Hoe raak je 85% van het universum 'kwijt'? Dat vroeg de natuurkundige Jaco de Swart zich af. De afgelopen eeuw kwamen astronomen langzaam tot het besef dat zo’n 85% van het universum bestaat uit iets wat ze niet kunnen zien, en waar ze bijna niks over weten. Voor het gemak hebben ze het maar ‘donkere materie’ genoemd. Verder: de column van John Jansen van Galen, Het Spoor Terug: De man met de rammelaars #2, OVT 24-04-2022

In 1647 verging het VOC-schip De Haarlem in de Tafelbaai. Het leidde tot de permanente vestiging van Europeanen in Zuid-Afrika en de stichting van Kaapstad. Historicus Bart Gielen probeert het scheepswrak van De Haarlem te traceren om deze geschiedenis letterlijk boven water te halen. Verder: Bart van der Boom over de Joodse Raad, het dagboek van een Spanjestrijder, de beruchte Russische nationalist Zjirinovski, de column van Nelleke Noordevliet, OVT 17-04-2022

Wat beweegt een volwassen man om een verzameling van bijna duizend rammelaars aan te leggen? Als podcastmaker Lotte van Gaalen op zoek gaat naar het antwoord op deze vraag, stuit ze op het wonderlijke levensverhaal van Heinz Keijser: de man met de rammelaars. Verder: Historische boeken met Bart Funnekotter, OVT 17-04-2022

We leven vijftig jaar na 'Grenzen aan de Groei', het rapport waarin Amerikaanse wetenschappers waarschuwden dat de mensheid de planeet in rap tempo uitputte. Politici, media en wetenschappers doken onmiddellijk op het boekje dat was gemaakt in opdracht van de Club van Rome. Waarom werd 1972 niet het keerpunt waar men toen van droomde? Te gast zijn klimaatjournalist Jaap Tielbeke. historicus Geert Buelens, en oud-politicus Jan Pronk, OVT 10-04-2022

Boetsja zal wellicht in de geschiedenisboeken worden toegevoegd aan het rijtje van My Lai en Srebrenica. Ook dat waren anonieme plekken, totdat zich een bloedbad ontvouwde in het Vietnamese dorpje in 1968, en een massa-executie plaatsvond nabij de VN-Enclave in 1995. Sindsdien staan de beide plaatsnamen voor oorlogsmisdaden en genocide. Een gruwelijk etiket waarvoor wellicht ook Boetsja in aanmerking komt. Maar hoe moeten we naar de gebeurtenissen in Boetsja kijken? Was er sprake van voorbedachte rade of van ontsporing van geweld? Te gast zijn historicus Karel Berkhoff en Alette Smeulers, hoogleraar strafrecht en criminologie van internationale misdrijven. Verder: de column van John Jansen van Galen, Het Spoor Terug: Roermond als epicentrum, OVT 10-04-2022

Rusland voert in Oekraïne een oorlog tegen de Westerse goddeloosheid, aldus het hoofd van de Russisch-Orthodoxe Kerk. Poetin en Kirill, de patriarch van Moskou, lijken twee handen op één buik. Waar komt die kerkelijke gezagsgetrouwheid vandaan? Hoort de kerk niet de tegenspreker te zijn van een gewelddadig werelds gezag? Verder: eerherstel voor vermoorde heksen in De Peel, de Fins-Russische Winteroorlog, de column van Nelleke Noordervliet, OVT-blog over Russischtalige media, OVT 03-04-2022

Jurriën Rood schreef Lentz, de man achter het persoonsbewijs, eenfilosofische biografie van een zo goed als onbekende man die als ambtenaar een cruciale, voor Nederland zeer schadelijke rol vervulde tijdens de Tweede Wereldoorlog. En in Het Spoor Terug: Oude muziek, OVT 03-04-2022

Uitroeiing door honger: het is de letterlijke betekenis van de Oekraïense term Holodomor. Begin jaren dertig dwong Stalin de Oekraïners hun oogst af te staan aan de Sovjetautoriteiten. Miljoenen mensen stierven hierdoor de hongerdood. Hoe bepaalt de Holodomor de Oekraïense nationale identiteit, en de Oekraïense blik op Rusland? Verder: de oorsprong van het internationaal oorlogsrecht, Oekraïens erfgoed onder vuur, OVT 27-03-2022

Over Adolf Hitler zijn talloze publicaties verschenen. Maar volgens historici Erik Somers en René Kok, beide verbonden aan het NIOD, vertoonde die veelheid aan materiaal tot nu toe een opvallende lacune: een gedegen fotohistorisch onderzoek. En dat terwijl foto’s vanaf de jaren twintig juist een cruciale rol speelden in de totstandkoming van de zogenaamde 'Führermythe'. Verder: de column van Micha Wertheim en in Het Spoor Terug: de Hovenier, over tuinbeheer als vakmanschap, OVT 27-03-2022

Poetin bezigde deze week opnieuw macabere taal in een toespraak op de Russische televisie: hij had het over de 'zelfreiniging' van het land om met 'nationale verraders' af te rekenen. Die woorden roepen associaties op met de terreur en zuiveringen onder Stalin. Waarom verwijst Poetin naar dit zwarte verleden? Verder: het graan van Oekraïne, Tsjetsjeense moordcommando’s, de Oekraïense kozakkenidentiteit, OVT 20-03-2022.