Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm, Daron Acemoğlu’nun öncülüğünü yaptığı Redesigning AI forumunu merkez alıyor; teknolojik gelişmenin demokrasi, emek, eşitsizlik ve gözetim toplumları üzerindeki etkilerini inceliyoruz. Forum katılımcılarından Daniel Susskind’in teknolojik işsizlik uyarılarından, Kate Crawford’un veri sömürgeciliğine dair çarpıcı analizlerine; Meredith Whittaker’ın gözetim kapitalizmine karşı duruşundan üniversitelerde yapay zekânın toplumsal sorumlulukla yeniden tasarlanması çağrılarına kadar geniş bir yelpazede seslere kulak veriyoruz. Sonunda da çözüm önerilerine, kitabın bakışına hep beraber kafa yoruyoruz.

Kaynaklar:

https://otostopcununyzrehberi.substack.com

• Daron Acemoğlu – “Redesigning AI”
  Boston Review Forum başyazısı
  https://www.bostonreview.net/product/redesigning-ai-spring-2021/

• Forum katkı metinleri:

  • Daniel Susskind – Teknolojinin iş gücüne etkisi ve ekonomik yeniden yapılandırma

  • Kate Crawford – Veri çıkarımı, çevresel maliyetler ve sömürgecilik eleştirisi

  • Meredith Whittaker – Gözetim kapitalizmi, platformların gücü ve sendikalaşma

  • Sendhil Mullainathan, Frank Pasquale, Margaret Levi ve diğer yazarların yapay zekâ etiği, regülasyon ve demokrasi üzerine görüşleri

  • “Bringing AI Back to the University” bölümü – Akademik kurumların sorumluluğu ve kamu yararı için yapay zekânın yeniden merkezlenmesi

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm, 2025 yılının yapay zekâ dünyası için bir Z raporu niteliğinde. Üretken modeller çağının geride kaldığı; yapay zekânın ajanlaştığı, karar almaya ve iş yapmaya başladığı bir yılın muhasebesini çıkarıyoruz. Çin’de sosyal kredi sisteminin yapay zekâ ile daha bütünleşik hâle gelmesi, AB ve Çin’in sert regülasyonları, ABD–Çin ekseninde çip ve model egemenliği mücadelesi, açık kaynak, kapalı model gerilimi, Hollywood ve müzik endüstrisinde emek tartışmaları, akademide öne çıkan araştırmalar ve büyük teknoloji şirketlerinin stratejik yön değişimleri bu hikâyenin parçaları. 2025, yapay zekanın artık sadece “ne yapabildiğinin” değil; kimin kontrol ettiğinin, nasıl denetlendiğinin ve toplumla hangi şartlarda birlikte yaşayacağının net biçimde görünür olduğu bir yıl olarak bu bölümü tamamlıyoruz.

Websitemiz:

https://otostopcununyzrehberi.substack.com

Kaynaklar (seçme):

• EU Artificial Intelligence Act – Implementation Timeline:

  https://artificialintelligenceact.eu/implementation-timeline/

• China AI Content Labeling Rules (2025):

  https://iapp.org/news/a/china-releases-ai-plus-plan-rolls-out-ai-labeling-law

• Çin Sosyal Kredi Sistemi ve Dijital Yönetişim:

  https://www.bertelsmann-stiftung.de/fileadmin/files/aam/Asia-Book_A_03_China_Social_Credit_System.pdf

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm, Large World Models (Büyük Dünya Modelleri) ve Spatial AI (Mekânsal Yapay Zekâ) kavramlarını merkeze alarak, yapay zekânın metinden mekâna uzanan büyük dönüşümünü ele alıyoruz. Fei-Fei Li’nin “dil merkezli zekânın sınırları”na dair çarpıcı tespitlerinden yola çıkarak; Geoffrey Hinton, Yann LeCun, Demis Hassabis ve Andrej Karpathy gibi isimlerin vizyonlarını, OpenAI, DeepMind, NVIDIA ve World Labs gibi kurumların çalışmalarını ve bu teknolojilerin robotikten eğitime, sanal dünyalardan dijital ikizlere uzanan etkilerini

Kaynaklar:

https://fbildirici.github.io

Fei-Fei Li – “The Spatial Intelligence Era” (Substack)
https://substack.com/home/post/p-178294178

Bu bölümün ilham kaynağı diyebiliriz.

