Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi’nin bu bölümünde; yapay zekanın iklim sürdürülebilirliği ile olan son derece karmaşık, çelişkili ve iki ucu keskin ilişkisini ele alıyoruz. Bir yandan akıllı şebekeler, hassas tarım ve moleküler düzeyde karbon yakalama teknolojileriyle gezegenimizi kurtarma potansiyeli taşıyan bu dijital imkanı, altyapıyı, fırsatı ele alıyor; diğer yandan devasa veri merkezlerinin doymak bilmez enerji, su, arazi ve atıklarının yarattığı görünmez çevresel maliyetleri masaya yatırıyoruz.

Bilimler Köyü ve Yapay Zeka Etkinlikleri:

https://bilimler.org/etkinlikler/

Kişisel web sitem:

https://fatihbildirici.com

Kaynaklar:

• Strubell ve diğerleri (2019) - NLP Modellerinin Enerji Analizi: Büyük yapay zeka modellerinin eğitim süreçlerindeki devasa enerji tüketimini ve bunun bir binek otomobilin ömür boyu saldığı emisyona eşdeğer karbon ayak izini ilk kez ortaya koyarak bu alandaki küresel tartışmaları başlatan öncü akademik çalışma.

  
  

• Rolnick ve diğerleri (2022) - Makine Öğrenimi ile İklim Kriziyle Mücadele: Akıllı şebekelerden hassas tarıma kadar makine öğreniminin iklim değişikliğinin azaltılması ve adaptasyon süreçlerinde nasıl yüksek kaldıraçlı bir çözüm ortağı olabileceğini gösteren kapsamlı yol haritasını sunan makale, Bengio da araştırmacılar arasında.

  
  

• UNU-INWEH (2026) - Yapay Zekanın Çevresel Maliyeti: Küresel veri merkezlerinin 2030 yılına yönelik elektrik, karbon, su, arazi kullanımı ve elektronik atık projeksiyonlarını detaylandırarak yapay zekanın fiziksel sınırlarını çizen bölümün odağına aldığımız rapor.

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nin bu bölümünde yapay zeka yatırımlarının deneysel aşamalardan çıkıp endüstriyel ölçekte bir altyapı inşasına dönüştüğü bu dönemde, sektörün 2026 yılındaki büyüme dinamiklerini ve harcama kırılımlarını analiz eden araştırmalara odaklanarak, altyapı harcamalarının pazarın omurgasını oluşturduğunu ve otonom ajanlar ile üretken yapay zeka modellerinde durumun ne olduğunu.

Şirketlerin yatırımlarının ne durumda olduğunu, neler yapılması gerektiğini konuşalım.

https://otostopcununyzrehberi.substack.com

https://fatihbildirici.com

Kaynak:

• Gartner Basın Bülteni: Gartner Forecasts Worldwide AI Spending to Grow 47 Percent in 2026 

  https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2026-05-19-gartner-forecasts-worldwide-ai-spending-to-grow-47-percent-in-2026

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde, yapay zeka dünyasında Batı'nın hegemonyasını temelden sarsan destansı bir teknoloji savaşını inceliyoruz. Google DeepMind'ın yapay genel zeka (AGI) vizyonunu ve o meşhur AlphaGo zaferini anlatan The Thinking Game belgeselinde izlediğimiz o tarihi kırılma anı, Çin için uyuyan bir ejderhayı uyandıran sarsıcı bir "Sputnik Anı" olmuş Kai Fu Lee'ye göre AI Superpowers kitabında böyle diyor. Peki Çin, o yenilgiden sonra nasıl oldu da Silikon Vadisi'nin milyarlarca dolarlık yatırımlarıyla rekabet eden, kısıtlı imkanlarla OpenAI'a kafa tutan DeepSeek gibi bir devi yarattı? Çin'in acımasız "biz öyle düşünmesek de yorucu ve güçlü rekabet kültürünü" ve veri ve dijitalleşme kültürü ve iyi stratejiler ile beslenen yapay zeka yolculuğuna gelin detaylı bakalım.

https://fatihbildirici.com

Kaynaklar:

• The Thinking Game Belgeseli: Google DeepMind'ın AGI yolculuğu ve AlphaGo'nun tarihi zaferi.

  https://www.youtube.com/channel/UC0SOuDkpL6qpIF1o4wRhqRQ

• Guinness Global Equity Insights: DeepSeek şokunun piyasalara etkisi ve Amerikan modelleriyle rekabeti.

