιχ») είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα για την κατανόηση της γλώσσας της ναζιστικής προπαγάνδας. Συγγραφέας του είναι ο Γερμανοεβραίος φιλόλογος Victor Klemperer και εκδόθηκε το 1947, λίγο μετά το τέλος της World War II.Στο έργο αυτό ο Κλέμπερερ αναλύει πώς το ναζιστικό καθεστώς στη Nazi Germany χρησιμοποίησε τη γλώσσα ως εργαλείο ιδεολογικής επιρροής και προπαγάνδας. Με βάση προσωπικές σημειώσεις και ημερολόγια που κρατούσε καθ’ όλη τη διάρκεια της δικτατορίας, δείχνει πώς συγκεκριμένες λέξεις, εκφράσεις και συνθήματα διαμόρφωναν σταδιακά τον τρόπο σκέψης της κοινωνίας. Το βασικό του επιχείρημα είναι ότι η γλώσσα δεν απλώς περιγράφει την πραγματικότητα αλλά μπορεί και να τη διαμορφώνει, επηρεάζοντας βαθιά τη συλλογική νοοτροπία.Συμτονίζει ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου

Την ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΡΤΙΟΥ ειχαμε μια συνάντηση με ομιλητή τον Δημήτρη Κούρκουλα, πρώην Πρέσβη της ΕΕ στο Λίβανο και πρώην υφυπουργό Εξωτερικών με θέμα τις νέες συγκρούσεις στη ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ.

Τη Δευτέρα 16 Μαρίου στις 20:30, στο πλαίσιο των συναντήσεων της Ομάδας Χωρίς Όνομα θα έχουμε την ευχαρίστηση να είναι μαζί μας ο καθηγητής στο ΑΠΘ Νίκος Παναγιώτου ο οποίος θα μας μιλήσει για την “Εποχή των Ανατροπών σε έναν κόσμο ριζικών ανασχηματισμών Πληροφορία, Τεχνητή Νοημοσύνη και Δημοκρατία”Ζούμε σε μια περίοδο βαθιών τεχνολογικών μετασχηματισμών που εξελίσσονται με ταχύτητα πολύ μεγαλύτερη από την ικανότητα των θεσμών και των κοινωνικών επιστημών να τους κατανοήσουν και να τους ρυθμίσουν. Η τεχνητή νοημοσύνη, τα αυτόνομα οχήματα, τα νέα μοντέλα πολέμου που βασίζονται σε δεδομένα και αλγορίθμους, αλλά και οι νέες υποδομές ισχύος όπως τα data centers, τα δορυφορικά δίκτυα επικοινωνίας, μεταβάλλουν ριζικά την οικονομία, την πολιτική και την ασφάλεια. Αυτό οδηγεί και σε έναν βαθύ μετασχηματισμό της ίδιας της γνώσης, των πανεπιστημίων και εν τέλει της ιδιας της εργασίας. Τα πανεπιστήμια, που παραδοσιακά αποτελούσαν τους βασικούς θεσμούς παραγωγής και διάχυσης γνώσης, καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους σε ένα περιβάλλον όπου η γνώση παράγεται ταχύτατα μέσα από τεχνολογικές πλατφόρμες, αλγορίθμους και μεγάλες υπολογιστικές υποδομέςΌλα αυτά εξελίσσονται σε ένα περιβάλλον εντεινόμενων εθνικών ανταγωνισμών, σταδιακής απαξίωσης διεθνών οργανισμών και αυξανόμενης δυσπιστίας απέναντι στη δημοκρατική διαδικασία. Αυτό οδηγεί και σε έναν βαθύ μετασχηματισμό της ίδιας της γνώσης και των πανεπιστημίων. Τα πανεπιστήμια, που παραδοσιακά αποτελούσαν τους βασικούς θεσμούς παραγωγής και διάχυσης γνώσης, καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους σε ένα περιβάλλον όπου η γνώση παράγεται ταχύτατα μέσα από τεχνολογικές πλατφόρμες, αλγορίθμους και μεγάλες υπολογιστικές υποδομέΣε αυτό το πλαίσιο αναδύονται κρίσιμα ερωτήματα τα οποία καλούμαστε να εξετάσουμε:Μπορούν οι κοινωνικές επιστήμες να παρακολουθήσουν τον ρυθμό των τεχνολογικών αλλαγών ή χρειάζεται ένα νέο θεωρητικό πλαίσιο κατανόησης της εξουσίας και της κοινωνίας;Ποιος ελέγχει πραγματικά τις νέες υποδομές ισχύος – τα δεδομένα, τους αλγορίθμους και τις ψηφιακές υποδομές; Τα κράτη ή οι τεχνολογικές πλατφόρμες;Πώς μετασχηματίζεται ο πόλεμος, η ασφάλεια και η γεωπολιτική ισχύς σε έναν κόσμο όπου τα δεδομένα και οι ψηφιακές υποδομές γίνονται στρατηγικά όπλα;Μπορούν τα κράτη και οι διεθνείς οργανισμοί να δημιουργήσουν αποτελεσματικά πλαίσια ρύθμισης ή οδηγούμαστε σε μια περίοδο τεχνολογικού ανταγωνισμού χωρίς κανόνες;Τι σημαίνουν αυτές οι αλλαγές για τη λειτουργία της δημοκρατίας και τη δημόσια σφαίρα σε μια εποχή όπου η πολιτική επιρροή μεταφέρεται ολοένα και περισσότερο στα ψηφιακά δίκτυα;Η κατανόηση αυτών των ερωτημάτων είναι κρίσιμη, γιατί από τις απαντήσεις τους θα εξαρτηθεί το πώς οι κοινωνίες θα μπορέσουν να διαχειριστούν τη μετάβαση σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία, η ισχύς και η δημοκρατία επαναπροσδιορίζονται ταυτόχρονα.