OVT

Aardbevingen, Ernst Nolte (uitvinder van het woord Historikerstreit) overleden, de column van John Jansen van Galen, regent Jan Six

de column van John Jansen van Galen, over D66

Met Ben Hur, de film, Marsmannen en in het Spoor Terug; de zomer die niet kwam

Grote delen van het door een aardbeving getroffen Italiaanse stadje Amatrice en omgeving liggen in puin en het aantal slachtoffers loopt schrikbarend op. In 2009 werd in dezelfde regio L’Aquila getroffen: de aarde in centraal Italië is al onbetrouwbaar sinds de late oudheid. Zo blijkt uit inscripties uit de vierde eeuw na Christus toen het gebied ook al getroffen werd. Er werd sindsdien steviger gebouwd en er werd zelfs een tempel aan de aardgod Terra gewijd. Dat alles om nieuwe rampen te bezweren. Een gesprek met de Leidse archeoloog en kenner van de getroffen streek, Tesse Stek.

Inmiddels is er al een Jan Six de elfde. Maar het begon ooit met Jan Six 1, geboren in 1618. Hij was de stamvader van een rijke regentenfamilie die in zeventiende-eeuws Amsterdam tot de topelite van de stad behoorde. Zijn vriend Rembrandt maakte een beroemd geworden portret van hem, en zijn enormeuze onderbroek was onlangs nog te zien op een historische historische mode-tentoonstelling in het Rijksmuseum. De Sixen bestuurden de stad, hadden omgang met types als Spinoza en Vondel en lieten een rijk familiearchief na. Geert Mak beschreef hun Amsterdamse ervaringen, en zoemde vooral in op de stamvader. Geert Mak komt praten over zijn nieuwste boek ‘De levens van Jan Six.

De Duitse historicus Ernst Nolte is op 93-jarige leeftijd overleden. Nolte was een van de belangrijkste en meest omstreden naoorlogse Duitse historici en aanstichter van de zogenoemde ‘Historikerstreit’. De historicus poneerde in 1986 in zijn artikel 'Vergangenheit, die nicht vergehen will' de stelling dat de opkomst van Hitler en het nationaal-socialisme een reactie was op de bedreiging die voor Duitsland uitging van de Russische revolutie. Hij verwees daarbij naar de misdaden die in de Sovjet Unie waren begaan onder Lenin en Stalin. Om kort te gaan, zonder Stalin geen Hitler, daar kwam zijn provocatieve inzicht op neer. Nolte verzette zich tegen de gedachte dat de vernietiging van de Joden door de nazi's een uniek verschijnsel was. Volgens hem was het een gevolg van de perfide logica van totalitaire ideologieën. Zijn theorie leidde tot heftige discussies die bekend kwamen te staan als de ‘Historikerstreit’. Een gesprek hierover met historicus Wim Berkelaar.

Hij was galeislaaf, schonk de bijna gekruisigde Jezus een napje water, en verloor in het Collosseum bij het wagenrennen bijna van zijn valse tegenstander. Tot tranen toe geroerd keken we naar Ben Hur, de "gutmensch" uit de wrede oudheid, gespeeld door Charlton Heston in de filmklassieker uit 1959. En nu is er dan een zogeheten remake, met naar te vrezen valt een stoere, sensuele, onoverwinnelijke Ben Hur. Een type waar de meisjes voor vallen en de Romeinen voor terugdeinzen. Een korte vooruitblik op de nieuwe Ben Hur-verfilming die deze week in première gaat, met Dan Hassler Forest, docent populaire cultuur aan de Universiteit van Amsterdam en filmkenner.

De boerkini houdt Frankrijk uit haar slaap en zet montere strandbewakers aan tot optredens tegen vermeende draagsters van dit kuise Allah-badpak. Maar hoe lang of beter gezegd hoe kort geleden gingen onze vrouwen en meisjes ingepakt en gekleed te water? Bestond er ooit zoiets als een christelijke boerkini? Mode- en godsdiensthistorica Kitty de Leeuw, schrijfster van ‘Alles flink dicht’ een standaardwerk over kledingsdiscipline, komt praten over de lange weg naar kort, oftewel over de protestantse en katholieke omgang met kuise en onkuise badmode.

10 april 1815 ontplofte in Indonesië de vulkaan Tambora. Een enorme aswolk werd 40 kilometer hoog de lucht ingeslingerd waar het stof zich als een lichte sluier over de hele aardbol verspreidde. De winter was streng en het jaar 1816 staat bekend als "het jaar zonder zomer". Oogsten mislukten, ongekende hoeveelheden regen daalden op de aarde neer. Zowel in China als delen van Europa heerste honger. Deze zomer vol onweer en rampspoed gaf ons het boek Frankenstein, de voorloper van de fiets, en dagboeken vol met nauwgezette meteorologische metingen. Mathijs Deen maakte een documentaire over "De zomer die niet doorging".

Het boek over het zelffelicitatieproject van Philips IV van Spanje, de koning die om zijn obsessie met reputatie te bevredigen zich een pronkpaleis liet bouwen, geschreven door Jonathan Brown en John Huxtable Elliot.

Besproken door historica Yolanda Rodríquez Pérez.