• Çinli Yenilikçinin Öğrettikleri , AI Superpowers ve Red

  AI kitapları

Bu hafta Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi’nde son dönemlerde yaşadığımız, gördüğümüz okuduğumuz gelişmelerle, Yanis Varoufakis’in piyasaların yerini alan ‘dijital tımarlar’ ve kârın yerini alan ‘bulut rantı’ analizlerinden yola çıkarak; Sam Altman’ın trilyon dolarlık OpenAI halka arzı öncesinde sunduğu ‘robot vergileri’ ve ‘kamu refah fonu’ gibi radikal sosyal sözleşme önerilerini masaya yatırıyoruz.

Kaynaklar

Yanis Varoufakis – Tekno-Feodalizm ve Bulut Kapitali Teorisi:

Cloud Capital and Platform Regression: Yanis Varoufakis’in Tekno-Feodalizm eserinin detaylı analizi ve bulut rantı teorisi: https://networkcultures.org/geert/2024/03/22/cloud-capital-and-platform-regression-review-of-janis-varoufakis-techno-feudalism/

TeknoFeodalizm Tezine Eleştirel Bakış - DergiPark: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5482526

Australia Institute: Tekno-feodalizmin yükselişi ve küresel demokrasi üzerindeki etkileri üzerine Varoufakis ile söyleşi: https://australiainstitute.org.au/post/five-highlights-from-technofeudalism-with-yanis-varoufakis/

Sam Altman ve OpenAI – Zekâ Çağı Sanayi Politikası ve Güven Analizleri:

OpenAI Resmi Belgesi: "Industrial Policy for the Intelligence Age: Ideas to Keep People First" (13 sayfalık tam blueprint): https://cdn.openai.com/pdf/561e7512-253e-424b-9734-ef4098440601/Industrial%20Policy%20for%20the%20Intelligence%20Age.pdf

The New Yorker Soruşturması: "Sam Altman May Control Our Future—Can He Be Trusted?" (Ronan Farrow ve Andrew Marantz'ın 16.000 kelimelik derin araştırması): https://www.newyorker.com/magazine/2026/04/13/sam-altman-may-control-our-future-can-he-be-trusted/

Axios & Let’s Data Science: Sam Altman’ın "Superintelligence New Deal" röportajı, robot vergileri ve 4 günlük çalışma haftası önerilerinin detayları: https://letsdatascience.com/blog/altman-ai-blueprint-robot-taxes-four-day-workweek

Lawfare Daily: Sam Altman dosyası üzerine Ronan Farrow ile yapılan sesli analiz ve güç konsolidasyonu tartışması: https://www.lawfaremedia.org/article/lawfare-daily--sam-altman-with-ronan-farrow-and-andrew-marantz

Palantir ve Alex Karp – Tekno-Cumhuriyet Manifestosu:

The Technological Republic Kitabı: Alex Karp ve Nicholas W. Zamiska’nın Batı medeniyeti ve teknolojik sert güç üzerine yazdığı eser: https://techrepublicbook.com/

Mini-Manifesto Tam Metni: Palantir tarafından paylaşılan 22 maddelik "The Technological Republic, in brief" özeti: https://mamot.fr/ (veya sosyal medya arşivi: https://hachyderm.io/)

Economic Times Analizi: Palantir manifestosunun yarattığı tartışmalar, yapay zekâ silahları ve kültürel eleştiriler üzerine inceleme: https://m.economictimes.com/tech/technology/palantirs-controversial-manifesto-post-on-ai-weapons-musk-religion-and-more-stirs-raging-debate/articleshow/130384822.cms

