Aflevering 8 van de Ongekend podcast. Jeroen van Baar over wat maatschappelijke groepen uit elkaar drijft.

Tijdlijn
03:00 Wat is polarizatie, en waarom het is een probleem?
08:00 Maar lijken politieke partijen niet juist te veel op elkaar?
13:00 GroenLinks tot en met VVD inwisselbaar, en daarbuiten spreek ik niemand
18:30 Polarizatie in de hersenen
22:30 Wat zegt het, dat politieke filmpjes in de hersenen anders verwerkt worden door mensnen die op verschillende partijen stemmen
27:00 Het voordeel van hersenonderzoek vergeleken met vragenlijstonderzoek
31:00 Nederlanders hebben het gevoel dat meningsverschillen groter zijn geworden, maar is dat ook zo?
36:00 Verergeren social media polarizatie?

Meer weten

Aflevering 7 van de Ongekend podcast. Wim De Neys over de - vaak verkeerd ingeschatte - rol van intuïties in ons denken.

Tijdlijn
04:00 Wat is de "dual process theory" (Syteem 1 & Systeem 2) van menselijk denken?
09:00 Het achterhaalde (Kahneman-)beeld van de rol van intuïties in ons denken.
17:00 Debiasing training is verbazingwekkend effectief
22:00 Betrouwbare intuities of irrationeel onderbuikgevoel, wat maakt het verschil?
26:00 Malcolm Gladwell, Ap Dijksterhuis en het slimme onderbewuste
37:00 Waarom drammen niet werkt (zonder argumenten werkt feedback niet)

Meer weten

#6. Jos Hornikx over hoe mensen verschillend kunnen reageren op argumenten. Zijn we voor de rede vatbaar? Waarom mensen veel redelijker zijn dan je denkt.

02:45 Hoe onderzoek je eigenlijk hoe mensen reageren op argumenten?
08:00 Hoe bepalen onderzoekers naar meningsvorming argumentkwaliteit?
13:00 Argumentatieschema's vs. het Elaboration Likelihood Model (ELM)
15:30 Normatieve argumentatieschema's vs. hoe redeneren mensen daadwerkelijk zelf
20:00 Standpunten beoordelen via het theorema van Bayes
25:00 Wat betekent het eigenlijk om rationeel te zijn?
27:00 Mensen zijn rationeler dan je denkt
39:00 Wat maakt een deskundige?
44:00 We staan in een soort sluimermodus

Bronnen

#5. Sander van der Linden over waarom mensen niet zomaar geloven wat ze willen geloven en feiten wèl zin hebben (ja, ook als het gaat om politiek gevoelige onderwerpen en mensen die niet op het "brede politieke midden" stemmen).

Tijdlijn
00:00 Ruben Mersch (De Correspondent) betoogt in Waarom iedereen altijd gelijk heeft dat "kennis niet tot convergentie, maar tot polarisatie [leidt]. [D]e basis van onze twisten is geen verschil in kennis, maar een verschil in moraal." Ik vroeg Sander om te reageren op dit citaat (luister de podcast voor het hele citaat).
05:00 Problemen met 'cultural cognition', oftewel de theorie dat standpunten vooral over identiteit en moraal gaan en niet over feiten en argumenten.
13:00 Correlationeel ('identity-protective cognition') vs experimenteel ('Gateway belief model') onderzoek naar de invloed van politiek/identiteit/moraliteit op meningsvorming
18:00 De tragedie van het backfire effect
24:00 Methodologische problemen met het onderzoek naar gemotiveerd redeneren
32:00 Maar er is toch experimenteel bewijs voor cultural cognition?
42:00 Sander doet ook onderzoek nepnieuws, en ik heb geschreven in De Volkskrant dat dat een overschat maatschappelijk probleem is. Hoe ziet hij dat?
50:00 'Prebunking' en 'vaccineren' tegen misinformatie?
54:00 Sander publiceert binnenkort een nieuw boek, The Truth Vaccine

Meer weten

#4. Met Remco Heesen bespreek ik of het meeste gepubliceerde onderzoek echt onwaar is, in hoeverre er een probleem is met p-hacking en andere methodologische schermutselingen, het diepere euvel van de beloningsstructuur van de wetenschap en de waarde van peer review. En hoe we die zaken kunnen verbeteren natuurlijk.  

