OVT

Tjerk Vermaning, de schipperszoon en autodidact, vond halverwege de vorige eeuw tal van stenen werktuigen die aantoonden dat er bijna 100.000 jaar mensen rondliepen in Drenthe. Probleem was dat zijn spectaculairste stukken vervalst bleken te zijn. Een bittere strijd ontstond tussen voor- en tegenstanders van Vermaning. Het ging om meer dan oude vondsten alleen, het was ook een strijd van amateurarcheologen tegen het establishment van de Groninger Universiteit. Het Drents museum vertelt het hele verhaal in een grote tentoonstelling. Archeoloog Wijnand van der Sanden vertelt over de affaire die decennialang archeologische harten sneller heeft doen kloppen.

Nederland is het meest behekte land ter wereld. Hoe is dat zo gekomen? Waarom vinden we hekken zo belangrijk? Marten Minkema sprak met de grootste hekkenkenners van Nederland, waaronder hekkenmaker Frans Ruigrok, hekkensocioloog Herman Vuijsje en hekkenschrijver Peter Meijer, auteur van 'Hekken in Nederland', met wie hij langs landgoederen aan de Vecht loopt. Daar is het hek territoriumbegrenzer èn statussymbool. Weelderige, antieke hekken die vaak nog meer hebben gekost dan het huis dat ze afschermen. Wie dus dacht dat een hek gewoon een hek is, komt bedrogen uit. Meer dan dat: tijdgeest en volksaard worden perfect weerspiegeld in de hekcultuur van een land.Deze documentaire werd eerder uitgezonden bij de RVU op 13 juni 2003

Kunnen klassieke boeken ons helpen om de moderne mens te begrijpen? OVT zoekt het uit in de zomerserie Modern Man en trapt deze week af met Herman Melville’s The Confidence-Man, een genadeloze 19e-eeuwse analyse van Amerika als narrenschip vol zwendelaars, oplichters en hun goedgelovige slachtoffers. Met hoofdredacteur van de Groene Amsterdammer Xandra Schutte, Amerikanist Eduard van de Bilt en essayist Jan Postma. Presentatie: Jos Palm en Julie Blussé.

Er bestaat schuldig koloniaal erfgoed en er bestaat schuldige koloniale taal. Schuldige woorden zijn bijvoorbeeld Hottentot en Bosjesman, want ze komen voort uit een westers superieur koloniaal bewustzijn. Daarom spreken we tegenwoordig van Khoikhoi en San.Maar hoe moeten we met de schuldige koloniale taal omgaan, moeten alle bordjes bij koloniale objecten worden verhangen? Deze week werd de publicatie ‘Words Matter’ ten doop gehouden op een symposium over museaal woordgebruik.Schrijver Simone Zeefuik en algemeen directeur van het Tropenmuseum Stijn Schoonderwoerd zijn te gast.

Deze week werd een wet aangenomen tegen het dragen van gezicht bedekkende kleding in onderwijs- en zorginstellingen, overheidsgebouwen en in het openbaar vervoer. Dus geen bivakmuts meer bij het bezoek aan de dokter, geen integraalhelm op tijdens de gymles en vooral geen boerka in de tram. Want daar komt toch het verbod dat deze week door de Eerste Kamer werd goedgekeurd op neer: op een boerkaverbod. Maar waar komt de boerka vandaan en waarom dragen moslimvrouwen ze? Te gast is Petra Sijpesteijn, hoogleraar Arabische taal en cultuur aan de Universiteit Leiden.

Philip Freriks is deze week de columnist.

In het eerste uur een smet op het blazoen van Little House on the Prairie; de Berlijnse luchtbrug; de column van Philip Freriks; schuldig koloniaal taalgebruik in musea en antikolonialisme in koloniale tijden.

Het is de televisieserie waar vooral meisjes bij zwijmelden, want welk meisje wilde geen Little house on the Prairie? Dat in het gelijknamige boek de oorspronkelijke bewoners als complete wilden werden omschreven, deed niets aan het kijkgenoegen af. In de Verenigde Staten is de naam van de schrijfster, Laura Ingalls Wilder, inmiddels besmet. Zozeer zelfs dat een prestigieuze kinderboekenprijs niet langer naar de auteur genoemd mag worden.Maar hoe ‘racistisch’ was het boek eigenlijk, en is de televisieserie mogelijk ook besmet? Amerikaniste Markha Valenta komt vertellen over serie en boek.

Tot diep in de Middeleeuwen werd de mens gezien als een verzameling sappen, in ieder geval waren de sappen – bloed, zwarte gal, gele gal en slijm – oorzaak van ellende en moest eventuele genezing via ontsapping plaatsvinden.De sappen maakte in de zeventiende eeuw plaats voor de anatomische ontleedbare mens, maar werden in de achttiende eeuw weer herontdekt. Medici gingen weer de nadruk leggen op lichaamsvocht als bloed en urine en veranderde aldus de medische wetenschap.Medisch historicus Ruben Verwaal schreef het proefschrift ‘Fluid Bodies: Physiology and Chemistry in the Eighteenth-Century Boerhaave School’. De auteur is te gast.

In het tweede uur praten we met Petra Sijpesteijn over het boerkaverbod en met Ruben Verwaal over lichaamssappen en hoe we ze gebruikten. In het Spoor Terug een documentaire over de Slag bij Vlaardingen, dit jaar 1000 jaar geleden.