The National: Palantir manifestosuna yönelik eleştiriler ve "regressive cultures" (gerici kültürler) tartışması: https://www.thenational.scot/news/26035364.palantir-slammed-releasing-evil-22-point-mini-manifesto/

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölüm girişimcilik, yatırımcılık, inovasyon ekosistemi tecrübesini kurumsal yapay zeka dönüşümü alanında uygulayan, Zorlu Holding'te Dijital İş Geliştirme Yöneticisi olarak YaZ isimli yapay zeka­yı merkeze alan dönüşüm projesinde önemli roller üstlenen Ayşe Nisa Akgün'ü konuk alıyoruz. Öğrenme çevikliği, yapay zekanın eleştirel düşünme becerilerine etkisi, doğru kullanma yolları, kurumsal dönüşümde yapay zekanın konumlandırılması, girişimcilik, yatırımcılık bilgisi ile dönüşümü hızlandırmanın yollarını konuşuyoruz.

Kaynaklar:

MIT Araştırması: https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/mit-ve-oxford-arastirmasi-yapay-zeka-kullanmak-beyni-aptallastiriyor-mu-260246

Nisa Akgün Medium Blogu: https://aysenisaakgun.medium.com

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölümümüzde, finansın teknolojiyle kırılma noktasını keşfetmek için Garanti BBVA Mühendislik ve Veriden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı İlker Kuruöz’ü ağırlıyoruz. Bankacılığın "defter tutma" devrinden "hiper-kişiselleşmiş" AI çağına geçişini, kredi kararlarının arkasındaki açıklanabilirlik (XAI) stratejilerini ve "AI vs. AI" savunma sistemlerinin güvenlikteki yeni rolünü masaya yatırıyoruz. Derin öğrenme mimarilerinin, ileri analitiğin, yapay zeka temelli dijitalleşme stratejilerinin banka omurgasını nasıl dönüştürdüğünden insan sezgisinin makine karşısındaki dokunulmaz kalesine kadar uzanan bu sohbette; hem sektöre yön veren bir liderin vizyonunu hem de "galaksi yolcuları" için finansal sağlığı korumanın ipuçlarını bulacaksınız.

İnsanlık, kendini yeniden yazma gücüne kavuştuğunda ne yapacak? Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu bölümde DNA'nın keşfinden CRISPR'a, AlphaFold'dan beyin-bilgisayar arayüzlerine, ölümsüzlük araştırmalarından en derin etik sorulara uzanan bir yolculuğa çıkıyoruz. Yapay zeka ve biyoteknolojinin kesiştiği bu çağı; bilim insanlarının hikayeleri, uzman görüşleri ve günümüzdeki sarsıcı gelişmelerle birlikte anlatıyoruz.

Kaynaklar:

• David Fajgenbaum - How Nearly Dying Helped Me Discover My Own Cure · TED Talk · Ölümcül bir hastalıkla boğuşurken kendi ilacını keşfeden doktorun çarpıcı hikayesi; drug repurposing fikrinin gücü

https://www.youtube.com/watch?v=sb34MfJjurc

• DeepMind YouTube Serisi · Protein katlama probleminin 50 yıllık tarihini ve yapay zekanın bu muammayı nasıl çözdüğünü bizzat DeepMind ekibinden dinliyorsunuz

https://www.youtube.com/playlist?list=PLqYmG7hTraZAhkAh72kzzLC4r2O4VoVgz

• Yapay Zeka İlaç Üretip, Hastalıklara Çözüm Olabilir Mi? · Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi, Substack

