Deze week kwam het boek ‘De Idealisten’ uit, het laatste deel in een romantrilogie over wereldverbeteraars van schrijfster, wetenschapper en columniste Louise Fresco. Eerdere delen gingen over de utopisten en de kosmopolieten. Een gesprek met de schrijfster over de behoefte aan engagement en wereldverbetering vroeger en nu.

Iedereen heeft wel een idee bij de Tachtigers. Dat waren toch die schrijvers van de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste ervaring? Maar gold dat ook voor Tachtiger Albert Verwey? Hij begon als leerling van Willem Kloos en eindigde als een ‘waarlijk nationale figuur’, een soort dichter des vaderlands.Historica Madelon de Keizer schreef zijn biografie ‘Als een meeuw op de golven. Albert Verwey en zijn tijd’. De auteur is te gast.

De buste van de koloniaal bestuurder Johan Maurits moest weg uit het Mauritshuis vanwege het aandeel van Maurits in ons slavernijverleden, het standbeeld van J.P. Coen staat al tijden ter discussie, en het debat over het slavenpaneel op de Gouden Koets is nog lang niet verstomd. Het lijkt er, kortom, op dat er in Nederland een nieuwe beeldenstorm woedt. We zitten zogezegd met het koloniaal verleden in onze maag. Want ondanks de 19de eeuwse beschavingsmissie is weinig vrijheid, gelijkheid en broederschap verspreid in ‘onze’ streken overzee. Een vraag is hoe het bij onze zuiderburen met het koloniale verleden is gesteld, hebben zij hun eigen J.P. Coen en is de Congo hun Indonesië? Een gesprek met de Belgische historicus en schrijver David van Reybrouck, met Indonesië-historicus Henk Schulte Nordholt en met slavernijhistoricus Karwan Fatah-Black.

Live vanaf het Winternachten festival in Den Haag. In het tweede uur van OVT onder meer aandacht voor het Tapijt van Bayeux, tachtiger Albert Verwey, de column van Nelleke Noordervliet, het laatste deel in de romantrilogie van Louise Fresco 'de Idealisten', live muziek door Ernst Reijseger en de debuutroman van Maarten van der Graaff 'Wormen en Engelen'.

De Column van Nelleke Noordervliet met muziek van Ernst Reijseger

Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt nieuwe historische boeken. Met ditmaal: ‘In Duistere tijden’ (over Churchill) door Anthony McCarten; ‘Fragmenten uit mijn leven’ door Albert de Jong, ‘Rudy Kousbroek in de essayistisch-humanistische traditie’ door Rudy Schreijnders; en ‘Leon Degrelle. De Führer uit Bouillon’ door Bruno Cheyns.

Het is misschien wel het oudste stripverhaal ter wereld: het Tapijt van Bayeux. Op het tapijt wordt de zogeheten Slag bij Hastings uit 1066 uitgebeeld. Ter plekke versloeg Willem van Normandië ofwel Willem de Veroveraar de Engelsen, die op het tapijt allemaal met snor worden weergegeven om het verschil met de Normandische ridders en soldaten goed uit te laten komen. Het overwinnaarstapijt, zo werd deze week bekend, wordt over vijf jaar uitgeleend aan de nazaten van de indertijd verslagen Angelsaksen. Maar wat is er precies op te zien, en is het tapijt wel veilig bij de Engelsen, die nog altijd een appeltje te schillen hebben met de ‘Franse’ Normandiërs? Te gast is Marco Mostert, historicus en mediëvist verbonden aan de Universiteit Utrecht.

Hollywood pakte deze kerst groot uit met een musical over de legendarische 19e-eeuwse circusexploitant PT Barnum. In The Greatest Showman wordt Barnum afgeschilderd als de uitvinder van de showbusiness en emancipator van de ongewone medemens. Een snobistische journalist die in de film uiteindelijk omgaat voor Barnums volkse vermaak prijst zijn show zelfs vertederd als “a celebration of humanity”. Maar moeten we die typering niet met een korreltje zout nemen, net als de door Barnum tentoongestelde aapmensen, zeemeerminnen, en 161 jaar oude minnemoeder van president George Washington?We bespreken het met Nathanje Dijkstra, promovenda aan de Universiteit Utrecht gespecialiseerd in de geschiedenis van gehandicapten.

Het was een gewoonte van paters, zusters en broeders om weeskinderen op te vangen en onderwijl het christendom bij te brengen. Zo werden bijvoorbeeld 300 zogenoemde “metissen” uit Rwanda en Burundi – buitenechtelijke kinderen van Belgische kolonialen en inheemse vrouwen – ondergebracht in weeshuizen ter plekke. Eind jaren vijftig, vlak voor de onafhankelijkheid werden zij geëvacueerd en in Belgische pleeggezinnen geplaatst. Het werd een drama, want in België bleken deze, voor Afrika te witte, Afrikanen te zwart. Sarah Heynssens schreef over hen, getiteld De kinderen van Save. Een geschiedenis tussen Afrika en België.De auteur is te gast samen met Heidi de Ridder, kind van een moeder die als metis naar België werd gebracht in de jaren ’60.

Ze werd op de Golden Globe toegejuicht alsof ze al de staatsvrouw was, die ze mogelijk gaat worden. Oprah Winfrey for president. Al zegt ze zelf telkens weer dat ze er niet over peinst, volgens haar man staat ze te trappelen, zeker als ‘het volk’ om haar vraagt. Maar wat is het verhaal van Oprah en maakt haar persoonlijke en openbare geschiedenis haar tot de vrouwelijke kandidaat nummer één?. Amerikaniste Markha Valenta is te gast.