Onderzoekers van de Universiteit Leiden zijn door De Nederlandsche Bank gevraagd de beginjaren van de bank, van 1814 tot 1863, te onderzoeken. De uitkomst van het onderzoek: DNB was ‘dienstbaar’ aan de koloniale slavernijketen. We bespreken deze conclusie met Lauren Lauret, historica aan de Universiteit Leiden en een van de onderzoekers die meewerkte aan het rapport. Verder: Ivo van de Wijdeven over de ontwapeningsstrijd van Oekraïne, Bart Funnekotter bespreekt historische boeken, en Geertje Dekkers over de ware grootte van het middeleeuwse ridderpaard, OVT 13-02-2022

Praten met Poetin of je tanden laten zien. Het is het dilemma bij de Oekraine-crisis. En het is een oud dilemma. Want: hoe om te gaan met een agressor: moet je hem aaien of moet je naar hem grommen? Het beroemdste voorbeeld is München 1938, waarbij het Westen Tjechslowakije opofferde om Hitler te pacificeren.

In 1976, midden in de koude oorlog, schreef de Nederlandse historicus B.W. Schaper ‘Het trauma van München’. Wim Berkelaar bespreekt het boek

Deze week verschijnt het boek Bevrijd. Het concentratiekampsyndroom en de LSD-behandeling van Jan Bastiaans. Medisch historicus Leo van Bergen beschrijft hierin hoe de roemruchte psychiater Jan Bastiaans vanaf de jaren zestig besloot concentratiekampoverlevenden en later ook andere oorlogsslachtoffers te behandelen met een omstreden LSD-therapie. Verder: Laila al-Zwaini bespreekt De Nijl. Biografie van een rivier, de column van Abdelkader Benali, en Ivo van de Wijdeven over de spanning op de grens tussen Rusland en Oekraïne, OVT 30-01-22.

Op 29 januari opent in de Hermitage Amsterdam de tentoonstelling 'Russische Avant-garde. Revolutie in de kunst'. Michal Citroen was ter voorbereiding van deze tentoonstelling in St. Petersburg, en reconstrueerde hoe de werken van grote Russische kunstenaars als Malevitsj en Kandinsky terecht kwamen op porseleinen gebruiksvoorwerpen. Meer hierover in Het Spoor Terug. Verder: Wim Berkelaar bespreekt nieuw verschenen historische boeken, OVT 30-01-22.

Het was groot nieuws deze week. Na jaren speuren heeft een internationaal 'coldcase-team' ontdekt wie Anne Frank zou hebben verraden: een bestuurslid van de Joodse Raad. Maar het onderzoek bevat wel heel veel losse eindjes en aannames, vinden historische deskundigen. Een gesprek met historici David Barnouw en Bart van der Boom. Verder bespreekt antropoloog Sinan Çankaya Edward Saids beroemde boek 'Oriëntalisme', OVT 23-01-22.

De Tentoonstelling en het boek Kikkers en kaaskoppen van het Rijksmuseum toont buitenlandse spotprenten uit 1650-1800 met daarin Nederlanders als kikker, kaaskop, gewetenloze opportunist of roodharige barbaar. Daniel Horst over wat deze karikaturen zeggen over het buitenlandse beeld van de Nederlander. Verder in Het Spoor Terug: De brief, de vierde en laatste aflevering van Bloody Sunday in Roermond. Online gaat de zoektocht van podcastmaker Frans Pollux verder. Aflevering 5 Kat in 't bakkie? verschijnt binnenkort en is te beluisteren in de podcast, OVT 23-01-22

Deze week is het 500 jaar geleden dat Adrianus van Utrecht tot de enige Nederlandse paus ooit werd benoemd. In Rome staat hij nog altijd bekend als ‘de rare asceet uit het noorden’, die leefde als een arme dorpspastoor en het liefst op een muildier de stad binnenreed. En in Nederland is hij zo goed als vergeten. Daar moet 2022, 'het Adrianusjaar', verandering in brengen.Verder: in Het Spoor Terug de derde aflevering van Bloody Sunday in Roermond, getiteld: Domme terroristen, OVT 16-01-22.

Het zorgde voor veel beroering eerder deze week: het besluit van het Rijksmuseum om de term 'Bersiap' niet te gebruiken bij de tentoonstelling Revolusi! Indonesië onafhankelijk, die in februari 2022 geopend wordt. Het woord zou een racistische lading hebben volgens gastcurator Bonnie Triyana. Historici Lara Nuberg en Remco Raben bespreken de herkomst van 'Bersiap' en of dit besluit terecht is. Verder: Hubert Smeets over het schrikbeeld van een mogelijk totalitair monsterverbond tussen China en Rusland, Maaike van Charante over 'Het verdriet van de Schilderswijk' en de column van Sana Valiulina, OVT 16-01-22.

De Olympische Zomerspelen in München van 1972 zouden 'de vrolijke Spelen' worden. Maar alles veranderde toen elf Israëlische atleten en een Duitse politieman omkwamen tijdens een gijzeling door een Palestijnse terreurbeweging. Met Rolf Bos, van Een Duitse zomer en atleet Jos Hermens. Verder: historische boeken met Nadia Bouras, de column van Nelleke Noordervliet en Ad van Liempt over De roaring fifties, OVT 09-01-22.

De term ‘vrijheid’ valt sinds het begin van de coronacrisis bijna constant, maar wat bedoelen we er eigenlijk mee? Over de betekenis van vrijheid wordt al eeuwen gedebatteerd maar heeft de pandemie ons vrijheidsbegrip veranderd? Een gesprek met Annelien De Dijn en Kasper C. Jansen. Verder: de column van John Jansen van Galen, OVT 02-01-22.