https://substack.com/home/post/p-191003920

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nin bu bölümünde, yapay zeka dünyasının en sıra dışı şirketlerinden biri olan Anthropic'in çarpıcı ve olaylı geçmişine derinlemesine bir giriş yapıyoruz. OpenAI koridorlarından kopan vizyoner bir grubun kurduğu bu şirketin, kendi ahlaki anayasasına sahip bir yapay zeka inşa etme hayalinden, kısa sürede 380 milyar dolarlık devasa bir değere ulaşmasına kadar geçen inanılmaz süreci inceliyoruz. Ancak asıl hikaye, bu barışçıl teknolojinin Amerikan askeri-endüstriyel kompleksiyle çarpıştığı noktada başlıyor. Venezuela'daki gizli Maduro baskınından Pentagon'un tarihi ültimatomuna kadar, yapay zekanın savaş alanlarındaki rolünü ve bir şirketin kendi hükümetine karşı etik sınırlarını nasıl savunduğunu tartışıyoruz.

Bölümde Neler Konuşacağız?

• Pandaların İsyanı: Dario ve Daniela Amodei liderliğindeki araştırmacı ekibinin OpenAI'dan ayrılış hikayesi ve yapay zekaya felsefi bir pusula kazandıran "Anayasal Yapay Zeka" konseptinin doğuşu.

• Şirketin sadece 14 ay içinde 1 milyar dolardan 14 milyar dolarlık gelire sıçramasının ve kurumsal dünyayı fethetmesinin perde arkası

• Claude'un Amerikan savunma sistemlerine entegrasyonu ve Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'nun ele geçirildiği gizli operasyondaki rolünün basına sızdırılması.

• Savunma Bakanı Pete Hegseth'in sınırsız kullanım ültimatomu, Dario Amodei'nin tam otonom silahlara ve kitlesel gözetlemeye karşı çektiği kırmızı çizgiler ve şirketin ABD hükümeti tarafından "Tedarik Zinciri Riski" ilan edilmesi.

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nde bu hafta The Philosopher in the Valley: Alex Karp, Palantir and the Rise of the Surveillance State kitabı ve The Palantirization of everything blogunu odağa alıp Yapay Zeka dünyasının en önemli şirketlerinden Palantir'i, Savunma Sanayii, Yapay Zeka ve İstihbarat alanındaki çalışmalarını gündeme alıyoruz.

https://otostopcununyzrehberi.substack.com

Kaynaklar:

https://a16z.com/the-palantirization-of-everything/

https://fatihbildirici.com

Peter Thiel - Sıfırdan Bire Kitap

https://www.amazon.com.tr/Sıfırdan-Bire-Ciltli-Startuplar-Geleceği/dp/6053438405

Peter Thiel - Stanford Girişimcilik Dersi:

https://www.youtube.com/playlist?list=PLU630Cd0ZQCMeQiSvU7DJmDJDitdE7m7r

Alex Karp - DAVOS Konuşması

https://www.youtube.com/watch?v=dRgPbNJ5RJc

Otostopçunun Yapay Zeka Rehberi'nin bu bölümünde bölümünde, yapay zekanın "kara kutu" gizemini aralayarak algoritmik kararların ardındaki etik ve teknik mantığı sorguluyoruz. Cathy O'Neil’ın "matematiksel imha silahlarından" Judea Pearl’ün "nedensellik merdivenine" uzanıp, XAI yöntemlerini, sembolik yapay zekayı, günümüzde nelerin çalışıldığını, birkaç önemli yöntemi anlamaya çalışarak, Açıklanabilir Yapay Zeka konusuna bir giriş yapıyoruz.

Kaynaklar:

www.fatihbildirici.com

https://otostopcununyzrehberi.substack.com

Judea Pearl - The Book of Why

https://www.goodreads.com/book/show/36204378-the-book-of-why

Matematiksel İmha Silahları - Cathy O'neil

https://www.goodreads.com/book/show/54768598-matematiksel-i-mha-silahlar?ref=nav_sb_ss_1_17

Hannah Fry ve Podcasti (Biri en azından)

https://deepmind.google/the-podcast/

Not: İlişkili bölümlerimize de göz atabilirsiniz.