Tijdlijn
00:00 John Ionnadis - "Why Most Published Research Findings Are False"
05:00 Waarom je uit een lage reproduceerbaarheid niet concluderen dat er een wetenschappelijk probleem is
09:00 Waar zit het probleem dan wel
13:30 P-hacking & priming
19:00 Waarom de incentives in de wetenschap verkeerd georganiseerd zijn en er dus meer moet veranderen dan alleen methodologische procedures
23:00 Het effect van mislukte replicaties op citaties van papers
27:00 Waarom Remco skeptisch is over peer review
37:00 Hoe we peer review kunnen verbeteren volgens Remco
40:30 Hoe moeten we in licht van al deze tekortkomingen denken over de wetenschap?

Meer weten

#3. Met Miriam Rasch bespreek ik haar prijswinnende boek Frictie, over het geloof dat alles wat bestaat te vertalen is in digitale data en de wereld daarmee de goede kant op te duwen is.

Tijdlijn
02:00 Wat zijn "ethiek" en "dataïsme" eigenlijk
06:00 Leveren data altijd kennis op?
16:30 Ontdekken of construeren we feiten?
20:00 Transhumanisme
30:00 Post-truth, was er vroeger wel één waarheid dan?
37:00 Weerstand bieden aan relativisme
40:00 Hebben postmodernisten onterecht een slechte naam?
45:00 Wat Miriam voor haar volgende boek plant nu ze de Socrates beker heeft gewonnen

Meer weten

#2. Met socioloog Jaron Harambam (Katholieke Universiteit Leuven) bespreek ik hoe samenlevingen een gedeeld besef van wat waar is ontwikkelen en ook waar de twijfel over die waarheid die zo kenmerkend is voor complotdenkers en het zogenaamde post-truth tijdperk vandaan komt. We discussiëren ook over wat we van platforms en traditionele media mogen verwachten qua regulering van het publieke debat en qua inspanning om ons informatielandschap schoon te houden. Misschien is het wel géén goed idee om misinformatie te censureren.

Tijdlijn
03:00 Wat is het post-waarheid tijdperk
08:00 Redenen waarom mensen officiële waarheden wantrouwen
12:00 Onjuiste aanname van goedgelovigheid in veel post-waarheid analyses
20:00 Hoe censureren geloofwaardigheid van instituties kan ondermijnen
29:00 Wat sociale media wel en niet goed doen in hoe ze het publieke debat en onze informatievoorziening nu beheren
35:00 De rol en de toekomst van traditionele media

Meer weten

Samen met Jeroen de Ridder, Rens Vliegenthart en Jasper Zuure bespreek ik laatste onderzoeken over nepberichten, deepfakes, filterbubbels en desinformatie, en de manieren waarop zulke verschijnselen een bedreiging kunnen zijn voor de Nederlandse democratie.

Tijdlijn
07:00 Hoe kan digitalisering een gevaar zijn voor (waarheidsvinding in) de democratie?
12:30 De invloed van technologie en algoritmes vs. de invloed van menselijke keuzes
15:30 De balans tussen misinformatie en toegang tot kennis/informatie op het internet
19:00 Is er empirisch bewijs voor het bestaan van filterbubbels?
22:00 Moet je mensen met gekke ideeën een platform bieden?
24:00 Cancel culture vs. vrijheid van meningsuiting
31:00 Hoe moet je digitale platforms reguleren?
36:00 Hoe veel nepnieuws is er?
39:00 De informatie-oorlog
42:30 Het gevaar van deepfakes
45:00 Online manipulatie
50:00 Het belang van gedeelde feiten

Meer weten