OuderENwijzer

We leren praten over groei, succes en gezondheid. Maar over het onvermijdelijke verval praten we nauwelijks. Terwijl juist daar, aan het einde van het leven, vragen opkomen die zich niet langer laten uitstellen. Theo Boer houdt zich al decennia met die vragen bezig. Als hoogleraar ethiek van de gezondheidszorg en jarenlang lid van een euthanasiecommissie, denkt hij na over ouder worden. Over zingeving en over wat mensen overeind houdt wanneer zekerheden wegvallen.

Boer gebruikt een beeld uit de bergsport. “In klimmen is niet het bereiken van de top de grootste uitdaging,” zegt hij, “maar het veilig afdalen.” Zo is het ook met ouder worden. We leren opgaan en blinken, maar nauwelijks hoe we moeten omgaan met het moment waarop lichamelijke kracht, gezondheid of onafhankelijkheid afneemt. Toch betekent dat niet automatisch dat alles minder wordt. Sommige lijnen in het leven dalen, ziet Boer, terwijl andere juist kunnen stijgen: verbondenheid, mildheid, wijsheid. “De kunst is niet om het verval te ontkennen,” zegt hij, “maar om te blijven kijken waar nog ruimte zit om mens te blijven.”

Wij mensen zijn kampioen uitstellen. De belastingaangifte. Die afspraak met de tandarts. Die ene kast die al maanden ‘ooit’ uitgezocht moet worden. Er is één onderwerp waarbij uitstel extra begrijpelijk is en tegelijkertijd grote gevolgen kan hebben: vastleggen welke zorg en behandeling u wel of niet wilt, voor het geval u daar zelf niet meer over kunt beslissen.

Jaap van Riemsdijk, voorlichter bij de NVVE (Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde), ziet het dagelijks. Mensen die het gesprek graag wilden voeren, maar er nooit aan toe zijn gekomen. Zijn uitgangspunt is nuchter en geruststellend: regie begint niet in het ziekenhuis, maar aan de keukentafel. Met koffie, papier en een gesprek dat niet in één keer af hoeft.

Een erfenis draait zelden alleen om geld. Het gaat over erkenning, over oud zeer, over zaken die nooit helemaal zijn uitgesproken. Geld krijgt emotionele lading, spullen worden symbolen. Wie krijgt wat en vooral: waarom? Juist daardoor kan een nalatenschap uitgroeien tot een bron van familieconflicten.

Joost Diks, erfrechtadvocaat, ziet het keer op keer gebeuren. Families die jarenlang naast elkaar functioneerden, komen rond een erfenis tegenover elkaar te staan. Niet omdat mensen slecht zijn, maar omdat belangen groot zijn en verwachtingen vaak onuitgesproken blijven. 

Koopkracht: we horen het woord voortdurend. Maar wat betekent het voorgenomen beleid uit Den Haag voor ouderen? Of u nu alleen AOW ontvangt, een aanvullend pensioen heeft, of nog (deels) werkt? Inge Diepman spreekt met Martin Visser (financieel economisch expert en werkzaam voor De Telegraaf) en Alex van Scherpenzeel (beleidsmedewerker inkomen bij ANBO-PCOB). Hun boodschap is helder: er wordt veel gerekend met gemiddelden, maar niemand is gemiddeld. Daarom zetten we de belangrijkste punten overzichtelijk voor u op een rij.

Hoe beveiligt u de plek waar u uzelf het meest thuis voelt; uw eigen huis? Sybren van der Velden Walda, landelijk projectleider High Impact Crimes bij de politie, vertelt wanneer inbrekers vooral toeslaan en hoe u zich daartegen kunt beschermen. 

Met uw pinpas betalen in een winkel of geld opnemen bij een automaat; er kan altijd iemand over uw schouder meekijken. Hoe voorkomt u dat iemand uw pincode ziet en later op straat uw pasje steelt? Er zijn, volgens Sybren van der Velden Walda van de Nationale Politie, allerlei manieren om verdachte situaties te herkennen.

Totaal onverwacht staat er een politieagent voor de deur, die waarschuwt voor inbrekers in de buurt en aanbiedt om waardevolle spullen in veiligheid te brengen. Wat doet u dan? Politieman Sybren van der Velden Walda vertelt hoe u nepagenten en nepmedewerkers van bedrijven kunt onderscheiden van de echte. 

Bij financieel misbruik denkt u niet meteen aan die goedwillende neef of aardige buurvrouw die boodschappen voor u wil doen of wil helpen met betalingen. Toch is het bijna altijd iemand van dichtbij die een oudere uitbuit. Een goed advies van Sybren van der Velden Walda van de Nationale Politie: hanteer het ‘vier-ogen-principe’.

Ze lijken echt: een e-mailtje van de bank, een sms van de Belastingdienst, een bericht van de pakketbezorger met een link erin. Voor u het weet heeft u de link aangeklikt en onbewust uw inloggegevens doorgegeven aan een 'vissende' crimineel. Phishing-berichten zijn steeds moeilijker te herkennen maar het kán wel, vertelt ING-fraude-expert Boudewijn van der Valk.

‘Hoi opa, ik heb een nieuw nummer’, staat in het appje. Een kleinkind in nood, dat dringend geld nodig zegt te hebben. Nummer onbekend, maar de profielfoto klopt. ‘Nepprofielen worden vakkundig gemaakt’, zegt fraude-expert Boudewijn van der Valk. Maar hoe herkent u ze? En hoe zit het met investeringsfraude?