Genie 2 - DeepMind:

https://deepmind.google/blog/genie-2-a-large-scale-foundation-world-model/

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm yapay zeka bir devrim mi, yoksa tarihin tekrar eden spekülatif balonlarından biri mi? Bu bölümde, lale çılgınlığından dot-com patlamasına, yapay zekâ kışlarından bugünkü hype çılgınlığına kadar uzanan kapsamlı bir yolculuğa çıkıyoruz. ChatGPT’den Nvidia’ya, uzman görüşlerinden yatırım trendlerine, tarihsel döngülerden etik tartışmalara kadar yapay zeka balonu meselesini enine boyuna ele alıyoruz. Gary Marcus’tan Bill Gates’e, Goldman Sachs raporlarından Stanford AI Index verilerine kadar referanslarla güçlendirilmiş bu bölümde, “AI balon mu?” sorusuna birlikte yanıt arıyoruz.

Kaynaklar:

https://fbildirici.github.io

• Stanford AI Index 2024 Report
  https://aiindex.stanford.edu/report/

  Yapay zeka yatırımları, performans metrikleri ve küresel etkiler üzerine en kapsamlı yıllık rapor olarak planlanıyor.

• Goldman Sachs – The Potentially Large Effects of AI on Jobs
  https://www.goldmansachs.com/intelligence/pages/generative-ai-could-raise-global-gdp-by-7-percent/report.pdf
  AI'ın istihdam ve ekonomi üzerindeki muhtemel etkilerine dair ekonomik analizleri de içeren Goldman Sachs raporu.

• Gary Marcus – Is Generative AI a Bubble?
  https://garymarcus.substack.com/p/is-generative-ai-a-bubble
  Yapay zekaya dair hype eleştirileri ve balon olasılığına dair uyarılar içeren Substack blogu.

• Gartner Hype Cycle for Artificial Intelligence
  https://www.gartner.com/en/articles/ai-hype-cycle
  AI teknolojilerinin hype seviyeleri ve evrim aşamaları üzerine görsel analizleri içeren Hype Cycle Raporu

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölümde yapay zeka çağının en büyük mega projelerini, trilyon dolarlık yarışın merkezindeki Stargate Projesini, dünya genelinde hızla büyüyen veri merkezi altyapısını, enerji tüketimi krizini, büyük teknoloji şirketleri arasındaki dev anlaşmaları ve ulusların stratejik hamlelerini mercek altına alıyoruz. ABD’den Çin’e, Avrupa’dan Orta Doğu’ya uzanan küresel ölçekte; şirketlerin ve devletlerin neden yapay zekâ altyapısına yüz milyarlarca dolar yatırdığını, bu yatırımların geleceğimizi nasıl şekillendirdiğini, enerji politikalarını nasıl etkilediğini ve toplumsal dönüşümün nereye doğru ilerlediğini keşfediyoruz. 

Substack Kanalımız:

https://otostopcununyzrehberi.substack.com

Kaynaklar:

Bloomberg Originals "Inside Open AI's Megafactory" Belgeseli: https://www.youtube.com/watch?v=GhIJs4zbH0o&t=424s

Çin'in Denizaltı Veri Merkezleri:

https://www.wired.com/story/china-dives-in-on-the-worlds-first-wind-powered-undersea-data-center/

Stargate Birleşik Arap Emirlikleri:

https://openai.com/index/introducing-stargate-uae/

AB Lumi Süperbilgisayarı ve Yüksek Başarımlı Hesaplama Projesi:

https://lumi-supercomputer.eu

Power Medya Podcast Ödülleri Oylaması: En Güçlü Bilim Teknoloji Podcasti Adayıyız, Oy Vermek İçin:

https://www.powerapp.com.tr/oylama/power-podcast-odulleri-2025-1/

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği'nden Prof. Cem Say hocanın 50 Soruda Yapay Zeka kitabını odağımıza alıp Yapay Zekayı anlamak için sorulması gereken sorulara bir bakış atıyoruz.

Websitem: https://fbildirici.github.io

Kitap Hakkında: https://www.herkesebilimteknoloji.com/yazarlar/ozlem-yuzak/cem-say-ve-50-soruda-yapay-zeka

Power Medya Podcast Ödülleri Oylaması:

https://www.powerapp.com.tr/oylama/power-podcast-odulleri-2025-1/

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölümde “Yapay Zeka Yaratıcılığı Öldürüyor mu?” sorusunun peşine düşüyoruz. Sanat, edebiyat, müzik ve tasarım gibi yaratıcı alanlarda yapay zekâ gerçekten ilhamın sonunu mu getiriyor, yoksa yeni bir çağ mı başlatıyor? Refik Anadol’dan Rie Qudan’a, ChatGPT’den DALL·E’ye kadar uzanan örneklerle; akademik araştırmalardan sektör deneyimlerine, etik tartışmalardan geleceğe dair senaryolara kadar dopdolu bir yolculuğa çıkıyoruz. 

Kaynaklar:

• McKinsey, 2023 – Generatif AI adaptasyonu Raporu

• Skywork.ai Raporu, 2024 – Yaratıcı sektörlerde AI kullanımı

• UNESCO, 2024 – Yapay zekâ ve kültürel çeşitlilik

• DACS UK Anketi, 2023 – Sanatçıların AI endişeleri

• Refik Anadol, Rie Qudan – AI ile üretim üzerine röportajlar

• ELVIS Act (Tennessee, 2024) – Yapay ses yasası

• Munich Telif Davası, 2025 – AI eğitiminde içerik ihlali kararı

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi Power FM Podcast ödüllerinde En Güçlü Bilim - Teknoloji Podcasti kategorisinde aday!

Oy vermek için Sosyal Medya Kanallarımız ve Linki takip edin.

Bu bölüm, yapay zekanın en kritik bileşenlerinden biri olan veri üzerine odaklanıyoruz. Verinin toplanmasından temizlenmesine, etiketlenmesinden modele beslenmesine kadar uzanan bu süreç, bir yapay zeka sisteminin “zekasını” doğrudan belirliyor. Podcast boyunca veri mühendisliğinin temel adımları, model optimizasyonu , overfitting gibi teknik kavramları sade örneklerle ele alıyoruz ve veri neden yapay zeka için bu kadar önemli anlamaya çalışıyoruz.

Kaynaklar:

https://fbildirici.github.io

• Chip Huyen (2022). Designing Machine Learning Systems.
  Veri kalitesinin, veri akışının ve üretim ortamlarında modellemenin zorluklarının kapsamlı biçimde ele alındığı modern bir kaynak.
  🔗 https://designingml.systems
• Sara Brown, MIT Sloan (7 Haziran 2022). “Why It’s Time for Data-Centric Artificial Intelligence.”
  Andrew Ng’nin veri merkezli yapay zeka vizyonunu tartışır; model performansının algoritmadan çok veri kalitesine bağlı olduğunu anlamak için iyi bir okuma diyebilirim.
  🔗 https://mitsloan.mit.edu/ideas-made-to-matter/why-its-time-data-centric-artificial-intelligence

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm DARPA başta birçok savunma sanayi kuruluşunun yapay zeka fonlarından yola çıkıp günümüzdeki uygulamalara kadar yapay zeka savunma sanayi alanında nasıl yer buluyor? Günümüzde en önemli çalışmalar neler, neler yapılıyor anlamaya çalışıyoruz.

Kaynaklar:

Websitem: https://fbildirici.github.io

Substack Kanalımız: https://otostopcununyzrehberi.substack.com/?utm_campaign=profile_chips

Kişisel web sitem: fbildirici.github.io
Otostopçunun Yapay Zeka Rehberinde Bu Bölüm:

Yapay zeka hayatımıza hızla giriyor ama onu gerçekten anlayabiliyor muyuz? Bu bölümde, yapay zekanın neden bu kadar güçlü ama bir o kadar da anlaşılmaz olduğunu tartışıyoruz. Kara kutu problemi, güvercinlerin tümor tespiti, savunma sanayinde kullanılan sistemler ve "yeni bir Oppenheimer anı" yaşadığımız iddialarıyla dolu kapsamlı bölümümüze hoşgeldiniz. Teknik detayları herkesin anlayabilecekleri örnekler sadeleştiriyor, etik ve toplumsal etkileri Stuart Russell, Cathy O'Neil, Mustafa Suleyman gibi uzmanların görüşleriyle konuşuyoruz. Bu bölüm ayrıca benim geçtiğimiz haftalarda Savunma Sanayii Akademimizin EnX buluşmasında yaptığım konuşmanın biraz incelemeli bir hali diyebiliriz :)

Kaynaklar ve linkler:

• Cathy O'Neil – Weapons of Math Destruction

• Mustafa Suleyman – The Coming Wave

• Stuart Russell – Human Compatible

• Hannah Fry – Hello World

• AI and military ethics: MIT Technology Review

• Açiklanabilir Yapay Zeka (XAI) araçlari: christophm.github.io/interpretable-ml-book

• Kisisel web sitem: fbildirici.github.io